ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.87.1
गुहस्य वचनम् श्रुत्वा भरतो भृशम् अप्रियम् ।
ध्यानम् जगाम तत्र एव यत्र तत् श्रुतम् अप्रियम् ॥ २.८७.१ ॥
ಗುಹನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಭರತನು ಅತ್ಯಂತ ಅಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಅಪ್ರಿಯ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು.
2.87.2
सुकुमारो महा सत्त्वः सिम्ह स्कन्धो महा भुजः ।
पुण्डरीक विशाल अक्षः तरुणः प्रिय दर्शनः ॥ २.८७.२ ॥
ಸುಕುಮಾರನು, ಮಹಾ ಸತ್ತ್ವವುಳ್ಳವನು, ಸಿಂಹದಂತಹ ಭುಜಗಳುಳ್ಳವನು, ದೊಡ್ಡ ತೋಳುಗಳುಳ್ಳವನು, ತಾವರೆಯಂತೆ ವಿಶಾಲ ನೇತ್ರಗಳುಳ್ಳವನು, ಯುವಕನು, ನೋಡಲು ಪ್ರಿಯನು.
2.87.3
प्रत्याश्वस्य मुहूर्तम् तु कालम् परम दुर्मनाः ।
पपात सहसा तोत्रैर् हृदि विद्ध इव द्विपः ॥ २.८७.३ ॥
ಕ್ಷಣಕಾಲ ಸಮಾಧಾನಗೊಂಡ ಭರತನು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತನಾಗಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಂಕುಶದಿಂದ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಆನೆಯಂತೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದನು.
2.87.4
भरतम् मुर्च्छितम् द्रुष्ट्वा विवर्णवदनो गुहः ।
बभूव व्यथितस्तत्र भूमिकम्पे यथा द्रुमः ॥ २.८७.४ ॥
ಮೂರ್ಛಿತನಾದ ಭರತನನ್ನು ನೋಡಿ ಗುಹನ ಮುಖ ಬಿಳುಚಿತು; ಭೂಕಂಪದಲ್ಲಿ ಮರದಂತೆ ಅವನು ವ್ಯಥೆಗೊಂಡನು.
2.87.5
तद् अवस्थम् तु भरतम् शत्रुघ्नो अनन्तर स्थितः ।
परिष्वज्य रुरोद उच्चैर् विसम्ज्नः शोक कर्शितः ॥ २.८७.५ ॥
ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಭರತನನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿದ ಶತ್ರುಘ್ನನು, ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಶೋಕದಿಂದ ಕೃಶನಾಗಿ, ಸ್ಮೃತಿ ತಪ್ಪಿದವನಂತೆ ಜೋರಾಗಿ ಅಳತೊಡಗಿದನು.
2.87.6
ततः सर्वाः समापेतुर् मातरो भरतस्य ताः ।
उपवास कृशा दीना भर्तृ व्यसन कर्शिताः ॥ २.८७.६ ॥
ಆಗ ಭರತನ ಎಲ್ಲಾ ತಾಯಂದಿರೂ ಬಂದು ಸೇರಿದರು; ಉಪವಾಸದಿಂದ ಕೃಶರಾಗಿ, ದೀನರಾಗಿ, ಪತಿಯ ಸಂಕಟದಿಂದ ನೊಂದವರಾಗಿ.
2.87.7
ताः च तम् पतितम् भूमौ रुदन्त्यः पर्यवारयन् ।
कौसल्या तु अनुसृत्य एनम् दुर्मनाः परिषस्वजे ॥ २.८७.७ ॥
ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಅಳುತ್ತಾ ಆ ತಾಯಂದಿರು ಸುತ್ತುವರೆದರು; ಆದರೆ ದುಃಖಿತ ಮನಸ್ಸಿನ ಕೌಸಲ್ಯೆ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಅವನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು.
2.87.8
वत्सला स्वम् यथा वत्सम् उपगूह्य तपस्विनी ।
परिपप्रच्छ भरतम् रुदन्ती शोक लालसा ॥ २.८७.८ ॥
ಹಸು ತನ್ನ ಕರುವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ವಾತ್ಸಲ್ಯಮಯಿ ತಪಸ್ವಿನಿ ಭರತನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಅಳುತ್ತಾ, ಶೋಕದ ಹಂಬಲದಿಂದ ಅವನನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದಳು.
