Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 3.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.11.1
अग्रतः प्रययौ रामः सीता मध्ये सुशोभना।
पृष्ठतस्तु धनुष्पाणिर्लक्ष्मणोऽनुजगाम ह ॥ ३.११.१ ॥
Rāma iba delante, Sītā, muy resplandeciente, en medio, y Lakṣmaṇa seguía detrás con el arco en la mano.
3.11.2
तौ पश्यमानौ विविधान् शैलप्रस्थान् वनानि च।
नदीश्च विविधा रम्या जग्मतुः सह सीतया ॥ ३.११.२ ॥
Mirando las diversas mesetas montañosas, los bosques y los ríos encantadores, los dos avanzaron junto a Sītā.
3.11.3
सारसांश्चक्रवाकांश्च नदीपुलिनचारिणः।
सरांसि च सपद्मानि युतानि जलजैः खगैः ॥ ३.११.३ ॥
Grullas sārasa y ánsares chakravāka que caminaban por las orillas de los ríos, y lagos con loto, adornados por aves acuáticas.
3.11.4
यूथबद्धांश्च पृषतान् मदोन्मत्तान् विषाणिनः।
महिषांश्च वराहांश्च गजांश्च द्रुमवैरिणः ॥ ३.११.४ ॥
Ciervos moteados reunidos en manadas, búfalos con cuernos enloquecidos de celo, jabalíes y elefantes, enemigos de los árboles.
3.11.5
ते गत्वा दूरमध्वानं लम्बमाने दिवाकरे।
ददृशुः सहिता रम्यं तटाकं योजनायुतम् ॥ ३.११.५ ॥
Tras recorrer un largo camino, cuando el sol se ponía, vieron un lago encantador de diez mil yojanas de extensión.
3.11.6
पद्मपुष्करसम्बाधं गजयूथैरलंकृतम्।
सारसैर्हंसकादम्बैः संकुलं जलजातिभिः ॥ ३.११.६ ॥
Abarrotado de lotos y nenúfares, adornado por manadas de elefantes, lleno de grullas sārasa, cisnes y patos, poblado por muchas especies acuáticas.
3.11.7
प्रसन्नसलिले रम्ये तस्मिन् सरसि शुश्रुवे।
गीतवादित्रनिर्घोषो न तु कश्चन दृश्यते ॥ ३.११.७ ॥
En aquel hermoso lago de aguas claras se oyó el sonido de canto e instrumentos musicales, pero no se veía a nadie.
3.11.8
ततः कौतूहलाद् रामो लक्ष्मणश्च महारथः।
मुनिं धर्मभृतं नाम प्रष्टुं समुपचक्रमे ॥ ३.११.८ ॥
Entonces, movidos por la curiosidad, Rāma y el gran guerrero Lakṣmaṇa comenzaron a preguntar al sabio llamado Dharmabhṛt.
3.11.9
इदमत्यद्भुतं श्रुत्वा सर्वेषां नो महामुने।
कौतूहलं महज्जातं किमिदं साधु कथ्यताम् ॥ ३.११.९ ॥
Oh gran sabio, habiendo oído esto tan maravilloso, ha surgido en todos nosotros una gran curiosidad; ¿qué es esto? Por favor, explícanoslo bien.
3.11.10
तेनैवमुक्तो धर्मात्मा राघवेण मुनिस्तदा।
प्रभावं सरसः क्षिप्रमाख्यातुमुपचक्रमे ॥ ३.११.१० ॥
Interpelado así por el descendiente de Raghu, el sabio de alma recta comenzó entonces a relatar pronto el poder del lago.
3.11.11
इदं पञ्चाप्सरो नाम तटाकं सार्वकालिकम्।
निर्मितं तपसा राम मुनिना माण्डकर्णिना ॥ ३.११.११ ॥
Este lago llamado Pañcāpsaras, que perdura para siempre, oh Rāma, fue creado por el sabio Māṇḍakarṇi mediante su austeridad.
3.11.12
स हि तेपे तपस्तीव्रं माण्डकर्णिर्महामुनिः।
दशवर्षसहस्राणि वायुभक्षो जलाशये ॥ ३.११.१२ ॥
Aquel gran sabio Māṇḍakarṇi practicó una severa austeridad durante diez mil años, viviendo en el agua y alimentándose solo de aire.
