รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 3.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.11.1
अग्रतः प्रययौ रामः सीता मध्ये सुशोभना।
पृष्ठतस्तु धनुष्पाणिर्लक्ष्मणोऽनुजगाम ह ॥ ३.११.१ ॥
พระรามเสด็จนำหน้า สีดาอันงดงามยิ่งอยู่ตรงกลาง ส่วนพระลักษมณ์ถือธนูตามมาข้างหลัง
3.11.2
तौ पश्यमानौ विविधान् शैलप्रस्थान् वनानि च।
नदीश्च विविधा रम्या जग्मतुः सह सीतया ॥ ३.११.२ ॥
ทั้งสองทอดพระเนตรเทือกเขาที่ราบสูง ป่าไม้ และแม่น้ำอันน่ารื่นรมย์นานาชนิด เสด็จไปด้วยกันกับสีดา
3.11.3
सारसांश्चक्रवाकांश्च नदीपुलिनचारिणः।
सरांसि च सपद्मानि युतानि जलजैः खगैः ॥ ३.११.३ ॥
นกกระเรียนและเป็ดน้ำเดินอยู่ตามฝั่งแม่น้ำ และสระที่เต็มไปด้วยบัวและนกน้ำ
3.11.4
यूथबद्धांश्च पृषतान् मदोन्मत्तान् विषाणिनः।
महिषांश्च वराहांश्च गजांश्च द्रुमवैरिणः ॥ ३.११.४ ॥
กวางจุดเป็นฝูง กระบือมีเขาที่คลุ้มคลั่งด้วยฤดูผสมพันธุ์ หมู และช้าง ซึ่งเป็นศัตรูของต้นไม้
3.11.5
ते गत्वा दूरमध्वानं लम्बमाने दिवाकरे।
ददृशुः सहिता रम्यं तटाकं योजनायुतम् ॥ ३.११.५ ॥
เมื่อเดินทางไกลมาจนดวงอาทิตย์กำลังคล้อยต่ำ ทั้งสองได้เห็นสระอันน่ารื่นรมย์ที่กว้างถึงหมื่นโยชน์
3.11.6
पद्मपुष्करसम्बाधं गजयूथैरलंकृतम्।
सारसैर्हंसकादम्बैः संकुलं जलजातिभिः ॥ ३.११.६ ॥
สระนั้นเต็มแน่นด้วยบัวและบัวสาย ประดับด้วยฝูงช้าง เต็มไปด้วยนกกระเรียน หงส์ และเป็ดน้ำ มีสัตว์น้ำนานาชนิดอาศัยอยู่
3.11.7
प्रसन्नसलिले रम्ये तस्मिन् सरसि शुश्रुवे।
गीतवादित्रनिर्घोषो न तु कश्चन दृश्यते ॥ ३.११.७ ॥
ในสระอันน่ารื่นรมย์ที่มีน้ำใสนั้น ได้ยินเสียงขับร้องและเครื่องดนตรี แต่ไม่เห็นผู้ใดเลย
3.11.8
ततः कौतूहलाद् रामो लक्ष्मणश्च महारथः।
मुनिं धर्मभृतं नाम प्रष्टुं समुपचक्रमे ॥ ३.११.८ ॥
ครั้นนั้น ด้วยความอยากรู้ พระรามและพระลักษมณ์ผู้เป็นมหารถีจึงเริ่มถามฤๅษีที่มีนามว่าธรรมภฤต
3.11.9
इदमत्यद्भुतं श्रुत्वा सर्वेषां नो महामुने।
कौतूहलं महज्जातं किमिदं साधु कथ्यताम् ॥ ३.११.९ ॥
ข้าแต่มหาฤๅษี เมื่อได้ยินเรื่องอัศจรรย์ยิ่งนี้ ความอยากรู้อันใหญ่หลวงได้เกิดขึ้นแก่พวกเราทุกคน นี่คืออะไร ขอท่านโปรดเล่าให้ถูกต้องเถิด
3.11.10
तेनैवमुक्तो धर्मात्मा राघवेण मुनिस्तदा।
प्रभावं सरसः क्षिप्रमाख्यातुमुपचक्रमे ॥ ३.११.१० ॥
เมื่อพระราฆวะตรัสถามดังนี้ ฤๅษีผู้มีจิตใจชอบธรรมจึงเริ่มเล่าถึงอานุภาพของสระนั้นโดยเร็ว
3.11.11
इदं पञ्चाप्सरो नाम तटाकं सार्वकालिकम्।
निर्मितं तपसा राम मुनिना माण्डकर्णिना ॥ ३.११.११ ॥
สระนี้มีนามว่าปัญจาปสร ดำรงอยู่ตลอดกาล ข้าแต่พระราม สร้างขึ้นด้วยตบะของฤๅษีมาณฑกรรณี
3.11.12
स हि तेपे तपस्तीव्रं माण्डकर्णिर्महामुनिः।
दशवर्षसहस्राणि वायुभक्षो जलाशये ॥ ३.११.१२ ॥
มหาฤๅษีมาณฑกรรณีนั้นได้บำเพ็ญตบะอันเข้มข้นเป็นเวลาหมื่นปี อาศัยอยู่ในน้ำ ดำรงชีพด้วยลมเท่านั้น
3.11.13
ततः प्रव्यथिताः सर्वे देवाः साग्निपुरोगमाः।
अब्रुवन् वचनं सर्वे परस्परसमागताः ॥ ३.११.१३ ॥
