รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.99
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.99.1
निविष्टायां तु सेनायामुत्सुको भरतस्तदा।
जगाम भ्रातरं द्रष्टुं शत्रुध्नमनुदर्शयन् ॥ २.९९.१ ॥
เมื่อกองทัพตั้งค่ายแล้ว ภรตผู้กระตือรือร้นจึงออกเดินทางไปพบพี่ชายในทันที โดยชี้ให้ศัตรุฆนะดูตลอดทาง
2.99.3
ऋषिं वसिष्ठं सन्दिश्य मातऽर्मे शीघ्रमानय।
सुमन्त्रस्त्वपि शत्रुघ्नमदूरादन्वपद्यत।
रामदर्शनजस्तर्षो भरतस्येव तस्य च ॥ २.९९.३ ॥
ภรตสั่งฤๅษีวศิษฐ์ว่า จงรีบพามารดาทั้งหลายของข้ามา ส่วนสุมันตระก็ติดตามศัตรุฆนะไปในระยะไม่ไกลนัก ความปรารถนาจะได้เห็นพระราม มีอยู่ในใจของศัตรุฆนะเช่นเดียวกับในใจของภรต
2.99.4
गच्छन्नेवाथ भरतस्तापसालयसंस्थिताम्।
भ्रातुः पर्णकुटीं श्रीमानुटजं च ददर्श ह ॥ २.९९.४ ॥
ขณะเดินไปนั้น ภรตผู้รุ่งโรจน์ได้เห็นกระท่อมใบไม้ของพี่ชายและกระท่อมบำเพ็ญตบะ ซึ่งตั้งอยู่ในที่อาศัยของเหล่านักพรต
2.99.5
शालायास्त्वग्रतस्तस्या ददर्श भरतस्तदा।
काष्ठानि चावभग्नानि पुष्पाण्युपचितानि च ॥ २.९९.५ ॥
ภรตได้เห็นฟืนที่หักกองอยู่หน้ากระท่อมนั้น และดอกไม้ที่เก็บกองไว้
2.99.6
सलक्ष्मणस्य रामस्य ददर्शाश्रममीयुषः।
कृतं वृक्षेष्वभिज्ञानं कुशचीरैः क्वचित् क्वचित् ॥ २.९९.६ ॥
ภรตได้เห็นในอาศรมของพระรามผู้มาพร้อมกับพระลักษมณ์ มีเครื่องหมายที่ทำไว้บนต้นไม้เป็นระยะ ด้วยหญ้ากุศะและผ้าเปลือกไม้
2.99.7
ददर्श च वने तस्मिन् महतः सञ्चयान् कृतान्।
मृगाणां महिषाणां च कऺरीषैः शीतकारणात् ॥ २.९९.७ ॥
และในป่านั้น ภรตได้เห็นกองมูลสัตว์แห้งเป็นก้อนขนาดใหญ่ของกวางและควาย ซึ่งกองไว้เพื่อป้องกันความหนาว
2.99.8
गच्छन्नेव महाबाहुर्द्युतिमान् भरतस्तदा।
शत्रुघ्नं चाब्रवीद्धृष्टस्तानमात्यांश्च सर्वशः ॥ २.९९.८ ॥
ขณะที่ยังเดินไปอยู่นั้น ภรตผู้มีแขนทรงพลังและรัศมีรุ่งโรจน์ ด้วยความยินดี จึงกล่าวกับศัตรุฆนะและเหล่าอำมาตย์ทั้งหมด
