వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.89.1
व्युष्य रात्रिं तु तत्रैव गङ्गाकूले स राघवः ।
भरतः काल्यमुत्थाय शत्रुघ्नमिदमब्रवीत् ॥ २.८९.१ ॥
ఆ రాఘవుడు భరతుడు గంగాతీరంలోనే రాత్రి గడిపి, తెల్లవారుజామున లేచి శత్రుఘ్నునితో ఇలా అన్నాడు.
2.89.2
शत्रुघ्नोत्तिष्ठ किं शेषे निषादाधिपतिं गुहम् ।
शीघ्रमानय भद्रं ते तारयिष्यति वाहिनीम् ॥ २.८९.२ ॥
శత్రుఘ్నా, లే, ఎందుకు పడుకున్నావు? నిషాదాధిపతి గుహుని త్వరగా తీసుకురా; నీకు శుభం కలుగుగాక; అతడు సేనను దాటిస్తాడు.
2.89.3
जागर्मि नाहं स्वपिमि तमेवार्य्यं विचिन्तयन् ।
इत्येवमब्रवीद्भ्रात्रा शत्रुघ्नोपि प्रचोदितः ॥ २.८९.३ ॥
నేను మేల్కొనే ఉన్నాను, నిద్రపోవడం లేదు; ఆ ఆర్యుడిని (రాముడిని) ధ్యానిస్తూ. అన్నచే ప్రేరేపించబడిన శత్రుఘ్నుడు కూడా ఇలా అన్నాడు.
2.89.4
आगम्य प्राञ्जलिः काले गुहो भरतमब्रवीत् ॥ २.८९.४ ॥
సరైన సమయానికి గుహుడు చేతులు జోడించి వచ్చి భరతునితో ఇలా అన్నాడు.
2.89.5
कच्चित्सुखं नदीतीरे ऽवात्सीः काकुत्स्थ शर्वरीम् ।
कच्चित्ते सहसैन्यस्य तावत्सर्वमनामयम् ॥ २.८९.५ ॥
కాకుత్స్థా, నదీతీరంలో నువ్వు సుఖంగా రాత్రి గడిపావా? నీ సేనతో సహా అందరూ క్షేమంగా ఉన్నారా?
2.89.6
गुहस्य तत्तु वचनं श्रुत्वा स्नेहादुदीरितम् ।
रामस्यानुवशो वाक्यं भरतो ऽपीदमब्रवीत् ॥ २.८९.६ ॥
గుహుడు స్నేహంతో పలికిన ఆ మాటలు విని, రాముని ఆజ్ఞను అనుసరించే భరతుడు కూడా ఇలా అన్నాడు.
2.89.7
सुखा नः शर्वरी राजन् पूजिताश्चापि ते वयम् ।
गङ्गां तु नौभिर्बह्वीभिर्दाशाः सन्तारयन्तु नः ॥ २.८९.७ ॥
రాజా, రాత్రి మాకు సుఖంగా గడిచింది; మేము మీ చేత గౌరవింపబడ్డాము. ఇప్పుడు దాశులు అనేక పడవలతో మమ్మల్ని గంగ దాటించనివ్వండి.
2.89.8
ततो गुहः संत्वरितं श्रुत्वा भरतशासनम् ।
प्रतिप्रविश्य नगरं तं ज्ञातिजनमब्रवीत् ॥ २.८९.८ ॥
అప్పుడు గుహుడు భరతుని ఆజ్ఞ విని త్వరగా నగరంలోకి తిరిగి వెళ్లి తన బంధువులతో చెప్పాడు.
2.89.9
उत्तिष्ठत प्रबुध्यध्वं भद्रमस्तु च वः सदा ।
नावः समनुकर्षध्वं तारयिष्याम वाहिनीम् ॥ २.८९.९ ॥
లేవండి, మేల్కొనండి! మీకు ఎల్లప్పుడూ శుభం కలుగుగాక. పడవలను లాగి సిద్ధం చేయండి; సైన్యాన్ని దాటిస్తాము.
2.89.10
ते तथोक्ताः समुत्थाय त्वरिता राजशासनात् ।
पञ्च नावां शतान्याशु समानिन्युः समन्ततः ॥ २.८९.१० ॥
రాజ్య ఆజ్ఞ ప్రకారం ఇలా చెప్పబడినవారు త్వరగా లేచి, వెంటనే నలుదిక్కుల నుండి ఐదు వందల పడవలను తెచ్చారు.
2.89.11
अन्याः स्वस्तिकविज्ञेया महाघण्टाधरा वराः ।
शोभमानाः पताकाभिर्युक्तवाताः सुसंहताः ॥ २.८९.११ ॥
ఇతర పడవలు స్వస్తిక చిహ్నంతో గుర్తించబడినవి; పెద్ద గంటలు ధరించినవి, శ్రేష్ఠమైనవి, జెండాలతో శోభిస్తూ, గాలి తెరలు అమర్చినవి, గట్టిగా కట్టబడినవి.
2.89.12
ततः स्वस्तिकविज्ञेयां पाण्डुकम्बलसंवृताम् ।
सनन्दिघोषां कल्याणीं गुहो नावमुपाहरत् ।
तामारुरोह भरतः शत्रुघ्नश्च महाबलः ॥ २.८९.१२ ॥
అప్పుడు గుహుడు స్వస్తిక చిహ్నంతో గుర్తించబడినదీ, లేత ఉన్ని దుప్పట్లతో కప్పబడినదీ, ఆనంద ధ్వనులతో మోగినదీ, మంగళకరమైనదీ అయిన పడవను తెచ్చాడు. దానిపై భరతుడు, మహాబలుడైన శత్రుఘ్నుడు ఎక్కారు.
