వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 3.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.11.1
अग्रतः प्रययौ रामः सीता मध्ये सुशोभना।
पृष्ठतस्तु धनुष्पाणिर्लक्ष्मणोऽनुजगाम ह ॥ ३.११.१ ॥
రాముడు ముందు నడిచాడు; మధ్యలో అత్యంత శోభాయమానురాలైన సీత ఉంది; వెనుక ధనుస్సు చేతబట్టిన లక్ష్మణుడు అనుసరించాడు.
3.11.2
तौ पश्यमानौ विविधान् शैलप्रस्थान् वनानि च।
नदीश्च विविधा रम्या जग्मतुः सह सीतया ॥ ३.११.२ ॥
ఆ ఇద్దరూ వివిధ పర్వత ప్రస్థలను, అడవులను, రమ్యమైన అనేక నదులను చూస్తూ సీతతో కలిసి నడిచారు.
3.11.3
सारसांश्चक्रवाकांश्च नदीपुलिनचारिणः।
सरांसि च सपद्मानि युतानि जलजैः खगैः ॥ ३.११.३ ॥
నదీతీరాలలో సంచరించే సారసపక్షులు, చక్రవాకాలు, పద్మాలతో కూడిన సరస్సులు — జలపక్షులతో అలంకృతమై ఉన్నవి.
3.11.4
यूथबद्धांश्च पृषतान् मदोन्मत्तान् विषाणिनः।
महिषांश्च वराहांश्च गजांश्च द्रुमवैरिणः ॥ ३.११.४ ॥
గుంపులుగా ఉన్న చుక్కల జింకలు, మదోన్మత్తములైన కొమ్ముల దున్నపోతులు, అడవిపందులు, చెట్లకు శత్రువులైన ఏనుగులు కూడా ఉన్నాయి.
3.11.5
ते गत्वा दूरमध्वानं लम्बमाने दिवाकरे।
ददृशुः सहिता रम्यं तटाकं योजनायुतम् ॥ ३.११.५ ॥
వారు చాలాదూరం నడిచి, సూర్యుడు అస్తమిస్తుండగా, పదివేల యోజనాల విస్తీర్ణం గల ఒక రమ్యమైన సరోవరాన్ని చూశారు.
3.11.6
पद्मपुष्करसम्बाधं गजयूथैरलंकृतम्।
सारसैर्हंसकादम्बैः संकुलं जलजातिभिः ॥ ३.११.६ ॥
పద్మాలు, కలువలతో నిండి, ఏనుగుల గుంపులతో అలంకృతమై, సారసపక్షులు, హంసలు, బాతులతో క్రిక్కిరిసి, జలజీవులతో నిండి ఉన్నది.
3.11.7
प्रसन्नसलिले रम्ये तस्मिन् सरसि शुश्रुवे।
गीतवादित्रनिर्घोषो न तु कश्चन दृश्यते ॥ ३.११.७ ॥
స్వచ్ఛమైన జలాలతో రమణీయమైన ఆ సరస్సులో గీతము, వాద్యముల ధ్వని వినిపించింది; కానీ ఎవరూ కనిపించలేదు.
3.11.8
ततः कौतूहलाद् रामो लक्ष्मणश्च महारथः।
मुनिं धर्मभृतं नाम प्रष्टुं समुपचक्रमे ॥ ३.११.८ ॥
అప్పుడు కుతూహలంతో రాముడు, మహారథుడైన లక్ష్మణుడు ధర్మభృత్ అనే ముని వద్ద ప్రశ్నించ సాగారు.
3.11.9
इदमत्यद्भुतं श्रुत्वा सर्वेषां नो महामुने।
कौतूहलं महज्जातं किमिदं साधु कथ्यताम् ॥ ३.११.९ ॥
మహామునీ, ఈ అత్యద్భుతాన్ని విని మాకందరికీ గొప్ప కుతూహలం కలిగింది; ఇది ఏమిటో సరిగా చెప్పండి.
3.11.10
तेनैवमुक्तो धर्मात्मा राघवेण मुनिस्तदा।
प्रभावं सरसः क्षिप्रमाख्यातुमुपचक्रमे ॥ ३.११.१० ॥
రాఘవుడు ఈ విధంగా అడగగా, ధర్మాత్ముడైన ఆ ముని వెంటనే ఆ సరస్సు ప్రభావాన్ని చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
3.11.11
इदं पञ्चाप्सरो नाम तटाकं सार्वकालिकम्।
निर्मितं तपसा राम मुनिना माण्डकर्णिना ॥ ३.११.११ ॥
రామా, పంచాప్సరం అనే ఈ సరస్సు సర్వకాలికమైనది; మాండకర్ణి అనే ముని తపస్సుతో దీనిని నిర్మించాడు.
3.11.12
स हि तेपे तपस्तीव्रं माण्डकर्णिर्महामुनिः।
दशवर्षसहस्राणि वायुभक्षो जलाशये ॥ ३.११.१२ ॥
ఆ మహామునియైన మాండకర్ణి నీటిలో ఉంటూ, గాలినే ఆహారంగా తీసుకొని, పదివేల సంవత్సరాలు ఘోరమైన తపస్సు చేశాడు.
3.11.13
ततः प्रव्यथिताः सर्वे देवाः साग्निपुरोगमाः।
अब्रुवन् वचनं सर्वे परस्परसमागताः ॥ ३.११.१३ ॥
అప్పుడు అగ్ని మొదలైన దేవతలంతా మిక్కిలి కలత చెంది, ఒకచోట చేరి ఈ మాటలు పలికారు.
3.11.15
अस्माकं कस्यचित् स्थानमेष प्रार्थयते मुनिः।
ततः कर्तुं तपोविघ्नं सर्वदेवैर्नियोजिताः।
प्रधानाप्सरसः पञ्च विद्युच्चलितवर्चसः ॥ ३.११.१५ ॥
ఈ ముని మనలో ఎవరో ఒకరి స్థానాన్ని కోరుతున్నాడు. అందుకే దేవతలంతా తపస్సుకు విఘ్నం కలిగించడానికి, మెరుపు వంటి కాంతి గల ప్రధానమైన ఐదుగురు అప్సరసలను నియమించారు.
3.11.16
अप्सरोभिस्ततस्ताभिर्मुनिर्दृष्टपरावरः।
नीतो मदनवश्यत्वं देवानां कार्यसिद्धये ॥ ३.११.१६ ॥
అప్పుడు పరమ, అపర తత్త్వాలను దర్శించిన ఆ ముని దేవతల కార్యసిద్ధి కోసం ఆ అప్సరసల ద్వారా మదన వశుడిగా చేయబడ్డాడు.
3.11.17
ताश्चैवाप्सरसः पञ्च मुनेः पत्नीत्वमागताः।
तटाके निर्मितं तासां तस्मिन्नन्तर्हितं गृहम् ॥ ३.११.१७ ॥
ఆ ఐదుగురు అప్సరసలు ఆ ముని భార్యలయ్యారు. వారి కోసం సరస్సు ఒడ్డున ఒక గృహం నిర్మించబడింది; అది అందులోనే అంతర్హితంగా ఉండేది.
3.11.18
तत्रैवाप्सरसः पञ्च निवसन्त्यो यथासुखम्।
रमयन्ति तपोयोगान्मुनिं यौवनमास्थितम् ॥ ३.११.१८ ॥
అక్కడే ఆ ఐదుగురు అప్సరసలు సుఖంగా నివసిస్తూ, తపోబలం వల్ల యౌవనం పొందిన ఆ ముని మనసును రంజింపజేస్తూ ఉండేవారు.
3.11.19
तासां संक्रीडमानानामेष वादित्रनिःस्वनः।
श्रूयते भूषणोन्मिश्रो गीतशब्दो मनोहरः ॥ ३.११.१९ ॥
ఆటలాడుతున్న ఆ అప్సరసల వాయిద్యాల ధ్వని వినిపిస్తోంది. అది ఆభరణాల శబ్దంతో కలసి, మనోహరమైన గీతధ్వనిగా ఉంది.
3.11.20
आश्चर्यमिति तस्यैतद् वचनं भावितात्मनः।
राघवः प्रतिजग्राह सह भ्रात्रा महायशाः ॥ ३.११.२० ॥
ఆ పవిత్రాత్ముడైన మునియొక్క ఈ మాటలను "ఇది ఆశ్చర్యం" అని అంటూ, మహాయశస్వి రాఘవుడు తన సోదరునితో కలిసి స్వీకరించాడు.
3.11.21
एवं कथयमानः स ददर्शाश्रममण्डलम्।
कुशचीरपरिक्षिप्तं ब्राह्म्या लक्ष्म्या समावृतम् ॥ ३.११.२१ ॥
ఈ విధంగా చెబుతూ ఆ మహర్షి కుశగడ్డి, నారచీరలతో చుట్టబడి, బ్రహ్మతేజస్సుతో శోభిల్లే ఆశ్రమ సమూహాన్ని చూశాడు.
3.11.22
प्रविश्य सह वैदेह्या लक्ष्मणेन च राघवः।
तदा तस्मिन् स काकुत्स्थः श्रीमत्याश्रममण्डले ॥ ३.११.२२ ॥
అప్పుడు రాఘవుడు, కాకుత్స్థుడు ఆ రాముడు, వైదేహి మరియు లక్ష్మణునితో కలిసి ఆ శోభాయుత ఆశ్రమ సమూహంలో ప్రవేశించాడు.
3.11.23
उषित्वा स सुखं तत्र पूज्यमानो महर्षिभिः।
जगाम चाश्रमांस्तेषां पर्यायेण तपस्विनाम् ॥ ३.११.२३ ॥
అక్కడ సుఖంగా నివసించి, మహర్షులచే గౌరవించబడుతూ, ఆ తపస్వుల ఆశ్రమాలకు వంతుల వారీగా వెళ్లాడు.
3.11.24
येषामुषितवान् पूर्वं सकाशे स महास्त्रवित् ।
क्वचित् परिदशान् मासानेकसंवत्सरं क्वचित् ॥ ३.११.२४ ॥
ఏ తపస్వుల సమీపంలో ఆ మహాస్త్రవేత్త ముందు నివసించాడో, కొన్నిచోట్ల పది నెలలు, కొన్నిచోట్ల ఒక సంవత్సరం.
3.11.25
क्वचिच्च चतुरो मासान् पञ्च षट् च परान् क्वचित्।
अपरत्राधिकान् मासानध्यर्धमधिकं क्वचित् ॥ ३.११.२५ ॥
కొన్నిచోట్ల నాలుగు నెలలు, కొన్నిచోట్ల ఐదు లేక ఆరు నెలలు, మరికొన్నిచోట్ల అంతకంటే ఎక్కువ; ఇంకొన్నిచోట్ల మరిన్ని నెలలు, కొన్నిచోట్ల ఒకటిన్నర నెలకంటే ఎక్కువ.
3.11.26
त्रीन् मासानष्टमासांश्च राघवो न्यवसत् सुखम्।
तत्र संवसतस्तस्य मुनीनामाश्रमेषु वै ॥ ३.११.२६ ॥
రాఘవుడు అక్కడ మూడు నెలలు, ఎనిమిది నెలలు సుఖంగా నివసించాడు; మునుల ఆశ్రమాలలో అతడు ఉంటూ.
3.11.27
रमतश्चानुकूल्येन ययुः संवत्सरा दश।
परिसृत्य च धर्मज्ञो राघवः सह सीतया ॥ ३.११.२७ ॥
అనుకూలంగా ఆనందిస్తూ పదేళ్లు గడిచాయి; ధర్మజ్ఞుడైన రాఘవుడు సీతతో కలిసి తిరిగి.
3.11.28
सुतीक्ष्णस्याश्रमपदं पुनरेवाजगाम ह।
स तमाश्रममागम्य मुनिभिः परिपूजितः ॥ ३.११.२८ ॥
అతడు మళ్లీ సుతీక్ష్ణుని ఆశ్రమ స్థలానికి వచ్చాడు; ఆ ఆశ్రమాన్ని చేరి మునులచే గౌరవించబడ్డాడు.
3.11.29
तत्रापि न्यवसद् रामः किंचित् कालमरिंदमः।
अथाश्रमस्थो विनयात् कदाचित् तं महामुनिम् ॥ ३.११.२९ ॥
అక్కడ కూడా రాముడు కొంతకాలం నివసించాడు, శత్రువులను అణచువాడు; తరువాత ఆశ్రమంలో ఉన్నప్పుడు, వినయంతో, ఒకప్పుడు ఆ మహామునిని సమీపించి.
3.11.30
उपासीनः स काकुत्स्थः सुतीक्ष्णमिदमब्रवीत्।
अस्मिन्नरण्ये भगवन्नगस्त्यो मुनिसत्तमः ॥ ३.११.३० ॥
దగ్గర కూర్చున్న ఆ కాకుత్స్థుడు (రాముడు) సుతీక్ష్ణునితో ఇలా అన్నాడు: "భగవాన్, ఈ అరణ్యంలో మునిశ్రేష్ఠుడు అగస్త్యుడు ఉంటాడు."
3.11.31
वसतीति मया नित्यं कथाः कथयतां श्रुतम्।
न तु जानामि तं देशं वनस्यास्य महत्तया ॥ ३.११.३१ ॥
"అలా చెప్పేవారి నుండి నేను ఎప్పుడూ విన్నాను; కానీ ఈ అరణ్యం విశాలమైనందున ఆ స్థలం నాకు తెలియదు."
3.11.32
कुत्राश्रमपदं रम्यं महर्षेस्तस्य धीमतः।
प्रसादार्थं भगवतः सानुजः सह सीतया ॥ ३.११.३२ ॥
ఆ జ్ఞానియైన మహర్షి భగవానుని అనుగ్రహం కోసం, తమ్ముడితో మరియు సీతతో కలిసి, ఆయన రమణీయమైన ఆశ్రమం ఎక్కడ ఉంది?
3.11.33
अगस्त्यमधिगच्छेयमभिवादयितुं मुनिम्।
मनोरथो महानेष हृदि सम्परिवर्तते ॥ ३.११.३३ ॥
అగస్త్య మునిని దర్శించి ఆయనకు నమస్కరించాలనే గొప్ప కోరిక నా హృదయంలో తిరుగుతోంది.
3.11.35
यदहं तं मुनिवरं शुश्रूषेयमपि स्वयम्।
सुतीक्ष्णः प्रत्युवाचेदं प्रीतो दशरथात्मजम्।
अहमप्येतदेव त्वां वक्तुकामः सलक्ष्मणम् ॥ ३.११.३५ ॥
ప్రీతి చెందిన సుతీక్ష్ణుడు దశరథ పుత్రునితో ఇలా పలికాడు: "ఆ మునిశ్రేష్ఠుని సేవ నేనే చేయాలనుకున్నాను. లక్ష్మణునితో ఉన్న నీకు కూడా ఇదే చెప్పాలనుకున్నాను."
3.11.36
अगस्त्यमभिगच्छेति सीतया सह राघव।
दिष्ट्या त्विदानीमर्थेऽस्मिन् स्वयमेव ब्रवीषि माम् ॥ ३.११.३६ ॥
"ఓ రాఘవా! సీతతో కలిసి అగస్త్యుని వద్దకు వెళ్లు. అదృష్టవశాత్తు ఇప్పుడు ఈ విషయంలో నీవే నాతో మాట్లాడుతున్నావు."
3.11.37
अयमाख्यामि ते राम यत्रागस्त्यो महामुनिः।
योजनान्याश्रमात् तात याहि चत्वारि वै ततः।
दक्षिणेन महान् श्रीमानगस्त्यभ्रातुराश्रमः ॥ ३.११.३७ ॥
"ఓ రామా! మహామునియైన అగస్త్యుడు ఎక్కడ ఉన్నాడో చెబుతాను. తండ్రీ! ఈ ఆశ్రమం నుండి నాలుగు యోజనాల దూరం వెళ్లు. అక్కడినుండి దక్షిణ దిశలో అగస్త్యుని సోదరుని గొప్ప, శోభాయమానమైన ఆశ్రమం ఉంది."
3.11.38
स्थलीप्रायवनोद्देशे पिप्पलीवनशोभिते।
बहुपुष्पफले रम्ये नानाविहगनादिते ॥ ३.११.३८ ॥
అది ఎక్కువగా ఎండిన నేలలు గల అడవి ప్రాంతంలో ఉంది; పిప్పళ్ల అడవితో శోభించేది; అనేక పువ్వులు, పండ్లతో కూడినది; రమ్యమైనది; నానా విధ పక్షుల కూతలతో ప్రతిధ్వనించేది.
3.11.39
पद्मिन्यो विविधास्तत्र प्रसन्नसलिलाशयाः।
हंसकारण्डवाकीर्णाश्चक्रवाकोपशोभिताः ॥ ३.११.३९ ॥
అక్కడ వివిధ రకాల పద్మ సరస్సులు ఉన్నాయి; వాటి నీరు స్వచ్ఛంగా ఉండేది; హంసలు, కారండవ పక్షులతో నిండి, చక్రవాకాలతో శోభిల్లుతూ ఉండేవి.
3.11.40
तत्रैकां रजनीं व्युष्य प्रभाते राम गम्यताम्।
दक्षिणां दिशमास्थाय वनखण्डस्य पार्श्वतः ॥ ३.११.४० ॥
అక్కడ ఒక రాత్రి గడిపి, రామా, తెల్లవారగానే అడవి భాగం పక్కగా దక్షిణ దిశగా వెళ్దాం.
3.11.41
तत्रागस्त्याश्रमपदं गत्वा योजनमन्तरम्।
रमणीये वनोद्देशे बहुपादपशोभिते ॥ ३.११.४१ ॥
అక్కడి నుండి ఒక యోజన దూరంలో అగస్త్యుని ఆశ్రమం ఉంది; అనేక వృక్షాలతో శోభిల్లే ఆ రమణీయ అడవి ప్రాంతానికి వెళ్లాలి.
3.11.42
रंस्यते तत्र वैदेही लक्ष्मणश्च त्वया सह।
स हि रम्यो वनोद्देशो बहुपादपसंयुतः ॥ ३.११.४२ ॥
అక్కడ వైదేహి, లక్ష్మణుడు నీతో కలిసి ఆనందిస్తారు; ఆ అడవి ప్రాంతం అనేక వృక్షాలతో నిండి నిజంగా రమణీయమైనది.
3.11.43
यदि बुद्धिः कृता द्रष्टुमगस्त्यं तं महामुनिम्।
अद्यैव गमने बुद्धिं रोचयस्व महामते ॥ ३.११.४३ ॥
ఆ మహాముని అగస్త్యుని దర్శించాలని నీకు సంకల్పం ఉంటే, ఓ మహామతీ, ఈ రోజే వెళ్లాలనే నిర్ణయాన్ని అంగీకరించు.
3.11.44
प्रतस्थेऽगस्त्यमुद्दिश्य सानुगः सह सीतया ॥ ३.११.४४ ॥
అగస్త్యుని లక్ష్యంగా చేసుకుని, అనుచరులతో, సీతతో కలిసి అతడు బయలుదేరాడు.
3.11.45
पश्यन् वनानि चित्राणि पर्वतांश्चाभ्रसंनिभान्।
सरांसि सरितश्चैव पथि मार्गवशानुगान् ॥ ३.११.४५ ॥
విచిత్రమైన వనాలను, మేఘాలవలె ఉన్న పర్వతాలను, సరస్సులను, నదులను చూస్తూ, దారి వెంబడి నడిచారు.
3.11.46
सुतीक्ष्णेनोपदिष्टेन गत्वा तेन पथा सुखम्।
इदं परमसंहृष्टो वाक्यं लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ ३.११.४६ ॥
సుతీక్ష్ణుడు చూపిన ఆ మార్గంలో సుఖంగా నడిచి, ఎంతో సంతోషంతో లక్ష్మణునితో ఈ మాట అన్నాడు.
3.11.47
एतदेवाश्रमपदं नूनं तस्य महात्मनः।
अगस्त्यस्य मुनेर्भ्रातुर्दृश्यते पुण्यकर्मणः ॥ ३.११.४७ ॥
ఇదే నిశ్చయంగా ఆ మహాత్ముడు, పుణ్యకర్ముడైన అగస్త్య మునికి సోదరుని ఆశ్రమ స్థలం కనిపిస్తోంది.
