വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.99
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.99.1
निविष्टायां तु सेनायामुत्सुको भरतस्तदा।
जगाम भ्रातरं द्रष्टुं शत्रुध्नमनुदर्शयन् ॥ २.९९.१ ॥
സൈന്യം പാളയമടിച്ചശേഷം, ഉത്സുകനായ ഭരതൻ ശത്രുഘ്നനെ കൂടെ കാണിച്ചുകൊണ്ട് സഹോദരനെ കാണാൻ പുറപ്പെട്ടു.
2.99.3
ऋषिं वसिष्ठं सन्दिश्य मातऽर्मे शीघ्रमानय।
सुमन्त्रस्त्वपि शत्रुघ्नमदूरादन्वपद्यत।
रामदर्शनजस्तर्षो भरतस्येव तस्य च ॥ २.९९.३ ॥
ഋഷി വസിഷ്ഠനോട് 'എന്റെ അമ്മമാരെ വേഗം കൊണ്ടുവരൂ' എന്ന് പറഞ്ഞശേഷം, സുമന്ത്രനും ദൂരത്തുനിന്ന് ശത്രുഘ്നനെ പിന്തുടർന്നു; രാമനെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹം ഭരതനെപ്പോലെ അവനിലുമുണ്ടായിരുന്നു.
2.99.4
गच्छन्नेवाथ भरतस्तापसालयसंस्थिताम्।
भ्रातुः पर्णकुटीं श्रीमानुटजं च ददर्श ह ॥ २.९९.४ ॥
നടക്കുമ്പോൾ തന്നെ ശ്രീമാനായ ഭരതൻ തപസ്വികളുടെ ആലയത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന സഹോദരന്റെ ഇലക്കുടിലും കുടിലും കണ്ടു.
2.99.5
शालायास्त्वग्रतस्तस्या ददर्श भरतस्तदा।
काष्ठानि चावभग्नानि पुष्पाण्युपचितानि च ॥ २.९९.५ ॥
ആ കുടിലിന്റെ മുന്നിൽ ഭരതൻ അപ്പോൾ ഒടിച്ചിട്ട വിറകുകളും കൂട്ടിയിട്ട പൂക്കളും കണ്ടു.
2.99.6
सलक्ष्मणस्य रामस्य ददर्शाश्रममीयुषः।
कृतं वृक्षेष्वभिज्ञानं कुशचीरैः क्वचित् क्वचित् ॥ २.९९.६ ॥
ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം വന്ന രാമന്റെ ആശ്രമത്തിൽ, വൃക്ഷങ്ങളിൽ ദർഭപ്പുല്ലും വൽക്കലവസ്ത്രവും കൊണ്ട് ഇവിടെയും അവിടെയും ഉണ്ടാക്കിയ അടയാളങ്ങൾ ഭരതൻ കണ്ടു.
2.99.7
ददर्श च वने तस्मिन् महतः सञ्चयान् कृतान्।
मृगाणां महिषाणां च कऺरीषैः शीतकारणात् ॥ २.९९.७ ॥
ആ വനത്തിൽ, തണുപ്പിൽനിന്ന് രക്ഷ നേടാൻ മാനുകളുടെയും എരുമകളുടെയും ചാണകവറളികൾകൊണ്ട് ഉണ്ടാക്കിയ വലിയ കൂമ്പാരങ്ങൾ ഭരതൻ കണ്ടു.
2.99.8
गच्छन्नेव महाबाहुर्द्युतिमान् भरतस्तदा।
शत्रुघ्नं चाब्रवीद्धृष्टस्तानमात्यांश्च सर्वशः ॥ २.९९.८ ॥
മഹാബാഹുവായ, തേജസ്വിയായ ഭരതൻ അപ്പോൾ നടന്നുകൊണ്ടുതന്നെ സന്തോഷത്തോടെ ശത്രുഘ്നനോടും എല്ലാ മന്ത്രിമാരോടും സംസാരിച്ചു.
2.99.9
मन्ये प्राप्ताः स्म तं देशं भरद्वाजो यमब्रवीत्।
नातिदूरे हि मन्येऽहं नदीं मन्दाकिनीमितः ॥ २.९९.९ ॥
ഭരദ്വാജൻ പറഞ്ഞ ആ പ്രദേശത്ത് നാം എത്തിയെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. ഇവിടെ നിന്ന് മന്ദാകിനീ നദി വളരെ അകലെയല്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
2.99.10
उच्चैर्बद्धानि चीराणि लक्ष्मणेन भवेदयम्।
अभिज्ञानकृतः पन्था विकाले गन्तुमिच्छता ॥ २.९९.१० ॥
ഉയരത്തിൽ കെട്ടിയ വൽക്കലങ്ങൾ ലക്ഷ്മണൻ കെട്ടിയതായിരിക്കാം. അസമയത്ത് യാത്ര ചെയ്യാനിച്ഛിച്ചവൻ അടയാളത്തിനായി ഉണ്ടാക്കിയ വഴിയാകാം ഇത്.
2.99.11
इदं चोदात्तदन्तानां कुञ्जराणां तरस्विनाम्।
शैलपार्श्वे परिक्रान्तमन्योन्यमभिगर्जताम् ॥ २.९९.११ ॥
ഉയർന്ന കൊമ്പുകളുള്ള വേഗമേറിയ ആനകൾ മലഞ്ചരിവിൽ ചുറ്റിനടന്ന് പരസ്പരം ഗർജിച്ചതിന്റെ അടയാളവും ഇതാണ്.
2.99.12
यमेवाधातुमिच्छन्ति तापसाः सततं वने।
तस्यासौ दृश्यते धूमः सङ्कुलः कृष्णवर्त्मनः ॥ २.९९.१२ ॥
കാട്ടിൽ തപസ്വികൾ എപ്പോഴും ജ്വലിപ്പിക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്ന അഗ്നിയുടെ ഇടതൂർന്ന പുക കറുത്ത വഴിയിൽ കാണുന്നു.
2.99.13
अत्राहं पुरुषव्याघ्रं गुरुसंस्कारकारिणम्।
आर्यं द्रक्ष्यामि संहृष्टो महर्षिमिव राघवम् ॥ २.९९.१३ ॥
ഇവിടെ ഞാൻ മഹർഷിയെ കാണുന്നതുപോലെ സന്തോഷത്തോടെ, മുതിർന്നവർക്കുള്ള കർത്തവ്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ ആര്യൻ രാഘവനെ കാണും.
2.99.14
अथ गत्वा मुहूर्तं तु चित्रकूटं स राघवः।
मन्दाकिनीमनुप्राप्तस्तं जनं चेदमब्रवीत् ॥ २.९९.१४ ॥
പിന്നെ അല്പനേരം ചിത്രകൂടത്തിലേക്ക് പോയി, രാഘവൻ മന്ദാകിനിയിലെത്തി ആ ജനങ്ങളോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.99.15
जगत्यां पुरुषव्याघ्र आस्ते वीरासने रतः।
जनेन्द्रो निर्जनं प्राप्य धिङ्मे जन्म सजीवितम् ॥ २.९९.१५ ॥
ആ പുരുഷവ്യാഘ്രൻ ഭൂമിയിൽ വീരാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു; ആളൊഴിഞ്ഞ സ്ഥലത്തെത്തി രാജാവിനെപ്പോലെ മുഴുകിയിരിക്കുന്നു. എന്റെ ജന്മത്തിനും ജീവിതത്തിനും ധിക്കാരം.
2.99.16
मत्कृते व्यसनं प्राप्तो लोकनाथो महाद्युतिः।
सर्वान् कामान् परित्यज्य वने वसति राघवः ॥ २.९९.१६ ॥
എന്റെ കാരണത്താൽ ആ ലോകനാഥൻ, മഹാതേജസ്വി ദുരിതത്തിലായി; എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച് രാഘവൻ കാട്ടിൽ വസിക്കുന്നു.
2.99.17
रामस्य निपतिष्यामि सीताया लक्ष्मणस्य च ॥ २.९९.१७ ॥
രാമന്റെയും സീതയുടെയും ലക്ഷ്മണന്റെയും കാൽക്കൽ ഞാൻ വീഴും.
2.99.18
एवं स विलपंस्तस्मिन् वने दशरथात्मजः।
ददर्श महतीं पुण्यां पर्णशालां मनोरमाम् ॥ २.९९.१८ ॥
ഇങ്ങനെ വിലപിച്ചുകൊണ്ട് ആ കാട്ടിൽ ദശരഥപുത്രൻ വലുതും പുണ്യവുമായ മനോഹരമായ ഇലക്കുടിൽ കണ്ടു.
2.99.19
सालतालाश्वकर्णानां पर्णैर्बहुभिरावृताम्।
विशालां मृदुभिस्तीर्णां कुशैर्वेदिमिवाध्वरे ॥ २.९९.१९ ॥
സാല, താല, അശ്വകർണ മരങ്ങളുടെ ഒട്ടേറെ ഇലകളാൽ മൂടപ്പെട്ട, വിശാലമായ, മൃദുവായ ദർഭപ്പുല്ലിനാൽ വിരിക്കപ്പെട്ട, യാഗവേദി പോലെയുള്ള.
2.99.20
शक्रायुधनिकाशैश्च कार्मुकैर्भारसाधनैः।
रुक्मपृष्टष्ठैर्महासारैः शोभितां शत्रुबाधकैः ॥ २.९९.२० ॥
ഇന്ദ്രധനുസ്സിനു സമാനമായ, ഭാരം വഹിക്കാൻ കഴിവുള്ള, സ്വർണ്ണപ്പുറമുള്ള, അതിദൃഢമായ, ശത്രുക്കളെ പീഡിപ്പിക്കുന്ന വില്ലുകളാൽ അത് ശോഭിച്ചിരുന്നു.
2.99.21
अर्करश्मिप्रतीकाशैर्घोरैस्तूणीगतैः शरैः।
शोभितां दीप्तवदनैः सर्प्पैर्भोगवतीमिव ॥ २.९९.२१ ॥
സൂര്യരശ്മികൾ പോലെയുള്ള, ഭയങ്കരമായ, ആവനാഴികളിലുള്ള അമ്പുകളാലും, ജ്വലിക്കുന്ന മുഖമുള്ള സർപ്പങ്ങളാലും ഭോഗവതി നഗരം പോലെ അത് ശോഭിച്ചു.
2.99.22
महारजतवासोभ्यामसिभ्यां च विराजिताम्।
रुक्मबिन्दुविचित्राभ्यां चर्मभ्यां चापि शोभिताम् ॥ २.९९.२२ ॥
വലിയ വെള്ളി ഉറകളുള്ള വാളുകളാലും, സ്വർണ്ണബിന്ദുക്കളാൽ വിചിത്രമായ പരിചകളാലും അത് വിളങ്ങി ശോഭിച്ചു.
2.99.23
गोधाङ्गुलित्रैरासक्तैश्चित्रैः काञ्चनभूषितैः।
अरिसङ्घैरनाधृष्यां मृगैः सिंहगुहामिव ॥ २.९९.२३ ॥
ഉടുമ്പിൻതോൽ വിരലുറകളും സ്വർണ്ണാലങ്കാരമുള്ള വിചിത്ര കവചങ്ങളും ചേർന്ന്, ശത്രുസംഘങ്ങൾക്ക് അജയ്യമായ അത് സിംഹഗുഹപോലെ വിളങ്ങി.
2.99.24
प्रागुदक्प्रवणां वेदिं विशालां दीप्तपावकाम्।
ददर्श भरतस्तत्र पुण्यां रामनिवेशने ॥ २.९९.२४ ॥
കിഴക്ക്-വടക്ക് ദിശയിലേക്ക് ചരിഞ്ഞ, വിശാലമായ, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയുള്ള പുണ്യവേദി ഭരതൻ അവിടെ, രാമന്റെ വാസസ്ഥലത്ത് കണ്ടു.
2.99.25
निरीक्ष्य स मुहूर्त्तं तु ददर्श भरतो गुरम्।
उटजे राममासीनं जटामण्डलधारिणम् ॥ २.९९.२५ ॥
ഭരതൻ ഒരു നിമിഷം നോക്കി, ആ ഊട്ടിൽ ഇരിക്കുന്ന, ജടാമണ്ഡലം ധരിച്ച ഗുരുവായ രാമനെ കണ്ടു.
2.99.26
तं तु कृष्णाजिनधरं चीरवल्कलवाससम्।
ददर्श राममासीनमभितः पावकोपमम् ॥ २.९९.२६ ॥
കൃഷ്ണമൃഗത്തോൽ ധരിച്ച്, ചീരയും വല്കലവും ഉടുത്ത്, അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചുകൊണ്ട് ഇരിക്കുന്ന രാമനെ അവൻ കണ്ടു.
2.99.27
सिंहस्कन्धं महाबाहुं पुण्डरीकनिभेक्षणम्।
पृथिव्याः सागरान्ताया भर्त्तारं धर्मचारिणम् ॥ २.९९.२७ ॥
സിംഹത്തോളുള്ള, മഹാബാഹുവായ, താമരക്കണ്ണുള്ള, സമുദ്രംവരെ വ്യാപിച്ച ഭൂമിയുടെ നാഥനായ, ധർമ്മം പാലിക്കുന്ന രാമൻ.
2.99.28
उपविष्टं महाबाहुं ब्रह्माणमिव शाश्वतम्।
स्थण्डिले दर्भसंस्तीर्णे सीतया लक्ष्मणेन च ॥ २.९९.२८ ॥
ദർഭപ്പുല്ലു വിരിച്ച തറയിൽ സീതയോടും ലക്ഷ്മണനോടുമൊപ്പം ഇരിക്കുന്ന, ശാശ്വതനായ ബ്രഹ്മാവിനെപ്പോലെയുള്ള മഹാബാഹുവായ രാമൻ.
2.99.29
तं दृष्ट्वा भरतः श्रीमान् दुःखशोकपरिप्लुतः।
अभ्यधावत धर्मात्मा भरतः कैकयीसुतः ॥ २.९९.२९ ॥
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ ദുഃഖശോകങ്ങളിൽ മുങ്ങിയ ശ്രീമാനായ, ധർമ്മാത്മാവായ കൈകേയീപുത്രൻ ഭരതൻ അവനെ നോക്കി ഓടി.
2.99.30
दृष्ट्वैव विललापार्त्तो बाष्पसन्दिग्धया गिरा।
अशक्नुवन् धारयितुं धैर्याद्वचनमब्रवीत् ॥ २.९९.३० ॥
അവനെ കണ്ടപ്പോൾത്തന്നെ വേദനയോടെ വിലപിച്ച ഭരതൻ, കണ്ണീരിൽ ഇടറിയ സ്വരത്തിൽ, ധൈര്യം നിലനിർത്താനാകാതെ പറഞ്ഞു.
2.99.31
यः संसदि प्रकृतिभिर्भवेद्युक्त उपासितुम्।
वन्यैर्मृगैरुपासीनः सोऽयमास्ते ममाग्रजः ॥ २.९९.३१ ॥
സഭയിൽ പ്രജകളാൽ സേവിക്കപ്പെടേണ്ടവനായ എന്റെ ജ്യേഷ്ഠൻ ഇതാ കാട്ടുമൃഗങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ഇരിക്കുന്നു.
2.99.32
वासोभिर्बहुसाहस्रैर्यो महात्मा पुरोचितः।
मृगाजिने सोऽयमिह प्रवस्ते धर्ममाचरन् ॥ २.९९.३२ ॥
മുൻപ് ആയിരക്കണക്കിന് വസ്ത്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ആ മഹാത്മാവ്, ഇപ്പോൾ ഇവിടെ മാൻതോൽ ധരിച്ച് വനവാസത്തിൽ ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു.
2.99.33
अधारयद्यो विविधाश्चित्राः सुमनसस्तदा
सोऽयं जटाभारमिमं वहते राघवः कथम् ॥ २.९९.३३ ॥
മുൻപ് വിവിധ വർണ്ണങ്ങളിലുള്ള പൂക്കൾ ധരിച്ചിരുന്ന രാഘവൻ, ഇപ്പോൾ ഈ ജടാഭാരം എങ്ങനെ വഹിക്കുന്നു?
2.99.34
यस्य यज्ञैर्यथोद्दिष्टैर्युक्तो धर्मस्य सञ्चयः।
शरीरक्लेशसम्भूतं स धर्मं परिमार्गते ॥ २.९९.३४ ॥
വിധിപ്രകാരമുള്ള യജ്ഞങ്ങളാൽ ധർമ്മസഞ്ചയം നേടിയവൻ, ഇപ്പോൾ ശരീരക്ലേശത്തിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്ന ധർമ്മം തേടുന്നു.
2.99.35
चन्दनेन महार्हेण यस्याङ्गमुपसेवितम्।
मलेन तस्याङ्गमिदं कथमार्यस्य सेव्यते ॥ २.९९.३५ ॥
വിലയേറിയ ചന്ദനം പൂശിയിരുന്ന ആ ആര്യന്റെ ശരീരം ഇപ്പോൾ അഴുക്കിൽ എങ്ങനെ പൊതിയപ്പെടുന്നു?
2.99.36
मन्निमित्तमिदं दुःखं प्राप्तो रामः सुखोचितः।
धिग्जीवितं नृशंसस्य मम लोकविगर्हितम् ॥ २.९९.३६ ॥
എന്റെ കാരണത്താലാണ് സുഖത്തിന് യോഗ്യനായ രാമൻ ഈ ദുഃഖം നേടിയത്. ക്രൂരനായ എന്റെ ജീവിതത്തിന് ധിക്കാരം; ലോകം അതിനെ നിന്ദിക്കുന്നു.
2.99.37
इत्येवं विलपन् दीनः प्रस्विन्नमुखपङ्कजः।
पादावप्राप्य रामस्य पपात भरतो रुदन् ॥ २.९९.३७ ॥
ഇങ്ങനെ വിലപിച്ചുകൊണ്ട്, ദീനനായി, വിയർപ്പിൽ കുതിർന്ന താമരമുഖത്തോടെ, ഭരതൻ രാമന്റെ പാദങ്ങളിൽ എത്തുന്നതിനുമുമ്പ് കരഞ്ഞുകൊണ്ട് വീണു.
2.99.38
दुःखाभितप्तो भरतो राजपुत्रो महाबलः।
उक्त्वार्येति सकृद्दीनं पुनर्नोवाच किञ्चन ॥ २.९९.३८ ॥
ദുഃഖത്താൽ പൊള്ളിയ മഹാബലനായ രാജകുമാരൻ ഭരതൻ "ആര്യാ" എന്ന് ഒരിക്കൽ ദീനനായി പറഞ്ഞു; പിന്നെ ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല.
2.99.39
बाष्पापिहितकण्ठश्च प्रेक्ष्य रामं यशस्विनम्।
आर्येत्येवाथ संक्रुश्य व्याहर्त्तुं नाशकत्तदा ॥ २.९९.३९ ॥
കണ്ണീരാൽ തൊണ്ട അടഞ്ഞ ഭരതൻ യശസ്വിയായ രാമനെ നോക്കി "ആര്യാ" എന്നു മാത്രം പറഞ്ഞു; അപ്പോൾ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് സംസാരിക്കാനായില്ല.
2.99.40
शत्रुघ्नश्चापि रामस्य ववन्दे चरणौ रुदन्।
तावुभौ स समालिङ्ग्य रामश्चाश्रूण्यवर्त्तयत् ॥ २.९९.४० ॥
ശത്രുഘ്നനും കരഞ്ഞുകൊണ്ട് രാമന്റെ പാദങ്ങളിൽ വന്ദിച്ചു; രാമൻ ഇരുവരെയും ആലിംഗനം ചെയ്തു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ണുനീർ ഒഴുകി.
2.99.41
ततः सुमन्त्रेण गुहेन चैव समीयतू राजसुतावरण्ये।
दिवाकरश्चैव निशाकरश्च यथाम्बरे शुक्रबृहस्पतिभ्याम् ॥ २.९९.४१ ॥
അനന്തരം സുമന്ത്രനോടും ഗുഹനോടും കൂടി ആ രണ്ടു രാജപുത്രന്മാർ കാട്ടിൽ ഒത്തുചേർന്നു; ആകാശത്ത് സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ശുക്രനും ബൃഹസ്പതിയുമായി ചേരുന്നതുപോലെ.
2.99.42
तान् पार्थिवान् वारणयूथपाभान् समागतांस्तत्र महत्यरण्ये।
वनौकसस्तेऽपि समीक्ष्य सर्वेप्यश्रूण्यमुञ्चन् प्रविहाय हर्षम् ॥ २.९९.४२ ॥
ആ വലിയ കാട്ടിൽ ഒത്തുകൂടിയ ആനക്കൂട്ടത്തലവന്മാരെപ്പോലുള്ള രാജാക്കന്മാരെ കണ്ട് കാട്ടിലെ വാസികളും സന്തോഷം വിട്ട് എല്ലാവരും കണ്ണീർ പൊഴിച്ചു.