വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.89.1
व्युष्य रात्रिं तु तत्रैव गङ्गाकूले स राघवः ।
भरतः काल्यमुत्थाय शत्रुघ्नमिदमब्रवीत् ॥ २.८९.१ ॥
ആ രാഘവനായ ഭരതൻ ഗംഗാതീരത്തുതന്നെ രാത്രി കഴിച്ചു, പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് ശത്രുഘ്നനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.89.2
शत्रुघ्नोत्तिष्ठ किं शेषे निषादाधिपतिं गुहम् ।
शीघ्रमानय भद्रं ते तारयिष्यति वाहिनीम् ॥ २.८९.२ ॥
ശത്രുഘ്നാ, എഴുന്നേൽക്കൂ, എന്തിനു കിടക്കുന്നു? നിഷാദാധിപതിയായ ഗുഹനെ വേഗം കൊണ്ടുവരൂ; നിനക്ക് മംഗളം; അവൻ സേനയെ കടത്തും.
2.89.3
जागर्मि नाहं स्वपिमि तमेवार्य्यं विचिन्तयन् ।
इत्येवमब्रवीद्भ्रात्रा शत्रुघ्नोपि प्रचोदितः ॥ २.८९.३ ॥
ഞാൻ ഉണർന്നിരിക്കുകയാണ്, ഉറങ്ങുന്നില്ല; ആ ആര്യനെ (രാമനെ) ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്. സഹോദരനാൽ പ്രേരിതനായ ശത്രുഘ്നനും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.89.4
आगम्य प्राञ्जलिः काले गुहो भरतमब्रवीत् ॥ २.८९.४ ॥
ശരിയായ സമയത്ത് ഗുഹൻ കൈകൂപ്പി വന്ന് ഭരതനോട് പറഞ്ഞു.
2.89.5
कच्चित्सुखं नदीतीरे ऽवात्सीः काकुत्स्थ शर्वरीम् ।
कच्चित्ते सहसैन्यस्य तावत्सर्वमनामयम् ॥ २.८९.५ ॥
കാകുത്സ്ഥാ, നദീതീരത്ത് നീ സുഖമായി രാത്രി കഴിച്ചുവോ? നിന്റെ സേനയോടുകൂടെ എല്ലാവരും സുഖമായിരിക്കുന്നുവോ?
2.89.6
गुहस्य तत्तु वचनं श्रुत्वा स्नेहादुदीरितम् ।
रामस्यानुवशो वाक्यं भरतो ऽपीदमब्रवीत् ॥ २.८९.६ ॥
ഗുഹൻ സ്നേഹത്തോടെ പറഞ്ഞ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, രാമന്റെ വഴിയെ നടക്കുന്ന ഭരതനും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.89.7
सुखा नः शर्वरी राजन् पूजिताश्चापि ते वयम् ।
गङ्गां तु नौभिर्बह्वीभिर्दाशाः सन्तारयन्तु नः ॥ २.८९.७ ॥
രാജാവേ, രാത്രി ഞങ്ങൾക്ക് സുഖകരമായിരുന്നു; അങ്ങയാൽ ഞങ്ങൾ ആദരിക്കപ്പെട്ടു. ഇനി ദാശന്മാർ പല തോണികളാൽ ഞങ്ങളെ ഗംഗ കടത്തട്ടെ.
2.89.8
ततो गुहः संत्वरितं श्रुत्वा भरतशासनम् ।
प्रतिप्रविश्य नगरं तं ज्ञातिजनमब्रवीत् ॥ २.८९.८ ॥
അപ്പോൾ ഗുഹൻ ഭരതന്റെ കല്പന കേട്ട് വേഗത്തിൽ നഗരത്തിൽ മടങ്ങിച്ചെന്ന് തന്റെ ബന്ധുജനങ്ങളോട് പറഞ്ഞു.
