वाल्मीकि रामायण · सर्ग 3.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.10.1
वाक्यमेतत् तु वैदेह्या व्याहृतं भर्तृभक्तया।
श्रुत्वा धर्मे स्थितो रामः प्रत्युवाचाथ जानकीम् ॥ ३.१०.१ ॥
भर्तृभक्त वैदेहीने सांगितलेले हे शब्द ऐकून, धर्मात स्थिर राम जानकीला उत्तर देऊ लागला.
3.10.2
हितमुक्तं त्वया देवि स्निग्धया सदृशं वचः।
कुलं व्यपदिशन्त्या च धर्मज्ञे जनकात्मजे ॥ ३.१०.२ ॥
हे देवी, स्नेहाने तू हितकारक आणि योग्य शब्द बोललीस. हे धर्मज्ञे, जनकाच्या कन्ये, कुळाचा उल्लेख करत तू हे बोललीस.
3.10.3
किं नु वक्ष्याम्यहं देवि त्वयैवोक्तमिदं वचः।
क्षत्रियैर्धार्यते चापो नार्तशब्दो भवेदिति ॥ ३.१०.३ ॥
हे देवी, तू जे हे बोललीस त्यावर मी काय बोलू? क्षत्रिय धनुष्य धारण करतात, जेणेकरून आर्तस्वर होऊ नये.
3.10.4
ते चार्ता दण्डकारण्ये मुनयः संशितव्रताः।
मां सीते स्वयमागम्य शरण्यं शरणं गताः ॥ ३.१०.४ ॥
सीते, दण्डकारण्यातील ते कठोर व्रती, पीडित मुनी स्वतः येऊन शरण्य अशा मला शरण आले आहेत.
3.10.5
वसन्तः कालकालेषु वने मूलफलाशनाः।
न लभन्ते सुखं भीरु राक्षसैः क्रूरकर्मभिः ॥ ३.१०.५ ॥
हे भीरू, वनात सर्व ऋतूंमध्ये राहणारे, मूळ-फळे खाणारे मुनी क्रूरकर्मा राक्षसांमुळे सुख मिळवत नाहीत.
3.10.6
भक्ष्यन्ते राक्षसैर्भीमैर्नरमांसोपजीविभिः।
ते भक्ष्यमाणा मुनयो दण्डकारण्यवासिनः ॥ ३.१०.६ ॥
नरमांसावर जगणारे भयंकर राक्षस त्यांना खात आहेत. दण्डकारण्यात राहणारे ते मुनी खाल्ले जात आहेत.
3.10.7
अस्मानभ्यवपद्येति मामूचुर्द्विजसत्तमाः।
मया तु वचनं श्रुत्वा तेषामेवं मुखाच्च्युतम् ॥ ३.१०.७ ॥
"आमचे रक्षण कर" असे त्या श्रेष्ठ द्विजांनी मला सांगितले. त्यांच्या मुखातून निघालेले ते शब्द ऐकून मी
3.10.8
कृत्वा वचनशुश्रूषां वाक्यमेतदुदाहृतम्।
प्रसीदन्तु भवन्तो मे ह्रीरेषा तु ममातुला ॥ ३.१०.८ ॥
त्यांच्या वचनांची सेवा करण्याच्या भावनेने मी हे वचन उच्चारले — "आपण सर्व माझ्यावर प्रसन्न व्हा; ही माझी अतुलनीय लज्जा आहे."
3.10.9
यदीदृशैरहं विप्रैरुपस्थेयैरुपस्थितः।
किं करोमीति च मया व्याहृतं द्विजसंनिधौ ॥ ३.१०.९ ॥
"सेवेस योग्य अशा या द्विजांसमोर मी उपस्थित झालो असता मी काय करू?" असे द्विजांच्या सान्निध्यात मी म्हणालो.
3.10.10
सर्वैरेव समागम्य वागियं समुदाहृता।
राक्षसैर्दण्डकारण्ये बहुभिः कामरूपिभिः ॥ ३.१०.१० ॥
सर्वांनी एकत्र येऊन हे वचन उच्चारले — दंडकारण्यात इच्छेनुसार रूप धारण करणाऱ्या अनेक राक्षसांमुळे (आम्ही पीडित आहोत).
3.10.11
अर्दिताः स्म भृशं राम भवान् नस्तत्र रक्षतु।
होमकाले तु सम्प्राप्ते पर्वकालेषु चानघ ॥ ३.१०.११ ॥
"हे राम, आम्ही अत्यंत पीडित आहोत; तू तेथे आमचे रक्षण कर — होमाच्या वेळी आणि, हे निर्दोषा, पर्वकाळातही."
3.10.12
धर्षयन्ति सुदुर्धर्षा राक्षसाः पिशिताशनाः।
राक्षसैर्धर्षितानां च तापसानां तपस्विनाम् ॥ ३.१०.१२ ॥
अतिशय दुर्धर्ष, मांसभक्षक राक्षस (आम्हांला) छळतात; राक्षसांनी छळलेल्या तापसांची आणि तपस्व्यांची (दशाही अशीच आहे).
3.10.13
गतिं मृगयमाणानां भवान् नः परमा गतिः।
कामं तपःप्रभावेण शक्ता हन्तुं निशाचरान् ॥ ३.१०.१३ ॥
आश्रय शोधणाऱ्या आमच्यासाठी आपणच परम आश्रय आहात. तपाच्या प्रभावाने आम्ही निशाचरांचा वध करण्यास समर्थ आहोत.
3.10.14
चिरार्जितं न चेच्छामस्तपः खण्डयितुं वयम्।
बहुविघ्नं तपो नित्यं दुश्चरं चैव राघव ॥ ३.१०.१४ ॥
दीर्घकाळ संचित केलेले तप मोडण्याची आमची इच्छा नाही. हे राघवा, तप नेहमी अनेक विघ्नांनी भरलेले आणि कठीण असते.
3.10.15
तेन शापं न मुञ्चामो भक्ष्यमाणाश्च राक्षसैः।
तदर्द्यमानान् रक्षोभिर्दण्डकारण्यवासिभिः ॥ ३.१०.१५ ॥
म्हणून आम्ही शाप सोडत नाही, दण्डकारण्यात राहणारे राक्षस आम्हाला खात असताना आणि अशा प्रकारे पीडित असतानाही.
3.10.16
रक्ष नस्त्वं सह भ्रात्रा त्वन्नाथा हि वयं वने।
मया चैतद्वचः श्रुत्वा कात्स्न्र्येन परिपालनम् ॥ ३.१०.१६ ॥
भावासह आपण आमचे रक्षण करा, कारण वनात आपणच आमचे नाथ आहात. माझे हे वचन ऐकून पूर्णपणे रक्षण करा.
3.10.17
ऋषीणां दण्डकारण्ये संश्रुतं जनकात्मजे।
संश्रुत्य च न शक्ष्यामि जीवमानः प्रतिश्रवम् ॥ ३.१०.१७ ॥
हे जनककन्ये, दण्डकारण्यात मी ऋषींना हे वचन दिले आहे. वचन देऊन जिवंत असताना मी ते मोडू शकणार नाही.
3.10.18
मुनीनामन्यथा कर्तुं सत्यमिष्टं हि मे सदा।
अप्यहं जीवितं जह्यां त्वां वा सीते सलक्ष्मणाम् ॥ ३.१०.१८ ॥
मुनींच्या विरुद्ध वागणे मला योग्य नाही, कारण सत्यच मला सदैव प्रिय आहे. हे सीते, मी माझे प्राणही सोडू शकतो, किंवा लक्ष्मणासह तुलाही.
3.10.19
न तु प्रतिज्ञा संश्रुत्य ब्राह्मणेभ्यो विशेषतः।
तदवश्यं मया कार्यमृषीणां परिपालनम् ॥ ३.१०.१९ ॥
परंतु ब्राह्मणांना, विशेषतः ऋषींना, वचन दिल्यानंतर त्यांचे रक्षण करणे मला अवश्य करायचे आहे.
3.10.20
अनुक्तेनापि वैदेहि प्रतिज्ञाय कथं पुनः।
मम स्नेहाच्च सौहार्दादिदमुक्तं त्वया वचः ॥ ३.१०.२० ॥
हे वैदेही, न सांगता मी प्रतिज्ञा केली आहे, मग पुन्हा कसे? माझ्या स्नेहामुळे आणि सौहार्दामुळेच तू हे वचन बोललीस.
3.10.21
परितुष्टोऽस्म्यहं सीते न ह्यनिष्टोऽनुशास्यते।
सदृशं चानुरूपं च कुलस्य तव शोभने।
सधर्मचारिणी मे त्वं प्राणेभ्योऽपि गरीयसी ॥ ३.१०.२१ ॥
सीते, मी संतुष्ट आहे; अनिष्ट सांगितले जात नाही. हे शोभने, हे तुझ्या कुलाला साजेसे व अनुरूप आहे. तू माझी धर्मचारिणी आहेस, प्राणांहूनही मला प्रिय आहेस.
3.10.22
इत्येवमुक्त्वा वचनं महात्मा
सीतां प्रियां मैथिलराजपुत्रीम्।
रामो धनुष्मान् सह लक्ष्मणेन
जगाम रम्याणि तपोवनानि ॥ ३.१०.२२ ॥
असे बोलून महात्मा राम, धनुर्धर, प्रिय मैथिल राजकन्या सीतेला हे शब्द सांगून, लक्ष्मणासह रमणीय तपोवनांकडे निघाला.