ครั้นนั้น เหล่าเทวดาทั้งหมดซึ่งมีพระอัคนีนำหน้าต่างก็หวาดหวั่นยิ่งนัก ประชุมกันและกล่าวถ้อยคำเหล่านี้ต่อกัน
3.11.15
अस्माकं कस्यचित् स्थानमेष प्रार्थयते मुनिः।
ततः कर्तुं तपोविघ्नं सर्वदेवैर्नियोजिताः।
प्रधानाप्सरसः पञ्च विद्युच्चलितवर्चसः ॥ ३.११.१५ ॥
ฤๅษีนี้ปรารถนาตำแหน่งของผู้หนึ่งในพวกเรา เพราะฉะนั้น เทวดาทั้งปวงจึงแต่งตั้งอัปสรผู้เป็นประธานห้านาง มีรัศมีวาบดุจสายฟ้า ให้ไปขัดขวางตบะของฤๅษี
3.11.16
अप्सरोभिस्ततस्ताभिर्मुनिर्दृष्टपरावरः।
नीतो मदनवश्यत्वं देवानां कार्यसिद्धये ॥ ३.११.१६ ॥
จากนั้น ฤๅษีผู้เห็นทั้งสิ่งสูงและต่ำ ถูกอัปสรเหล่านั้นทำให้ตกอยู่ใต้อำนาจของกามารมณ์ เพื่อให้กิจของเหล่าเทวดาสำเร็จ
3.11.17
ताश्चैवाप्सरसः पञ्च मुनेः पत्नीत्वमागताः।
तटाके निर्मितं तासां तस्मिन्नन्तर्हितं गृहम् ॥ ३.११.१७ ॥
อัปสรทั้งห้านั้นได้กลายเป็นภรรยาของฤๅษี และสร้างที่พำนักให้แก่นางทั้งหลายไว้บนฝั่งสระ ซ่อนอยู่ภายในสระนั้น
3.11.18
तत्रैवाप्सरसः पञ्च निवसन्त्यो यथासुखम्।
रमयन्ति तपोयोगान्मुनिं यौवनमास्थितम् ॥ ३.११.१८ ॥
ที่นั่นเอง อัปสรทั้งห้าอาศัยอยู่อย่างสุขสบาย ทำให้ฤๅษีผู้ได้คืนความเป็นหนุ่มด้วยอานุภาพแห่งตบะ เกิดความรื่นรมย์
3.11.19
तासां संक्रीडमानानामेष वादित्रनिःस्वनः।
श्रूयते भूषणोन्मिश्रो गीतशब्दो मनोहरः ॥ ३.११.१९ ॥
ขณะที่นางทั้งหลายกำลังเล่นสนุกอยู่ ได้ยินเสียงเครื่องดนตรี ปนกับเสียงกระทบของเครื่องประดับ และเสียงขับร้องอันน่าหลงใหล
3.11.20
आश्चर्यमिति तस्यैतद् वचनं भावितात्मनः।
राघवः प्रतिजग्राह सह भ्रात्रा महायशाः ॥ ३.११.२० ॥
เมื่อได้ยินถ้อยคำของฤๅษีผู้มีจิตบริสุทธิ์ที่กล่าวว่า "นี่เป็นเรื่องอัศจรรย์" พระราฆวะผู้มีพระยศยิ่งใหญ่พร้อมกับพระอนุชาก็ยอมรับถ้อยคำนั้น
3.11.21
एवं कथयमानः स ददर्शाश्रममण्डलम्।
कुशचीरपरिक्षिप्तं ब्राह्म्या लक्ष्म्या समावृतम् ॥ ३.११.२१ ॥
ขณะกล่าวดังนี้ พระองค์ทอดพระเนตรเห็นกลุ่มอาศรม ซึ่งล้อมรอบด้วยหญ้ากุศะและผ้าเปลือกไม้ เต็มไปด้วยความรุ่งโรจน์แห่งพระพรหม
3.11.22
प्रविश्य सह वैदेह्या लक्ष्मणेन च राघवः।
तदा तस्मिन् स काकुत्स्थः श्रीमत्याश्रममण्डले ॥ ३.११.२२ ॥
จากนั้นพระราฆวะ พระกากุตสถ์ ได้เข้าไปในเขตอาศรมอันงดงามนั้น พร้อมกับพระนางไวเทหีและพระลักษมณ์
3.11.23
उषित्वा स सुखं तत्र पूज्यमानो महर्षिभिः।
जगाम चाश्रमांस्तेषां पर्यायेण तपस्विनाम् ॥ ३.११.२३ ॥
พระองค์ประทับอยู่ที่นั้นอย่างมีความสุข ได้รับการยกย่องจากเหล่ามหาฤๅษี แล้วจึงเสด็จไปยังอาศรมของเหล่าตปัสวีนั้นตามลำดับ
3.11.24
येषामुषितवान् पूर्वं सकाशे स महास्त्रवित् ।
क्वचित् परिदशान् मासानेकसंवत्सरं क्वचित् ॥ ३.११.२४ ॥
กับบรรดาฤๅษีที่พระองค์เคยประทับอยู่ในสำนักก่อนหน้านี้ผู้เป็นนักรู้อาวุธชั้นยอด บางคราวสิบเดือน บางคราวหนึ่งปีเต็ม
3.11.25
क्वचिच्च चतुरो मासान् पञ्च षट् च परान् क्वचित्।
अपरत्राधिकान् मासानध्यर्धमधिकं क्वचित् ॥ ३.११.२५ ॥
บางคราวสี่เดือน บางคราวห้าหรือหกเดือน และยิ่งกว่านั้นอีก ในที่อื่นอาจนานกว่านั้น บางคราวนานกว่าหนึ่งเดือนครึ่ง
3.11.26
त्रीन् मासानष्टमासांश्च राघवो न्यवसत् सुखम्।
तत्र संवसतस्तस्य मुनीनामाश्रमेषु वै ॥ ३.११.२६ ॥
พระราฆวะประทับอยู่อย่างสุขสบายสามเดือนและแปดเดือน ขณะพำนักอยู่ในอาศรมของเหล่ามุนีนั้น
3.11.27
रमतश्चानुकूल्येन ययुः संवत्सरा दश।
परिसृत्य च धर्मज्ञो राघवः सह सीतया ॥ ३.११.२७ ॥
ทรงชื่นชมกับสิ่งที่เป็นไปตามใจปรารถนา ปีแล้วปีเล่าผ่านไปสิบปี และพระราฆวะผู้รู้ธรรม ได้เสด็จท่องไปพร้อมกับพระสีดา
3.11.28
सुतीक्ष्णस्याश्रमपदं पुनरेवाजगाम ह।
स तमाश्रममागम्य मुनिभिः परिपूजितः ॥ ३.११.२८ ॥
แล้วก็เสด็จกลับมายังบริเวณอาศรมของพระสุตีกษณะอีกครั้ง เมื่อมาถึงอาศรมนั้นแล้ว ก็ได้รับการสักการะจากเหล่ามุนี
3.11.29
तत्रापि न्यवसद् रामः किंचित् कालमरिंदमः।
अथाश्रमस्थो विनयात् कदाचित् तं महामुनिम् ॥ ३.११.२९ ॥
พระรามประทับอยู่ที่นั่นอีกช่วงหนึ่ง ผู้ปราบศัตรูทั้งหลาย ต่อมาเมื่อประทับอยู่ในอาศรม ด้วยความถ่อมตน ครั้งหนึ่งพระองค์ได้เข้าไปหามหามุนีนั้น
3.11.30
उपासीनः स काकुत्स्थः सुतीक्ष्णमिदमब्रवीत्।
अस्मिन्नरण्ये भगवन्नगस्त्यो मुनिसत्तमः ॥ ३.११.३० ॥
พระกากุตสถ์ประทับนั่งอยู่ใกล้ ตรัสกับพระสุตีกษณะดังนี้ว่า "ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ในป่านี้มีพระอคัสตยะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มุนี ประทับอยู่"
3.11.31
वसतीति मया नित्यं कथाः कथयतां श्रुतम्।
न तु जानामि तं देशं वनस्यास्य महत्तया ॥ ३.११.३१ ॥
"ข้าพเจ้าได้ยินจากผู้เล่าเรื่องเช่นนี้อยู่เสมอว่า พระองค์ประทับอยู่ที่นั่น แต่เพราะป่านี้กว้างใหญ่ ข้าพเจ้าไม่รู้ว่าสถานที่นั้นอยู่ที่ใด"
3.11.32
कुत्राश्रमपदं रम्यं महर्षेस्तस्य धीमतः।
प्रसादार्थं भगवतः सानुजः सह सीतया ॥ ३.११.३२ ॥
อาศรมอันงดงามของมหาฤๅษีผู้มีปัญญานั้นอยู่ที่ใด เพื่อว่าข้าพเจ้าจะได้ไปพร้อมกับน้องชายและพระสีดา เพื่อแสวงหาพระเมตตาจากท่านผู้ทรงเป็นที่เคารพ
3.11.33
अगस्त्यमधिगच्छेयमभिवादयितुं मुनिम्।
मनोरथो महानेष हृदि सम्परिवर्तते ॥ ३.११.३३ ॥
ความปรารถนาอันยิ่งใหญ่หมุนเวียนอยู่ในใจของข้าพเจ้า คือ ข้าพเจ้าควรไปหาพระฤๅษีอคัสตยะ และถวายความเคารพ
3.11.35
यदहं तं मुनिवरं शुश्रूषेयमपि स्वयम्।
सुतीक्ष्णः प्रत्युवाचेदं प्रीतो दशरथात्मजम्।
अहमप्येतदेव त्वां वक्तुकामः सलक्ष्मणम् ॥ ३.११.३५ ॥
ข้าพเจ้าก็ปรารถนาจะรับใช้มุนีผู้ประเสริฐนั้นด้วยตนเอง พระสุตีกษณะทรงพอพระทัย จึงตรัสกับพระโอรสของท้าวทศรถว่า "ข้าพเจ้าเองก็ตั้งใจจะบอกท่านเรื่องนี้เช่นกัน พร้อมทั้งพระลักษมณ์"
3.11.36
अगस्त्यमभिगच्छेति सीतया सह राघव।
दिष्ट्या त्विदानीमर्थेऽस्मिन् स्वयमेव ब्रवीषि माम् ॥ ३.११.३६ ॥
"ข้าแต่พระราฆวะ จงไปหาพระอคัสตยะพร้อมกับพระสีดาเถิด โชคดีที่บัดนี้พระองค์เองตรัสกับข้าพเจ้าถึงเรื่องนี้"
3.11.37
अयमाख्यामि ते राम यत्रागस्त्यो महामुनिः।
