ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.89.1
व्युष्य रात्रिं तु तत्रैव गङ्गाकूले स राघवः ।
भरतः काल्यमुत्थाय शत्रुघ्नमिदमब्रवीत् ॥ २.८९.१ ॥
ਉਸ ਰਾਘਵ ਭਰਤ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਰਾਤ ਬਿਤਾਈ, ਤੜਕੇ ਉੱਠ ਕੇ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
2.89.2
शत्रुघ्नोत्तिष्ठ किं शेषे निषादाधिपतिं गुहम् ।
शीघ्रमानय भद्रं ते तारयिष्यति वाहिनीम् ॥ २.८९.२ ॥
ਸ਼ਤਰੁਘਨ, ਉੱਠ, ਕਿਉਂ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੈਂ? ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਗੁਹ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਲੈ ਆ; ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਉਹ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦੇਵੇਗਾ।
2.89.3
जागर्मि नाहं स्वपिमि तमेवार्य्यं विचिन्तयन् ।
इत्येवमब्रवीद्भ्रात्रा शत्रुघ्नोपि प्रचोदितः ॥ २.८९.३ ॥
ਮੈਂ ਜਾਗ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਸੌਂ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ; ਉਸ ਆਰਯ (ਰਾਮ) ਦਾ ਹੀ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ। ਭਰਾ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ।
2.89.4
आगम्य प्राञ्जलिः काले गुहो भरतमब्रवीत् ॥ २.८९.४ ॥
ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਗੁਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
2.89.5
कच्चित्सुखं नदीतीरे ऽवात्सीः काकुत्स्थ शर्वरीम् ।
कच्चित्ते सहसैन्यस्य तावत्सर्वमनामयम् ॥ २.८९.५ ॥
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਕੀ ਤੂੰ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸੁੱਖ ਨਾਲ ਰਾਤ ਬਿਤਾਈ? ਤੇਰੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਸਭ ਕੁਸ਼ਲ ਹਨ ਨਾ?
2.89.6
गुहस्य तत्तु वचनं श्रुत्वा स्नेहादुदीरितम् ।
रामस्यानुवशो वाक्यं भरतो ऽपीदमब्रवीत् ॥ २.८९.६ ॥
ਗੁਹ ਦੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਕਹੇ ਉਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਭਰਤ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਕਿਹਾ।
2.89.7
सुखा नः शर्वरी राजन् पूजिताश्चापि ते वयम् ।
गङ्गां तु नौभिर्बह्वीभिर्दाशाः सन्तारयन्तु नः ॥ २.८९.७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਰਾਤ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸੁਖਦਾਈ ਰਹੀ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਮਲਾਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਗੰਗਾ ਪਾਰ ਕਰਾਉਣ।
2.89.8
ततो गुहः संत्वरितं श्रुत्वा भरतशासनम् ।
प्रतिप्रविश्य नगरं तं ज्ञातिजनमब्रवीत् ॥ २.८९.८ ॥
ਫਿਰ ਗੁਹ ਨੇ ਭਰਤ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
2.89.9
उत्तिष्ठत प्रबुध्यध्वं भद्रमस्तु च वः सदा ।
नावः समनुकर्षध्वं तारयिष्याम वाहिनीम् ॥ २.८९.९ ॥
ਉੱਠੋ, ਜਾਗੋ! ਤੁਹਾਡਾ ਸਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਖਿੱਚ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰੋ; ਅਸੀਂ ਫੌਜ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਾਵਾਂਗੇ।
2.89.10
ते तथोक्ताः समुत्थाय त्वरिता राजशासनात् ।
पञ्च नावां शतान्याशु समानिन्युः समन्ततः ॥ २.८९.१० ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਹ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਉੱਠੇ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸੌ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਲੈ ਆਏ।
2.89.11
अन्याः स्वस्तिकविज्ञेया महाघण्टाधरा वराः ।
शोभमानाः पताकाभिर्युक्तवाताः सुसंहताः ॥ २.८९.११ ॥
ਹੋਰ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਸਵਸਤਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਪਛਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ; ਵੱਡੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀਆਂ, ਉੱਤਮ, ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦੀਆਂ, ਹਵਾ-ਪਾਲ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।
2.89.12
ततः स्वस्तिकविज्ञेयां पाण्डुकम्बलसंवृताम् ।
सनन्दिघोषां कल्याणीं गुहो नावमुपाहरत् ।
तामारुरोह भरतः शत्रुघ्नश्च महाबलः ॥ २.८९.१२ ॥
