વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 2.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.95.1
अथ शैलाद्विनिष्क्रम्य मैथिलीं कोसलेश्वरः ।
अदर्शयच्छुभजलां रम्यां मन्दाकिनीं नदीम् ॥ २.९५.१ ॥
પછી પર્વત પરથી ઊતરીને કોસલના સ્વામી (રામે) મૈથિલીને શુભ જળવાળી રમણીય મંદાકિની નદી બતાવી.
2.95.2
अब्रवीच्च वरारोहां चारुचन्द्रनिभाननाम् ।
विदेहराजस्य सुतां रामो राजीवलोचनः ॥ २.९५.२ ॥
કમળનેત્ર રામે સુંદર ચંદ્ર જેવા મુખવાળી, વિદેહરાજની પુત્રીને કહ્યું.
2.95.3
विचित्रपुलिनां रम्यां हंससारससेविताम् ।
कमलैरुपसम्पन्नां पश्य मन्दाकिनीं नदीम् ॥ २.९५.३ ॥
વિચિત્ર રેતીના કાંઠાવાળી, હંસ અને સારસથી સેવાયેલી, કમળોથી ભરેલી રમણીય મંદાકિની નદી જુઓ.
2.95.4
नानाविधैस्तीररुहैर्वृतां पुष्पफलद्रुमैः ।
राजन्तीं राजराजस्य नलिनीमिव सर्वतः ॥ २.९५.४ ॥
વિવિધ પ્રકારનાં કિનારાનાં વૃક્ષો અને ફૂલફળનાં ઝાડોથી ઘેરાયેલી, ચારેબાજુ રાજરાજ (કુબેર)ના કમળ-સરોવર જેવી શોભતી.
2.95.5
मृगयूथनिपीतानि कलुषाम्भांसि साम्प्रतम् ।
तीर्थानि रमणीयानि रतिं सञ्जनयन्ति मे ॥ २.९५.५ ॥
હમણાં હરણોના ટોળાંએ પીધેલાં ડહોળાં પાણીવાળાં આ રમણીય તીર્થો મારામાં આનંદ ઉપજાવે છે.
2.95.6
जटाजिनधराः काले वल्कलोत्तरवाससः ।
ऋषयस्त्ववगाहन्ते नदीं मन्दाकिनीं प्रिये ॥ २.९५.६ ॥
પ્રિયે, જટા અને મૃગચર્મ ધારણ કરેલા, ઉપર વલ્કલવસ્ત્ર પહેરેલા ઋષિઓ યોગ્ય સમયે મંદાકિની નદીમાં સ્નાન કરે છે.
2.95.7
आदित्यमुपतिष्ठन्ते नियमादूर्द्ध्वबाहवः ।
एते परे विशालाक्षि मुनयः संशितव्रताः ॥ २.९५.७ ॥
હે વિશાળ નેત્રોવાળી, કઠોર વ્રતધારી આ બીજા મુનિઓ નિયમપૂર્વક હાથ ઊંચા કરીને સૂર્યની ઉપાસના કરી રહ્યા છે.
2.95.8
मारुतोद्धूतशिखरैः प्रनृत्त इव पर्वतः ।
पादपैः पत्ऺत्रपुष्पाणि सृजद्भिरभितो नदीम् ॥ २.९५.८ ॥
પવનથી ધ્રૂજતાં શિખરો સાથે પર્વત જાણે નાચી રહ્યો છે; વૃક્ષો નદીની ચારે બાજુ પાંદડાં અને ફૂલ વેરી રહ્યાં છે.
2.95.9
क्वचिन्मणिनिकाशोदां क्वचित्पुलिनशालिनीम् ।
क्वचित्सिद्धजनाकीर्णां पश्य मन्दाकिनीं नदीम् ॥ २.९५.९ ॥
ક્યાંક મણિ જેવા જળવાળી, ક્યાંક રેતીના કાંઠે શોભતી, ક્યાંક સિદ્ધજનોથી ભરેલી આ મંદાકિની નદીને જુઓ.
2.95.10
निर्द्धूतान् वायुना पश्य विततान् पुष्पसञ्चयान् ।
पोप्लूयमानानपरान् पश्य त्वं जलमध्यगान् ॥ २.९५.१० ॥
પવનથી ખેરાઈને પથરાયેલા ફૂલોના ઢગલા જુઓ; પાણીની વચ્ચે તરતા બીજા ફૂલો પણ જુઓ.