3.11.48
यथा हीमे वनस्यास्य ज्ञाताः पथि सहस्रशः।
संनताः फलभारेण पुष्पभारेण च द्रुमाः ॥ ३.११.४८ ॥
ఈ అడవి దారిలో వేలకొద్దీ చెట్లు పండ్ల బరువుతో, పూల బరువుతో వంగిపోయి కనిపిస్తున్నాయి.
3.11.49
पिप्पलीनां च पक्वानां वनादस्मादुपागतः।
गन्धोऽयं पवनोत्क्षिप्तः सहसा कटुकोदयः ॥ ३.११.४९ ॥
ఈ అడవి నుండి పండిన పిప్పళ్ల ఈ ఘాటైన వాసన గాలికి ఎగిరి అకస్మాత్తుగా వస్తోంది.
3.11.50
तत्र तत्र च दृश्यन्ते संक्षिप्ताः काष्ठसंचयाः।
लूनाश्च परिदृश्यन्ते दर्भा वैदूर्यवर्चसः ॥ ३.११.५० ॥
అక్కడక్కడ కట్టెల కుప్పలు సర్దబడి కనిపిస్తున్నాయి; వైడూర్య మణిలా మెరిసే దర్భలు కోయబడి కనిపిస్తున్నాయి.
3.11.51
एतच्च वनमध्यस्थं कृष्णाभ्रशिखरोपमम्।
पावकस्याश्रमस्थस्य धूमाग्रं सम्प्रदृश्यते ॥ ३.११.५१ ॥
అడవి మధ్యలో ఉన్న ఇది, నల్లని మేఘ శిఖరంలా ఉంది; ఆశ్రమంలోని అగ్ని పొగ చివర స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
3.11.52
विविक्तेषु च तीर्थेषु कृतस्नाना द्विजातयः।
पुष्पोपहारं कुर्वन्ति कुसुमैः स्वयमर्जितैः ॥ ३.११.५२ ॥
ఏకాంతమైన తీర్థాల్లో స్నానం చేసిన ద్విజులు తామే కోసిన పూలతో పుష్పోపహారం అర్పిస్తున్నారు.
3.11.53
ततः सुतीक्ष्णवचनं यथा सौम्य मया श्रुतम्।
अगस्त्यस्याश्रमो भ्रातुर्नूनमेष भविष्यति ॥ ३.११.५३ ॥
సౌమ్యుడా, సుతీక్ష్ణుని మాటల ప్రకారం నేను విన్నట్లు, అగస్త్యుని సోదరుడి ఆశ్రమం ఇదే అయి ఉంటుంది.
3.11.54
निगृह्य तरसा मृत्युं लोकानां हितकाम्यया।
यस्य भ्रात्रा कृतेयं दिक्शरण्या पुण्यकर्मणा ॥ ३.११.५४ ॥
లోకాల హితం కోరి, మృత్యువును కూడా బలంతో అణచి, పుణ్యకర్ముడైన ఎవరి సోదరుడు ఈ దిశను శరణ్యంగా చేశాడో.
3.11.55
इहैकदा किल क्रूरो वातापिरपि चेल्वलः।
भ्रातरौ सहितावास्तां ब्राह्मणघ्नौ महासुरौ ॥ ३.११.५५ ॥
ఇక్కడ ఒకప్పుడు క్రూరుడైన వాతాపి, ఇల్వలుడు అనే ఇద్దరు సోదరులు, బ్రాహ్మణులను చంపే మహా అసురులు, కలిసి ఉండేవారు.
3.11.56
धारयन् ब्राह्मणं रूपमिल्वलः संस्कृतं वदन्।
आमन्त्रयति विप्रान् स श्राद्धमुद्दिश्य निर्घृणः ॥ ३.११.५६ ॥
బ్రాహ్మణ రూపం ధరించి, సంస్కృతంలో మాట్లాడుతూ, ఆ నిర్దయుడైన ఇల్వలుడు శ్రాద్ధం పేరుతో బ్రాహ్మణులను ఆహ్వానిస్తాడు.
3.11.57
भ्रातरं संस्कृतं कृत्वा ततस्तं मेषरूपिणम्।
तान् द्विजान् भोजयामास श्राद्धदृष्टेन कर्मणा ॥ ३.११.५७ ॥
అప్పుడు అతడు మేషరూపంలో ఉన్న తన సోదరుడిని వండి, శ్రాద్ధ కర్మ విధానం ప్రకారం ఆ ద్విజులకు భోజనం పెట్టాడు.
3.11.58
ततो भुक्तवतां तेषां विप्राणामिल्वलोऽब्रवीत्।
वातापे निष्क्रमस्वेति स्वरेण महता वदन् ॥ ३.११.५८ ॥
అప్పుడు భోజనం చేసిన ఆ బ్రాహ్మణులతో ఇల్వలుడు బిగ్గరగా, "వాతాపీ, బయటకు రా!" అని అన్నాడు.
3.11.59
ततो भ्रातुर्वचः श्रुत्वा वातापिर्मेषवन्नदन्।
भित्त्वा भित्त्वा शरीराणि ब्राह्मणानां विनिष्पतत् ॥ ३.११.५९ ॥
అప్పుడు సోదరుడి పిలుపు విని, వాతాపి గొర్రెలా అరుస్తూ, బ్రాహ్మణుల శరీరాలను చీల్చుకుంటూ బయటకు దూకాడు.