3.11.13
ततः प्रव्यथिताः सर्वे देवाः साग्निपुरोगमाः।
अब्रुवन् वचनं सर्वे परस्परसमागताः ॥ ३.११.१३ ॥
Entonces todos los dioses, encabezados por Agni, quedaron profundamente perturbados, y reunidos unos con otros pronunciaron estas palabras.
3.11.15
अस्माकं कस्यचित् स्थानमेष प्रार्थयते मुनिः।
ततः कर्तुं तपोविघ्नं सर्वदेवैर्नियोजिताः।
प्रधानाप्सरसः पञ्च विद्युच्चलितवर्चसः ॥ ३.११.१५ ॥
«Este muni aspira al puesto de alguno de nosotros». Por ello, todos los dioses designaron cinco apsarases principales, cuyo esplendor centelleaba como un relámpago, para obstaculizar su austeridad.
3.11.16
अप्सरोभिस्ततस्ताभिर्मुनिर्दृष्टपरावरः।
नीतो मदनवश्यत्वं देवानां कार्यसिद्धये ॥ ३.११.१६ ॥
Entonces aquel muni, que había contemplado lo supremo y lo inferior, fue llevado al poder del deseo por aquellas apsarases, para cumplir el propósito de los dioses.
3.11.17
ताश्चैवाप्सरसः पञ्च मुनेः पत्नीत्वमागताः।
तटाके निर्मितं तासां तस्मिन्नन्तर्हितं गृहम् ॥ ३.११.१७ ॥
Aquellas cinco apsarases también llegaron a ser esposas del muni, y para ellas se construyó una morada en la orilla del lago, oculta dentro de él.
3.11.18
तत्रैवाप्सरसः पञ्च निवसन्त्यो यथासुखम्।
रमयन्ति तपोयोगान्मुनिं यौवनमास्थितम् ॥ ३.११.१८ ॥
Allí mismo vivían aquellas cinco apsarases con comodidad, deleitando al muni, que, por el poder de sus austeridades, había recobrado la juventud.
3.11.19
तासां संक्रीडमानानामेष वादित्रनिःस्वनः।
श्रूयते भूषणोन्मिश्रो गीतशब्दो मनोहरः ॥ ३.११.१९ ॥
Se oye el sonido de sus instrumentos mientras juegan, mezclado con el tintineo de sus adornos y el encantador sonido de su canto.
3.11.20
आश्चर्यमिति तस्यैतद् वचनं भावितात्मनः।
राघवः प्रतिजग्राह सह भ्रात्रा महायशाः ॥ ३.११.२० ॥
Al oír estas palabras del sabio de alma pura, diciendo "¡Qué maravilla!", el glorioso Rāghava las aceptó junto con su hermano.
3.11.21
एवं कथयमानः स ददर्शाश्रममण्डलम्।
कुशचीरपरिक्षिप्तं ब्राह्म्या लक्ष्म्या समावृतम् ॥ ३.११.२१ ॥
Mientras hablaba así, contempló el círculo de ermitas, rodeado de hierba kuśa y ropas de corteza, colmado del esplendor de Brahmā.
3.11.22
प्रविश्य सह वैदेह्या लक्ष्मणेन च राघवः।
तदा तस्मिन् स काकुत्स्थः श्रीमत्याश्रममण्डले ॥ ३.११.२२ ॥
Entonces Rāghava, el Kākutstha, entró en aquel glorioso círculo de ermitas junto con Vaidehī y Lakṣmaṇa.
3.11.23
उषित्वा स सुखं तत्र पूज्यमानो महर्षिभिः।
जगाम चाश्रमांस्तेषां पर्यायेण तपस्विनाम् ॥ ३.११.२३ ॥
Habiendo residido allí felizmente, honrado por los grandes sabios, fue por turno a las ermitas de aquellos ascetas.
3.11.24
येषामुषितवान् पूर्वं सकाशे स महास्त्रवित् ।
क्वचित् परिदशान् मासानेकसंवत्सरं क्वचित् ॥ ३.११.२४ ॥
Con aquellos ascetas en cuya presencia había residido antes aquel gran conocedor de armas: a veces diez meses, a veces un año entero.
