বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 2.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.95.1
अथ शैलाद्विनिष्क्रम्य मैथिलीं कोसलेश्वरः ।
अदर्शयच्छुभजलां रम्यां मन्दाकिनीं नदीम् ॥ २.९५.१ ॥
তারপর পর্বত থেকে নেমে কোশলরাজ (রাম) মৈথিলীকে শুভজলা রমণীয় মন্দাকিনী নদী দেখালেন।
2.95.2
अब्रवीच्च वरारोहां चारुचन्द्रनिभाननाम् ।
विदेहराजस्य सुतां रामो राजीवलोचनः ॥ २.९५.२ ॥
কমললোচন রাম সুন্দর চাঁদের মতো মুখ ও সুন্দর কটিদেশযুক্ত বিদেহরাজের কন্যাকে বললেন।
2.95.3
विचित्रपुलिनां रम्यां हंससारससेविताम् ।
कमलैरुपसम्पन्नां पश्य मन्दाकिनीं नदीम् ॥ २.९५.३ ॥
বিচিত্র বালুতট, হংস ও সারসদের বিচরণক্ষেত্র, পদ্মে পূর্ণ এই রমণীয় মন্দাকিনী নদী দেখো।
2.95.4
नानाविधैस्तीररुहैर्वृतां पुष्पफलद्रुमैः ।
राजन्तीं राजराजस्य नलिनीमिव सर्वतः ॥ २.९५.४ ॥
নানা জাতের তীরবৃক্ষ ও ফুল-ফলের গাছে ঘেরা, চারদিকে রাজরাজের (কুবেরের) পদ্মসরোবরের মতো শোভমান।
2.95.5
मृगयूथनिपीतानि कलुषाम्भांसि साम्प्रतम् ।
तीर्थानि रमणीयानि रतिं सञ्जनयन्ति मे ॥ २.९५.५ ॥
এখন হরিণের দল পান করা ঘোলা জলের এই রমণীয় তীর্থগুলি আমার মনে আনন্দ জাগাচ্ছে।
2.95.6
जटाजिनधराः काले वल्कलोत्तरवाससः ।
ऋषयस्त्ववगाहन्ते नदीं मन्दाकिनीं प्रिये ॥ २.९५.६ ॥
প্রিয়ে, জটা ও মৃগচর্মধারী, উপরে বল্কল বসন পরিহিত ঋষিগণ যথাসময়ে মন্দাকিনী নদীতে স্নান করেন।
2.95.7
आदित्यमुपतिष्ठन्ते नियमादूर्द्ध्वबाहवः ।
एते परे विशालाक्षि मुनयः संशितव्रताः ॥ २.९५.७ ॥
হে বিশালাক্ষী, কঠোরব্রতধারী এই অন্য মুনিরা নিয়মমতো হাত উপরে তুলে সূর্যের উপাসনা করছেন।
2.95.8
मारुतोद्धूतशिखरैः प्रनृत्त इव पर्वतः ।
पादपैः पत्ऺत्रपुष्पाणि सृजद्भिरभितो नदीम् ॥ २.९५.८ ॥
বাতাসে দোলা শিখরের সঙ্গে পর্বত যেন নৃত্য করছে; বৃক্ষরা নদীর চারপাশে পাতা ও ফুল ছড়াচ্ছে।
2.95.9
क्वचिन्मणिनिकाशोदां क्वचित्पुलिनशालिनीम् ।
क्वचित्सिद्धजनाकीर्णां पश्य मन्दाकिनीं नदीम् ॥ २.९५.९ ॥
কোথাও মণির মতো জলের, কোথাও বালুতটে শোভিত, কোথাও সিদ্ধজনে পূর্ণ এই মন্দাকিনী নদী দেখো।
2.95.10
निर्द्धूतान् वायुना पश्य विततान् पुष्पसञ्चयान् ।
पोप्लूयमानानपरान् पश्य त्वं जलमध्यगान् ॥ २.९५.१० ॥
বায়ুতে ঝরে ছড়িয়ে থাকা ফুলের রাশি দেখো; আর জলের মাঝখানে ভেসে থাকা অন্যান্য ফুলও দেখো।