2.87.9
पुत्र व्याधिर् न ते कच्चित् शरीरम् परिबाधते ।
अद्य राज कुलस्य अस्य त्वद् अधीनम् हि जीवितम् ॥ २.८७.९ ॥
ಮಗನೇ, ನಿನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಯಾವುದಾದರೂ ರೋಗ ಬಾಧಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ತಾನೇ? ಈಗ ಈ ರಾಜವಂಶದ ಜೀವನ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.
2.87.10
त्वाम् दृष्ट्वा पुत्र जीवामि रामे सभ्रातृके गते ।
वृत्ते दशरथे राज्नि नाथ एकः त्वम् अद्य नः ॥ २.८७.१० ॥
ಮಗನೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಿಯೇ ನಾನು ಬದುಕಿದ್ದೇನೆ; ರಾಮನು ತನ್ನ ತಮ್ಮನೊಂದಿಗೆ ವನಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ, ದಶರಥ ರಾಜನೂ ಮರಣಹೊಂದಿದ ಮೇಲೆ; ಇಂದು ನಮಗೆ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವವನು ನೀನೊಬ್ಬನೇ.
2.87.11
कच्चिन् न लक्ष्मणे पुत्र श्रुतम् ते किम्चिद् अप्रियम् ।
पुत्र वा ह्य् एकपुत्रायाः सह भार्ये वनम् गते ॥ २.८७.११ ॥
ಮಗನೇ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಕುರಿತು ಯಾವುದಾದರೂ ಅಪ್ರಿಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ನೀನು ಕೇಳಿದ್ದೀಯಾ? ಏಕಪುತ್ರೆಯ ಮಗನೂ, ಅವನ ಪತ್ನಿಯೂ ವನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರಲ್ಲವೇ.
2.87.12
स मुहूर्तम् समाश्वस्य रुदन्न् एव महा यशाः ।
कौसल्याम् परिसान्त्व्य इदम् गुहम् वचनम् अब्रवीत् ॥ २.८७.१२ ॥
ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಅವನು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಸಮಾಧಾನಗೊಂಡು, ಅಳುತ್ತಲೇ ಕೌಸಲ್ಯೆಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳಿ, ಗುಹನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.87.13
भ्राता मे क्व अवसद् रात्रिम् क्व सीता क्व च लक्ष्मणः ।
अस्वपत् शयने कस्मिन् किम् भुक्त्वा गुह शम्स मे ॥ २.८७.१३ ॥
ನನ್ನ ಸಹೋದರ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಕಳೆದ? ಸೀತೆ ಎಲ್ಲಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಎಲ್ಲಿ? ಯಾವ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದರು? ಏನನ್ನು ತಿಂದರು? ಗುಹನೇ, ನನಗೆ ಹೇಳು.
2.87.14
सो अब्रवीद् भरतम् पृष्टो निषाद अधिपतिर् गुहः ।
यद् विधम् प्रतिपेदे च रामे प्रिय हिते अतिथौ ॥ २.८७.१४ ॥
ಭರತನು ಕೇಳಿದಾಗ ನಿಷಾದರ ಅಧಿಪತಿ ಗುಹನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು — ಪ್ರಿಯನೂ ಹಿತಕಾರಿಯೂ ಆದ ಅತಿಥಿ ರಾಮನನ್ನು ಅವನು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನೋ ಅದನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.87.15
अन्नम् उच्च अवचम् भक्ष्याः फलानि विविधानि च ।
रामाय अभ्यवहार अर्थम् बहु च उपहृतम् मया ॥ २.८७.१५ ॥
ರಾಮನ ಊಟಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಅನ್ನ, ವಿವಿಧ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು, ನಾನಾ ವಿಧದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೇರಳವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದೆ.
2.87.16
तत् सर्वम् प्रत्यनुज्नासीद् रामः सत्य पराक्रमः ।
न हि तत् प्रत्यगृह्णात् स क्षत्र धर्मम् अनुस्मरन् ॥ २.८७.१६ ॥
ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿ ರಾಮನು ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಧರ್ಮವನ್ನು ನೆನೆದು ಅವನು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ.
2.87.18
न ह्य् अस्माभिः प्रतिग्राह्यम् सखे देयम् तु सर्वदा ।
लक्ष्मणेन समानीतम् पीत्वा वारि महा यशाः ।
औपवास्यम् तदा अकार्षीद् राघवः सह सीतया ॥ २.८७.१८ ॥
ಗೆಳೆಯ, ನಾವು ಏನನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದು; ಸದಾ ಕೊಡಬೇಕು. ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ತಂದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದು, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ರಾಘವನು ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಗ ಉಪವಾಸವಿದ್ದನು.
2.87.19
ततः तु जल शेषेण लक्ष्मणो अप्य् अकरोत् तदा ।
वाग् यताः ते त्रयः सम्ध्याम् उपासत समाहिताः ॥ २.८७.१९ ॥
ನಂತರ ಉಳಿದ ನೀರಿನಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದನು. ಆಗ ಮೂವರೂ ಮೌನದಿಂದ, ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಸಂಧ್ಯಾ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಿದರು.
2.87.20
सौमित्रिः तु ततः पश्चाद् अकरोत् स्वास्तरम् शुभम् ।
स्वयम् आनीय बर्हीम्षि क्षिप्रम् राघव कारणात् ॥ २.८७.२० ॥
ನಂತರ ಸೌಮಿತ್ರಿ ತಾನೇ ದರ್ಭೆಗಳನ್ನು ತಂದು, ರಾಘವನಿಗಾಗಿ ತ್ವರೆಯಿಂದ ಒಂದು ಸುಂದರ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು.
2.87.21
तस्मिन् समाविशद् रामः स्वास्तरे सह सीतया ।
प्रक्षाल्य च तयोः पादौ अपचक्राम लक्ष्मणः ॥ २.८७.२१ ॥
ರಾಮನು ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಆ ಸುಂದರ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದನು. ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರನಡೆದನು.
2.87.22
एतत् तद् इन्गुदी मूलम् इदम् एव च तत् तृणम् ।
यस्मिन् रामः च सीता च रात्रिम् ताम् शयितौ उभौ ॥ २.८७.२२ ॥
ಇದೇ ಆ ಇಂಗುದಿ ಮರದ ಬೇರು; ಇದೇ ಆ ಹುಲ್ಲು—ರಾಮ ಮತ್ತು ಸೀತೆ ಇಬ್ಬರೂ ಆ ರಾತ್ರಿ ಇದರ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದರು.
2.87.23
नियम्य पृष्ठे तु तल अन्गुलित्रवान् ।
शरैः सुपूर्णौ इषुधी परम् तपः ।
महद् धनुः सज्यम् उपोह्य लक्ष्मणो ।
निशाम् अतिष्ठत् परितो अस्य केवलम् ॥ २.८७.२३ ॥
ಬೆನ್ನಿಗೆ ಎರಡು ಬತ್ತಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ, ಬೆರಳು-ಕವಚ ಧರಿಸಿ, ಬಾಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ದೊಡ್ಡ ಬಿಲ್ಲಿಗೆ ಹೆದೆಯೇರಿಸಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಆ ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಅವರ ಸುತ್ತಲೂ ಒಬ್ಬನೇ ಕಾವಲು ನಿಂತನು.
2.87.24
ततः तु अहम् च उत्तम बाण चापधृक् ।
स्थितो अभवम् तत्र स यत्र लक्ष्मणः ।
अतन्द्रिभिर् ज्नातिभिर् आत्त कार्मुकैर् ।
महा इन्द्र कल्पम् परिपालयमः तदा ॥ २.८७.२४ ॥
ಆಗ ನಾನೂ ಉತ್ತಮ ಬಾಣ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದು ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ನಿಂತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿಂತೆ. ಆಯಾಸವಿಲ್ಲದ ಬಂಧುಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದವರೊಂದಿಗೆ ನಾವು ಆಗ ಮಹೇಂದ್ರನಂತಿದ್ದ ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು.