ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.99
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.99.1
निविष्टायां तु सेनायामुत्सुको भरतस्तदा।
जगाम भ्रातरं द्रष्टुं शत्रुध्नमनुदर्शयन् ॥ २.९९.१ ॥
ಸೇನೆ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟ ನಂತರ, ಆಗ ಆತುರದಿಂದಿದ್ದ ಭರತನು ಶತ್ರುಘ್ನನನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ ತನ್ನ ಸಹೋದರನನ್ನು ನೋಡಲು ಹೊರಟನು.
2.99.3
ऋषिं वसिष्ठं सन्दिश्य मातऽर्मे शीघ्रमानय।
सुमन्त्रस्त्वपि शत्रुघ्नमदूरादन्वपद्यत।
रामदर्शनजस्तर्षो भरतस्येव तस्य च ॥ २.९९.३ ॥
ಋಷಿ ವಸಿಷ್ಠರಿಗೆ 'ನನ್ನ ತಾಯಂದಿರನ್ನು ಬೇಗ ಕರೆತನ್ನಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಸುಮಂತ್ರನೂ ದೂರದಿಂದ ಶತ್ರುಘ್ನನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು; ರಾಮನನ್ನು ನೋಡುವ ಆಸೆ ಭರತನಂತೆಯೇ ಅವನಲ್ಲಿಯೂ ಇತ್ತು.
2.99.4
गच्छन्नेवाथ भरतस्तापसालयसंस्थिताम्।
भ्रातुः पर्णकुटीं श्रीमानुटजं च ददर्श ह ॥ २.९९.४ ॥
ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾಗ, ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ಭರತನು ತಾಪಸರ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿದ್ದ ತನ್ನ ಸಹೋದರನ ಎಲೆಗುಡಿಸಲನ್ನು ಮತ್ತು ಗುಡಿಸಲನ್ನು ಕಂಡನು.
2.99.5
शालायास्त्वग्रतस्तस्या ददर्श भरतस्तदा।
काष्ठानि चावभग्नानि पुष्पाण्युपचितानि च ॥ २.९९.५ ॥
ಆ ಗುಡಿಸಲ ಮುಂದೆ ಭರತನು ಆಗ ಮುರಿದ ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಶಿ ಹಾಕಿದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಕಂಡನು.
2.99.6
सलक्ष्मणस्य रामस्य ददर्शाश्रममीयुषः।
कृतं वृक्षेष्वभिज्ञानं कुशचीरैः क्वचित् क्वचित् ॥ २.९९.६ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ಬಂದ ರಾಮನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ದರ್ಭೆ ಮತ್ತು ನಾರುಬಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಭರತನು ಕಂಡನು.
2.99.7
ददर्श च वने तस्मिन् महतः सञ्चयान् कृतान्।
मृगाणां महिषाणां च कऺरीषैः शीतकारणात् ॥ २.९९.७ ॥
ಆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಭರತನು ಚಳಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಎಮ್ಮೆಗಳ ಸಗಣಿ ಉರುವಲಿನ ದೊಡ್ಡ ರಾಶಿಗಳನ್ನು ಕಂಡನು.
2.99.8
गच्छन्नेव महाबाहुर्द्युतिमान् भरतस्तदा।
शत्रुघ्नं चाब्रवीद्धृष्टस्तानमात्यांश्च सर्वशः ॥ २.९९.८ ॥
ಮಹಾಬಾಹು, ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಭರತನು ಆಗ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಶತ್ರುಘ್ನನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.
2.99.9
मन्ये प्राप्ताः स्म तं देशं भरद्वाजो यमब्रवीत्।
नातिदूरे हि मन्येऽहं नदीं मन्दाकिनीमितः ॥ २.९९.९ ॥
ಭರದ್ವಾಜರು ಹೇಳಿದ ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಾವು ತಲುಪಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಮಂದಾಕಿನೀ ನದಿ ತುಂಬಾ ದೂರವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
2.99.10
उच्चैर्बद्धानि चीराणि लक्ष्मणेन भवेदयम्।
अभिज्ञानकृतः पन्था विकाले गन्तुमिच्छता ॥ २.९९.१० ॥
ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ನಾರುಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಕಟ್ಟಿರಬಹುದು. ಅಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೋಗಲು ಬಯಸಿದವನು ಗುರುತಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ದಾರಿ ಇದಿರಬಹುದು.
2.99.11
इदं चोदात्तदन्तानां कुञ्जराणां तरस्विनाम्।
शैलपार्श्वे परिक्रान्तमन्योन्यमभिगर्जताम् ॥ २.९९.११ ॥
ಎತ್ತರದ ದಂತಗಳುಳ್ಳ ವೇಗವಾದ ಆನೆಗಳು ಪರ್ವತದ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಗರ್ಜಿಸಿದ ಗುರುತು ಇದು.
2.99.12
यमेवाधातुमिच्छन्ति तापसाः सततं वने।
तस्यासौ दृश्यते धूमः सङ्कुलः कृष्णवर्त्मनः ॥ २.९९.१२ ॥
ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಸದಾ ಉರಿಸಲು ಬಯಸುವ ಅಗ್ನಿಯ ದಟ್ಟವಾದ ಹೊಗೆ ಕಪ್ಪು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ.
2.99.13
अत्राहं पुरुषव्याघ्रं गुरुसंस्कारकारिणम्।
आर्यं द्रक्ष्यामि संहृष्टो महर्षिमिव राघवम् ॥ २.९९.१३ ॥
ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ನೋಡುವಂತೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷ ಆರ್ಯ ರಾಘವನನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ.
2.99.14
अथ गत्वा मुहूर्तं तु चित्रकूटं स राघवः।
मन्दाकिनीमनुप्राप्तस्तं जनं चेदमब्रवीत् ॥ २.९९.१४ ॥
ಆಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಚಿತ್ರಕೂಟಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ರಾಘವನು ಮಂದಾಕಿನಿಯನ್ನು ತಲುಪಿ ಆ ಜನರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
2.99.15
जगत्यां पुरुषव्याघ्र आस्ते वीरासने रतः।
जनेन्द्रो निर्जनं प्राप्य धिङ्मे जन्म सजीवितम् ॥ २.९९.१५ ॥
ಆ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವೀರಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾನೆ; ನಿರ್ಜನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪಿ ರಾಜನಂತೆ ತೊಡಗಿದ್ದಾನೆ. ನನ್ನ ಜನ್ಮಕ್ಕೂ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಧಿಕ್ಕಾರ.
2.99.16
मत्कृते व्यसनं प्राप्तो लोकनाथो महाद्युतिः।
सर्वान् कामान् परित्यज्य वने वसति राघवः ॥ २.९९.१६ ॥
ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ಲೋಕನಾಥ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ರಾಘವನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
2.99.17
रामस्य निपतिष्यामि सीताया लक्ष्मणस्य च ॥ २.९९.१७ ॥
ರಾಮ, ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಾನು ಬೀಳುತ್ತೇನೆ.
2.99.18
एवं स विलपंस्तस्मिन् वने दशरथात्मजः।
ददर्श महतीं पुण्यां पर्णशालां मनोरमाम् ॥ २.९९.१८ ॥
ಹೀಗೆ ಅಳುತ್ತಾ ಆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ದಶರಥನ ಪುತ್ರನು ದೊಡ್ಡದಾದ, ಪವಿತ್ರವಾದ, ಮನೋಹರವಾದ ಎಲೆಗುಡಿಸಲನ್ನು ಕಂಡನು.
2.99.19
सालतालाश्वकर्णानां पर्णैर्बहुभिरावृताम्।
विशालां मृदुभिस्तीर्णां कुशैर्वेदिमिवाध्वरे ॥ २.९९.१९ ॥
ಸಾಲ, ತಾಳ, ಅಶ್ವಕರ್ಣ ಮರಗಳ ಅನೇಕ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ, ವಿಶಾಲವಾದ, ಮೃದುವಾದ ಕುಶ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಹಾಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಯಜ್ಞವೇದಿಕೆಯಂತೆ ಇದ್ದಿತು.
2.99.20
शक्रायुधनिकाशैश्च कार्मुकैर्भारसाधनैः।
रुक्मपृष्टष्ठैर्महासारैः शोभितां शत्रुबाधकैः ॥ २.९९.२० ॥
ಇಂದ್ರಧನುಸ್ಸಿನಂತಿರುವ, ಭಾರ ಹೊರಬಲ್ಲ, ಚಿನ್ನದ ಬೆನ್ನಿನ, ಅತ್ಯಂತ ದೃಢವಾದ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸುವ ಬಿಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಅದು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
2.99.21
अर्करश्मिप्रतीकाशैर्घोरैस्तूणीगतैः शरैः।
शोभितां दीप्तवदनैः सर्प्पैर्भोगवतीमिव ॥ २.९९.२१ ॥
ಸೂರ್ಯರಶ್ಮಿಯಂತಿರುವ, ಭಯಂಕರ, ಬತ್ತಳಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಾಣಗಳಿಂದ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮುಖದ ಸರ್ಪಗಳಿಂದ ಭೋಗವತಿ ನಗರದಂತೆ ಅದು ಶೋಭಿಸಿತ್ತು.
2.99.22
महारजतवासोभ्यामसिभ्यां च विराजिताम्।
रुक्मबिन्दुविचित्राभ्यां चर्मभ्यां चापि शोभिताम् ॥ २.९९.२२ ॥
ದೊಡ್ಡ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕವಚಗಳ ಖಡ್ಗಗಳಿಂದಲೂ, ಚಿನ್ನದ ಚುಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಗುರಾಣಿಗಳಿಂದಲೂ ಅದು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
2.99.23
गोधाङ्गुलित्रैरासक्तैश्चित्रैः काञ्चनभूषितैः।
अरिसङ्घैरनाधृष्यां मृगैः सिंहगुहामिव ॥ २.९९.२३ ॥
ಉಡದ ಚರ್ಮದ ಬೆರಳುರಕ್ಷೆಗಳಿಂದ, ಚಿನ್ನದಿಂದ ಅಲಂಕೃತ ವಿಚಿತ್ರ ರಕ್ಷಾಕವಚಗಳಿಂದ, ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಅಜೇಯವಾದ ಅದು ಸಿಂಹದ ಗುಹೆಯಂತೆ ಶೋಭಿಸಿತ್ತು.
2.99.24
प्रागुदक्प्रवणां वेदिं विशालां दीप्तपावकाम्।
ददर्श भरतस्तत्र पुण्यां रामनिवेशने ॥ २.९९.२४ ॥
ಪೂರ್ವ-ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಇಳಿಜಾರಾದ, ವಿಶಾಲವಾದ, ಉರಿಯುವ ಅಗ್ನಿಯುಳ್ಳ ಪವಿತ್ರ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಭರತನು ಅಲ್ಲಿ ರಾಮನ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಕಂಡನು.
2.99.25
निरीक्ष्य स मुहूर्त्तं तु ददर्श भरतो गुरम्।
उटजे राममासीनं जटामण्डलधारिणम् ॥ २.९९.२५ ॥
ಭರತನು ಕ್ಷಣಕಾಲ ನೋಡಿ, ಆ ಕುಟೀರದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಜಟಾಮಂಡಲ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗುರುಸ್ವರೂಪ ರಾಮನನ್ನು ಕಂಡನು.
2.99.26
तं तु कृष्णाजिनधरं चीरवल्कलवाससम्।
ददर्श राममासीनमभितः पावकोपमम् ॥ २.९९.२६ ॥
ಕೃಷ್ಣಮೃಗಚರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಚೀರ ಮತ್ತು ವಲ್ಕಲ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಉಟ್ಟು, ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತ ಕುಳಿತಿದ್ದ ರಾಮನನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು.
