વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 3.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.10.1
वाक्यमेतत् तु वैदेह्या व्याहृतं भर्तृभक्तया।
श्रुत्वा धर्मे स्थितो रामः प्रत्युवाचाथ जानकीम् ॥ ३.१०.१ ॥
પતિભક્ત વૈદેહીએ કહેલાં આ વચનો સાંભળીને, ધર્મમાં સ્થિત રામે જાનકીને ઉત્તર આપ્યો.
3.10.2
हितमुक्तं त्वया देवि स्निग्धया सदृशं वचः।
कुलं व्यपदिशन्त्या च धर्मज्ञे जनकात्मजे ॥ ३.१०.२ ॥
હે દેવી, સ્નેહથી તેં હિતકારી અને યોગ્ય વચન કહ્યું છે. હે ધર્મજ્ઞે, જનકપુત્રી, કુળનો ઉલ્લેખ કરીને તેં આ કહ્યું છે.
3.10.3
किं नु वक्ष्याम्यहं देवि त्वयैवोक्तमिदं वचः।
क्षत्रियैर्धार्यते चापो नार्तशब्दो भवेदिति ॥ ३.१०.३ ॥
હે દેવી, તેં કહેલી આ વાત પર હું શું કહું? ક્ષત્રિયો ધનુષ્ય ધારણ કરે છે જેથી આર્તનાદ ન થાય.
3.10.4
ते चार्ता दण्डकारण्ये मुनयः संशितव्रताः।
मां सीते स्वयमागम्य शरण्यं शरणं गताः ॥ ३.१०.४ ॥
હે સીતા, દંડકારણ્યના તે કઠોર વ્રતધારી, પીડિત મુનિઓ પોતે આવીને શરણ્ય એવા મને શરણે આવ્યા છે.
3.10.5
वसन्तः कालकालेषु वने मूलफलाशनाः।
न लभन्ते सुखं भीरु राक्षसैः क्रूरकर्मभिः ॥ ३.१०.५ ॥
હે ભીરુ, વનમાં દરેક ઋતુમાં વસતા, મૂળ-ફળ ખાનારા મુનિઓ ક્રૂરકર્મી રાક્ષસોને લીધે સુખ પામતા નથી.
3.10.6
भक्ष्यन्ते राक्षसैर्भीमैर्नरमांसोपजीविभिः।
ते भक्ष्यमाणा मुनयो दण्डकारण्यवासिनः ॥ ३.१०.६ ॥
માનવમાંસ પર જીવતા ભયંકર રાક્ષસો તેમને ખાઈ રહ્યા છે. દંડકારણ્યમાં વસતા તે મુનિઓ ખવાઈ રહ્યા છે.
3.10.7
अस्मानभ्यवपद्येति मामूचुर्द्विजसत्तमाः।
मया तु वचनं श्रुत्वा तेषामेवं मुखाच्च्युतम् ॥ ३.१०.७ ॥
"અમારું રક્ષણ કરો" એમ તે શ્રેષ્ઠ દ્વિજોએ મને કહ્યું. તેમના મુખમાંથી નીકળેલા એ શબ્દો સાંભળીને મેં
3.10.8
कृत्वा वचनशुश्रूषां वाक्यमेतदुदाहृतम्।
प्रसीदन्तु भवन्तो मे ह्रीरेषा तु ममातुला ॥ ३.१०.८ ॥
તેમનાં વચનોની સેવાના ભાવથી મેં આ વાત કહી — "આપ સૌ મારા પર પ્રસન્ન થાઓ; આ મારી અતુલ્ય લજ્જા છે."
3.10.9
यदीदृशैरहं विप्रैरुपस्थेयैरुपस्थितः।
किं करोमीति च मया व्याहृतं द्विजसंनिधौ ॥ ३.१०.९ ॥
"સેવા યોગ્ય એવા આ દ્વિજોની સમક્ષ હું ઉપસ્થિત છું, તો હું શું કરું?" એમ દ્વિજોની સમક્ષ મેં કહ્યું.
3.10.10
सर्वैरेव समागम्य वागियं समुदाहृता।
राक्षसैर्दण्डकारण्ये बहुभिः कामरूपिभिः ॥ ३.१०.१० ॥
સૌએ ભેગા થઈને આ વાત કહી — દંડકારણ્યમાં ઇચ્છાનુસાર રૂપ ધારણ કરનારા અનેક રાક્ષસો દ્વારા (અમે પીડિત છીએ).
3.10.11
अर्दिताः स्म भृशं राम भवान् नस्तत्र रक्षतु।
होमकाले तु सम्प्राप्ते पर्वकालेषु चानघ ॥ ३.१०.११ ॥
"હે રામ, અમે અત્યંત પીડિત છીએ; તમે ત્યાં અમારું રક્ષણ કરો — હોમના સમયે અને, હે નિષ્પાપ, પર્વકાળોમાં પણ."
3.10.12
धर्षयन्ति सुदुर्धर्षा राक्षसाः पिशिताशनाः।
राक्षसैर्धर्षितानां च तापसानां तपस्विनाम् ॥ ३.१०.१२ ॥
અતિ દુર્ધર્ષ, માંસભક્ષી રાક્ષસો (અમને) પીડે છે; રાક્ષસો દ્વારા પીડિત તાપસો અને તપસ્વીઓ (પણ એ જ હાલતમાં છે).
3.10.13
गतिं मृगयमाणानां भवान् नः परमा गतिः।
कामं तपःप्रभावेण शक्ता हन्तुं निशाचरान् ॥ ३.१०.१३ ॥
આશ્રય શોધનારાઓ માટે આપ જ પરમ આશ્રય છો. તપના પ્રભાવથી અમે નિશાચરોનો સંહાર કરવા સમર્થ છીએ.
3.10.14
चिरार्जितं न चेच्छामस्तपः खण्डयितुं वयम्।
बहुविघ्नं तपो नित्यं दुश्चरं चैव राघव ॥ ३.१०.१४ ॥
લાંબા સમયથી સંચિત કરેલું તપ અમે તોડવા ઇચ્છતા નથી. હે રાઘવ, તપ હંમેશાં અનેક વિઘ્નોથી ભરેલું અને કઠિન હોય છે.
3.10.15
तेन शापं न मुञ्चामो भक्ष्यमाणाश्च राक्षसैः।
तदर्द्यमानान् रक्षोभिर्दण्डकारण्यवासिभिः ॥ ३.१०.१५ ॥
તેથી અમે શાપ છોડતા નથી, દંડકારણ્યમાં રહેતા રાક્ષસો દ્વારા ખવાતા અને આ રીતે પીડાતા હોવા છતાં.
3.10.16
रक्ष नस्त्वं सह भ्रात्रा त्वन्नाथा हि वयं वने।
मया चैतद्वचः श्रुत्वा कात्स्न्र्येन परिपालनम् ॥ ३.१०.१६ ॥
ભાઈ સાથે આપ અમારું રક્ષણ કરો, કારણ કે વનમાં અમે આપને જ નાથ માનીએ છીએ. મારું આ વચન સાંભળીને સંપૂર્ણપણે રક્ષણ કરો.
3.10.17
ऋषीणां दण्डकारण्ये संश्रुतं जनकात्मजे।
संश्रुत्य च न शक्ष्यामि जीवमानः प्रतिश्रवम् ॥ ३.१०.१७ ॥
હે જનકપુત્રી, દંડકારણ્યમાં મેં ઋષિઓને આ વચન આપ્યું છે. વચન આપીને જીવતા રહીને હું તે તોડી શકીશ નહીં.
3.10.18
मुनीनामन्यथा कर्तुं सत्यमिष्टं हि मे सदा।
अप्यहं जीवितं जह्यां त्वां वा सीते सलक्ष्मणाम् ॥ ३.१०.१८ ॥
મુનિઓની વિરુદ્ધ કંઈ કરવું મને યોગ્ય નથી, કારણ કે સત્ય મને હંમેશાં પ્રિય છે. હે સીતા, હું મારો જીવ પણ છોડી શકું, અથવા લક્ષ્મણ સહિત તને પણ.
3.10.19
न तु प्रतिज्ञा संश्रुत्य ब्राह्मणेभ्यो विशेषतः।
तदवश्यं मया कार्यमृषीणां परिपालनम् ॥ ३.१०.१९ ॥
પરંતુ બ્રાહ્મણોને, ખાસ કરીને ઋષિઓને, વચન આપ્યા પછી, તેમનું રક્ષણ કરવું મારે અવશ્ય કરવાનું છે.
3.10.20
अनुक्तेनापि वैदेहि प्रतिज्ञाय कथं पुनः।
मम स्नेहाच्च सौहार्दादिदमुक्तं त्वया वचः ॥ ३.१०.२० ॥
હે વૈદેહી, કહ્યા વિના જ મેં પ્રતિજ્ઞા લીધી છે, તો પછી ફરી કેવી રીતે? મારા પ્રત્યેના સ્નેહ અને સૌહાર્દથી જ તેં આ વચન કહ્યું.
3.10.21
परितुष्टोऽस्म्यहं सीते न ह्यनिष्टोऽनुशास्यते।
सदृशं चानुरूपं च कुलस्य तव शोभने।
सधर्मचारिणी मे त्वं प्राणेभ्योऽपि गरीयसी ॥ ३.१०.२१ ॥
સીતા, હું પ્રસન્ન છું; અનિષ્ટનો ઉપદેશ આપવામાં આવતો નથી. હે શોભને, આ તારા કુળને યોગ્ય અને અનુરૂપ છે. તું મારી ધર્મસહચારિણી છે, પ્રાણથી પણ વધુ પ્રિય.
3.10.22
इत्येवमुक्त्वा वचनं महात्मा
सीतां प्रियां मैथिलराजपुत्रीम्।
रामो धनुष्मान् सह लक्ष्मणेन
जगाम रम्याणि तपोवनानि ॥ ३.१०.२२ ॥
આમ કહીને મહાત્મા રામ, ધનુર્ધારી, પ્રિય મિથિલારાજની પુત્રી સીતાને આ વચનો કહીને, લક્ષ્મણ સાથે રમણીય તપોવનો તરફ ચાલ્યા ગયા.