2.99.9
मन्ये प्राप्ताः स्म तं देशं भरद्वाजो यमब्रवीत्।
नातिदूरे हि मन्येऽहं नदीं मन्दाकिनीमितः ॥ २.९९.९ ॥
ข้าคิดว่าเรามาถึงดินแดนที่ภรทวาชได้บอกไว้แล้ว ข้าคิดว่าแม่น้ำมันทากินีไม่ได้อยู่ไกลจากที่นี่นัก
2.99.10
उच्चैर्बद्धानि चीराणि लक्ष्मणेन भवेदयम्।
अभिज्ञानकृतः पन्था विकाले गन्तुमिच्छता ॥ २.९९.१० ॥
ผ้าเปลือกไม้ที่ผูกไว้สูงนั้น บางทีอาจเป็นฝีมือของพระลักษมณ์ เส้นทางที่ทำเครื่องหมายไว้นี้ คงทำโดยผู้ที่ประสงค์จะเดินทางในเวลาผิดปกติ
2.99.11
इदं चोदात्तदन्तानां कुञ्जराणां तरस्विनाम्।
शैलपार्श्वे परिक्रान्तमन्योन्यमभिगर्जताम् ॥ २.९९.११ ॥
และนี่คือรอยของช้างทรงพลังที่มีงาใหญ่ยาว เดินไปตามไหล่เขา และคำรามเรียกกันและกัน
2.99.12
यमेवाधातुमिच्छन्ति तापसाः सततं वने।
तस्यासौ दृश्यते धूमः सङ्कुलः कृष्णवर्त्मनः ॥ २.९९.१२ ॥
ควันหนาทึบของไฟบูชา ซึ่งเหล่าฤๅษีในป่าปรารถนาจะจุดอยู่เสมอ กำลังลอยขึ้นตามเส้นทางอันมืดนั้น
2.99.13
अत्राहं पुरुषव्याघ्रं गुरुसंस्कारकारिणम्।
आर्यं द्रक्ष्यामि संहृष्टो महर्षिमिव राघवम् ॥ २.९९.१३ ॥
ที่นี่เองข้าจะได้เห็นพี่ชายผู้สูงส่ง คือพระราฆพะ บุรุษผู้ประเสริฐ ผู้ปฏิบัติต่อผู้ใหญ่ตามหน้าที่ ด้วยความยินดี ดุจการเห็นมหาฤๅษี
2.99.14
अथ गत्वा मुहूर्तं तु चित्रकूटं स राघवः।
मन्दाकिनीमनुप्राप्तस्तं जनं चेदमब्रवीत् ॥ २.९९.१४ ॥
จากนั้น พระราฆพะเสด็จไปยังจิตรกูฏครู่หนึ่ง แล้วมาถึงแม่น้ำมันทากินี จึงตรัสถ้อยคำเหล่านี้กับผู้คนเหล่านั้น
2.99.15
जगत्यां पुरुषव्याघ्र आस्ते वीरासने रतः।
जनेन्द्रो निर्जनं प्राप्य धिङ्मे जन्म सजीवितम् ॥ २.९९.१५ ॥
บุรุษผู้ประเสริฐดุจเสือโคร่งนั้นประทับอยู่บนพื้นดินในท่าวีราสนะ ด้วยความมั่นพระทัย เมื่อพระองค์มาถึงที่เปลี่ยวเปล่า พระองค์ผู้เป็นจอมกษัตริย์ก็ทรงดำรงอยู่ดังนั้น น่าอดสูเหลือเกิน กำเนิดและชีวิตของข้านี้!