2.89.9
उत्तिष्ठत प्रबुध्यध्वं भद्रमस्तु च वः सदा ।
नावः समनुकर्षध्वं तारयिष्याम वाहिनीम् ॥ २.८९.९ ॥
എഴുന്നേൽക്കുവിൻ, ഉണരുവിൻ! നിങ്ങൾക്ക് എന്നും മംഗളം ഭവിക്കട്ടെ. തോണികൾ വലിച്ചടുപ്പിക്കുവിൻ; സേനയെ കടത്തും.
2.89.10
ते तथोक्ताः समुत्थाय त्वरिता राजशासनात् ।
पञ्च नावां शतान्याशु समानिन्युः समन्ततः ॥ २.८९.१० ॥
രാജകല്പനപ്രകാരം അങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടവർ വേഗത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് ഉടൻ നാലുപാടുനിന്നും അഞ്ഞൂറു തോണികൾ കൊണ്ടുവന്നു.
2.89.11
अन्याः स्वस्तिकविज्ञेया महाघण्टाधरा वराः ।
शोभमानाः पताकाभिर्युक्तवाताः सुसंहताः ॥ २.८९.११ ॥
മറ്റു തോണികൾ സ്വസ്തിക ചിഹ്നത്താൽ തിരിച്ചറിയാവുന്നവ; വലിയ മണികൾ ധരിച്ചവ, ശ്രേഷ്ഠമായവ, കൊടികളാൽ ശോഭിക്കുന്നവ, കാറ്റുപായകൾ ഘടിപ്പിച്ചവ, നന്നായി ഉറപ്പിക്കപ്പെട്ടവ.
2.89.12
ततः स्वस्तिकविज्ञेयां पाण्डुकम्बलसंवृताम् ।
सनन्दिघोषां कल्याणीं गुहो नावमुपाहरत् ।
तामारुरोह भरतः शत्रुघ्नश्च महाबलः ॥ २.८९.१२ ॥
പിന്നെ ഗുഹൻ സ്വസ്തിക ചിഹ്നത്താൽ തിരിച്ചറിയാവുന്നതും, വെളുത്ത കമ്പളങ്ങളാൽ പൊതിഞ്ഞതും, ആനന്ദ ഘോഷത്തോടുകൂടിയതും, മംഗളകരവുമായ ഒരു തോണി കൊണ്ടുവന്നു. അതിൽ ഭരതനും മഹാബലനായ ശത്രുഘ്നനും കയറി.
2.89.13
कौसल्या च सुमित्रा च याश्चान्या राजयोषितः ।
पुरोहितश्च तत्पूर्वं गुरवो ब्राह्मणाश्च ये ।
अनन्तरं राजदारास्तथैव शकटापणाः ॥ २.८९.१३ ॥
കൗസല്യയും സുമിത്രയും രാജാവിന്റെ മറ്റു സ്ത്രീകളും പുരോഹിതനും; അവർക്ക് മുൻപ് ഗുരുക്കന്മാരും ബ്രാഹ്മണരും; പിന്നീട് രാജപരിവാരത്തിലെ ഭാര്യമാരും വണ്ടിക്കാരും വ്യാപാരികളും.
2.89.14
आवासमादीपयतां तीर्थं चाप्यवगाहताम् ।
भाण्डानि चाददानानां घोषस्त्रिदिवमस्पृशत् ॥ २.८९.१४ ॥
വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ തീ കൂട്ടുന്നവരുടെയും കടവിൽ കുളിക്കുന്നവരുടെയും സാധനങ്ങൾ എടുക്കുന്നവരുടെയും ആരവം സ്വർഗ്ഗത്തെ തൊട്ടു.
2.89.15
पताकिन्यस्तु ता नावः स्वयं दाशैरधिष्ठिताः ।
वहन्त्यो जनमारूढं तदा सम्पेतुराशुगाः ॥ २.८९.१५ ॥
കൊടികളാൽ അലങ്കരിച്ച ആ തോണികൾ, തോണിക്കാർ തന്നെ നിയന്ത്രിച്ച്, ജനങ്ങളെ വഹിച്ചുകൊണ്ട് അപ്പോൾ വേഗത്തിൽ വന്നുചേർന്നു.
