ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.99
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.99.1
निविष्टायां तु सेनायामुत्सुको भरतस्तदा।
जगाम भ्रातरं द्रष्टुं शत्रुध्नमनुदर्शयन् ॥ २.९९.१ ॥
ସେନା ଛାଉଣି ପକାଇବା ପରେ, ସେତେବେଳେ ଉତ୍ସୁକ ଭରତ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଦେଖାଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ।
2.99.3
ऋषिं वसिष्ठं सन्दिश्य मातऽर्मे शीघ्रमानय।
सुमन्त्रस्त्वपि शत्रुघ्नमदूरादन्वपद्यत।
रामदर्शनजस्तर्षो भरतस्येव तस्य च ॥ २.९९.३ ॥
ଋଷି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ 'ମୋ ମାତାମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଆଣ' ବୋଲି କହି, ସୁମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦୂରରୁ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ପଛେ ଚାଲିଲେ; ରାମଦର୍ଶନର ଆକାଂକ୍ଷା ଭରତଙ୍କ ପରି ତାଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
2.99.4
गच्छन्नेवाथ भरतस्तापसालयसंस्थिताम्।
भ्रातुः पर्णकुटीं श्रीमानुटजं च ददर्श ह ॥ २.९९.४ ॥
ଚାଲିଚାଲି ଶ୍ରୀମାନ ଭରତ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଥିବା ଭାଇଙ୍କ ପର୍ଣ୍ଣକୁଟୀ ଓ ଝୁଣ୍ଟି ଦେଖିଲେ।
2.99.5
शालायास्त्वग्रतस्तस्या ददर्श भरतस्तदा।
काष्ठानि चावभग्नानि पुष्पाण्युपचितानि च ॥ २.९९.५ ॥
ସେହି ଝୁଣ୍ଟି ଆଗରେ ଭରତ ସେତେବେଳେ ଭାଙ୍ଗି ପକାଯାଇଥିବା କାଠ ଓ ରାଶି କରାଯାଇଥିବା ଫୁଲ ଦେଖିଲେ।
2.99.6
सलक्ष्मणस्य रामस्य ददर्शाश्रममीयुषः।
कृतं वृक्षेष्वभिज्ञानं कुशचीरैः क्वचित् क्वचित् ॥ २.९९.६ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ଆସିଥିବା ରାମଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଭରତ ଗଛମାନଙ୍କରେ କୁଶ ଓ ବଳ୍କଳ ବସ୍ତ୍ରରେ ଏଠି ସେଠି କରାଯାଇଥିବା ଚିହ୍ନ ଦେଖିଲେ।
2.99.7
ददर्श च वने तस्मिन् महतः सञ्चयान् कृतान्।
मृगाणां महिषाणां च कऺरीषैः शीतकारणात् ॥ २.९९.७ ॥
ସେହି ବନରେ ଭରତ ଶୀତ ନିବାରଣ ପାଇଁ ହରିଣ ଓ ମହିଷର ଗୋବର ଘୁଣ୍ଟାର ବଡ଼ ବଡ଼ ରାଶି ଦେଖିଲେ।
2.99.8
गच्छन्नेव महाबाहुर्द्युतिमान् भरतस्तदा।
शत्रुघ्नं चाब्रवीद्धृष्टस्तानमात्यांश्च सर्वशः ॥ २.९९.८ ॥
ମହାବାହୁ, ଦ୍ୟୁତିମାନ ଭରତ ସେତେବେଳେ ଚାଲିଚାଲି ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ସମସ୍ତ ଅମାତ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ।
2.99.9
मन्ये प्राप्ताः स्म तं देशं भरद्वाजो यमब्रवीत्।
नातिदूरे हि मन्येऽहं नदीं मन्दाकिनीमितः ॥ २.९९.९ ॥
ଭରଦ୍ୱାଜ ଯେଉଁ ପ୍ରଦେଶ କହିଥିଲେ ସେଠାରେ ଆମେ ପହଞ୍ଚିଛୁ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁଛି। ଏଠାରୁ ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ଅଧିକ ଦୂରରେ ନାହିଁ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁଛି।