2.95.11
तांश्चातिवल्गुवचसो रथाङ्गाह्वयना द्विजाः ।
अधिरोहन्ति कल्याणि विकूजन्तः शुभा गिरः ॥ २.९५.११ ॥
হে কল্যাণী, রথাঙ্গ নামের এই পাখিরা অতি মধুর স্বরে শুভ ডাক দিতে দিতে ওগুলোর উপর বসে।
2.95.12
दर्शनं चित्र कूटस्य मन्दाकिन्याश्च शोभने ।
अधिकं पुरवासाच्च मन्ये च तव दर्शनात् ॥ २.९५.१२ ॥
হে শোভনা, চিত্রকূট ও মন্দাকিনীর দর্শন নগরবাসের চেয়ে অধিক মনে হয়; আর তোমাকে দেখে আমার তা আরও অধিক মনে হয়।
2.95.13
विधूतकलुषैः सिद्धैस्तपोदमशमान्वितैः ।
नित्यविक्षोभितजलां विगाहस्व मया सह ॥ २.९५.१३ ॥
পাপ ধৌত হয়েছে এমন, তপস্যা, দম ও শমে যুক্ত সিদ্ধদের সঙ্গে, যার জল সর্বদা আলোড়িত, সেই নদীতে আমার সঙ্গে অবগাহন করো।
2.95.14
सखीवच्च विगाहस्व सीते मन्दाकिनीं नदीम् ।
कमलान्यवमज्जन्ती पुष्कराणि च भामिनि ॥ २.९५.१४ ॥
সীতা, সখীর মতো মন্দাকিনী নদীতে অবগাহন করো; পদ্ম ও পুষ্করের মাঝে ডুব দিয়ে, হে ভামিনী।
2.95.15
त्वं पौरजनवद्व्यालानयोध्यामिव पर्वतम् ।
मन्यस्व वनिते नित्यं सरयूवदिमां नदीम् ॥ २.९५.१५ ॥
হে বনিতে, এই পর্বতকে অযোধ্যার মতো এবং এই নদীকে সর্বদা সরযূর মতো মনে করো; পুরবাসী ও বন্য পশুদের মতো ভাবো।
2.95.16
लक्ष्मणश्चापि धर्मात्मा मन्निदेशे व्यवस्थितः ।
त्वं चानुकूला वैदेहि प्रीतिं जनयथो मम ॥ २.९५.१६ ॥
ধর্মাত্মা লক্ষ্মণও আমার আদেশে স্থির; তুমিও অনুকূল, হে বৈদেহী; তোমরা দুজনেই আমাকে আনন্দ দাও।
2.95.17
उपस्पृशंस्त्रिषवणं मधुमूलफलाशनः ।
नायोध्यायै न राज्याय स्पृहये ऽद्य त्वया सह ॥ २.९५.१७ ॥
তিন সন্ধ্যায় স্নান করে, মধু, মূল ও ফল খেয়ে, আজ তোমার সঙ্গে আমি অযোধ্যা বা রাজ্য কামনা করি না।
2.95.18
इमां हि रम्यां मृगयूथशालिनीं निपीततोयां गजसिंहवानरैः ।
सुपुष्पितैः पुष्पधरैरलङ्कृतां न सो ऽस्ति यः स्यादगतक्लमः सुखी ॥ २.९५.१८ ॥
এই রমণীয় নদী মৃগযূথে শোভিত; হাতি, সিংহ ও বানরেরা এর জল পান করে; পুষ্পিত বৃক্ষে অলংকৃত; এখানে ক্লান্তিহীন ও সুখী না হবে এমন কেউ নেই।
2.95.19
इतीव रामो बहुसङ्गतं वचः प्रियासहायः सरितं प्रति ब्रुवन् ।
चचार रम्यं नयनाञ्जनप्रभं स चित्रकूटं रघुवंशवर्द्धनः ॥ २.९५.१९ ॥
এইভাবে প্রিয়া সীতাকে সঙ্গী করে রাম নদীর প্রতি নানা কথা বলতে বলতে, রঘুবংশের বৃদ্ধিকারী তিনি, কাজলের আভার মতো রমণীয় চিত্রকূট পর্বতে বিচরণ করলেন।