योजनान्याश्रमात् तात याहि चत्वारि वै ततः।
दक्षिणेन महान् श्रीमानगस्त्यभ्रातुराश्रमः ॥ ३.११.३७ ॥
"ข้าแต่พระราม ข้าพเจ้าจะบอกพระองค์ว่า มหาฤๅษีอคัสตยะประทับอยู่ที่ใด ลูกรัก จงเสด็จไปสี่โยชน์จากอาศรมนี้ จากที่นั่นไปทางทิศใต้ คืออาศรมอันยิ่งใหญ่และรุ่งเรืองของพี่ชายพระอคัสตยะ"
3.11.38
स्थलीप्रायवनोद्देशे पिप्पलीवनशोभिते।
बहुपुष्पफले रम्ये नानाविहगनादिते ॥ ३.११.३८ ॥
อาศรมนั้นตั้งอยู่ในเขตป่าที่ส่วนใหญ่เป็นพื้นดินแห้ง ประดับด้วยสวนพิปปลี งดงาม มีดอกไม้และผลไม้มากมาย น่ารื่นรมย์ และก้องไปด้วยเสียงร้องของนกนานาชนิด
3.11.39
पद्मिन्यो विविधास्तत्र प्रसन्नसलिलाशयाः।
हंसकारण्डवाकीर्णाश्चक्रवाकोपशोभिताः ॥ ३.११.३९ ॥
มีสระบัวหลายชนิดอยู่ที่นั่น น้ำในสระใสสะอาด เต็มไปด้วยหงส์และนกการัณฑวะ ประดับด้วยเป็ดชักรวากที่ตั้งอยู่รอบ ๆ
3.11.40
तत्रैकां रजनीं व्युष्य प्रभाते राम गम्यताम्।
दक्षिणां दिशमास्थाय वनखण्डस्य पार्श्वतः ॥ ३.११.४० ॥
ข้าแต่พระราม เมื่อพักอยู่ที่นั่นหนึ่งคืนแล้ว พอรุ่งอรุณก็จงเสด็จไปเถิด โดยมุ่งไปทางทิศใต้ตามริมเขตป่านั้น
3.11.41
तत्रागस्त्याश्रमपदं गत्वा योजनमन्तरम्।
रमणीये वनोद्देशे बहुपादपशोभिते ॥ ३.११.४१ ॥
จากที่นั่นไปหนึ่งโยชน์ มีอาศรมของพระอคัสตยะ ในเขตป่าอันรื่นรมย์ ประดับด้วยต้นไม้มากมาย
3.11.42
रंस्यते तत्र वैदेही लक्ष्मणश्च त्वया सह।
स हि रम्यो वनोद्देशो बहुपादपसंयुतः ॥ ३.११.४२ ॥
ที่นั่นพระนางไวเทหีและพระลักษมณ์จะได้ทรงรื่นรมย์พร้อมกับพระองค์ เพราะเขตป่านั้นอันมีต้นไม้มากมายนั้นช่างน่ารื่นรมย์จริง ๆ
3.11.43
यदि बुद्धिः कृता द्रष्टुमगस्त्यं तं महामुनिम्।
अद्यैव गमने बुद्धिं रोचयस्व महामते ॥ ३.११.४३ ॥
หากท่านตั้งใจจะไปพบพระอคัสตยมหามุนีนั้น โอ้ผู้มีปัญญาใหญ่ จงตัดสินใจไปในวันนี้เถิด
3.11.44
प्रतस्थेऽगस्त्यमुद्दिश्य सानुगः सह सीतया ॥ ३.११.४४ ॥
พระรามเสด็จออกเดินทางมุ่งหน้าสู่พระอคัสตยะ พร้อมด้วยบริวารและพระสีดา
3.11.45
पश्यन् वनानि चित्राणि पर्वतांश्चाभ्रसंनिभान्।
सरांसि सरितश्चैव पथि मार्गवशानुगान् ॥ ३.११.४५ ॥
ทรงชมป่าอันงดงาม ภูเขาที่เหมือนเมฆ ทะเลสาบและแม่น้ำทั้งหลาย ขณะเดินตามทางที่คดโค้ง
3.11.46
सुतीक्ष्णेनोपदिष्टेन गत्वा तेन पथा सुखम्।
इदं परमसंहृष्टो वाक्यं लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ ३.११.४६ ॥
เดินไปตามทางที่สุตีกษณะชี้บอกอย่างสบาย ทรงปีติยินดียิ่ง จึงตรัสถ้อยคำนี้แก่พระลักษมณ์
3.11.47
एतदेवाश्रमपदं नूनं तस्य महात्मनः।
अगस्त्यस्य मुनेर्भ्रातुर्दृश्यते पुण्यकर्मणः ॥ ३.११.४७ ॥
นี่คงจะเป็นที่ตั้งอาศรมของน้องชายพระอคัสตยมุนีผู้ยิ่งใหญ่ ผู้มีกรรมอันบริสุทธิ์นั้นแน่แท้
3.11.48
यथा हीमे वनस्यास्य ज्ञाताः पथि सहस्रशः।
संनताः फलभारेण पुष्पभारेण च द्रुमाः ॥ ३.११.४८ ॥
ดังที่เห็นต้นไม้นับพันตามทางในป่านี้ โค้งลงด้วยน้ำหนักของผลและดอก
3.11.49
पिप्पलीनां च पक्वानां वनादस्मादुपागतः।
गन्धोऽयं पवनोत्क्षिप्तः सहसा कटुकोदयः ॥ ३.११.४९ ॥
จากป่านี้มีกลิ่นฉุนของพริกไทยยาวที่สุกแล้วลอยมาตามลม กลิ่นนี้มาถึงอย่างฉับพลัน
3.11.50
तत्र तत्र च दृश्यन्ते संक्षिप्ताः काष्ठसंचयाः।
लूनाश्च परिदृश्यन्ते दर्भा वैदूर्यवर्चसः ॥ ३.११.५० ॥
ที่นี่และที่นั่นเห็นกองฟืนรวบรวมไว้ และหญ้ากุศะที่ถูกตัดแล้วกระจัดกระจายอยู่ มีสีเปล่งประกายเหมือนไพฑูรย์
3.11.51
एतच्च वनमध्यस्थं कृष्णाभ्रशिखरोपमम्।
पावकस्याश्रमस्थस्य धूमाग्रं सम्प्रदृश्यते ॥ ३.११.५१ ॥
และปลายควันของไฟศักดิ์สิทธิ์ในอาศรม ที่ลอยขึ้นจากกลางป่า คล้ายยอดเมฆดำ เห็นได้ชัดเจน
3.11.52
विविक्तेषु च तीर्थेषु कृतस्नाना द्विजातयः।
पुष्पोपहारं कुर्वन्ति कुसुमैः स्वयमर्जितैः ॥ ३.११.५२ ॥
พราหมณ์ทั้งหลายอาบน้ำที่ท่าน้ำอันสงบสงัด แล้วถวายดอกไม้ด้วยดอกไม้ที่ตนเก็บมาเอง
3.11.53
ततः सुतीक्ष्णवचनं यथा सौम्य मया श्रुतम्।
अगस्त्यस्याश्रमो भ्रातुर्नूनमेष भविष्यति ॥ ३.११.५३ ॥
ดังนั้น โอ้ผู้อ่อนโยน ตามที่เราได้ฟังถ้อยคำของสุตีกษณะ สถานที่นี้คงจะเป็นอาศรมของน้องชายพระอคัสตยะแน่นอน
3.11.54
निगृह्य तरसा मृत्युं लोकानां हितकाम्यया।
यस्य भ्रात्रा कृतेयं दिक्शरण्या पुण्यकर्मणा ॥ ३.११.५४ ॥
ท่านผู้มีกรรมอันบริสุทธิ์นั้น ด้วยความปรารถนาให้โลกทั้งหลายเกิดประโยชน์ ได้ปราบความตายด้วยกำลังจนสิ้นฤทธิ์ จึงทำให้ทิศนี้เป็นที่พึ่งพิง
3.11.55
इहैकदा किल क्रूरो वातापिरपि चेल्वलः।
भ्रातरौ सहितावास्तां ब्राह्मणघ्नौ महासुरौ ॥ ३.११.५५ ॥
ณ ที่นี้เคยมีอสูรสองพี่น้องอาศัยอยู่ร่วมกันในครั้งหนึ่ง คือวาตาปีผู้โหดร้ายและอิลวละ เป็นมหาอสูรผู้ฆ่าพราหมณ์
3.11.56
धारयन् ब्राह्मणं रूपमिल्वलः संस्कृतं वदन्।
आमन्त्रयति विप्रान् स श्राद्धमुद्दिश्य निर्घृणः ॥ ३.११.५६ ॥
อิลวละแปลงกายเป็นพราหมณ์ พูดภาษาสันสกฤตได้ แล้วเชิญพราหมณ์ทั้งหลาย โดยหมายจะประกอบพิธีศราทธะ ผู้ไร้ความเมตตานั้น
3.11.57
भ्रातरं संस्कृतं कृत्वा ततस्तं मेषरूपिणम्।
तान् द्विजान् भोजयामास श्राद्धदृष्टेन कर्मणा ॥ ३.११.५७ ॥
จากนั้นเขาได้ปรุงน้องชายซึ่งแปลงร่างเป็นแกะ แล้วเลี้ยงพราหมณ์เหล่านั้นด้วยพิธีกรรมตามที่กำหนดไว้สำหรับศราทธะ
3.11.58
ततो भुक्तवतां तेषां विप्राणामिल्वलोऽब्रवीत्।
वातापे निष्क्रमस्वेति स्वरेण महता वदन् ॥ ३.११.५८ ॥
เมื่อพราหมณ์เหล่านั้นฉันอาหารเสร็จแล้ว อิลวละก็ร้องเรียกด้วยเสียงอันดังว่า "วาตาปี จงออกมาเถิด"
3.11.59
ततो भ्रातुर्वचः श्रुत्वा वातापिर्मेषवन्नदन्।
भित्त्वा भित्त्वा शरीराणि ब्राह्मणानां विनिष्पतत् ॥ ३.११.५९ ॥
วาตาปีได้ยินเสียงเรียกของพี่ชาย ก็ร้องดุจแกะ แล้วทะลวงร่างของพราหมณ์ทั้งหลายออกมาซ้ำแล้วซ้ำเล่า
3.11.60
ब्राह्मणानां सहस्राणि तैरेवं कामरूपिभिः।
विनाशितानि संहत्य नित्यशः पिशिताशनैः ॥ ३.११.६० ॥
ด้วยเหตุนี้ อสูรกินเนื้อผู้เปลี่ยนรูปได้ตามใจนั้นร่วมมือกันทำลายพราหมณ์นับพันทุกวัน
3.11.61
अगस्त्येन तदा देवैः प्रार्थितेन महर्षिणा।
अनुभूय किल श्राद्धे भक्षितः स महासुरः ॥ ३.११.६१ ॥
ครั้งนั้น ตามคำอ้อนวอนของเหล่าเทพ มหาฤๅษีอคัสตยะ กล่าวกันว่า ทำให้มหาอสูรนั้นถูกกินโดยสิ่งที่ตนเองก่อขึ้นในพิธีศราทธะ
3.11.62
ततः सम्पन्नमित्युक्त्वा दत्त्वा हस्तेऽवनेजनम्।
भ्रातरं निष्क्रमस्वेति चेल्वलः समभाषत ॥ ३.११.६२ ॥
อิลวละกล่าวว่า "สำเร็จแล้ว" แล้วเทน้ำลงในมือ จากนั้นจึงกล่าวกับพี่ชายว่า "จงออกมาเถิด"
3.11.63
स तदा भाषमाणं तु भ्रातरं विप्रघातिनम्।
अब्रवीत् प्रहसन् धीमानगस्त्यो मुनिसत्तमः ॥ ३.११.६३ ॥
ฝ่ายอฤษีอคัสตยะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ฤๅษี ผู้มีปัญญา เมื่อเห็นพี่ชายผู้สังหารพราหมณ์กำลังพูดอยู่ ก็หัวเราะแล้วกล่าวว่า
3.11.64
कुतो निष्क्रमितुं शक्तिर्मया जीर्णस्य रक्षसः।
भ्रातुस्तु मेषरूपस्य गतस्य यमसादनम् ॥ ३.११.६४ ॥
ข้าจะมีกำลังออกไปได้อย่างไร จากรากษสที่ชราทรุดโทรมแล้ว ในขณะที่พี่ชายของเจ้าที่มีร่างแกะได้ไปสู่ที่อยู่ของพระยม
3.11.65
अथ तस्य वचः श्रुत्वा भ्रातुर्निधनसंश्रितम्।
प्रधर्षयितुमारेभे मुनिं क्रोधान्निशाचरः ॥ ३.११.६५ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของอฤษีเกี่ยวกับการสิ้นชีวิตของพี่ชาย รากษสผู้ท่องเที่ยวในราตรีก็โกรธจัดและเริ่มจะทำร้ายฤๅษี
3.11.66
सोऽभ्यद्रवद् द्विजेन्द्रं तं मुनिना दीप्ततेजसा।
चक्षुषानलकल्पेन निर्दग्धो निधनं गतः ॥ ३.११.६६ ॥
มันพุ่งเข้าใส่พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง แต่ถูกสายตาของฤๅษีที่มีรัศมีรุ่งโรจน์ดุจไฟเผาไหม้จนมอดไหม้ไปโดยสิ้นเชิง และต้องสิ้นชีวิต
3.11.67
तस्यायमाश्रमो भ्रातुस्तटाकवनशोभितः।
विप्रानुकम्पया येन कर्मेदं दुष्करं कृतम् ॥ ३.११.६७ ॥
นี่คืออาศรมของพี่ชายคนนั้น งดงามด้วยทะเลสาบและป่าไม้ ด้วยความเมตตาต่อพราหมณ์ เขาได้กระทำกิจอันยากยิ่งนี้
3.11.68
एवं कथयमानस्य तस्य सौमित्रिणा सह।
रामस्यास्तं गतः सूर्यः संध्याकालोऽभ्यवर्तत ॥ ३.११.६८ ॥
ขณะที่อฤษีกำลังกล่าวถึงพระราม ร่วมกับพระลักษมณ์ผู้เป็นบุตรของสุมิตรา ดวงอาทิตย์ก็ลับขอบฟ้าไป และเวลาสนธยาก็มาถึง
3.11.69
उपास्य पश्चिमां संध्यां सह भ्रात्रा यथाविधि।
प्रविवेशाश्रमपदं तमृषिं चाभ्यवादयत् ॥ ३.११.६९ ॥
พระรามได้ประกอบพิธีสนธยายามเย็นตามที่กำหนดไว้ พร้อมกับพระอนุชา แล้วเข้าไปในบริเวณอาศรมและถวายความเคารพแด่ฤๅษี
3.11.70
सम्यक्प्रतिगृहीतस्तु मुनिना तेन राघवः।
न्यवसत् तां निशामेकां प्राश्य मूलफलानि च ॥ ३.११.७० ॥
ราฆวะได้รับการต้อนรับอย่างดีจากฤๅษีผู้นั้น จึงรับประทานรากไม้และผลไม้ แล้วพักอยู่ที่นั่นในคืนนั้นเพียงคืนเดียว
3.11.71
तस्यां रात्र्यां व्यतीतायामुदिते रविमण्डले।
भ्रातरं तमगस्त्यस्य आमन्त्रयत राघवः ॥ ३.११.७१ ॥
เมื่อราตรีนั้นผ่านไป และดวงอาทิตย์ขึ้นแล้ว ราฆวะได้กล่าวกับพระอนุชาเรื่องการลาจากอาศรมของอคัสตยะ
3.11.72
अभिवादये त्वां भगवन् सुखमस्म्युषितो निशाम्।
आमन्त्रये त्वां गच्छामि गुरुं ते द्रष्टुमग्रजम् ॥ ३.११.७२ ॥