3.11.25
क्वचिच्च चतुरो मासान् पञ्च षट् च परान् क्वचित्।
अपरत्राधिकान् मासानध्यर्धमधिकं क्वचित् ॥ ३.११.२५ ॥
A veces cuatro meses, a veces cinco o seis, e incluso más; en otros lugares más meses todavía, y a veces más de mes y medio.
3.11.26
त्रीन् मासानष्टमासांश्च राघवो न्यवसत् सुखम्।
तत्र संवसतस्तस्य मुनीनामाश्रमेषु वै ॥ ३.११.२६ ॥
Rāghava residió allí felizmente durante tres meses y ocho meses, mientras habitaba en los ermitaños de los sabios.
3.11.27
रमतश्चानुकूल्येन ययुः संवत्सरा दश।
परिसृत्य च धर्मज्ञो राघवः सह सीतया ॥ ३.११.२७ ॥
Disfrutando en armonía, transcurrieron diez años; y Rāghava, conocedor del dharma, tras recorrer los alrededores junto con Sītā,
3.11.28
सुतीक्ष्णस्याश्रमपदं पुनरेवाजगाम ह।
स तमाश्रममागम्य मुनिभिः परिपूजितः ॥ ३.११.२८ ॥
Regresó de nuevo al ermitaño de Sutīkṣṇa, y al llegar a aquel ermitaño fue honrado por los sabios.
3.11.29
तत्रापि न्यवसद् रामः किंचित् कालमरिंदमः।
अथाश्रमस्थो विनयात् कदाचित् तं महामुनिम् ॥ ३.११.२९ ॥
Allí también Rāma residió algún tiempo, el domador de enemigos; luego, permaneciendo en el ermitaño, con humildad, en cierta ocasión, se dirigió a aquel gran sabio.
3.11.30
उपासीनः स काकुत्स्थः सुतीक्ष्णमिदमब्रवीत्।
अस्मिन्नरण्ये भगवन्नगस्त्यो मुनिसत्तमः ॥ ३.११.३० ॥
Sentado cerca, Kākutstha (Rāma) dijo esto a Sutīkṣṇa: "Venerable, en este bosque habita Agastya, el mejor de los sabios."
3.11.31
वसतीति मया नित्यं कथाः कथयतां श्रुतम्।
न तु जानामि तं देशं वनस्यास्य महत्तया ॥ ३.११.३१ ॥
"Así lo he oído siempre de quienes cuentan tales relatos; pero por la inmensidad de este bosque no conozco ese lugar."
3.11.32
कुत्राश्रमपदं रम्यं महर्षेस्तस्य धीमतः।
प्रसादार्थं भगवतः सानुजः सह सीतया ॥ ३.११.३२ ॥
¿Dónde está el hermoso ermitaño de aquel gran sabio sabio, adonde podría ir con mi hermano menor y con Sītā para obtener el favor del venerable?
3.11.33
अगस्त्यमधिगच्छेयमभिवादयितुं मुनिम्।
मनोरथो महानेष हृदि सम्परिवर्तते ॥ ३.११.३३ ॥
Un gran deseo gira en mi corazón: ir al sabio Agastya y rendirle mis respetos.
3.11.35
यदहं तं मुनिवरं शुश्रूषेयमपि स्वयम्।
सुतीक्ष्णः प्रत्युवाचेदं प्रीतो दशरथात्मजम्।
अहमप्येतदेव त्वां वक्तुकामः सलक्ष्मणम् ॥ ३.११.३५ ॥
Complacido, Sutīkṣṇa dijo al hijo de Daśaratha: "Yo también deseaba servir yo mismo a ese mejor de los sabios, y también quería decirte esto mismo a ti, junto con Lakṣmaṇa."
3.11.36
अगस्त्यमभिगच्छेति सीतया सह राघव।
दिष्ट्या त्विदानीमर्थेऽस्मिन् स्वयमेव ब्रवीषि माम् ॥ ३.११.३६ ॥
"Oh Rāghava, ve a Agastya junto con Sītā. Afortunadamente, ahora tú mismo me hablas de este asunto."
3.11.37
अयमाख्यामि ते राम यत्रागस्त्यो महामुनिः।
योजनान्याश्रमात् तात याहि चत्वारि वै ततः।
दक्षिणेन महान् श्रीमानगस्त्यभ्रातुराश्रमः ॥ ३.११.३७ ॥
"Oh Rāma, te diré dónde está el gran sabio Agastya. Querido, ve cuatro yojanas desde este ermitaño. Desde allí, hacia el sur, está el gran y glorioso ermitaño del hermano de Agastya."
3.11.38
स्थलीप्रायवनोद्देशे पिप्पलीवनशोभिते।
बहुपुष्पफले रम्ये नानाविहगनादिते ॥ ३.११.३८ ॥
Está en una región boscosa, mayormente de tierra seca, adornada con un bosque de pimienta larga, rica en muchas flores y frutos, agradable y resonante con los cantos de muchas clases de aves.
3.11.39
पद्मिन्यो विविधास्तत्र प्रसन्नसलिलाशयाः।
हंसकारण्डवाकीर्णाश्चक्रवाकोपशोभिताः ॥ ३.११.३९ ॥
Allí había diversos estanques de loto, de aguas claras, llenos de cisnes y patos kāraṇḍava, y adornados con chakravākas.
3.11.40
तत्रैकां रजनीं व्युष्य प्रभाते राम गम्यताम्।
दक्षिणां दिशमास्थाय वनखण्डस्य पार्श्वतः ॥ ३.११.४० ॥
Habiendo pasado allí una noche, oh Rāma, al amanecer pongámonos en camino, tomando la dirección sur por el costado del bosque.
3.11.41
तत्रागस्त्याश्रमपदं गत्वा योजनमन्तरम्।
रमणीये वनोद्देशे बहुपादपशोभिते ॥ ३.११.४१ ॥
A una yojana de allí se encuentra el eremitorio de Agastya, en la hermosa región boscosa adornada con muchos árboles.
3.11.42
रंस्यते तत्र वैदेही लक्ष्मणश्च त्वया सह।
स हि रम्यो वनोद्देशो बहुपादपसंयुतः ॥ ३.११.४२ ॥
Allí Vaidehī y Lakṣmaṇa se deleitarán contigo, pues esa región boscosa, rica en árboles, es verdaderamente hermosa.
3.11.43
यदि बुद्धिः कृता द्रष्टुमगस्त्यं तं महामुनिम्।
अद्यैव गमने बुद्धिं रोचयस्व महामते ॥ ३.११.४३ ॥
Si has resuelto ver a aquel gran sabio Agastya, entonces, oh magnánimo, decídete a partir hoy mismo.
3.11.44
प्रतस्थेऽगस्त्यमुद्दिश्य सानुगः सह सीतया ॥ ३.११.४४ ॥
Con rumbo a Agastya, partió con sus seguidores, junto a Sītā.
3.11.45
पश्यन् वनानि चित्राणि पर्वतांश्चाभ्रसंनिभान्।
सरांसि सरितश्चैव पथि मार्गवशानुगान् ॥ ३.११.४५ ॥
Contemplando los bosques maravillosos, las montañas semejantes a nubes, los lagos y los ríos, avanzaban siguiendo las vueltas del camino.
3.11.46
सुतीक्ष्णेनोपदिष्टेन गत्वा तेन पथा सुखम्।
इदं परमसंहृष्टो वाक्यं लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ ३.११.४६ ॥
Caminando cómodamente por el sendero indicado por Sutīkṣṇa, muy complacido, dijo estas palabras a Lakṣmaṇa.
3.11.47
एतदेवाश्रमपदं नूनं तस्य महात्मनः।
अगस्त्यस्य मुनेर्भ्रातुर्दृश्यते पुण्यकर्मणः ॥ ३.११.४७ ॥
Este sin duda es el lugar del ermitaño del hermano del sabio Agastya, de alma grande y obras virtuosas.
3.11.48
यथा हीमे वनस्यास्य ज्ञाताः पथि सहस्रशः।
संनताः फलभारेण पुष्पभारेण च द्रुमाः ॥ ३.११.४८ ॥
Como estos miles de árboles a lo largo del camino de este bosque, inclinados por el peso de sus frutos y flores.
3.11.49
पिप्पलीनां च पक्वानां वनादस्मादुपागतः।
गन्धोऽयं पवनोत्क्षिप्तः सहसा कटुकोदयः ॥ ३.११.४९ ॥
Desde este bosque llega de pronto el aroma acre de la pimienta larga madura, arrastrado por el viento.
3.11.50
तत्र तत्र च दृश्यन्ते संक्षिप्ताः काष्ठसंचयाः।
लूनाश्च परिदृश्यन्ते दर्भा वैदूर्यवर्चसः ॥ ३.११.५० ॥
Aquí y allá se ven montones de leña recogida, y hierba kuśa, resplandeciente como lapislázuli, cortada.
3.11.51
एतच्च वनमध्यस्थं कृष्णाभ्रशिखरोपमम्।
पावकस्याश्रमस्थस्य धूमाग्रं सम्प्रदृश्यते ॥ ३.११.५१ ॥
Y esta punta de humo del fuego sagrado del ermitaño, situada en medio del bosque y semejante a la cima de una nube oscura, se ve con claridad.
3.11.52
विविक्तेषु च तीर्थेषु कृतस्नाना द्विजातयः।
पुष्पोपहारं कुर्वन्ति कुसुमैः स्वयमर्जितैः ॥ ३.११.५२ ॥
Tras bañarse en los lugares sagrados apartados, los dvijas ofrecen un homenaje floral con flores que ellos mismos han recogido.
3.11.53
ततः सुतीक्ष्णवचनं यथा सौम्य मया श्रुतम्।
अगस्त्यस्याश्रमो भ्रातुर्नूनमेष भविष्यति ॥ ३.११.५३ ॥
Entonces, amable, según oí en las palabras de Sutīkṣṇa, este debe ser sin duda el ermitaño del hermano de Agastya.
3.11.54
निगृह्य तरसा मृत्युं लोकानां हितकाम्यया।
यस्य भ्रात्रा कृतेयं दिक्शरण्या पुण्यकर्मणा ॥ ३.११.५४ ॥
Por deseo del bien de los mundos, habiendo sometido por la fuerza incluso a la Muerte, el hermano de aquel de obras meritorias hizo de esta región un refugio.
3.11.55
इहैकदा किल क्रूरो वातापिरपि चेल्वलः।
भ्रातरौ सहितावास्तां ब्राह्मणघ्नौ महासुरौ ॥ ३.११.५५ ॥
Aquí, en otro tiempo, vivían juntos el cruel Vātāpi y también Ilvala, dos hermanos, grandes demonios asesinos de brahmanes.
3.11.56
धारयन् ब्राह्मणं रूपमिल्वलः संस्कृतं वदन्।
आमन्त्रयति विप्रान् स श्राद्धमुद्दिश्य निर्घृणः ॥ ३.११.५६ ॥
Adoptando la forma de un brahmán y hablando en sánscrito, aquel despiadado Ilvala invita a los brahmanes con la intención de un rito śrāddha.
3.11.57
भ्रातरं संस्कृतं कृत्वा ततस्तं मेषरूपिणम्।
तान् द्विजान् भोजयामास श्राद्धदृष्टेन कर्मणा ॥ ३.११.५७ ॥
Entonces, habiendo cocinado a su hermano, que había tomado la forma de un carnero, alimentó a aquellos dvijas mediante el rito prescrito para el śrāddha.
3.11.58
ततो भुक्तवतां तेषां विप्राणामिल्वलोऽब्रवीत्।
वातापे निष्क्रमस्वेति स्वरेण महता वदन् ॥ ३.११.५८ ॥
Entonces Ilvala, dirigiéndose a los brahmanes que habían comido, dijo en voz alta: "¡Vātāpi, sal!"
3.11.59
ततो भ्रातुर्वचः श्रुत्वा वातापिर्मेषवन्नदन्।
भित्त्वा भित्त्वा शरीराणि ब्राह्मणानां विनिष्पतत् ॥ ३.११.५९ ॥
Entonces, al oír la llamada de su hermano, Vātāpi, balando como un carnero, salió precipitadamente desgarrando una y otra vez los cuerpos de los brahmanes.
3.11.60
ब्राह्मणानां सहस्राणि तैरेवं कामरूपिभिः।
विनाशितानि संहत्य नित्यशः पिशिताशनैः ॥ ३.११.६० ॥
Así, esos devoradores de carne, que podían tomar cualquier forma a voluntad, actuando en conjunto, destruyeron cada día a miles de brahmanes.
3.11.61
अगस्त्येन तदा देवैः प्रार्थितेन महर्षिणा।
अनुभूय किल श्राद्धे भक्षितः स महासुरः ॥ ३.११.६१ ॥
Entonces, a petición de los dioses, el gran sabio Agastya —así se dice— hizo que aquel gran asura fuera devorado en el śrāddha por aquello mismo que él había provocado.
3.11.62
ततः सम्पन्नमित्युक्त्वा दत्त्वा हस्तेऽवनेजनम्।
भ्रातरं निष्क्रमस्वेति चेल्वलः समभाषत ॥ ३.११.६२ ॥
Diciendo "Está cumplido" y vertiendo agua en la mano, Ilvala dijo a su hermano: "¡Sal!"
3.11.63
स तदा भाषमाणं तु भ्रातरं विप्रघातिनम्।
अब्रवीत् प्रहसन् धीमानगस्त्यो मुनिसत्तमः ॥ ३.११.६३ ॥
Entonces el sabio Agastya, el mejor de los sabios, viendo hablar a aquel hermano que mata brahmanes, sonrió y dijo:
3.11.64
कुतो निष्क्रमितुं शक्तिर्मया जीर्णस्य रक्षसः।
भ्रातुस्तु मेषरूपस्य गतस्य यमसादनम् ॥ ३.११.६४ ॥
¿Cómo podría yo tener el poder de salir, yo, el demonio decrépito, mientras tu hermano, en forma de carnero, ha ido a la morada de Yama?
3.11.65
अथ तस्य वचः श्रुत्वा भ्रातुर्निधनसंश्रितम्।
प्रधर्षयितुमारेभे मुनिं क्रोधान्निशाचरः ॥ ३.११.६५ ॥
Al oír sus palabras sobre la muerte de su hermano, el demonio nocturno, lleno de ira, comenzó a atacar al sabio.
3.11.66
सोऽभ्यद्रवद् द्विजेन्द्रं तं मुनिना दीप्ततेजसा।
चक्षुषानलकल्पेन निर्दग्धो निधनं गतः ॥ ३.११.६६ ॥
Se abalanzó contra aquel mejor de los dos veces nacidos, pero, consumido por completo por la mirada del sabio, semejante al fuego y de resplandor ardiente, halló la muerte.
3.11.67
तस्यायमाश्रमो भ्रातुस्तटाकवनशोभितः।
विप्रानुकम्पया येन कर्मेदं दुष्करं कृतम् ॥ ३.११.६७ ॥
Este es el ermitaño de aquel hermano, adornado con lagos y bosque. Por compasión hacia los brahmanes, realizó esta difícil hazaña.
3.11.68
एवं कथयमानस्य तस्य सौमित्रिणा सह।
रामस्यास्तं गतः सूर्यः संध्याकालोऽभ्यवर्तत ॥ ३.११.६८ ॥
Mientras hablaba así con Saumitri acerca de Rāma, el sol se puso y llegó la hora del crepúsculo.
3.11.69
उपास्य पश्चिमां संध्यां सह भ्रात्रा यथाविधि।
प्रविवेशाश्रमपदं तमृषिं चाभ्यवादयत् ॥ ३.११.६९ ॥
Habiendo realizado conforme a la norma el rito vespertino del oeste junto a su hermano, Rāma entró en el recinto del ermitaño y saludó al sabio.
3.11.70
सम्यक्प्रतिगृहीतस्तु मुनिना तेन राघवः।
न्यवसत् तां निशामेकां प्राश्य मूलफलानि च ॥ ३.११.७० ॥
Debidamente acogido por aquel sabio, Rāghava comió raíces y frutos y pasó allí aquella noche.
3.11.71
तस्यां रात्र्यां व्यतीतायामुदिते रविमण्डले।
भ्रातरं तमगस्त्यस्य आमन्त्रयत राघवः ॥ ३.११.७१ ॥
Cuando aquella noche hubo pasado y el disco del sol había salido, Rāghava habló a su hermano sobre despedirse del ermitaño de Agastya.
3.11.72
अभिवादये त्वां भगवन् सुखमस्म्युषितो निशाम्।
आमन्त्रये त्वां गच्छामि गुरुं ते द्रष्टुमग्रजम् ॥ ३.११.७२ ॥
Venerable señor, os saludo respetuosamente; he pasado la noche cómodamente. Ahora me despido de vos y voy a ver a vuestro maestro, mi hermano mayor.
3.11.73
गम्यतामिति तेनोक्तो जगाम रघुनन्दनः।
यथोद्दिष्टेन मार्गेण वनं तच्चावलोकयन् ॥ ३.११.७३ ॥
Al decirle él «Ve», el deleite de los Raghu partió por el camino indicado, contemplando el bosque.
3.11.74
नीवारान् पनसान् सालान् वञ्जुलांस्तिनिशांस्तथा।
चिरिबिल्वान् मधूकांश्च बिल्वानथ च तिन्दुकान् ॥ ३.११.७४ ॥
Hierbas nīvāra, árboles de jaca, sāla, vañjula, tinisa, ciribilva, madhūka, bilva y tinduka, que contemplaba al avanzar.
3.11.75
पुष्पितान् पुष्पिताग्राभिर्लताभिरुपशोभितान्।
ददर्श रामः शतशस्तत्र कान्तारपादपान् ॥ ३.११.७५ ॥
Allí Rāma vio cientos de árboles del bosque, floridos, con sus copas en flor, adornados de enredaderas.
3.11.76
हस्तिहस्तैर्विमृदितान् वानरैरुपशोभितान्।
मत्तैः शकुनिसङ्घैश्च शतशः प्रतिनादितान् ॥ ३.११.७६ ॥
Pisoteados por las trompas de los elefantes, adornados por monos y resonando con cientos de ecos de bandadas de aves enardecidas.
3.11.77
ततोऽब्रवीत् समीपस्थं रामो राजीवलोचनः।
पृष्ठतोऽनुगतं वीरं लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम् ॥ ३.११.७७ ॥
Entonces Rāma, de ojos de loto, habló a Lakṣmaṇa, el héroe cercano que lo seguía por detrás, acrecentador de la gloria.
3.11.78
स्निग्धपत्रा यथा वृक्षा यथा क्षान्ता मृगद्विजाः।
आश्रमो नातिदूरस्थो महर्षेर्भावितात्मनः ॥ ३.११.७८ ॥
Como los árboles tienen hojas lisas y los ciervos y aves están tranquilos, el ermitaño del gran sabio de ánimo dominado no está muy lejos.
3.11.79
अगस्त्य इति विख्यातो लोके स्वेनैव कर्मणा।
आश्रमो दृश्यते तस्य परिश्रान्तश्रमापहः ॥ ३.११.७९ ॥
Se ve el ermitaño de aquel conocido en el mundo como Agastya, famoso por sus propias obras; quita el cansancio de los fatigados.
3.11.80
प्राज्यधूमाकुलवनश्चीरमालापरिष्कृतः।
प्रशान्तमृगयूथश्च नानाशकुनिनादितः ॥ ३.११.८० ॥
Con su bosque lleno de densos humos, adornado con guirnaldas de vestiduras de corteza, con manadas de ciervos en paz, resonando con los cantos de muchas aves.
3.11.81
निगृह्य तरसा मृत्युं लोकानां हितकाम्यया।
दक्षिणा दिक् कृता येन शरण्या पुण्यकर्मणा ॥ ३.११.८१ ॥
Aquel de obras meritorias que, deseando el bien de los mundos, dominó con fuerza a la Muerte e hizo del sur un refugio.
3.11.82
तस्येदमाश्रमपदं प्रभावाद् यस्य राक्षसैः।
दिगियं दक्षिणा त्रासाद् दृश्यते नोपभुज्यते ॥ ३.११.८२ ॥
Este es el lugar de su ermita, por cuyo poder los rākṣasas, por temor, solo contemplan esta región del sur y no la disfrutan.