2.89.13
कौसल्या च सुमित्रा च याश्चान्या राजयोषितः ।
पुरोहितश्च तत्पूर्वं गुरवो ब्राह्मणाश्च ये ।
अनन्तरं राजदारास्तथैव शकटापणाः ॥ २.८९.१३ ॥
కౌసల్య, సుమిత్ర, రాజు ఇతర స్త్రీలు, పురోహితుడు; వారికంటే ముందు గురువులు, బ్రాహ్మణులు; ఆ తర్వాత రాజపరివారపు భార్యలు, బండివాళ్లు, వ్యాపారులు కూడా వచ్చారు.
2.89.14
आवासमादीपयतां तीर्थं चाप्यवगाहताम् ।
भाण्डानि चाददानानां घोषस्त्रिदिवमस्पृशत् ॥ २.८९.१४ ॥
నివాసాల్లో నిప్పు రాజేసేవారు, రేవులో స్నానం చేసేవారు, సామాను ఎత్తేవారి కోలాహలం స్వర్గాన్ని తాకింది.
2.89.15
पताकिन्यस्तु ता नावः स्वयं दाशैरधिष्ठिताः ।
वहन्त्यो जनमारूढं तदा सम्पेतुराशुगाः ॥ २.८९.१५ ॥
జెండాలతో అలంకరించిన ఆ పడవలు, పడవవాళ్లు స్వయంగా నడుపుతూ, జనాన్ని మోసుకుని అప్పుడు వేగంగా వచ్చి చేరాయి.
2.89.16
नारीणामभिपूर्णास्तु काश्चित् काश्चिच्च वाजिनाम् ।
काश्चिदत्र वहन्ति स्म यानयुग्यं महाधनम् ॥ २.८९.१६ ॥
కొన్ని పడవలు స్త్రీలతో నిండి ఉన్నాయి, కొన్ని గుర్రాలతో; కొన్ని ఇక్కడ విలువైన వాహనాలను, బండ్లను మోసుకెళ్తున్నాయి.
2.89.17
ताः स्म गत्वा परं तीरमवरोप्य च तं जनम् ।
निवृत्ताः काण्डचित्राणि क्रियन्ते दाशबन्धुभिः ॥ २.८९.१७ ॥
ఆ పడవలు అవతలి ఒడ్డుకు వెళ్లి, ఆ జనాన్ని దింపి తిరిగి వచ్చాయి; కేవటుల బంధువులు రంగురంగుల వెదురు తెప్పలు తయారుచేస్తున్నారు.
2.89.18
सवैजयन्तास्तु गजा गजारोहप्रचोदिताः ।
तरन्तः स्म प्रकाशन्ते सध्वजा इव पर्वताः ॥ २.८९.१८ ॥
విజయపతాకలతో ఉన్న ఏనుగులు, మావటివారి ప్రేరణతో నది దాటుతూ, జెండాలతో ఉన్న పర్వతాల్లా ప్రకాశించాయి.
2.89.19
नावश्चारुरुहुश्चान्ये प्लवैस्तेरुस्तथापरे ।
अन्ये कुम्भघटैस्तेरुरन्ये तेरुश्च बाहुभिः ॥ २.८९.१९ ॥
కొందరు పడవలెక్కారు, మరికొందరు తెప్పలపై దాటారు. ఇంకొందరు కుండల సాయంతో దాటారు, మరికొందరు చేతులతో ఈదుతూ దాటారు.
2.89.20
सा पुण्या ध्वजिनी गङ्गा दाशैः सन्तारिता स्वयम् ।
मैत्रे मुहूर्त्ते प्रययौ प्रयागवनमुत्तमम् ॥ २.८९.२० ॥
సైన్యాలతో నిండిన ఆ పవిత్ర గంగను నావికులు స్వయంగా దాటించారు. మైత్ర ముహూర్తంలో వారు ఉత్తమమైన ప్రయాగ వనం వైపు వెళ్ళారు.
2.89.21
आश्वासयित्वा च चमूं महात्मा निवेशयित्वा च यथोपजोषम् ।
द्रष्टुं भरद्वाजमृषिप्रवर्य्यमृत्विग्वृतः सन् भरतः प्रतस्थे ॥ २.८९.२१ ॥
మహాత్ముడైన భరతుడు సైన్యాన్ని ఓదార్చి, తగిన విధంగా విడిది ఏర్పాటు చేసి, ఋషిశ్రేష్ఠుడైన భరద్వాజుని దర్శించడానికి ఋత్విజులతో కూడి బయలుదేరాడు.
2.89.22
स ब्राह्मणस्याश्रममभ्युपेत्य महात्मनो देवपुरोहितस्य ।
ददर्श रम्योटजवृक्षषण्डं महद्वनं विप्रवरस्य रम्यम् ॥ २.८९.२२ ॥
అతడు దేవతల పురోహితుడు, మహాత్ముడైన ఆ బ్రాహ్మణుని ఆశ్రమానికి చేరి, అందమైన పర్ణకుటీరాల వృక్షసమూహాన్ని, విప్రశ్రేష్ఠుని రమణీయమైన మహావనాన్ని చూశాడు.