2.99.16
मत्कृते व्यसनं प्राप्तो लोकनाथो महाद्युतिः।
सर्वान् कामान् परित्यज्य वने वसति राघवः ॥ २.९९.१६ ॥
เพราะข้า พระจอมโลกผู้รุ่งโรจน์ยิ่งจึงต้องประสบความทุกข์ยาก พระราฆพะทรงละความปรารถนาทั้งปวง และประทับอยู่ในป่า
2.99.17
रामस्य निपतिष्यामि सीताया लक्ष्मणस्य च ॥ २.९९.१७ ॥
ข้าจะซบลงที่เท้าของพระราม ของสีดา และของพระลักษมณ์
2.99.18
एवं स विलपंस्तस्मिन् वने दशरथात्मजः।
ददर्श महतीं पुण्यां पर्णशालां मनोरमाम् ॥ २.९९.१८ ॥
ขณะคร่ำครวญเช่นนั้นในป่านั้น พระโอรสของท้าวทศรถได้เห็นกระท่อมใบไม้ขนาดใหญ่ อันศักดิ์สิทธิ์และน่ารื่นรมย์
2.99.19
सालतालाश्वकर्णानां पर्णैर्बहुभिरावृताम्।
विशालां मृदुभिस्तीर्णां कुशैर्वेदिमिवाध्वरे ॥ २.९९.१९ ॥
กระท่อมนั้นคลุมด้วยใบไม้จำนวนมากจากต้นสาละ ต้นตาละ และต้นอัศวกรรณะ กว้างขวาง ปูด้วยหญ้ากุศะอ่อนนุ่ม ดุจแท่นบูชาในพิธียัญ
2.99.20
शक्रायुधनिकाशैश्च कार्मुकैर्भारसाधनैः।
रुक्मपृष्टष्ठैर्महासारैः शोभितां शत्रुबाधकैः ॥ २.९९.२० ॥
ประดับด้วยคันธนูที่คล้ายคันธนูของพระอินทร์ แข็งแรงพอจะรับน้ำหนักมากได้ มีหลังเป็นทอง เข้มแข็งยิ่ง เป็นผู้ทำให้ศัตรูทุกข์ยาก
2.99.21
अर्करश्मिप्रतीकाशैर्घोरैस्तूणीगतैः शरैः।
शोभितां दीप्तवदनैः सर्प्पैर्भोगवतीमिव ॥ २.९९.२१ ॥
ประดับด้วยลูกศรอันน่าสะพรึง คล้ายรัศมีของดวงอาทิตย์ บรรจุอยู่ในแล่ง และด้วยงูที่มีหน้าแผ่รัศมี ดุจนครโภควดี
2.99.22
महारजतवासोभ्यामसिभ्यां च विराजिताम्।
रुक्मबिन्दुविचित्राभ्यां चर्मभ्यां चापि शोभिताम् ॥ २.९९.२२ ॥
ตัวปราสาทยังงดงามด้วยดาบที่มีฝักเงินอันใหญ่ และด้วยโล่ที่มีจุดทองประดับอยู่ ประดับด้วยโล่เหล่านั้นด้วย
2.99.23
गोधाङ्गुलित्रैरासक्तैश्चित्रैः काञ्चनभूषितैः।
अरिसङ्घैरनाधृष्यां मृगैः सिंहगुहामिव ॥ २.९९.२३ ॥
มีถุงมือนิ้วทำจากหนังตะกวดติดอยู่ งดงามหลากสี ประดับด้วยทองคำ ศัตรูนับกองทัพไม่อาจเข้าใกล้ได้ เหมือนถ้ำของราชสีห์
2.99.24
प्रागुदक्प्रवणां वेदिं विशालां दीप्तपावकाम्।
ददर्श भरतस्तत्र पुण्यां रामनिवेशने ॥ २.९९.२४ ॥
ที่นั้นภรตได้เห็นแท่นบูชาอันศักดิ์สิทธิ์ กว้างขวาง ลาดเทไปทางทิศตะวันออกและทิศเหนือ มีไฟลุกโชน ในที่พำนักของพระราม
2.99.25
निरीक्ष्य स मुहूर्त्तं तु ददर्श भरतो गुरम्।