2.89.16
नारीणामभिपूर्णास्तु काश्चित् काश्चिच्च वाजिनाम् ।
काश्चिदत्र वहन्ति स्म यानयुग्यं महाधनम् ॥ २.८९.१६ ॥
ചില തോണികൾ സ്ത്രീകളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു, ചിലത് കുതിരകളാൽ; ചിലത് ഇവിടെ വിലയേറിയ വാഹനങ്ങളും വണ്ടികളും വഹിച്ചിരുന്നു.
2.89.17
ताः स्म गत्वा परं तीरमवरोप्य च तं जनम् ।
निवृत्ताः काण्डचित्राणि क्रियन्ते दाशबन्धुभिः ॥ २.८९.१७ ॥
ആ തോണികൾ മറുകരയിൽ എത്തി ജനങ്ങളെ ഇറക്കി തിരിച്ചുവന്നു; തോണിക്കാരുടെ ബന്ധുക്കൾ വിചിത്രമായ മുളത്തോണികൾ ഉണ്ടാക്കുകയായിരുന്നു.
2.89.18
सवैजयन्तास्तु गजा गजारोहप्रचोदिताः ।
तरन्तः स्म प्रकाशन्ते सध्वजा इव पर्वताः ॥ २.८९.१८ ॥
വിജയക്കൊടികളുള്ള ആനകൾ, ആനപ്പാകന്മാരാൽ പ്രേരിതരായി നദി കടക്കുമ്പോൾ, കൊടികളോടു കൂടിയ പർവതങ്ങൾ പോലെ തിളങ്ങി.
2.89.19
नावश्चारुरुहुश्चान्ये प्लवैस्तेरुस्तथापरे ।
अन्ये कुम्भघटैस्तेरुरन्ये तेरुश्च बाहुभिः ॥ २.८९.१९ ॥
ചിലർ തോണികളിൽ കയറി, മറ്റു ചിലർ ചങ്ങാടങ്ങളാൽ കടന്നു. വേറെ ചിലർ കുടങ്ങളുടെ സഹായത്തോടെയും ചിലർ കൈകളാൽ നീന്തിയും കടന്നു.
2.89.20
सा पुण्या ध्वजिनी गङ्गा दाशैः सन्तारिता स्वयम् ।
मैत्रे मुहूर्त्ते प्रययौ प्रयागवनमुत्तमम् ॥ २.८९.२० ॥
സൈന്യങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആ പുണ്യഗംഗയെ നാവികർ തന്നെ കടത്തി. മൈത്ര മുഹൂർത്തത്തിൽ അവർ ഉത്തമമായ പ്രയാഗ വനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
2.89.21
आश्वासयित्वा च चमूं महात्मा निवेशयित्वा च यथोपजोषम् ।
द्रष्टुं भरद्वाजमृषिप्रवर्य्यमृत्विग्वृतः सन् भरतः प्रतस्थे ॥ २.८९.२१ ॥
മഹാത്മാവായ ഭരതൻ സൈന്യത്തെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് യഥായോഗ്യം പാളയമടിപ്പിച്ച ശേഷം, ഋഷിശ്രേഷ്ഠനായ ഭരദ്വാജനെ കാണാൻ ഋത്വിക്കുകളോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു.
2.89.22
स ब्राह्मणस्याश्रममभ्युपेत्य महात्मनो देवपुरोहितस्य ।
ददर्श रम्योटजवृक्षषण्डं महद्वनं विप्रवरस्य रम्यम् ॥ २.८९.२२ ॥
ദേവപുരോഹിതനും മഹാത്മാവുമായ ആ ബ്രാഹ്മണന്റെ ആശ്രമത്തിലെത്തി അവൻ മനോഹരമായ പർണ്ണശാലകളുള്ള വൃക്ഷനിരയും, വിപ്രശ്രേഷ്ഠന്റെ രമണീയമായ മഹാവനവും കണ്ടു.