3.11.83
यदाप्रभृति चाक्रान्ता दिगियं पुण्यकर्मणा।
तदाप्रभृति निर्वैराः प्रशान्ता रजनीचराः ॥ ३.११.८३ ॥
Desde que aquel de obras meritorias tomó esta región, los rākṣasas nocturnos quedaron libres de enemistad y en calma.
3.11.84
नाम्ना चेयं भगवतो दक्षिणा दिक्प्रदक्षिणा।
प्रथिता त्रिषु लोकेषु दुर्धर्षा क्रूरकर्मभिः ॥ ३.११.८४ ॥
Esta región sur del venerable se llama por nombre Dikpradakṣiṇā; famosa en los tres mundos, es difícil de asaltar para los de obras crueles.
3.11.85
मार्गं निरोद्धुं सततं भास्करस्याचलोत्तमः।
संदेशं पालयंस्तस्य विन्ध्यशैलो न वर्धते ॥ ३.११.८५ ॥
El Vindhya, el mejor de los montes, que crecía sin cesar para bloquear el camino del sol, ahora no crece, cumpliendo su mandato.
3.11.86
अयं दीर्घायुषस्तस्य लोके विश्रुतकर्मणः।
अगस्त्यस्याश्रमः श्रीमान् विनीतमृगसेवितः ॥ ३.११.८६ ॥
Este es el glorioso ermitaño de Agastya, de larga vida y obras famosas en el mundo, frecuentado por dóciles ciervos.
3.11.87
एष लोकार्चितः साधुर्हिते नित्यं रतः सताम्।
अस्मानधिगतानेष श्रेयसा योजयिष्यति ॥ ३.११.८७ ॥
Este sabio venerado por el mundo, siempre entregado al bien de los buenos, nos unirá a la prosperidad a quienes hemos llegado aquí.
3.11.88
आराधयिष्याम्यत्राहमगस्त्यं तं महामुनिम्।
शेषं च वनवासस्य सौम्य वत्स्याम्यहं प्रभो ॥ ३.११.८८ ॥
Aquí adoraré a aquel gran sabio Agastya, y, buen amigo, señor, pasaré aquí el resto de mi exilio en el bosque.
3.11.89
अत्र देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः।
अगस्त्यं नियताहाराः सततं पर्युपासते ॥ ३.११.८९ ॥
Aquí los dioses, los gandharvas, los seres perfectos y los grandes sabios, con dieta moderada, sirven constantemente a Agastya.
3.11.90
नात्र जीवेन्मृषावादी क्रूरो वा यदि वा शठः।
नृशंसः पापवृत्तो वा मुनिरेष तथाविधः ॥ ३.११.९० ॥
Aquí no podría vivir un mentiroso, un cruel, un astuto, un malvado o alguien de conducta pecaminosa; este sabio es de tal clase.
3.11.91
अत्र देवाश्च यक्षाश्च नागाश्च पतगैः सह।
वसन्ति नियताहारा धर्ममाराधयिष्णवः ॥ ३.११.९१ ॥
Aquí habitan los dioses, los yakṣas y los nāgas junto con las aves, con dieta moderada, deseosos de honrar el dharma.
3.11.92
अत्र सिद्धा महात्मानो विमानैः सूर्यसंनिभैः।
त्यक्त्वा देहान् नवैर्देहैः स्वर्याताः परमर्षयः ॥ ३.११.९२ ॥
Aquí los seres perfectos de gran alma y los grandes sabios, en carros celestiales semejantes al sol, habiendo abandonado sus cuerpos, han ascendido al cielo con cuerpos nuevos.
3.11.93
यक्षत्वममरत्वं च राज्यानि विविधानि च।
अत्र देवाः प्रयच्छन्ति भूतैराराधिताः शुभैः ॥ ३.११.९३ ॥
Aquí los dioses, honrados por seres virtuosos, otorgan el estado de yakṣa, la inmortalidad y diversos reinos.
3.11.94
आगताः स्माश्रमपदं सौमित्रे प्रविशाग्रतः।
निवेदयेह मां प्राप्तमृषये सह सीतया ॥ ३.११.९४ ॥
Hemos llegado al lugar del ermitaño. Oh Saumitri, entra delante y anuncia aquí al sabio que he llegado con Sītā.