ข้าขอน้อมคารวะท่าน ท่านผู้ประเสริฐ ข้าพเจ้าได้พักอย่างสุขสบายตลอดคืนนี้ บัดนี้ข้าขอลาท่านไป จะไปพบอาจารย์ของท่าน พี่ชายคนโตของท่าน
3.11.73
गम्यतामिति तेनोक्तो जगाम रघुनन्दनः।
यथोद्दिष्टेन मार्गेण वनं तच्चावलोकयन् ॥ ३.११.७३ ॥
เมื่อฤๅษีกล่าวว่า "จงไปเถิด" รฆุนันทนะ (ผู้เป็นที่รักของวงศ์รฆุ) ก็ออกเดินทางไปตามเส้นทางที่ชี้บอก พลางมองดูป่าไม้ไปด้วย
3.11.74
नीवारान् पनसान् सालान् वञ्जुलांस्तिनिशांस्तथा।
चिरिबिल्वान् मधूकांश्च बिल्वानथ च तिन्दुकान् ॥ ३.११.७४ ॥
ต้นนีวาระ ขนุน ต้นสาละ วัญชุละ ติณิสะ จิริพิลวะ มธูกะ พิลวะ และติณทุกะ ซึ่งพระองค์ทอดพระเนตรขณะเสด็จไป
3.11.75
पुष्पितान् पुष्पिताग्राभिर्लताभिरुपशोभितान्।
ददर्श रामः शतशस्तत्र कान्तारपादपान् ॥ ३.११.७५ ॥
ที่นั่นพระรามได้ทอดพระเนตรต้นไม้ในป่านับร้อย มีดอกบาน ปลายกิ่งเต็มไปด้วยดอก และประดับด้วยเถาวัลย์
3.11.76
हस्तिहस्तैर्विमृदितान् वानरैरुपशोभितान्।
मत्तैः शकुनिसङ्घैश्च शतशः प्रतिनादितान् ॥ ३.११.७६ ॥
ต้นไม้ที่ถูกงวงช้างเหยียบย่ำ ประดับด้วยลิง และก้องด้วยเสียงสะท้อนนับร้อยจากฝูงนกที่ตื่นเต้น
3.11.77
ततोऽब्रवीत् समीपस्थं रामो राजीवलोचनः।
पृष्ठतोऽनुगतं वीरं लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम् ॥ ३.११.७७ ॥
ครั้นแล้ว พระรามผู้มีพระเนตรดุจดอกบัว ได้กล่าวกับพระลักษมณ์ วีรบุรุษผู้ยืนอยู่ใกล้ ตามมาข้างหลัง ผู้เพิ่มพูนเกียรติยศ
3.11.78
स्निग्धपत्रा यथा वृक्षा यथा क्षान्ता मृगद्विजाः।
आश्रमो नातिदूरस्थो महर्षेर्भावितात्मनः ॥ ३.११.७८ ॥
ต้นไม้เหล่านี้มีใบเรียบเกลี้ยง นกและกวางก็สงบเสงี่ยม อาศรมของมหาฤๅษีผู้มีจิตตั้งมั่นแล้วนั้น ก็อยู่ไม่ไกลนัก
3.11.79
अगस्त्य इति विख्यातो लोके स्वेनैव कर्मणा।
आश्रमो दृश्यते तस्य परिश्रान्तश्रमापहः ॥ ३.११.७९ ॥
อาศรมของท่านผู้เป็นที่รู้จักในโลกนามว่าอคัสตยะ โดยเหตุแห่งกรรมของท่านเอง กำลังปรากฏให้เห็น อาศรมนั้นขจัดความเหน็ดเหนื่อยของผู้ที่อ่อนล้า
3.11.80
प्राज्यधूमाकुलवनश्चीरमालापरिष्कृतः।
प्रशान्तमृगयूथश्च नानाशकुनिनादितः ॥ ३.११.८० ॥
ป่าของอาศรมเต็มไปด้วยควันหนาทึบ ประดับด้วยพวงผ้าเปลือกไม้ ฝูงกวางอยู่อย่างสงบ และก้องด้วยเสียงนกนานาชนิด
3.11.81
निगृह्य तरसा मृत्युं लोकानां हितकाम्यया।
दक्षिणा दिक् कृता येन शरण्या पुण्यकर्मणा ॥ ३.११.८१ ॥
ท่านผู้ปรารถนาความเกื้อกูลแก่โลกทั้งหลาย ได้ข่มมฤตยูลงด้วยอำนาจ และทำให้ทิศใต้เป็นที่พึ่งพิง ท่านผู้กระทำแต่กรรมดีงามนั้น
3.11.82
तस्येदमाश्रमपदं प्रभावाद् यस्य राक्षसैः।
दिगियं दक्षिणा त्रासाद् दृश्यते नोपभुज्यते ॥ ३.११.८२ ॥
นี่คือสถานที่ตั้งอาศรมของท่าน ซึ่งด้วยอานุภาพของท่าน พวกรากษสด้วยความหวาดกลัว ทำได้เพียงมองดูทิศใต้นี้ แต่ไม่กล้าเข้าไปเสวยสุข
3.11.83
यदाप्रभृति चाक्रान्ता दिगियं पुण्यकर्मणा।
तदाप्रभृति निर्वैराः प्रशान्ता रजनीचराः ॥ ३.११.८३ ॥
ตั้งแต่เวลาที่ทิศนี้ถูกผู้ประกอบแต่กรรมดีเข้าครอบครอง ฝูงรากษสที่เที่ยวไปในราตรีก็ปราศจากการจองเวรและสงบลง
