ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.89.1
व्युष्य रात्रिं तु तत्रैव गङ्गाकूले स राघवः ।
भरतः काल्यमुत्थाय शत्रुघ्नमिदमब्रवीत् ॥ २.८९.१ ॥
ସେହି ରାଘବ ଭରତ ଗଙ୍ଗାତୀରରେ ହିଁ ରାତ୍ରି କଟାଇ ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
2.89.2
शत्रुघ्नोत्तिष्ठ किं शेषे निषादाधिपतिं गुहम् ।
शीघ्रमानय भद्रं ते तारयिष्यति वाहिनीम् ॥ २.८९.२ ॥
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଉଠ, କାହିଁକି ଶୋଇଛ? ନିଷାଦାଧିପତି ଗୁହଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଆଣ; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ସେ ସେନାକୁ ପାର କରାଇବେ।
2.89.3
जागर्मि नाहं स्वपिमि तमेवार्य्यं विचिन्तयन् ।
इत्येवमब्रवीद्भ्रात्रा शत्रुघ्नोपि प्रचोदितः ॥ २.८९.३ ॥
ମୁଁ ଜାଗି ରହିଛି, ଶୋଉନାହିଁ; ସେହି ଆର୍ଯ୍ୟ (ରାମ)ଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁଛି। ଭାଇଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କହିଲେ।
2.89.4
आगम्य प्राञ्जलिः काले गुहो भरतमब्रवीत् ॥ २.८९.४ ॥
ସଠିକ ସମୟରେ ଗୁହ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଆସି ଭରତଙ୍କୁ କହିଲେ।
2.89.5
कच्चित्सुखं नदीतीरे ऽवात्सीः काकुत्स्थ शर्वरीम् ।
कच्चित्ते सहसैन्यस्य तावत्सर्वमनामयम् ॥ २.८९.५ ॥
ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ନଦୀକୂଳରେ ତୁମେ ସୁଖରେ ରାତ୍ରି କଟାଇଲ କି? ତୁମ ସେନା ସହିତ ସମସ୍ତେ କୁଶଳରେ ଅଛନ୍ତି କି?
2.89.6
गुहस्य तत्तु वचनं श्रुत्वा स्नेहादुदीरितम् ।
रामस्यानुवशो वाक्यं भरतो ऽपीदमब्रवीत् ॥ २.८९.६ ॥
ଗୁହଙ୍କ ସ୍ନେହରେ କହିଥିବା ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ରାମଙ୍କ ଅନୁଗତ ଭରତ ମଧ୍ୟ ଏହା କହିଲେ।
2.89.7
सुखा नः शर्वरी राजन् पूजिताश्चापि ते वयम् ।
गङ्गां तु नौभिर्बह्वीभिर्दाशाः सन्तारयन्तु नः ॥ २.८९.७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ରାତ୍ରି ଆମ ପାଇଁ ସୁଖକର ହେଲା, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲୁ। ଏବେ ଦାଶମାନେ ବହୁ ନୌକାରେ ଆମକୁ ଗଙ୍ଗା ପାର କରାନ୍ତୁ।
2.89.8
ततो गुहः संत्वरितं श्रुत्वा भरतशासनम् ।
प्रतिप्रविश्य नगरं तं ज्ञातिजनमब्रवीत् ॥ २.८९.८ ॥
ତା'ପରେ ଗୁହ ଭରତଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି ଶୀଘ୍ର ନଗରକୁ ଫେରି ନିଜ ଜ୍ଞାତିଜନଙ୍କୁ କହିଲେ।
2.89.9
उत्तिष्ठत प्रबुध्यध्वं भद्रमस्तु च वः सदा ।
नावः समनुकर्षध्वं तारयिष्याम वाहिनीम् ॥ २.८९.९ ॥
ଉଠ, ଜାଗ! ତୁମମାନଙ୍କର ସଦା ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ନୌକା ଟାଣି ପ୍ରସ୍ତୁତ କର; ଆମେ ସେନାକୁ ପାର କରାଇବା।
2.89.10
ते तथोक्ताः समुत्थाय त्वरिता राजशासनात् ।
पञ्च नावां शतान्याशु समानिन्युः समन्ततः ॥ २.८९.१० ॥
ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଉଠି ତୁରନ୍ତ ଚାରିପାଶରୁ ପାଞ୍ଚଶହ ନୌକା ଆଣିଲେ।
2.89.11
अन्याः स्वस्तिकविज्ञेया महाघण्टाधरा वराः ।
शोभमानाः पताकाभिर्युक्तवाताः सुसंहताः ॥ २.८९.११ ॥
ଅନ୍ୟ ନୌକା ସ୍ୱସ୍ତିକ ଚିହ୍ନରେ ଚିହ୍ନିତ ହୁଏ; ବଡ଼ ଘଣ୍ଟା ଧରିଥିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପତାକାରେ ଶୋଭିତ, ପବନ-ପାଲ ଲାଗିଥିବା ଓ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବନ୍ଧା।
2.89.12
ततः स्वस्तिकविज्ञेयां पाण्डुकम्बलसंवृताम् ।
सनन्दिघोषां कल्याणीं गुहो नावमुपाहरत् ।
तामारुरोह भरतः शत्रुघ्नश्च महाबलः ॥ २.८९.१२ ॥
ତା'ପରେ ଗୁହ ସ୍ୱସ୍ତିକ ଚିହ୍ନରେ ଚିହ୍ନିତ, ଫିକା ପଶମୀ କମ୍ବଳରେ ଆବୃତ, ଆନନ୍ଦ-ଧ୍ୱନିରେ ମୁଖରିତ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଏକ ନୌକା ଆଣିଲେ। ତା'ପରେ ଭରତ ଓ ମହାବଳୀ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଆରୋହଣ କଲେ।