3.11.60
ब्राह्मणानां सहस्राणि तैरेवं कामरूपिभिः।
विनाशितानि संहत्य नित्यशः पिशिताशनैः ॥ ३.११.६० ॥
ఈ విధంగా ఇష్టరూపాలు ధరించగల ఆ మాంసభక్షకులు కలిసి ప్రతిరోజూ వేలాది బ్రాహ్మణులను నాశనం చేశారు.
3.11.61
अगस्त्येन तदा देवैः प्रार्थितेन महर्षिणा।
अनुभूय किल श्राद्धे भक्षितः स महासुरः ॥ ३.११.६१ ॥
అప్పుడు దేవతల ప్రార్థన మేరకు మహర్షి అగస్త్యుడు శ్రాద్ధంలో ఆ మహాసురుడు స్వయంగా భక్షింపబడేలా చేశాడని చెబుతారు.
3.11.62
ततः सम्पन्नमित्युक्त्वा दत्त्वा हस्तेऽवनेजनम्।
भ्रातरं निष्क्रमस्वेति चेल्वलः समभाषत ॥ ३.११.६२ ॥
"అంతా సంపన్నమైంది" అని చెప్పి, చేతిలో నీళ్ళు ఇచ్చి, ఇల్వలుడు తన సోదరునితో, "బయటకు రా!" అన్నాడు.
3.11.63
स तदा भाषमाणं तु भ्रातरं विप्रघातिनम्।
अब्रवीत् प्रहसन् धीमानगस्त्यो मुनिसत्तमः ॥ ३.११.६३ ॥
అప్పుడు బుద్ధిమంతుడు, మునులలో ఉత్తముడైన అగస్త్యుడు, బ్రాహ్మణులను హతమార్చే ఆ సోదరుడు మాట్లాడుతుండగా నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు.
3.11.64
कुतो निष्क्रमितुं शक्तिर्मया जीर्णस्य रक्षसः।
भ्रातुस्तु मेषरूपस्य गतस्य यमसादनम् ॥ ३.११.६४ ॥
మేషరూపంలో యమలోకం చేరిన నా సోదరుని వలె, జీర్ణుడైన రాక్షసుడు బయటకు రావడానికి నాకు శక్తి ఎక్కడిది?
3.11.65
अथ तस्य वचः श्रुत्वा भ्रातुर्निधनसंश्रितम्।
प्रधर्षयितुमारेभे मुनिं क्रोधान्निशाचरः ॥ ३.११.६५ ॥
సోదరుని మరణం గురించిన అతని మాటలు విని, కోపంతో ఆ రాక్షసుడు మునిపై దాడి చేయడం ప్రారంభించాడు.
3.11.66
सोऽभ्यद्रवद् द्विजेन्द्रं तं मुनिना दीप्ततेजसा।
चक्षुषानलकल्पेन निर्दग्धो निधनं गतः ॥ ३.११.६६ ॥
అతడు ఆ ద్విజశ్రేష్ఠునిపై దూకాడు; తేజోవంతుడైన ముని అగ్ని వంటి దృష్టితో దహించబడి అతడు మరణించాడు.
3.11.67
तस्यायमाश्रमो भ्रातुस्तटाकवनशोभितः।
विप्रानुकम्पया येन कर्मेदं दुष्करं कृतम् ॥ ३.११.६७ ॥
ఇది అతని సోదరుని ఆశ్రమం; చెరువులు, వనాలతో శోభిస్తున్నది. బ్రాహ్మణులపై కరుణతో అతడు ఈ దుష్కర కార్యాన్ని చేసాడు.
3.11.68
एवं कथयमानस्य तस्य सौमित्रिणा सह।
रामस्यास्तं गतः सूर्यः संध्याकालोऽभ्यवर्तत ॥ ३.११.६८ ॥
ఇలా అతడు సౌమిత్రితో కలిసి రాముని గురించి మాట్లాడుతుండగా, సూర్యుడు అస్తమించాడు; సంధ్యా సమయం వచ్చింది.
3.11.69
उपास्य पश्चिमां संध्यां सह भ्रात्रा यथाविधि।
प्रविवेशाश्रमपदं तमृषिं चाभ्यवादयत् ॥ ३.११.६९ ॥
సోదరునితో కలిసి విధిప్రకారం పశ్చిమ సంధ్యోపాసన చేసి, రాముడు ఆశ్రమ ప్రాంగణంలో ప్రవేశించి ఆ ఋషికి నమస్కరించాడు.
3.11.70
सम्यक्प्रतिगृहीतस्तु मुनिना तेन राघवः।
न्यवसत् तां निशामेकां प्राश्य मूलफलानि च ॥ ३.११.७० ॥
ఆ ముని చేత సముచితంగా సత్కరించబడిన రాఘవుడు, దుంపలూ పండ్లూ ఆరగించి ఆ ఒక్క రాత్రి అక్కడ నివసించాడు.
3.11.71
तस्यां रात्र्यां व्यतीतायामुदिते रविमण्डले।
भ्रातरं तमगस्त्यस्य आमन्त्रयत राघवः ॥ ३.११.७१ ॥
ఆ రాత్రి గడిచి సూర్యమండలం ఉదయించగా, రాఘవుడు అగస్త్యుని ఆ ఆశ్రమం నుండి వెళ్లడానికి తన సోదరునితో మాట్లాడాడు.
3.11.72
अभिवादये त्वां भगवन् सुखमस्म्युषितो निशाम्।
आमन्त्रये त्वां गच्छामि गुरुं ते द्रष्टुमग्रजम् ॥ ३.११.७२ ॥
పూజ్యులారా, మీకు నమస్కారం; రాత్రంతా సుఖంగా గడిపాను. ఇప్పుడు మీ వద్ద సెలవు తీసుకుని, మీ గురువును, నా అన్నను చూడడానికి వెళ్తున్నాను.
3.11.73
गम्यतामिति तेनोक्तो जगाम रघुनन्दनः।
यथोद्दिष्टेन मार्गेण वनं तच्चावलोकयन् ॥ ३.११.७३ ॥
"వెళ్ళు" అని ఆయన చెప్పగా, రఘునందనుడు సూచించిన మార్గంలో ఆ అడవిని చూస్తూ ముందుకు సాగాడు.
3.11.74
नीवारान् पनसान् सालान् वञ्जुलांस्तिनिशांस्तथा।
चिरिबिल्वान् मधूकांश्च बिल्वानथ च तिन्दुकान् ॥ ३.११.७४ ॥
నీవారాలు, పనసలు, సాలవృక్షాలు, వంజులాలు, తినిశాలు, చిరిబిల్వాలు, మధూకాలు, బిల్వాలు, తిందుకాలు (చూస్తూ).
3.11.75
पुष्पितान् पुष्पिताग्राभिर्लताभिरुपशोभितान्।
ददर्श रामः शतशस्तत्र कान्तारपादपान् ॥ ३.११.७५ ॥
అక్కడ రాముడు పూసిన కొనలతో కూడిన పూల తీగలతో అలంకరించబడిన వందలాది అడవి వృక్షాలను చూశాడు.
3.11.76
हस्तिहस्तैर्विमृदितान् वानरैरुपशोभितान्।
मत्तैः शकुनिसङ्घैश्च शतशः प्रतिनादितान् ॥ ३.११.७६ ॥
ఏనుగుల తొండాలతో తొక్కబడినవి, కోతులతో అలంకరించబడినవి, మదించిన పక్షి సమూహాల వందలాది ప్రతిధ్వనులతో మారుమోగుతున్నవి.
3.11.77
ततोऽब्रवीत् समीपस्थं रामो राजीवलोचनः।
पृष्ठतोऽनुगतं वीरं लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम् ॥ ३.११.७७ ॥
అప్పుడు కమలనేత్రుడైన రాముడు దగ్గర నిలిచి, వెనుక అనుసరిస్తున్న, శోభను పెంచే వీరుడు లక్ష్మణుడితో ఇలా అన్నాడు.
3.11.78
स्निग्धपत्रा यथा वृक्षा यथा क्षान्ता मृगद्विजाः।
आश्रमो नातिदूरस्थो महर्षेर्भावितात्मनः ॥ ३.११.७८ ॥
నునుపైన ఆకులున్న చెట్లు, శాంతంగా ఉన్న మృగ-పక్షులు ఉన్నందున, ఆత్మనిగ్రహం గల మహర్షి ఆశ్రమం ఎంతో దూరంలో లేదు.
3.11.79
अगस्त्य इति विख्यातो लोके स्वेनैव कर्मणा।
आश्रमो दृश्यते तस्य परिश्रान्तश्रमापहः ॥ ३.११.७९ ॥
అగస్త్యుడని లోకంలో తన కర్మలతోనే ప్రసిద్ధుడైన ఆయన ఆశ్రమం కనిపిస్తోంది; అది అలసినవారి అలసటను పోగొడుతుంది.
3.11.80
प्राज्यधूमाकुलवनश्चीरमालापरिष्कृतः।
प्रशान्तमृगयूथश्च नानाशकुनिनादितः ॥ ३.११.८० ॥
దట్టమైన పొగతో నిండిన అడవి కలిగినది, నారచీరల మాలలతో అలంకరించబడినది, శాంతించిన మృగ సమూహాలు గలది, నానా పక్షుల ధ్వనులతో మారుమోగేది.
3.11.81
निगृह्य तरसा मृत्युं लोकानां हितकाम्यया।
दक्षिणा दिक् कृता येन शरण्या पुण्यकर्मणा ॥ ३.११.८१ ॥
లోకాల హితాన్ని కోరి మృత్యువును బలంగా అణచి, దక్షిణ దిశను ఆశ్రయస్థానంగా చేసిన పుణ్యకర్ముడు.
3.11.82
तस्येदमाश्रमपदं प्रभावाद् यस्य राक्षसैः।
दिगियं दक्षिणा त्रासाद् दृश्यते नोपभुज्यते ॥ ३.११.८२ ॥
ఇది ఆయన ఆశ్రమస్థలం. ఆయన ప్రభావం వల్ల రాక్షసులు భయంతో ఈ దక్షిణ దిశను చూడగలరే గానీ అనుభవించలేరు.
3.11.83
यदाप्रभृति चाक्रान्ता दिगियं पुण्यकर्मणा।
तदाप्रभृति निर्वैराः प्रशान्ता रजनीचराः ॥ ३.११.८३ ॥
ఈ దిశను ఆ పుణ్యకర్ముడు ఆక్రమించిన నాటి నుండి, రాత్రిచరులైన రాక్షసులు వైరం లేక ప్రశాంతులయ్యారు.
3.11.84
नाम्ना चेयं भगवतो दक्षिणा दिक्प्रदक्षिणा।
प्रथिता त्रिषु लोकेषु दुर्धर्षा क्रूरकर्मभिः ॥ ३.११.८४ ॥
భగవానుని ఈ దక్షిణ దిశ పేరుతో 'దిక్ప్రదక్షిణ' అని పిలువబడుతుంది; మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైనది, క్రూరకర్మలు చేసేవారికి జయించరానిది.
3.11.85
मार्गं निरोद्धुं सततं भास्करस्याचलोत्तमः।
संदेशं पालयंस्तस्य विन्ध्यशैलो न वर्धते ॥ ३.११.८५ ॥
సూర్యుని మార్గాన్ని అడ్డగించడానికి నిరంతరం పెరుగుతూ ఉన్న పర్వతోత్తమమైన వింధ్యగిరి, ఆయన ఆజ్ఞను పాటిస్తూ ఇక పెరగడం లేదు.
3.11.86
अयं दीर्घायुषस्तस्य लोके विश्रुतकर्मणः।
अगस्त्यस्याश्रमः श्रीमान् विनीतमृगसेवितः ॥ ३.११.८६ ॥
ఇది దీర్ఘాయుష్కుడు, లోకంలో ప్రసిద్ధ కర్మలు చేసిన అగస్త్యుని శ్రీమంతమైన ఆశ్రమం; అక్కడ వినయంగల జింకలు సంచరిస్తాయి.
3.11.87
एष लोकार्चितः साधुर्हिते नित्यं रतः सताम्।
अस्मानधिगतानेष श्रेयसा योजयिष्यति ॥ ३.११.८७ ॥
లోకపూజితుడైన ఈ సాధువు, సత్పురుషుల హితంలో ఎల్లప్పుడూ రతుడై ఉంటాడు; ఇక్కడకు వచ్చిన మమ్మల్ని ఈయనే శ్రేయస్సుతో కలుపుతాడు.
3.11.88
आराधयिष्याम्यत्राहमगस्त्यं तं महामुनिम्।
शेषं च वनवासस्य सौम्य वत्स्याम्यहं प्रभो ॥ ३.११.८८ ॥
ఇక్కడ నేను ఆ మహామునియైన అగస్త్యుని ఆరాధిస్తాను; సౌమ్యుడా, ప్రభూ, వనవాసపు శేష కాలాన్ని నేను ఇక్కడే గడుపుతాను.
3.11.89
अत्र देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः।
अगस्त्यं नियताहाराः सततं पर्युपासते ॥ ३.११.८९ ॥
ఇక్కడ దేవతలు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, పరమర్షులు నియమిత ఆహారంతో ఎల్లప్పుడూ అగస్త్యుని ఉపాసిస్తారు.
3.11.90
नात्र जीवेन्मृषावादी क्रूरो वा यदि वा शठः।
नृशंसः पापवृत्तो वा मुनिरेष तथाविधः ॥ ३.११.९० ॥
ఇక్కడ అబద్ధమాడేవాడు, క్రూరుడు, మోసగాడు, నిర్దయుడు, పాపవర్తనుడు జీవించలేడు; ఈ ముని అలాంటివారిని నశింపజేస్తారు.
3.11.91
अत्र देवाश्च यक्षाश्च नागाश्च पतगैः सह।
वसन्ति नियताहारा धर्ममाराधयिष्णवः ॥ ३.११.९१ ॥
ఇక్కడ దేవతలు, యక్షులు, నాగులు పక్షులతో కలిసి నియమిత ఆహారంతో, ధర్మాన్ని ఆరాధించాలనే కోరికతో నివసిస్తున్నారు.
3.11.92
अत्र सिद्धा महात्मानो विमानैः सूर्यसंनिभैः।
त्यक्त्वा देहान् नवैर्देहैः स्वर्याताः परमर्षयः ॥ ३.११.९२ ॥
ఇక్కడ మహాత్ములైన సిద్ధులు, పరమర్షులు సూర్యసమాన విమానాలతో, తమ దేహాలను విడిచి, నూతన దేహాలతో స్వర్గానికి వెళ్ళారు.
3.11.93
यक्षत्वममरत्वं च राज्यानि विविधानि च।
अत्र देवाः प्रयच्छन्ति भूतैराराधिताः शुभैः ॥ ३.११.९३ ॥
ఇక్కడ దేవతలు శుభకర్మలతో ఆరాధించబడి యక్షత్వాన్ని, అమరత్వాన్ని, అనేక రకాల రాజ్యాలను ప్రసాదిస్తారు.
3.11.94
आगताः स्माश्रमपदं सौमित्रे प्रविशाग्रतः।
निवेदयेह मां प्राप्तमृषये सह सीतया ॥ ३.११.९४ ॥
మనం ఆశ్రమ ప్రదేశానికి చేరుకున్నాము. సౌమిత్రీ, ముందుకు ప్రవేశించి, సీతతో కలిసి నేను వచ్చానని ఇక్కడ ఋషికి తెలియజేయి.