2.95.11
तांश्चातिवल्गुवचसो रथाङ्गाह्वयना द्विजाः ।
अधिरोहन्ति कल्याणि विकूजन्तः शुभा गिरः ॥ २.९५.११ ॥
હે કલ્યાણી, રથાંગ નામના આ દ્વિજ અતિ મધુર સ્વરે શુભ ટહુકા કરતાં તેમના પર બેસે છે.
2.95.12
दर्शनं चित्र कूटस्य मन्दाकिन्याश्च शोभने ।
अधिकं पुरवासाच्च मन्ये च तव दर्शनात् ॥ २.९५.१२ ॥
હે શોભને, ચિત્રકૂટ અને મંદાકિનીનું દર્શન નગરવાસ કરતાં વધુ છે એમ હું માનું છું; અને તારા દર્શનથી તો તે વધુ છે.
2.95.13
विधूतकलुषैः सिद्धैस्तपोदमशमान्वितैः ।
नित्यविक्षोभितजलां विगाहस्व मया सह ॥ २.९५.१३ ॥
જેમના પાપ ધોવાઈ ગયા છે, જે તપ, દમ અને શમથી યુક્ત છે તે સિદ્ધો સાથે, જેનું પાણી સદા ખળભળતું રહે છે તે નદીમાં મારી સાથે સ્નાન કર.
2.95.14
सखीवच्च विगाहस्व सीते मन्दाकिनीं नदीम् ।
कमलान्यवमज्जन्ती पुष्कराणि च भामिनि ॥ २.९५.१४ ॥
સીતા, સખીની જેમ મંદાકિની નદીમાં સ્નાન કર; કમળો અને પુષ્કરો વચ્ચે ડૂબકી મારતી, હે ભામિની.
2.95.15
त्वं पौरजनवद्व्यालानयोध्यामिव पर्वतम् ।
मन्यस्व वनिते नित्यं सरयूवदिमां नदीम् ॥ २.९५.१५ ॥
હે વનિતા, આ પર્વતને અયોધ્યા સમાન અને આ નદીને સદા સરયૂ સમાન ગણ; નગરજનો અને વન્ય પશુઓ સમાન માન.
2.95.16
लक्ष्मणश्चापि धर्मात्मा मन्निदेशे व्यवस्थितः ।
त्वं चानुकूला वैदेहि प्रीतिं जनयथो मम ॥ २.९५.१६ ॥
ધર્માત્મા લક્ષ્મણ પણ મારી આજ્ઞામાં સ્થિત છે; તું પણ અનુકૂળ છે, વૈદેહી; તમે બંને મને આનંદ આપો છો.
2.95.17
उपस्पृशंस्त्रिषवणं मधुमूलफलाशनः ।
नायोध्यायै न राज्याय स्पृहये ऽद्य त्वया सह ॥ २.९५.१७ ॥
ત્રણેય સંધ્યાએ સ્નાન કરી, મધ, મૂળ અને ફળ ખાઈને, આજે તારી સાથે હું અયોધ્યા કે રાજ્યની ઇચ્છા કરતો નથી.
2.95.18
इमां हि रम्यां मृगयूथशालिनीं निपीततोयां गजसिंहवानरैः ।
सुपुष्पितैः पुष्पधरैरलङ्कृतां न सो ऽस्ति यः स्यादगतक्लमः सुखी ॥ २.९५.१८ ॥
આ રમણીય નદી મૃગોના ટોળાંથી શોભે છે; હાથી, સિંહ અને વાંદરા તેનું પાણી પીએ છે; ખીલેલાં વૃક્ષોથી અલંકૃત છે; અહીં થાક વિના સુખી ન થાય એવો કોઈ નથી.
2.95.19
इतीव रामो बहुसङ्गतं वचः प्रियासहायः सरितं प्रति ब्रुवन् ।
चचार रम्यं नयनाञ्जनप्रभं स चित्रकूटं रघुवंशवर्द्धनः ॥ २.९५.१९ ॥
આ રીતે, પ્રિયા સાથે સહાયક રામ, નદી પ્રત્યે અનેક પ્રકારની વાતો કહેતા, રઘુવંશને વધારનારા, આંખના કાજળની પ્રભા જેવા રમણીય ચિત્રકૂટમાં વિચર્યા.