2.89.13
कौसल्या च सुमित्रा च याश्चान्या राजयोषितः ।
पुरोहितश्च तत्पूर्वं गुरवो ब्राह्मणाश्च ये ।
अनन्तरं राजदारास्तथैव शकटापणाः ॥ २.८९.१३ ॥
କୌଶଲ୍ୟା ଓ ସୁମିତ୍ରା, ରାଜାଙ୍କ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ପୁରୋହିତ; ସେମାନଙ୍କ ଆଗରେ ଗୁରୁ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ; ପରେ ରାଜପରିବାରର ପତ୍ନୀମାନେ, ଗାଡ଼ିଚାଳକ ଓ ବଣିକମାନେ।
2.89.14
आवासमादीपयतां तीर्थं चाप्यवगाहताम् ।
भाण्डानि चाददानानां घोषस्त्रिदिवमस्पृशत् ॥ २.८९.१४ ॥
ଆବାସରେ ଅଗ୍ନି ଜାଳୁଥିବା, ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ଓ ସାମଗ୍ରୀ ଉଠାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ କୋଳାହଳ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲା।
2.89.15
पताकिन्यस्तु ता नावः स्वयं दाशैरधिष्ठिताः ।
वहन्त्यो जनमारूढं तदा सम्पेतुराशुगाः ॥ २.८९.१५ ॥
ପତାକାଯୁକ୍ତ ସେହି ନୌକାମାନେ, ମାଝିମାନେ ନିଜେ ଚଳାଉଥିବାରୁ, ଲୋକଙ୍କୁ ବହି ସେତେବେଳେ ଶୀଘ୍ର ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।
2.89.16
नारीणामभिपूर्णास्तु काश्चित् काश्चिच्च वाजिनाम् ।
काश्चिदत्र वहन्ति स्म यानयुग्यं महाधनम् ॥ २.८९.१६ ॥
କେତେକ ନୌକା ସ୍ତ୍ରୀଲୋକମାନଙ୍କରେ ଭରା ଥିଲା, କେତେକ ଘୋଡ଼ାରେ; କେତେକ ଏଠାରେ ମୂଲ୍ୟବାନ ଯାନ ଓ ବଳଦ ବହନ କରୁଥିଲେ।
2.89.17
ताः स्म गत्वा परं तीरमवरोप्य च तं जनम् ।
निवृत्ताः काण्डचित्राणि क्रियन्ते दाशबन्धुभिः ॥ २.८९.१७ ॥
ସେହି ନୌକାମାନେ ଦୂର କୂଳକୁ ଯାଇ ଲୋକଙ୍କୁ ଓହ୍ଲାଇ ଦେଇ ଫେରି ଆସିଲେ; ମାଝିମାନଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ବିଚିତ୍ର ବାଉଁଶ ଭେଳା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିଲେ।
2.89.18
सवैजयन्तास्तु गजा गजारोहप्रचोदिताः ।
तरन्तः स्म प्रकाशन्ते सध्वजा इव पर्वताः ॥ २.८९.१८ ॥
ବିଜୟପତାକାଯୁକ୍ତ ହାତୀମାନେ, ମାହୁନ୍ତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ନଦୀ ପାର ହେଉଥିବାବେଳେ ଧ୍ୱଜାସହ ପର୍ବତ ପରି ଝଲସୁଥିଲେ।
2.89.19
नावश्चारुरुहुश्चान्ये प्लवैस्तेरुस्तथापरे ।
अन्ये कुम्भघटैस्तेरुरन्ये तेरुश्च बाहुभिः ॥ २.८९.१९ ॥
କେହି ନୌକାରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଭେଳାରେ ପାର ହେଲେ। କେହି ଘଡ଼ା ସାହାଯ୍ୟରେ ପାର ହେଲେ ଓ କେହି ହାତରେ ସନ୍ତରି ପାର ହେଲେ।
2.89.20
सा पुण्या ध्वजिनी गङ्गा दाशैः सन्तारिता स्वयम् ।
मैत्रे मुहूर्त्ते प्रययौ प्रयागवनमुत्तमम् ॥ २.८९.२० ॥
ସେନାମାନଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଗଙ୍ଗାକୁ ନାବିକମାନେ ନିଜେ ପାର କରାଇଲେ। ମୈତ୍ର ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେମାନେ ଉତ୍ତମ ପ୍ରୟାଗ ବନ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
2.89.21
आश्वासयित्वा च चमूं महात्मा निवेशयित्वा च यथोपजोषम् ।
द्रष्टुं भरद्वाजमृषिप्रवर्य्यमृत्विग्वृतः सन् भरतः प्रतस्थे ॥ २.८९.२१ ॥
ମହାତ୍ମା ଭରତ ସେନାମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇ ଓ ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ଶିବିର ସ୍ଥାପନ କରାଇ, ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଋତ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
2.89.22
स ब्राह्मणस्याश्रममभ्युपेत्य महात्मनो देवपुरोहितस्य ।
ददर्श रम्योटजवृक्षषण्डं महद्वनं विप्रवरस्य रम्यम् ॥ २.८९.२२ ॥
ଦେବତାଙ୍କ ପୁରୋହିତ ସେହି ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ପହଞ୍ଚି ସେ ସୁନ୍ଦର ପର୍ଣ୍ଣକୁଟୀର ଥିବା ବୃକ୍ଷସମୂହ ଏବଂ ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ରମଣୀୟ ମହାବନ ଦେଖିଲେ।