2.99.10
उच्चैर्बद्धानि चीराणि लक्ष्मणेन भवेदयम्।
अभिज्ञानकृतः पन्था विकाले गन्तुमिच्छता ॥ २.९९.१० ॥
ଉଚ୍ଚରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଥିବା ବଲ୍କଳ ବସ୍ତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବାନ୍ଧିଥିବେ। ଅସମୟରେ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଜଣେ ଚିହ୍ନ ପାଇଁ ଏହି ପଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିବେ।
2.99.11
इदं चोदात्तदन्तानां कुञ्जराणां तरस्विनाम्।
शैलपार्श्वे परिक्रान्तमन्योन्यमभिगर्जताम् ॥ २.९९.११ ॥
ଉଚ୍ଚ ଦାନ୍ତ ଥିବା ଦ୍ରୁତ ହାତୀମାନେ ପର୍ବତ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବୁଲି ପରସ୍ପର ଉପରେ ଗର୍ଜନ କରିଥିବାର ଚିହ୍ନ ଏହି।
2.99.12
यमेवाधातुमिच्छन्ति तापसाः सततं वने।
तस्यासौ दृश्यते धूमः सङ्कुलः कृष्णवर्त्मनः ॥ २.९९.१२ ॥
ବନରେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ସର୍ବଦା ଯାହାକୁ ଜାଳିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ତାହାର ଏହି ଘନ ଧୂଆଁ କଳା ପଥରେ ଦେଖାଯାଉଛି।
2.99.13
अत्राहं पुरुषव्याघ्रं गुरुसंस्कारकारिणम्।
आर्यं द्रक्ष्यामि संहृष्टो महर्षिमिव राघवम् ॥ २.९९.१३ ॥
ଏଠାରେ ମୁଁ ମହର୍ଷିଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପରି ହର୍ଷିତ ହୋଇ, ଗୁରୁଜନଙ୍କ ପ୍ରତି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନକାରୀ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର ଆର୍ଯ୍ୟ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖିବି।
2.99.14
अथ गत्वा मुहूर्तं तु चित्रकूटं स राघवः।
मन्दाकिनीमनुप्राप्तस्तं जनं चेदमब्रवीत् ॥ २.९९.१४ ॥
ଏହା ପରେ କିଛି ସମୟ ଚିତ୍ରକୂଟକୁ ଯାଇ, ରାଘବ ମନ୍ଦାକିନୀ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି ସେହି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
2.99.15
जगत्यां पुरुषव्याघ्र आस्ते वीरासने रतः।
जनेन्द्रो निर्जनं प्राप्य धिङ्मे जन्म सजीवितम् ॥ २.९९.१५ ॥
ସେହି ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର ପୃଥିବୀରେ ବୀରାସନରେ ଅଛନ୍ତି; ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚି ରାଜାପରି ନିମଗ୍ନ। ମୋ ଜନ୍ମ ଓ ଜୀବନକୁ ଧିକ୍।
2.99.16
मत्कृते व्यसनं प्राप्तो लोकनाथो महाद्युतिः।
सर्वान् कामान् परित्यज्य वने वसति राघवः ॥ २.९९.१६ ॥
ମୋ କାରଣରୁ ସେହି ଲୋକନାଥ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଲେ; ସମସ୍ତ କାମନା ତ୍ୟାଗ କରି ରାଘବ ବନରେ ବାସ କରନ୍ତି।
2.99.17
रामस्य निपतिष्यामि सीताया लक्ष्मणस्य च ॥ २.९९.१७ ॥
ମୁଁ ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଚରଣରେ ପଡ଼ିବି।
2.99.18
एवं स विलपंस्तस्मिन् वने दशरथात्मजः।