3.11.84
नाम्ना चेयं भगवतो दक्षिणा दिक्प्रदक्षिणा।
प्रथिता त्रिषु लोकेषु दुर्धर्षा क्रूरकर्मभिः ॥ ३.११.८४ ॥
ทิศใต้อันเป็นของพระผู้มีบุญนี้ มีนามว่าทิศทักษิณา เลื่องลือในสามโลก เป็นทิศที่ผู้ประพฤติกรรมร้ายยากจะเข้าไปรบกวนได้
3.11.85
मार्गं निरोद्धुं सततं भास्करस्याचलोत्तमः।
संदेशं पालयंस्तस्य विन्ध्यशैलो न वर्धते ॥ ३.११.८५ ॥
ภูเขาวินธยะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ภูเขา เคยเติบโตขึ้นอย่างไม่หยุดหย่อนเพื่อขวางทางของพระอาทิตย์ บัดนี้ไม่เติบโตแล้ว เพราะรักษาคำสั่งของพระองค์
3.11.86
अयं दीर्घायुषस्तस्य लोके विश्रुतकर्मणः।
अगस्त्यस्याश्रमः श्रीमान् विनीतमृगसेवितः ॥ ३.११.८६ ॥
นี่คือสำนักฤๅษีอันรุ่งโรจน์ของพระอคัสตยะ ผู้มีอายุยืนยาวและมีกิจการอันเลื่องชื่อในโลก เป็นที่อาศัยของฝูงกวางอันอ่อนโยน
3.11.87
एष लोकार्चितः साधुर्हिते नित्यं रतः सताम्।
अस्मानधिगतानेष श्रेयसा योजयिष्यति ॥ ३.११.८७ ॥
มุนีผู้เป็นที่เคารพของโลกนี้ ผู้ประเสริฐและยินดีในประโยชน์ของคนดีอยู่เสมอ จะนำพวกเราผู้มาถึงที่นี่ไปสู่ความเจริญ
3.11.88
आराधयिष्याम्यत्राहमगस्त्यं तं महामुनिम्।
शेषं च वनवासस्य सौम्य वत्स्याम्यहं प्रभो ॥ ३.११.८८ ॥
ข้าพเจ้าจะบูชาพระมหามุนีอคัสตยะที่นี่ และข้าแต่ผู้เป็นที่รัก ข้าพเจ้าจะพำนักอยู่ที่นี่ตลอดส่วนที่เหลือของการเนรเทศในป่า
3.11.89
अत्र देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः।
अगस्त्यं नियताहाराः सततं पर्युपासते ॥ ३.११.८९ ॥
ที่นี่ เทวดา คันธรรพ์ สิทธะ และปรมฤๅษี ผู้สำรวมอาหาร ย่อมคอยปรนนิบัติพระอคัสตยะอยู่เป็นนิตย์
3.11.90
नात्र जीवेन्मृषावादी क्रूरो वा यदि वा शठः।
नृशंसः पापवृत्तो वा मुनिरेष तथाविधः ॥ ३.११.९० ॥
ที่นี่ ผู้พูดเท็จ ผู้โหดร้ายหรือคดโกง ผู้ดุร้าย ผู้โหดเหี้ยม หรือผู้มีความประพฤติชั่ว ย่อมอยู่ไม่ได้ เพราะมุนีผู้นี้เป็นเช่นนั้น
3.11.91
अत्र देवाश्च यक्षाश्च नागाश्च पतगैः सह।
वसन्ति नियताहारा धर्ममाराधयिष्णवः ॥ ३.११.९१ ॥
ที่นี่ เทวดา ยักษ์ และนาค พร้อมทั้งนก อาศัยอยู่ด้วยกัน ผู้สำรวมอาหารและปรารถนาจะเทิดทูนธรรม
3.11.92
अत्र सिद्धा महात्मानो विमानैः सूर्यसंनिभैः।
त्यक्त्वा देहान् नवैर्देहैः स्वर्याताः परमर्षयः ॥ ३.११.९२ ॥
ที่นี่ สิทธะผู้ยิ่งใหญ่และปรมฤๅษี ละทิ้งร่างกายแล้ว ได้ไปสู่สวรรค์ด้วยร่างใหม่ บนวิมานที่รุ่งเรืองดุจพระอาทิตย์
3.11.93
यक्षत्वममरत्वं च राज्यानि विविधानि च।
अत्र देवाः प्रयच्छन्ति भूतैराराधिताः शुभैः ॥ ३.११.९३ ॥
ที่นี่ เทวดาผู้ได้รับการบูชาจากภูตทั้งหลายผู้เป็นมงคล ย่อมประทานความเป็นยักษ์ ความเป็นอมตะ และอาณาจักรต่าง ๆ
3.11.94
आगताः स्माश्रमपदं सौमित्रे प्रविशाग्रतः।
निवेदयेह मां प्राप्तमृषये सह सीतया ॥ ३.११.९४ ॥
เรามาถึงบริเวณสำนักฤๅษีแล้ว ข้าแต่สุมิตราเอ๋ย จงเข้าไปข้างหน้าก่อน แล้วแจ้งแก่ฤๅษีที่นี่ว่าเรามาถึงแล้ว พร้อมกับสีดา