Vedyatra वेदयात्रा
ଖୋଜନ୍ତୁ

ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 3.10

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ଶବ୍ଦାର୍ଥ ସହ ପଢ଼ନ୍ତୁ

3.10.1

वाक्यमेतत् तु वैदेह्या व्याहृतं भर्तृभक्तया।
श्रुत्वा धर्मे स्थितो रामः प्रत्युवाचाथ जानकीम् ॥ ३.१०.१ ॥

ଭର୍ତୃଭକ୍ତା ବୈଦେହୀଙ୍କର ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତ ରାମ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

3.10.2

हितमुक्तं त्वया देवि स्निग्धया सदृशं वचः।
कुलं व्यपदिशन्त्या च धर्मज्ञे जनकात्मजे ॥ ३.१०.२ ॥

ହେ ଦେବୀ, ସ୍ନେହରେ ତୁମେ ହିତକର ଓ ଉପଯୁକ୍ତ ବାକ୍ୟ କହିଛ। ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞା, ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା, ବଂଶର ଉଲ୍ଲେଖ କରି ତୁମେ ଏହା କହିଛ।

3.10.3

किं नु वक्ष्याम्यहं देवि त्वयैवोक्तमिदं वचः।
क्षत्रियैर्धार्यते चापो नार्तशब्दो भवेदिति ॥ ३.१०.३ ॥

ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ କହିଥିବା ଏହି ବାକ୍ୟ ବିଷୟରେ ମୁଁ କ'ଣ କହିବି? କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଧନୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି ଯେପରି ଆର୍ତ୍ତନାଦ ନ ହୁଏ।

3.10.4

ते चार्ता दण्डकारण्ये मुनयः संशितव्रताः।
मां सीते स्वयमागम्य शरण्यं शरणं गताः ॥ ३.१०.४ ॥

ହେ ସୀତା, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର ସେହି କଠୋରବ୍ରତ ପୀଡ଼ିତ ମୁନିମାନେ ନିଜେ ଆସି ଶରଣ୍ୟ ଏ ମୋ ଶରଣରେ ଆସିଛନ୍ତି।

3.10.5

वसन्तः कालकालेषु वने मूलफलाशनाः।
न लभन्ते सुखं भीरु राक्षसैः क्रूरकर्मभिः ॥ ३.१०.५ ॥

ହେ ଭୀରୁ, ବନରେ ସବୁ ଋତୁରେ ବାସ କରୁଥିବା, ମୂଳ-ଫଳ ଖାଉଥିବା ମୁନିମାନେ କ୍ରୂରକର୍ମା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ସୁଖ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।

3.10.6

भक्ष्यन्ते राक्षसैर्भीमैर्नरमांसोपजीविभिः।
ते भक्ष्यमाणा मुनयो दण्डकारण्यवासिनः ॥ ३.१०.६ ॥

ନରମାଂସରେ ଜୀବନଧାରଣ କରୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରୁଛନ୍ତି। ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟବାସୀ ସେହି ମୁନିମାନେ ଭକ୍ଷିତ ହେଉଛନ୍ତି।

3.10.7

अस्मानभ्यवपद्येति मामूचुर्द्विजसत्तमाः।
मया तु वचनं श्रुत्वा तेषामेवं मुखाच्च्युतम् ॥ ३.१०.७ ॥

"ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର" ଏହିପରି ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମୋତେ କହିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ନିଃସୃତ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ମୁଁ

3.10.8

कृत्वा वचनशुश्रूषां वाक्यमेतदुदाहृतम्।
प्रसीदन्तु भवन्तो मे ह्रीरेषा तु ममातुला ॥ ३.१०.८ ॥

ସେମାନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ସେବାର ଭାବରେ ମୁଁ ଏହି କଥା କହିଲି — "ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ; ଏହା ମୋର ଅତୁଳନୀୟ ଲଜ୍ଜା।"

3.10.9

यदीदृशैरहं विप्रैरुपस्थेयैरुपस्थितः।
किं करोमीति च मया व्याहृतं द्विजसंनिधौ ॥ ३.१०.९ ॥

"ସେବାଯୋଗ୍ୟ ଏପରି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୁଁ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛି, ତେବେ ମୁଁ କଣ କରିବି?" ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଏହା କହିଲି।

3.10.10

सर्वैरेव समागम्य वागियं समुदाहृता।
राक्षसैर्दण्डकारण्ये बहुभिः कामरूपिभिः ॥ ३.१०.१० ॥

ସମସ୍ତେ ମିଳି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ — ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଅନେକ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା (ଆମେ ପୀଡିତ)।

3.10.11

अर्दिताः स्म भृशं राम भवान् नस्तत्र रक्षतु।
होमकाले तु सम्प्राप्ते पर्वकालेषु चानघ ॥ ३.१०.११ ॥

"ହେ ରାମ, ଆମେ ଅତ୍ୟଧିକ ପୀଡିତ; ତୁମେ ସେଠାରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର — ହୋମ ସମୟରେ ଏବଂ, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ପର୍ବ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ।"

3.10.12

धर्षयन्ति सुदुर्धर्षा राक्षसाः पिशिताशनाः।
राक्षसैर्धर्षितानां च तापसानां तपस्विनाम् ॥ ३.१०.१२ ॥

ଅତି ଦୁର୍ଧର୍ଷ, ମାଂସଭୋଜୀ ରାକ୍ଷସମାନେ (ଆମକୁ) ପୀଡ଼ା ଦିଅନ୍ତି; ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ତାପସ ଓ ତପସ୍ୱୀମାନେ (ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଅଛନ୍ତି)।

3.10.13

गतिं मृगयमाणानां भवान् नः परमा गतिः।
कामं तपःप्रभावेण शक्ता हन्तुं निशाचरान् ॥ ३.१०.१३ ॥

ଆଶ୍ରୟ ଖୋଜୁଥିବା ଆମ ପାଇଁ ଆପଣ ପରମ ଆଶ୍ରୟ। ତପସ୍ୟାର ପ୍ରଭାବରେ ଆମେ ନିଶାଚରମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ।

3.10.14

चिरार्जितं न चेच्छामस्तपः खण्डयितुं वयम्।
बहुविघ्नं तपो नित्यं दुश्चरं चैव राघव ॥ ३.१०.१४ ॥

ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ସଞ୍ଚିତ ତପସ୍ୟାକୁ ଆମେ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ। ହେ ରାଘବ, ତପସ୍ୟା ସର୍ବଦା ବହୁ ବିଘ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ।

3.10.15

तेन शापं न मुञ्चामो भक्ष्यमाणाश्च राक्षसैः।
तदर्द्यमानान् रक्षोभिर्दण्डकारण्यवासिभिः ॥ ३.१०.१५ ॥

ତେଣୁ ଆମେ ଶାପ ତ୍ୟାଗ କରୁନାହୁଁ, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟବାସୀ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷିତ ଓ ଏପରି ପୀଡିତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ।

3.10.16

रक्ष नस्त्वं सह भ्रात्रा त्वन्नाथा हि वयं वने।
मया चैतद्वचः श्रुत्वा कात्स्न्र्येन परिपालनम् ॥ ३.१०.१६ ॥

ଭାଇଙ୍କ ସହିତ ଆପଣ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, କାରଣ ବନରେ ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ହିଁ ନାଥ ମାନୁ। ମୋର ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।

3.10.17

ऋषीणां दण्डकारण्ये संश्रुतं जनकात्मजे।
संश्रुत्य च न शक्ष्यामि जीवमानः प्रतिश्रवम् ॥ ३.१०.१७ ॥

ହେ ଜନକକନ୍ୟା, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ମୁଁ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଏହା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛି। ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ଜୀବିତ ଥିବାବେଳେ ମୁଁ ତାହା ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବି ନାହିଁ।

3.10.18

मुनीनामन्यथा कर्तुं सत्यमिष्टं हि मे सदा।
अप्यहं जीवितं जह्यां त्वां वा सीते सलक्ष्मणाम् ॥ ३.१०.१८ ॥

ମୁନିମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ କିଛି କରିବା ମୋ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ସତ୍ୟ ମୋତେ ସଦା ପ୍ରିୟ। ହେ ସୀତା, ମୁଁ ମୋ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି, କିମ୍ବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ।

3.10.19

न तु प्रतिज्ञा संश्रुत्य ब्राह्मणेभ्यो विशेषतः।
तदवश्यं मया कार्यमृषीणां परिपालनम् ॥ ३.१०.१९ ॥

କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ, ବିଶେଷତଃ ଋଷିମାନଙ୍କୁ, ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ମୋତେ ଅବଶ୍ୟ କରିବାକୁ ହେବ।

3.10.20

अनुक्तेनापि वैदेहि प्रतिज्ञाय कथं पुनः।
मम स्नेहाच्च सौहार्दादिदमुक्तं त्वया वचः ॥ ३.१०.२० ॥

ହେ ବୈଦେହୀ, ନ କହି ମଧ୍ୟ ମୁଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିସାରିଛି, ତେବେ ପୁଣି କିପରି? ମୋ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଓ ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟରୁ ତୁମେ ଏହି କଥା କହିଛ।

3.10.21

परितुष्टोऽस्म्यहं सीते न ह्यनिष्टोऽनुशास्यते।
सदृशं चानुरूपं च कुलस्य तव शोभने।
सधर्मचारिणी मे त्वं प्राणेभ्योऽपि गरीयसी ॥ ३.१०.२१ ॥

ହେ ସୀତା, ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ; ଅନିଷ୍ଟର ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ। ହେ ଶୋଭନେ, ଏହା ତୁମ କୁଳ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ଅନୁରୂପ। ତୁମେ ମୋର ଧର୍ମସହଚାରିଣୀ, ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ।

3.10.22

इत्येवमुक्त्वा वचनं महात्मा
सीतां प्रियां मैथिलराजपुत्रीम्।
रामो धनुष्मान् सह लक्ष्मणेन
जगाम रम्याणि तपोवनानि ॥ ३.१०.२२ ॥

ଏହିପରି କହି ମହାତ୍ମା ରାମ, ଧନୁର୍ଧର, ପ୍ରିୟା ମିଥିଳା ରାଜପୁତ୍ରୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ରମଣୀୟ ତପୋବନ ଆଡ଼କୁ ଚାଲିଗଲେ।