ददर्श महतीं पुण्यां पर्णशालां मनोरमाम् ॥ २.९९.१८ ॥
ଏହିପରି ବିଳାପ କରୁ କରୁ ସେହି ବନରେ ଦଶରଥ-ପୁତ୍ର ଏକ ବଡ଼, ପବିତ୍ର, ମନୋରମ ପତ୍ରଶାଳା ଦେଖିଲେ।
2.99.19
सालतालाश्वकर्णानां पर्णैर्बहुभिरावृताम्।
विशालां मृदुभिस्तीर्णां कुशैर्वेदिमिवाध्वरे ॥ २.९९.१९ ॥
ସାଲ, ତାଳ ଓ ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ ଗଛର ଅନେକ ପତ୍ରରେ ଆବୃତ, ବିଶାଳ, କୋମଳ କୁଶ ଘାସରେ ବିଛାଯାଇଥିବା, ଯଜ୍ଞ ବେଦୀ ପରି।
2.99.20
शक्रायुधनिकाशैश्च कार्मुकैर्भारसाधनैः।
रुक्मपृष्टष्ठैर्महासारैः शोभितां शत्रुबाधकैः ॥ २.९९.२० ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ସଦୃଶ, ଭାର ବହିବାକୁ ସମର୍ଥ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପୃଷ୍ଠଯୁକ୍ତ, ଅତି ଦୃଢ଼, ଶତ୍ରୁ ପୀଡ଼କ ଧନୁରେ ସେ ସ୍ଥାନ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
2.99.21
अर्करश्मिप्रतीकाशैर्घोरैस्तूणीगतैः शरैः।
शोभितां दीप्तवदनैः सर्प्पैर्भोगवतीमिव ॥ २.९९.२१ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ-କିରଣ ସଦୃଶ, ଭୟଙ୍କର, ତୂଣୀରରେ ଥିବା ବାଣ ଓ ଦୀପ୍ତ ମୁଖ ସର୍ପମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୋଗବତୀ ପରି ସେ ସ୍ଥାନ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
2.99.22
महारजतवासोभ्यामसिभ्यां च विराजिताम्।
रुक्मबिन्दुविचित्राभ्यां चर्मभ्यां चापि शोभिताम् ॥ २.९९.२२ ॥
ବଡ଼ ରୂପା ଆବରଣ ଥିବା ଖଡ୍ଗ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବିନ୍ଦୁଯୁକ୍ତ ବିଚିତ୍ର ଢାଲରେ ମଧ୍ୟ ସେ ସ୍ଥାନ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
2.99.23
गोधाङ्गुलित्रैरासक्तैश्चित्रैः काञ्चनभूषितैः।
अरिसङ्घैरनाधृष्यां मृगैः सिंहगुहामिव ॥ २.९९.२३ ॥
ଗୋଧା ଚର୍ମର ଅଙ୍ଗୁଳିତ୍ରାଣ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷିତ ବିଚିତ୍ର କବଚରେ ଶତ୍ରୁ ସଙ୍ଘ ପାଇଁ ଅଜେୟ ସେ ସ୍ଥାନ ସିଂହଗୁମ୍ଫା ପରି ଥିଲା।
2.99.24
प्रागुदक्प्रवणां वेदिं विशालां दीप्तपावकाम्।
ददर्श भरतस्तत्र पुण्यां रामनिवेशने ॥ २.९९.२४ ॥
ପୂର୍ବ-ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଢାଲୁ, ବିଶାଳ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିଯୁକ୍ତ ପବିତ୍ର ବେଦୀ ଭରତ ସେଠାରେ ରାମଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ।
2.99.25
निरीक्ष्य स मुहूर्त्तं तु ददर्श भरतो गुरम्।
उटजे राममासीनं जटामण्डलधारिणम् ॥ २.९९.२५ ॥
ଭରତ କ୍ଷଣେ ଚାହିଁ ସେଇ କୁଟୀରରେ ବସିଥିବା, ଜଟାମଣ୍ଡଳ ଧାରଣ କରିଥିବା ଗୁରୁସ୍ୱରୂପ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
2.99.26
तं तु कृष्णाजिनधरं चीरवल्कलवाससम्।
ददर्श राममासीनमभितः पावकोपमम् ॥ २.९९.२६ ॥
କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ ଧାରଣ କରି, ଚୀର ଓ ବଲ୍କଳ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି, ଅଗ୍ନିସଦୃଶ ରାମଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ସେ ଦେଖିଲେ।
2.99.27
सिंहस्कन्धं महाबाहुं पुण्डरीकनिभेक्षणम्।
पृथिव्याः सागरान्ताया भर्त्तारं धर्मचारिणम् ॥ २.९९.२७ ॥
ସିଂହ ସଦୃଶ କାନ୍ଧ, ମହାବାହୁ, କମଳନୟନ, ସାଗରାନ୍ତ ପୃଥିବୀର ପ୍ରଭୁ, ଧର୍ମାଚାରୀ ରାମ।
2.99.28
उपविष्टं महाबाहुं ब्रह्माणमिव शाश्वतम्।
स्थण्डिले दर्भसंस्तीर्णे सीतया लक्ष्मणेन च ॥ २.९९.२८ ॥
ଦର୍ଭ ଘାସ ବିଛାଯାଇଥିବା ବେଦୀ ଉପରେ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ବସିଥିବା, ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଦୃଶ ମହାବାହୁ ରାମ।
2.99.29
तं दृष्ट्वा भरतः श्रीमान् दुःखशोकपरिप्लुतः।
अभ्यधावत धर्मात्मा भरतः कैकयीसुतः ॥ २.९९.२९ ॥
ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ଦୁଃଖଶୋକରେ ବ୍ୟାକୁଳ ଧର୍ମାତ୍ମା କୈକେୟୀପୁତ୍ର ଶ୍ରୀମାନ ଭରତ ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଦୌଡ଼ିଲେ।
2.99.30
दृष्ट्वैव विललापार्त्तो बाष्पसन्दिग्धया गिरा।
अशक्नुवन् धारयितुं धैर्याद्वचनमब्रवीत् ॥ २.९९.३० ॥
ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ଆର୍ତ୍ତ ଭରତ ବିଳାପ କଲେ। ଲୁହରେ ରୁଦ୍ଧ ସ୍ୱରରେ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହୋଇ ସେ କହିଲେ।
2.99.31
यः संसदि प्रकृतिभिर्भवेद्युक्त उपासितुम्।
वन्यैर्मृगैरुपासीनः सोऽयमास्ते ममाग्रजः ॥ २.९९.३१ ॥
ଯିଏ ସଭାରେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ, ସେ ମୋ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ଏବେ ବନ୍ୟ ମୃଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି।
2.99.32
वासोभिर्बहुसाहस्रैर्यो महात्मा पुरोचितः।
मृगाजिने सोऽयमिह प्रवस्ते धर्ममाचरन् ॥ २.९९.३२ ॥
ଯେଉଁ ମହାତ୍ମା ପୂର୍ବେ ହଜାର ହଜାର ବସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜିତ ଥିଲେ, ସେ ଏବେ ଏଠାରେ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି ବନବାସରେ ଧର୍ମାଚରଣ କରୁଛନ୍ତି।
2.99.33
अधारयद्यो विविधाश्चित्राः सुमनसस्तदा
सोऽयं जटाभारमिमं वहते राघवः कथम् ॥ २.९९.३३ ॥
ପୂର୍ବରୁ ବିବିଧ ରଙ୍ଗର ଫୁଲ ଧାରଣ କରୁଥିବା ରାଘବ ଏବେ ଏହି ଜଟାଭାର କିପରି ବହନ କରୁଛନ୍ତି?
2.99.34
यस्य यज्ञैर्यथोद्दिष्टैर्युक्तो धर्मस्य सञ्चयः।
शरीरक्लेशसम्भूतं स धर्मं परिमार्गते ॥ २.९९.३४ ॥
ଯଥାବିଧି ଯଜ୍ଞରୁ ଯାହାର ଧର୍ମସଞ୍ଚୟ ହେଉଥିଲା, ସେ ଏବେ ଶରୀରକ୍ଲେଶରୁ ଜାତ ଧର୍ମ ଖୋଜୁଛନ୍ତି।
2.99.35
चन्दनेन महार्हेण यस्याङ्गमुपसेवितम्।
मलेन तस्याङ्गमिदं कथमार्यस्य सेव्यते ॥ २.९९.३५ ॥
ମହାର୍ଘ ଚନ୍ଦନରେ ଯାହାର ଅଙ୍ଗ ଲେପିତ ହେଉଥିଲା, ସେହି ଆର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଏହି ଅଙ୍ଗ ଏବେ ମଇଳାରେ କିପରି ଲେପିତ ହେଉଛି?
2.99.36
मन्निमित्तमिदं दुःखं प्राप्तो रामः सुखोचितः।
धिग्जीवितं नृशंसस्य मम लोकविगर्हितम् ॥ २.९९.३६ ॥
ମୋ କାରଣରୁ ସୁଖର ଯୋଗ୍ୟ ରାମ ଏହି ଦୁଃଖ ପାଇଛନ୍ତି। କ୍ରୂର ମୋ ଜୀବନକୁ ଧିକ୍, ଯାହା ଜଗତରେ ନିନ୍ଦିତ।
2.99.37
इत्येवं विलपन् दीनः प्रस्विन्नमुखपङ्कजः।
पादावप्राप्य रामस्य पपात भरतो रुदन् ॥ २.९९.३७ ॥
ଏହିପରି ବିଳାପ କରି, ଦୀନ, ଘାମରେ ଭିଜିଥିବା ପଦ୍ମମୁଖ ଭରତ ରାମଙ୍କ ପାଦ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ପଡ଼ିଗଲେ।
2.99.38
दुःखाभितप्तो भरतो राजपुत्रो महाबलः।
उक्त्वार्येति सकृद्दीनं पुनर्नोवाच किञ्चन ॥ २.९९.३८ ॥
ଦୁଃଖରେ ତପ୍ତ ମହାବଳ ରାଜକୁମାର ଭରତ "ଆର୍ଯ" ବୋଲି ଥରେ ଦୀନଭାବେ କହିଲେ, ତା'ପରେ ଆଉ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
2.99.39
बाष्पापिहितकण्ठश्च प्रेक्ष्य रामं यशस्विनम्।
आर्येत्येवाथ संक्रुश्य व्याहर्त्तुं नाशकत्तदा ॥ २.९९.३९ ॥
ଲୋତକରେ କଣ୍ଠ ରୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଭରତ ଯଶସ୍ୱୀ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି "ଆର୍ଯ" ବୋଲି କହିଲେ; ସେତେବେଳେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି କଥା କହି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
2.99.40
शत्रुघ्नश्चापि रामस्य ववन्दे चरणौ रुदन्।
तावुभौ स समालिङ्ग्य रामश्चाश्रूण्यवर्त्तयत् ॥ २.९९.४० ॥
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ମଧ୍ୟ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ରାମଙ୍କ ପାଦରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ରାମ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆଖିରୁ ଲୋତକ ବହିଲା।
2.99.41
ततः सुमन्त्रेण गुहेन चैव समीयतू राजसुतावरण्ये।
दिवाकरश्चैव निशाकरश्च यथाम्बरे शुक्रबृहस्पतिभ्याम् ॥ २.९९.४१ ॥
ତା'ପରେ ସୁମନ୍ତ୍ର ଓ ଗୁହଙ୍କ ସହିତ ସେହି ଦୁଇ ରାଜକୁମାର ଅରଣ୍ୟରେ ମିଳିଲେ; ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଶୁକ୍ର ଓ ବୃହସ୍ପତି ସହିତ ମିଳିଲା ପରି।
2.99.42
तान् पार्थिवान् वारणयूथपाभान् समागतांस्तत्र महत्यरण्ये।
वनौकसस्तेऽपि समीक्ष्य सर्वेप्यश्रूण्यमुञ्चन् प्रविहाय हर्षम् ॥ २.९९.४२ ॥
ସେହି ମହାନ ଅରଣ୍ୟରେ ଗଜଯୂଥପତିଙ୍କ ପରି ଏକତ୍ରିତ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ବନବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଛାଡ଼ି ସମସ୍ତେ ଲୋତକ ବୁହାଇଲେ।