2.99.27
सिंहस्कन्धं महाबाहुं पुण्डरीकनिभेक्षणम्।
पृथिव्याः सागरान्ताया भर्त्तारं धर्मचारिणम् ॥ २.९९.२७ ॥
ಸಿಂಹದಂತಹ ಭುಜಗಳು, ಮಹಾಬಾಹು, ಕಮಲನೇತ್ರನಾದ, ಸಾಗರದವರೆಗಿನ ಭೂಮಿಯ ಒಡೆಯ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ರಾಮ.
2.99.28
उपविष्टं महाबाहुं ब्रह्माणमिव शाश्वतम्।
स्थण्डिले दर्भसंस्तीर्णे सीतया लक्ष्मणेन च ॥ २.९९.२८ ॥
ದರ್ಭೆ ಹುಲ್ಲು ಹಾಸಿದ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ, ಶಾಶ್ವತ ಬ್ರಹ್ಮನಂತಿದ್ದ ಮಹಾಬಾಹು ರಾಮ.
2.99.29
तं दृष्ट्वा भरतः श्रीमान् दुःखशोकपरिप्लुतः।
अभ्यधावत धर्मात्मा भरतः कैकयीसुतः ॥ २.९९.२९ ॥
ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದೊಡನೆ ದುಃಖ ಶೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಶ್ರೀಮಂತ, ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಕೈಕೇಯಿಯ ಮಗ ಭರತ ಅವನ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿದನು.
2.99.30
दृष्ट्वैव विललापार्त्तो बाष्पसन्दिग्धया गिरा।
अशक्नुवन् धारयितुं धैर्याद्वचनमब्रवीत् ॥ २.९९.३० ॥
ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದ ಕೂಡಲೆ ನೊಂದ ಭರತ ಅಳುತ್ತ ಪ್ರಲಾಪಿಸಿದನು. ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಗದ್ಗದಿತ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ, ಧೈರ್ಯ ಹಿಡಿದಿಡಲಾಗದೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.
2.99.31
यः संसदि प्रकृतिभिर्भवेद्युक्त उपासितुम्।
वन्यैर्मृगैरुपासीनः सोऽयमास्ते ममाग्रजः ॥ २.९९.३१ ॥
ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾದವನು, ನನ್ನ ಹಿರಿಯ ಅಣ್ಣ, ಇಲ್ಲಿ ಕಾಡುಮೃಗಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ಕುಳಿತಿದ್ದಾನೆ.
2.99.32
वासोभिर्बहुसाहस्रैर्यो महात्मा पुरोचितः।
मृगाजिने सोऽयमिह प्रवस्ते धर्ममाचरन् ॥ २.९९.३२ ॥
ಹಿಂದೆ ಸಾವಿರಾರು ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರಾಗಿದ್ದ ಆ ಮಹಾತ್ಮರು, ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಜಿಂಕೆಚರ್ಮ ಧರಿಸಿ ವನವಾಸದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
2.99.33
अधारयद्यो विविधाश्चित्राः सुमनसस्तदा
सोऽयं जटाभारमिमं वहते राघवः कथम् ॥ २.९९.३३ ॥
ಹಿಂದೆ ವಿವಿಧ ವರ್ಣದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದ ರಾಘವರು, ಈಗ ಈ ಜಟಾಭಾರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೊರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?
2.99.34
यस्य यज्ञैर्यथोद्दिष्टैर्युक्तो धर्मस्य सञ्चयः।
शरीरक्लेशसम्भूतं स धर्मं परिमार्गते ॥ २.९९.३४ ॥
ನಿಯಮಿತ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಧರ್ಮಸಂಚಯವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದವರು, ಈಗ ದೇಹಕ್ಲೇಶದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
2.99.35
चन्दनेन महार्हेण यस्याङ्गमुपसेवितम्।
मलेन तस्याङ्गमिदं कथमार्यस्य सेव्यते ॥ २.९९.३५ ॥
ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಶ್ರೀಗಂಧದಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಗಿದ್ದ ಆ ಆರ್ಯರ ಅಂಗವು ಈಗ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಹೇಗೆ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ?
2.99.36
मन्निमित्तमिदं दुःखं प्राप्तो रामः सुखोचितः।
धिग्जीवितं नृशंसस्य मम लोकविगर्हितम् ॥ २.९९.३६ ॥
ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಸುಖಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾದ ರಾಮರು ಈ ದುಃಖವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರೂರಿಯಾದ ನನ್ನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ; ಲೋಕ ಅದನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತದೆ.
2.99.37
इत्येवं विलपन् दीनः प्रस्विन्नमुखपङ्कजः।
पादावप्राप्य रामस्य पपात भरतो रुदन् ॥ २.९९.३७ ॥
ಹೀಗೆ ಶೋಕಿಸುತ್ತ, ದೀನನಾಗಿ, ಬೆವರಿನಿಂದ ತೋಯ್ದ ಕಮಲಮುಖದ ಭರತನು ರಾಮರ ಪಾದಗಳನ್ನು ತಲುಪುವ ಮೊದಲೇ ಅಳುತ್ತಾ ಬಿದ್ದನು.
2.99.38
दुःखाभितप्तो भरतो राजपुत्रो महाबलः।
उक्त्वार्येति सकृद्दीनं पुनर्नोवाच किञ्चन ॥ २.९९.३८ ॥
ದುಃಖದಿಂದ ಬೆಂದ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ಭರತನು "ಆರ್ಯ" ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ದೀನನಾಗಿ ಹೇಳಿ, ಮತ್ತೆ ಏನೂ ಮಾತನಾಡಲಿಲ್ಲ.
2.99.39
बाष्पापिहितकण्ठश्च प्रेक्ष्य रामं यशस्विनम्।
आर्येत्येवाथ संक्रुश्य व्याहर्त्तुं नाशकत्तदा ॥ २.९९.३९ ॥
ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಗಂಟಲು ಕಟ್ಟಿದ ಭರತನು ಯಶಸ್ವಿ ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿ "ಆರ್ಯ" ಎಂದಷ್ಟೇ ಹೇಳಿದನು; ಆಗ ಅಳುತ್ತಾ ಮಾತನಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ.
2.99.40
शत्रुघ्नश्चापि रामस्य ववन्दे चरणौ रुदन्।
तावुभौ स समालिङ्ग्य रामश्चाश्रूण्यवर्त्तयत् ॥ २.९९.४० ॥
ಶತ್ರುಘ್ನನೂ ಅಳುತ್ತಾ ರಾಮನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು; ರಾಮನು ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಿದನು.
2.99.41
ततः सुमन्त्रेण गुहेन चैव समीयतू राजसुतावरण्ये।
दिवाकरश्चैव निशाकरश्च यथाम्बरे शुक्रबृहस्पतिभ्याम् ॥ २.९९.४१ ॥
ನಂತರ ಸುಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಗುಹನೊಡನೆ ಆ ಇಬ್ಬರು ರಾಜಕುಮಾರರು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದರು; ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರು ಶುಕ್ರ-ಗುರುಗಳೊಡನೆ ಸೇರಿದಂತೆ.
2.99.42
तान् पार्थिवान् वारणयूथपाभान् समागतांस्तत्र महत्यरण्ये।
वनौकसस्तेऽपि समीक्ष्य सर्वेप्यश्रूण्यमुञ्चन् प्रविहाय हर्षम् ॥ २.९९.४२ ॥
ಆ ದೊಡ್ಡ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಜಯೂಥಪರಂತೆ ಕೂಡಿದ್ದ ರಾಜರನ್ನು ಕಂಡು, ವನವಾಸಿಗಳೂ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲರೂ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಿದರು.