વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 3.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.17.1
कृताभिषेको रामस्तु सीता सौमित्रिरेव च।
तस्माद् गोदावरीतीरात् ततो जग्मुः स्वमाश्रमम् ॥ ३.१७.१ ॥
સ્નાન કરી લીધા પછી રામ, સીતા અને સૌમિત્રિ (લક્ષ્મણ) ત્યારે ગોદાવરીના તે તીરેથી પોતાના આશ્રમ તરફ ગયા.
3.17.2
आश्रमं तमुपागम्य राघवः सहलक्ष्मणः।
कृत्वा पौर्वाह्णिकं कर्म पर्णशालामुपागमत् ॥ ३.१७.२ ॥
તે આશ્રમે પહોંચીને રાઘવ (રામ) લક્ષ્મણ સાથે પૂર્વાહ્ન કર્મ કરીને પર્ણશાળામાં ગયા.
3.17.3
उवास सुखितस्तत्र पूज्यमानो महर्षिभिः।
स रामः पर्णशालायामासीनः सह सीतया ॥ ३.१७.३ ॥
મહર્ષિઓ દ્વારા સન્માનિત થઈને ત્યાં સુખપૂર્વક રહેવા લાગ્યા. તે રામ સીતા સાથે પર્ણશાળામાં બેઠા હતા.
3.17.4
विरराज महाबाहुश्चित्रया चन्द्रमा इव।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा चकार विविधाः कथाः ॥ ३.१७.४ ॥
મહાબાહુ (રામ) ચિત્રા નક્ષત્ર સાથેના ચંદ્ર જેવા શોભ્યા. ભાઈ લક્ષ્મણ સાથે અનેક પ્રકારની વાતો કરી.
3.17.5
तदासीनस्य रामस्य कथासंसक्तचेतसः।
तं देशं राक्षसी काचिदाजगाम यदृच्छया ॥ ३.१७.५ ॥
રામ બેસીને વાતોમાં મન પરોવી રહ્યા હતા ત્યારે, અચાનક એક રાક્ષસી તે સ્થળે આવી.
3.17.6
सा तु शूर्पणखा नाम दशग्रीवस्य रक्षसः।
भगिनी राममासाद्य ददर्श त्रिदशोपमम् ॥ ३.१७.६ ॥
તે શૂર્પણખા નામની, દશગ્રીવ રાક્ષસની બહેન હતી. રામ પાસે પહોંચીને તેણે દેવ સમાન રામને જોયા.
3.17.7
दीप्तास्यं च महाबाहुं पद्मपत्रायतेक्षणम्।
गजविक्रान्तगमनं जटामण्डलधारिणम् ॥ ३.१७.७ ॥
તેજસ્વી મુખ, મહાબાહુ, કમળની પાંખડી જેવી લાંબી આંખો, હાથી જેવી ભવ્ય ચાલ, જટાનો સમૂહ ધારણ કરનાર.
3.17.8
सुकुमारं महासत्त्वं पार्थिवव्यञ्जनान्वितम्।
राममिन्दीवरश्यामं कंदर्पसदृशप्रभम् ॥ ३.१७.८ ॥
સુકુમાર, મહાસત્ત્વવાળા, રાજચિહ્નોથી યુક્ત, નીલકમળ જેવા શ્યામવર્ણના, કંદર્પ સમાન કાંતિવાળા રામ.
3.17.9
बभूवेन्द्रोपमं दृष्ट्वा राक्षसी काममोहिता।
सुमुखं दुर्मुखी रामं वृत्तमध्यं महोदरी ॥ ३.१७.९ ॥
ઇન્દ્ર સમાન રામને જોઈને તે રાક્ષસી કામમોહિત થઈ ગઈ. સુંદર મુખવાળા રામની સામે તે દુર્મુખી, ગોળ કમરવાળી અને મોટા પેટવાળી હતી.
3.17.10
विशालाक्षं विरूपाक्षी सुकेशं ताम्रमूर्धजा।
प्रियरूपं विरूपा सा सुस्वरं भैरवस्वना ॥ ३.१७.१० ॥
વિશાળ નેત્રવાળા રામની સામે તે વિરૂપાક્ષી હતી; સુંદર કેશવાળા રામની સામે તામ્રવર્ણ કેશવાળી હતી; પ્રિયરૂપ રામની સામે વિરૂપા હતી; સુસ્વર રામની સામે ભૈરવ સ્વરવાળી હતી.
3.17.11
तरुणं दारुणा वृद्धा दक्षिणं वामभाषिणी।
न्यायवृत्तं सुदुर्वृत्ता प्रियमप्रियदर्शना ॥ ३.१७.११ ॥
તરુણ રામની સામે તે દારુણ અને વૃદ્ધા હતી; દક્ષ રામની સામે વાંકું બોલનારી; ન્યાયવૃત્તિ રામની સામે અતિ દુરાચારી; પ્રિય રામની સામે અપ્રિય દેખાવવાળી.
3.17.12
शरीरजसमाविष्टा राक्षसी राममब्रवीत्।
जटी तापसवेषेण सभार्यः शरचापधृक् ॥ ३.१७.१२ ॥
શરીરજ કામથી આવિષ્ટ તે રાક્ષસી રામને બોલી — "જટાધારી, તાપસ વેશધારી, સપત્નીક, ધનુષ-બાણ ધારણ કરનાર!"
3.17.13
आगतस्त्वमिमं देशं कथं राक्षससेवितम्।
किमागमनकृत्यं ते तत्त्वमाख्यातुमर्हसि ॥ ३.१७.१३ ॥
રાક્ષસો દ્વારા સેવાતા આ પ્રદેશમાં તું કેવી રીતે આવી? તારા આવવાનો હેતુ શું છે? તે સાચું કહે.
3.17.14
एवमुक्तस्तु राक्षस्या शूर्पणख्या परंतपः।
ऋजुबुद्धितया सर्वमाख्यातुमुपचक्रमे ॥ ३.१७.१४ ॥
રાક્ષસી શૂર્પણખાએ આમ પૂછ્યું ત્યારે, શત્રુઓને તપાવનાર રામ સરળ બુદ્ધિથી બધું કહેવા લાગ્યો.
3.17.15
आसीद् दशरथो नाम राजा त्रिदशविक्रमः।
तस्याहमग्रजः पुत्रो रामो नाम जनैः श्रुतः ॥ ३.१७.१५ ॥
દેવો સમાન પરાક્રમી દશરથ નામના રાજા હતા. હું તેમનો જ્યેષ્ઠ પુત્ર છું, અને લોકો મને રામ નામે ઓળખે છે.
3.17.16
भ्रातायं लक्ष्मणो नाम यवीयान् मामनुव्रतः।
इयं भार्या च वैदेही मम सीतेति विश्रुता ॥ ३.१७.१६ ॥
આ મારો નાનો ભાઈ લક્ષ્મણ છે, જે મને અનુસરે છે. અને આ મારી પત્ની વૈદેહી છે, જે સીતા નામે વિખ્યાત છે.
3.17.17
नियोगात् तु नरेन्द्रस्य पितुर्मातुश्च यन्त्रितः।
धर्मार्थं धर्मकांक्षी च वनं वस्तुमिहागतः ॥ ३.१७.१७ ॥
રાજા એવા પિતા અને માતાની આજ્ઞાથી બંધાયેલો હું, ધર્મ માટે, ધર્મની ઇચ્છા રાખીને, અહીં વનમાં વસવા આવ્યો છું.
3.17.18
त्वां तु वेदितुमिच्छामि कस्य त्वं कासि कस्य वा।
त्वं हि तावन्मनोज्ञाङ्गी राक्षसी प्रतिभासि मे ॥ ३.१७.१८ ॥
પરંતુ હું જાણવા ઇચ્છું છું કે તું કોની છે, કોની પત્ની છે. હાલ તો તું મને સુંદર અંગોવાળી રાક્ષસી લાગે છે.
3.17.19
इह वा किंनिमित्तं त्वमागता ब्रूहि तत्त्वतः।
साब्रवीद् वचनं श्रुत्वा राक्षसी मदनार्दिता ॥ ३.१७.१९ ॥
તું અહીં કયા કારણથી આવી છે, સાચું કહે. એ વચન સાંભળીને, કામથી પીડિત રાક્ષસી બોલી.
3.17.20
श्रूयतां राम तत्त्वार्थं वक्ष्यामि वचनं मम।
अहं शूर्पणखा नाम राक्षसी कामरूपिणी ॥ ३.१७.२० ॥
હે રામ, સત્યનો અર્થ સાંભળ, મારાં વચન કહું છું. હું શૂર્પણખા નામની, ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરનારી રાક્ષસી છું.
3.17.21
अरण्यं विचरामीदमेका सर्वभयंकरा।
रावणो नाम मे भ्राता यदि ते श्रोत्रमागतः ॥ ३.१७.२१ ॥
હું એકલી આ વનમાં ફરું છું, સૌને ભય આપનારી. મારો ભાઈ રાવણ નામનો છે; જો એનું નામ તારા કાને પડ્યું હોય.
3.17.22
वीरो विश्रवसः पुत्रो यदि ते श्रोत्रमागतः।
प्रवृद्धनिद्रश्च सदा कुम्भकर्णो महाबलः ॥ ३.१७.२२ ॥
વિશ્રવાનો વીર પુત્ર — જો એનું નામ તારા કાને પડ્યું હોય. સદા ગાઢ નિદ્રામાં રહેનાર મહાબલી કુંભકર્ણ.
3.17.23
विभीषणस्तु धर्मात्मा न तु राक्षसचेष्टितः।
प्रख्यातवीर्यौ च रणे भ्रातरौ खरदूषणौ ॥ ३.१७.२३ ॥
વિભીષણ ધર્માત્મા છે; રાક્ષસોના આચરણવાળો નથી. યુદ્ધમાં પ્રખ્યાત પરાક્રમી ભાઈઓ ખર અને દૂષણ.
3.17.24
तानहं समतिक्रान्तां राम त्वापूर्वदर्शनात्।
समुपेतास्मि भावेन भर्तारं पुरुषोत्तमम् ॥ ३.१७.२४ ॥
તે બધાને હું ઓળંગી ગઈ છું, હે રામ; તને પહેલાં ક્યારેય જોયો નહોતો એટલે. આ પુરુષોત્તમને પતિ તરીકે પામવાની ભાવનાથી હું આવી છું.
3.17.25
अहं प्रभावसम्पन्ना स्वच्छन्दबलगामिनी।
चिराय भव भर्ता मे सीतया किं करिष्यसि ॥ ३.१७.२५ ॥
હું પ્રભાવસંપન્ન છું અને સ્વેચ્છાના બળથી વિચરું છું. લાંબા સમય સુધી મારો પતિ થા; સીતાથી તું શું કરીશ?
3.17.26
विकृता च विरूपा च न सेयं सदृशी तव।
अहमेवानुरूपा ते भार्यारूपेण पश्य माम् ॥ ३.१७.२६ ॥
આ વિકૃત અને કુરૂપ છે, તારા યોગ્ય નથી. હું જ તારી અનુરૂપ છું; પત્નીના રૂપમાં મને જો.
3.17.27
इमां विरूपामसतीं करालां निर्णतोदरीम्।
अनेन सह ते भ्रात्रा भक्षयिष्यामि मानुषीम् ॥ ३.१७.२७ ॥
આ કુરૂપ, દુરાચારી, ભયંકર, અંદર ધસી ગયેલા પેટવાળી માનુષીને તારા આ ભાઈ સાથે હું ખાઈ જઈશ.
3.17.28
ततः पर्वतशृङ्गाणि वनानि विविधानि च।
पश्यन् सह मया कामी दण्डकान् विचरिष्यसि ॥ ३.१७.२८ ॥
પછી મારી સાથે પર્વતશિખરો અને વિવિધ વનો જોતાં, કામસુખમાં રમતાં તું દંડકારણ્યમાં વિચરીશ.
3.17.29
इत्येवमुक्तः काकुत्स्थः प्रहस्य मदिरेक्षणाम्।
इदं वचनमारेभे वक्तुं वाक्यविशारदः ॥ ३.१७.२९ ॥
એમ કહેવાતાં વાક્યકુશળ કાકુત્સ્થ રામે મદિરાક્ષી તરફ જોઈને હસીને આ વચન કહેવાનું શરૂ કર્યું.