उटजे राममासीनं जटामण्डलधारिणम् ॥ २.९९.२५ ॥
ภรตมองดูอยู่ครู่หนึ่ง ก็เห็นพระรามผู้เป็นที่เคารพ ประทับอยู่ในกระท่อม สวมมวยผมที่พันเป็นวงกลม
2.99.26
तं तु कृष्णाजिनधरं चीरवल्कलवाससम्।
ददर्श राममासीनमभितः पावकोपमम् ॥ २.९९.२६ ॥
ภรตเห็นพระรามประทับอยู่โดยรอบ สวมหนังกวางดำ และนุ่งห่มเปลือกไม้กับผ้าเปลือกไม้ รุ่งโรจน์ดุจไฟ
2.99.27
सिंहस्कन्धं महाबाहुं पुण्डरीकनिभेक्षणम्।
पृथिव्याः सागरान्ताया भर्त्तारं धर्मचारिणम् ॥ २.९९.२७ ॥
พระรามมีไหล่ดุจราชสีห์ มีพระพาหาใหญ่ มีพระเนตรงามดุจดอกบัวขาว เป็นเจ้าแห่งแผ่นดินที่ทอดไปจนถึงมหาสมุทร เป็นผู้ประพฤติตามธรรม
2.99.28
उपविष्टं महाबाहुं ब्रह्माणमिव शाश्वतम्।
स्थण्डिले दर्भसंस्तीर्णे सीतया लक्ष्मणेन च ॥ २.९९.२८ ॥
พระรามผู้มีพระพาหาใหญ่ ประทับนั่งดุจพระพรหมผู้ดำรงอยู่นิรันดร์ บนแท่นที่ปูด้วยหญ้าคา พร้อมด้วยสีดาและพระลักษมณ์
2.99.29
तं दृष्ट्वा भरतः श्रीमान् दुःखशोकपरिप्लुतः।
अभ्यधावत धर्मात्मा भरतः कैकयीसुतः ॥ २.९९.२९ ॥
เมื่อเห็นพระรามแล้ว ภรตผู้รุ่งเรืองและเต็มไปด้วยความทุกข์โศก ภรตผู้มีจิตใจชอบธรรม โอรสของพระนางไกเกยี ก็วิ่งเข้าไปหา
2.99.30
दृष्ट्वैव विललापार्त्तो बाष्पसन्दिग्धया गिरा।
अशक्नुवन् धारयितुं धैर्याद्वचनमब्रवीत् ॥ २.९९.३० ॥
เมื่อเห็นพระรามแล้ว ภรตก็คร่ำครวญทันทีด้วยความเศร้าโศก เสียงของเขาติดขัดด้วยน้ำตา ไม่อาจข่มใจไว้ได้ จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
2.99.31
यः संसदि प्रकृतिभिर्भवेद्युक्त उपासितुम्।
वन्यैर्मृगैरुपासीनः सोऽयमास्ते ममाग्रजः ॥ २.९९.३१ ॥
พี่ชายของข้าผู้ซึ่งควรมีประชาราษฎร์คอยรับใช้ในที่ประชุม บัดนี้กลับนั่งอยู่ที่นี่ มีกวางป่าคอยล้อมรับใช้
2.99.32
वासोभिर्बहुसाहस्रैर्यो महात्मा पुरोचितः।
मृगाजिने सोऽयमिह प्रवस्ते धर्ममाचरन् ॥ २.९९.३२ ॥
ผู้ยิ่งใหญ่ซึ่งเคยได้รับเครื่องนุ่งห่มนับพันๆ ชุดมาก่อน บัดนี้กลับอยู่ที่นี่ในฐานะผู้ถูกเนรเทศ นุ่งหนังกวาง ประพฤติธรรมอยู่
2.99.33
अधारयद्यो विविधाश्चित्राः सुमनसस्तदा
सोऽयं जटाभारमिमं वहते राघवः कथम् ॥ २.९९.३३ ॥
พระราฆพผู้เคยสวมดอกไม้หลากหลายงดงาม บัดนี้จะแบกมวยผมหนักอึ้งนี้ได้อย่างไร
2.99.34
यस्य यज्ञैर्यथोद्दिष्टैर्युक्तो धर्मस्य सञ्चयः।
शरीरक्लेशसम्भूतं स धर्मं परिमार्गते ॥ २.९९.३४ ॥