ਫਿਰ ਗੁਹ ਸਵਸਤਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਪਛਾਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ, ਫਿੱਕੇ ਉਨੀ ਕੰਬਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ, ਮੰਗਲਮਈ ਕਿਸ਼ਤੀ ਲੈ ਆਇਆ। ਉਸ 'ਤੇ ਭਰਤ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਚੜ੍ਹੇ।
2.89.13
कौसल्या च सुमित्रा च याश्चान्या राजयोषितः ।
पुरोहितश्च तत्पूर्वं गुरवो ब्राह्मणाश्च ये ।
अनन्तरं राजदारास्तथैव शकटापणाः ॥ २.८९.१३ ॥
ਕੌਸਲਿਆ ਅਤੇ ਸੁਮਿਤਰਾ, ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਪੁਰੋਹਿਤ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ-ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਗੱਡੀਵਾਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ।
2.89.14
आवासमादीपयतां तीर्थं चाप्यवगाहताम् ।
भाण्डानि चाददानानां घोषस्त्रिदिवमस्पृशत् ॥ २.८९.१४ ॥
ਡੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਬਾਲਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਰੌਲਾ ਸਵਰਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ।
2.89.15
पताकिन्यस्तु ता नावः स्वयं दाशैरधिष्ठिताः ।
वहन्त्यो जनमारूढं तदा सम्पेतुराशुगाः ॥ २.८९.१५ ॥
ਝੰਡੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਉਹ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਲਾਹ ਖ਼ੁਦ ਚਲਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚੀਆਂ।
2.89.16
नारीणामभिपूर्णास्तु काश्चित् काश्चिच्च वाजिनाम् ।
काश्चिदत्र वहन्ति स्म यानयुग्यं महाधनम् ॥ २.८९.१६ ॥
ਕੁਝ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਸਨ, ਕੁਝ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ; ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਕੀਮਤੀ ਸਵਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬਲਦ ਲਿਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
2.89.17
ताः स्म गत्वा परं तीरमवरोप्य च तं जनम् ।
निवृत्ताः काण्डचित्राणि क्रियन्ते दाशबन्धुभिः ॥ २.८९.१७ ॥
ਉਹ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੂਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਕੇ ਮੁੜ ਆਈਆਂ; ਮਲਾਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਬਾਂਸ ਦੇ ਬੇੜੇ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ।
2.89.18
सवैजयन्तास्तु गजा गजारोहप्रचोदिताः ।
तरन्तः स्म प्रकाशन्ते सध्वजा इव पर्वताः ॥ २.८९.१८ ॥
ਜਿੱਤ-ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ, ਮਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਉਕਸਾਏ ਹੋਏ, ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪਰਬਤਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ।
2.89.19
नावश्चारुरुहुश्चान्ये प्लवैस्तेरुस्तथापरे ।
अन्ये कुम्भघटैस्तेरुरन्ये तेरुश्च बाहुभिः ॥ २.८९.१९ ॥
ਕੁਝ ਬੇੜੀਆਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਕੁਝ ਬੇੜਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਾਰ ਹੋਏ। ਕੁਝ ਘੜਿਆਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਪਾਰ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਤਰ ਕੇ ਪਾਰ ਹੋਏ।
2.89.20
सा पुण्या ध्वजिनी गङ्गा दाशैः सन्तारिता स्वयम् ।
मैत्रे मुहूर्त्ते प्रययौ प्रयागवनमुत्तमम् ॥ २.८९.२० ॥
ਫ਼ੌਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਮਲਾਹਾਂ ਨੇ ਆਪ ਪਾਰ ਕਰਾਇਆ। ਮੈਤਰ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਣ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
2.89.21
आश्वासयित्वा च चमूं महात्मा निवेशयित्वा च यथोपजोषम् ।
द्रष्टुं भरद्वाजमृषिप्रवर्य्यमृत्विग्वृतः सन् भरतः प्रतस्थे ॥ २.८९.२१ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਭਰਤ ਨੇ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਡੇਰਾ ਲਵਾ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਨਾਲ ਚਾਲੇ ਪਾਏ।
2.89.22
स ब्राह्मणस्याश्रममभ्युपेत्य महात्मनो देवपुरोहितस्य ।
ददर्श रम्योटजवृक्षषण्डं महद्वनं विप्रवरस्य रम्यम् ॥ २.८९.२२ ॥
ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਮਹਾਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸੁੰਦਰ ਕੁਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਅਤੇ ਵਿਪਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਾ ਰਮਣੀਕ ਮਹਾਂਵਣ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ।