รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.87.1
गुहस्य वचनम् श्रुत्वा भरतो भृशम् अप्रियम् ।
ध्यानम् जगाम तत्र एव यत्र तत् श्रुतम् अप्रियम् ॥ २.८७.१ ॥
เมื่อได้ยินคำของกุหะ ภรตะเจ็บปวดยิ่งนักจากข่าวที่ไม่น่าฟัง จึงจมอยู่ในความคิดตรงนั้นเอง ณ ที่ที่ได้ยินข่าวอันไม่น่ายินดีนั้น
2.87.2
सुकुमारो महा सत्त्वः सिम्ह स्कन्धो महा भुजः ।
पुण्डरीक विशाल अक्षः तरुणः प्रिय दर्शनः ॥ २.८७.२ ॥
ท่านอ่อนโยนแต่มีจิตใจยิ่งใหญ่ ไหล่ดุจราชสีห์ มีแขนใหญ่ ดวงตากว้างดุจดอกบัวขาว เป็นหนุ่มและน่าชื่นชมเมื่อได้เห็น
2.87.3
प्रत्याश्वस्य मुहूर्तम् तु कालम् परम दुर्मनाः ।
पपात सहसा तोत्रैर् हृदि विद्ध इव द्विपः ॥ २.८७.३ ॥
ภรตะฟื้นสติได้ชั่วครู่ แต่ใจยังเศร้าหมองยิ่งนัก แล้วก็ทรุดลงทันที ดุจช้างที่ถูกแทงกลางหัวใจด้วยขอช้าง
2.87.4
भरतम् मुर्च्छितम् द्रुष्ट्वा विवर्णवदनो गुहः ।
बभूव व्यथितस्तत्र भूमिकम्पे यथा द्रुमः ॥ २.८७.४ ॥
เมื่อเห็นภรตะสลบไป กุหะก็หน้าซีดเผือด ตัวสั่นสะท้านอยู่ตรงนั้น ดุจต้นไม้ในแผ่นดินไหว
2.87.5
तद् अवस्थम् तु भरतम् शत्रुघ्नो अनन्तर स्थितः ।
परिष्वज्य रुरोद उच्चैर् विसम्ज्नः शोक कर्शितः ॥ २.८७.५ ॥
ศัตรุฆนะซึ่งยืนอยู่ใกล้ ๆ โอบกอดภรตะที่อยู่ในสภาพนั้น แล้วร้องไห้เสียงดัง ผอมโซเพราะความโศกและเหมือนหมดสติ
2.87.6
ततः सर्वाः समापेतुर् मातरो भरतस्य ताः ।
उपवास कृशा दीना भर्तृ व्यसन कर्शिताः ॥ २.८७.६ ॥
แล้วมารดาทั้งหลายของภรตะก็มาพร้อมกัน ผอมแห้งเพราะถืออดอาหาร ทุกข์ยาก และซูบเซาเพราะความโศกเรื่องภัยพิบัติของสามี
2.87.7
ताः च तम् पतितम् भूमौ रुदन्त्यः पर्यवारयन् ।
कौसल्या तु अनुसृत्य एनम् दुर्मनाः परिषस्वजे ॥ २.८७.७ ॥
ส่วนมารดาเหล่านั้นร้องไห้ล้อมเขาไว้ขณะที่เขานอนล้มอยู่บนพื้น แต่เกาศัลยาใจหม่นหมอง จึงก้าวเข้าไปโอบกอดเขา
2.87.8
वत्सला स्वम् यथा वत्सम् उपगूह्य तपस्विनी ।
परिपप्रच्छ भरतम् रुदन्ती शोक लालसा ॥ २.८७.८ ॥
ดุจแม่โคโอบลูกโคของตน เกาศัลยาผู้รักใคร่และบำเพ็ญตบะ โอบภรตะไว้แนบอก ถามเขาพลางร้องไห้ ด้วยความปรารถนาที่เปี่ยมด้วยความโศก
2.87.9
पुत्र व्याधिर् न ते कच्चित् शरीरम् परिबाधते ।
अद्य राज कुलस्य अस्य त्वद् अधीनम् हि जीवितम् ॥ २.८७.९ ॥
ลูกเอ๋ย ไม่มีโรคภัยใดรบกวนร่างกายของเจ้าหรอกใช่ไหม บัดนี้ชีวิตของราชวงศ์นี้พึ่งพาเจ้าเพียงผู้เดียว
2.87.10
त्वाम् दृष्ट्वा पुत्र जीवामि रामे सभ्रातृके गते ।
वृत्ते दशरथे राज्नि नाथ एकः त्वम् अद्य नः ॥ २.८७.१० ॥
ลูกเอ๋ย แม่มีชีวิตอยู่ก็เพราะได้เห็นเจ้า เมื่อพระรามได้จากไปยังป่าพร้อมกับพระอนุชา และท้าวทศรถเสด็จสวรรคตแล้ว วันนี้เจ้าเพียงผู้เดียวคือที่พึ่งของพวกเรา
2.87.11
कच्चिन् न लक्ष्मणे पुत्र श्रुतम् ते किम्चिद् अप्रियम् ।
पुत्र वा ह्य् एकपुत्रायाः सह भार्ये वनम् गते ॥ २.८७.११ ॥
ลูกเอ๋ย เจ้าได้ยินข่าวอันไม่น่ายินดีใดเกี่ยวกับพระลักษมณ์บ้างหรือไม่ ลูกของมารดาผู้มีบุตรเพียงคนเดียว และภรรยาของเขาได้ไปยังป่าด้วยกันแล้ว
2.87.12
स मुहूर्तम् समाश्वस्य रुदन्न् एव महा यशाः ।
कौसल्याम् परिसान्त्व्य इदम् गुहम् वचनम् अब्रवीत् ॥ २.८७.१२ ॥
ผู้ทรงเกียรติยศยิ่งนั้น เมื่อได้ปลอบใจตนเองชั่วขณะแม้ยังร้องไห้อยู่ ก็ปลอบเกาศัลยา แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่กุหะ
2.87.13
भ्राता मे क्व अवसद् रात्रिम् क्व सीता क्व च लक्ष्मणः ।
अस्वपत् शयने कस्मिन् किम् भुक्त्वा गुह शम्स मे ॥ २.८७.१३ ॥
พี่ชายของข้าพักค้างคืนที่ไหน สีดาและพระลักษมณ์อยู่ที่ไหน เขานอนบนเตียงอันใด และรับประทานอะไร กุหะเอ๋ย บอกข้าเถิด
2.87.14
सो अब्रवीद् भरतम् पृष्टो निषाद अधिपतिर् गुहः ।
यद् विधम् प्रतिपेदे च रामे प्रिय हिते अतिथौ ॥ २.८७.१४ ॥
กุหะ ผู้เป็นเจ้าแห่งนิษาท เมื่อภรตะถาม จึงตอบเขา เล่าถึงการต้อนรับพระรามผู้เป็นแขกที่รักและเป็นที่เป็นประโยชน์ของตน
2.87.15
अन्नम् उच्च अवचम् भक्ष्याः फलानि विविधानि च ।
रामाय अभ्यवहार अर्थम् बहु च उपहृतम् मया ॥ २.८७.१५ ॥
ข้าได้จัดอาหารไว้มากมายให้พระรามเสวย ทั้งข้าวทั้งประณีตและสามัญ และผลไม้หลากชนิด
2.87.16
तत् सर्वम् प्रत्यनुज्नासीद् रामः सत्य पराक्रमः ।
न हि तत् प्रत्यगृह्णात् स क्षत्र धर्मम् अनुस्मरन् ॥ २.८७.१६ ॥
พระรามผู้มีพระปรีชาสามารถอันแท้จริง มิได้รับสิ่งเหล่านั้นเลย เพราะทรงระลึกถึงธรรมของกษัตริย์ จึงมิได้รับไว้
2.87.18
न ह्य् अस्माभिः प्रतिग्राह्यम् सखे देयम् तु सर्वदा ।
लक्ष्मणेन समानीतम् पीत्वा वारि महा यशाः ।
औपवास्यम् तदा अकार्षीद् राघवः सह सीतया ॥ २.८७.१८ ॥
สหาย เราไม่ควรรับของกำนัล เราควรให้อยู่เสมอ เมื่อได้ดื่มน้ำที่พระลักษมณ์นำมา พระราฆพผู้ทรงเกียรติยศยิ่งจึงถืออดอาหารพร้อมกับสีดา
2.87.19
ततः तु जल शेषेण लक्ष्मणो अप्य् अकरोत् तदा ।
वाग् यताः ते त्रयः सम्ध्याम् उपासत समाहिताः ॥ २.८७.१९ ॥
ต่อมาพระลักษมณ์ก็ทำเช่นเดียวกันด้วยน้ำที่เหลือ ทั้งสามสำรวมวาจาและตั้งจิตมั่น จึงประกอบการนมัสการในยามสนธยา
2.87.20
सौमित्रिः तु ततः पश्चाद् अकरोत् स्वास्तरम् शुभम् ।
स्वयम् आनीय बर्हीम्षि क्षिप्रम् राघव कारणात् ॥ २.८७.२० ॥
ต่อมาพระสุมิตรา บุตรของพระนางเอง นำหญ้ากุศะมาจัดเตียงอันงดงามอย่างรวดเร็ว เพื่อประโยชน์ของพระราฆพ
2.87.21
तस्मिन् समाविशद् रामः स्वास्तरे सह सीतया ।
प्रक्षाल्य च तयोः पादौ अपचक्राम लक्ष्मणः ॥ २.८७.२१ ॥
พระรามบรรทมบนเตียงอันงดงามนั้นพร้อมกับสีดา ครั้นล้างพระบาทของทั้งสองแล้ว พระลักษมณ์จึงถอยออกไป
2.87.22
एतत् तद् इन्गुदी मूलम् इदम् एव च तत् तृणम् ।
यस्मिन् रामः च सीता च रात्रिम् ताम् शयितौ उभौ ॥ २.८७.२२ ॥
นี่คือรากของต้นอิงคุทีนั่นเอง และนี่คือหญ้านั้นเองที่พระรามและนางสีดาทั้งสองบรรทมบนในคืนนั้น
2.87.23
नियम्य पृष्ठे तु तल अन्गुलित्रवान् ।
शरैः सुपूर्णौ इषुधी परम् तपः ।
महद् धनुः सज्यम् उपोह्य लक्ष्मणो ।
निशाम् अतिष्ठत् परितो अस्य केवलम् ॥ २.८७.२३ ॥
พระลักษมณ์ ผูกแล่งศรเต็มสองแล่งไว้ที่หลัง สวมนิ้วสำหรับดึงสาย ดึงคันศรใหญ่ที่ขึงสายไว้แล้วยืนเฝ้าอยู่ผู้เดียวรอบด้านของทั้งสองตลอดคืนนั้น
2.87.24
ततः तु अहम् च उत्तम बाण चापधृक् ।
स्थितो अभवम् तत्र स यत्र लक्ष्मणः ।
अतन्द्रिभिर् ज्नातिभिर् आत्त कार्मुकैर् ।
महा इन्द्र कल्पम् परिपालयमः तदा ॥ २.८७.२४ ॥
ฝ่ายข้าพเจ้าก็ถือศรอันวิเศษและลูกศรอันเลิศ ยืนอยู่ตรงที่พระลักษมณ์ยืนอยู่ มีญาติพี่น้องผู้ไม่เหน็ดเหนื่อยถือคันศรพร้อมอยู่ด้วย เราทั้งหลายคอยคุ้มครองท่านในคราวนั้นเหมือนพระอินทร์ผู้ยิ่งใหญ่