พระองค์ผู้เคยสะสมธรรมด้วยการบูชายัญตามที่กำหนดไว้ บัดนี้แสวงหาธรรมที่เกิดจากการทรมานร่างกาย
2.99.35
चन्दनेन महार्हेण यस्याङ्गमुपसेवितम्।
मलेन तस्याङ्गमिदं कथमार्यस्य सेव्यते ॥ २.९९.३५ ॥
ร่างกายของท่านผู้ประเสริฐซึ่งเคยทาด้วยจันทน์หอมราคาแพง บัดนี้จะถูกโคลนเปื้อนได้อย่างไร
2.99.36
मन्निमित्तमिदं दुःखं प्राप्तो रामः सुखोचितः।
धिग्जीवितं नृशंसस्य मम लोकविगर्हितम् ॥ २.९९.३६ ॥
เพราะข้า พระรามผู้สมควรได้รับความสุข จึงมาประสบความทุกข์นี้ ชีวิตของข้าช่างน่าอัปยศ โหดร้ายนัก ถูกโลกดูหมิ่น
2.99.37
इत्येवं विलपन् दीनः प्रस्विन्नमुखपङ्कजः।
पादावप्राप्य रामस्य पपात भरतो रुदन् ॥ २.९९.३७ ॥
ภรตคร่ำครวญดังนี้ด้วยความทุกข์ใจ ใบหน้าดุจดอกบัวชุ่มเหงื่อ ล้มลงร้องไห้ก่อนจะไปถึงพระบาทของพระราม
2.99.38
दुःखाभितप्तो भरतो राजपुत्रो महाबलः।
उक्त्वार्येति सकृद्दीनं पुनर्नोवाच किञ्चन ॥ २.९९.३८ ॥
เจ้าชายภรตผู้มีกำลังมาก ถูกความทุกข์เผาผลาญ ได้กล่าวคำว่า "อารยะ" ด้วยเสียงอ่อนแรงเพียงครั้งเดียว แล้วก็ไม่กล่าวอะไรอีก
2.99.39
बाष्पापिहितकण्ठश्च प्रेक्ष्य रामं यशस्विनम्।
आर्येत्येवाथ संक्रुश्य व्याहर्त्तुं नाशकत्तदा ॥ २.९९.३९ ॥
ลำคอของภรตติดขัดด้วยน้ำตา เขามองพระรามผู้มีชื่อเสียงแล้วกล่าวได้เพียงคำว่า "อารยะ" เท่านั้น เขาร้องไห้จนไม่อาจเอ่ยวาจาได้อีก
2.99.40
शत्रुघ्नश्चापि रामस्य ववन्दे चरणौ रुदन्।
तावुभौ स समालिङ्ग्य रामश्चाश्रूण्यवर्त्तयत् ॥ २.९९.४० ॥
แม้ศัตรุฆนะก็ร้องไห้ก้มลงแทบพระบาทของพระราม พระรามทรงโอบกอดพี่น้องทั้งสอง น้ำตาของพระองค์ก็ไหลออกมา
2.99.41
ततः सुमन्त्रेण गुहेन चैव समीयतू राजसुतावरण्ये।
दिवाकरश्चैव निशाकरश्च यथाम्बरे शुक्रबृहस्पतिभ्याम् ॥ २.९९.४१ ॥
ณ ที่นั้น โอรสกษัตริย์ทั้งสองพระองค์ได้มาพบกันในป่า พร้อมด้วยสุมันตระและคุหะ เหมือนดวงอาทิตย์กับดวงจันทร์มาพบดาวศุกร์กับดาวพฤหัสบดีในท้องฟ้า
2.99.42
तान् पार्थिवान् वारणयूथपाभान् समागतांस्तत्र महत्यरण्ये।
वनौकसस्तेऽपि समीक्ष्य सर्वेप्यश्रूण्यमुञ्चन् प्रविहाय हर्षम् ॥ २.९९.४२ ॥
เมื่อเห็นบรรดากษัตริย์เหล่านั้น ซึ่งดูเหมือนจ่าฝูงช้างพลายที่มาชุมนุมกันอยู่ในป่าใหญ่แห่งนั้น ชาวป่าเหล่านั้นก็ละความยินดีเสีย และทุกคนต่างหลั่งน้ำตาออกมา