વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 3.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.2.1
कृतातिथ्योऽथ रामस्तु सूर्यस्योदयनं प्रति।
आमन्त्र्य स मुनीन् सर्वान् वनमेवान्वगाहत ॥ ३.२.१ ॥
આતિથ્ય સ્વીકારીને રામે સૂર્યોદય તરફ બધા મુનિઓની રજા લઈને વનમાં પ્રવેશ કર્યો.
3.2.2
नानामृगगणाकीर्णमृक्षशार्दूलसेवितम्।
ध्वस्तवृक्षलतागुल्मं दुर्दर्शसलिलाशयम् ॥ ३.२.२ ॥
અનેક પ્રકારના મૃગસમૂહોથી ભરેલું, રીંછ અને વાઘથી સેવાયેલું, વૃક્ષ-વેલા-ઝાડી તૂટેલાં, અને જળાશયો દુર્ગમ એવું વન.
3.2.3
निष्कूजमानशकुनिं झिल्लिकागणनादितम्।
लक्ष्मणानुचरो रामो वनमध्यं ददर्श ह ॥ ३.२.३ ॥
પક્ષીઓના કલરવ વિનાનું, તીડ-જીવડાંના ઝુંડના અવાજથી ગૂંજતું વનનું મધ્યભાગ લક્ષ્મણને અનુસરતા રામે જોયો.
3.2.4
सीतया सह काकुत्स्थस्तस्मिन् घोरमृगायुते।
ददर्श गिरिशृङ्गाभं पुरुषादं महास्वनम् ॥ ३.२.४ ॥
સીતા સાથેના કાકુત્સ્થ રામે, ભયંકર વન્ય પશુઓથી ભરેલા તે વનમાં પર્વતશિખર સમાન, મોટા અવાજવાળા એક નરભક્ષી રાક્ષસને જોયો.
3.2.5
गभीराक्षं महावक्त्रं विकटं विकटोदरम्।
बीभत्सं विषमं दीर्घं विकृतं घोरदर्शनम् ॥ ३.२.५ ॥
ઊંડી આંખો, મોટું મોં, વિકટ અને ભયંકર પેટવાળો; ઘૃણાજનક, વિષમ આકારનો, ઊંચો, વિકૃત અને જોવામાં ભયાનક.
3.2.6
वसानं चर्म वैयाघ्रं वसार्द्रं रुधिरोक्षितम्।
त्रासनं सर्वभूतानां व्यादितास्यमिवान्तकम् ॥ ३.२.६ ॥
વાઘનું ચામડું પહેરેલો, ચરબીથી ભીંજાયેલો અને લોહીથી લથપથ, સર્વ પ્રાણીઓને ત્રાસ આપનારો, ખુલ્લા મોંવાળા યમ સમાન.
3.2.7
त्रीन् सिंहांश्चतुरो व्याघ्रान् द्वौ वृकौ पृषतान् दश।
सविषाणं वसादिग्धं गजस्य च शिरो महत् ॥ ३.२.७ ॥
ત્રણ સિંહો, ચાર વાઘ, બે વરુ, દસ ટપકાંવાળાં હરણ, અને દાંત સહિત ચરબીથી લથપથ એક મોટું હાથીનું માથું.
3.2.8
अवसज्यायसे शूले विनदन्तं महास्वनम्।
स रामं लक्ष्मणं चैव सीतां दृष्ट्वा च मैथिलीम् ॥ ३.२.८ ॥
લોખંડના શૂળ પર લટકાવાયેલો, મહાન અવાજે ગર્જતો તે, રામ, લક્ષ્મણ અને મૈથિલી સીતાને જોઈને.
3.2.9
अभ्यधावत् सुसंक्रुद्धः प्रजाः काल इवान्तकः
स कृत्वा भैरवं नादं चालयन्निव मेदिनीम् ॥ ३.२.९ ॥
અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને તે પ્રાણીઓ પર કાળ અને યમની જેમ દોડ્યો; ભયંકર ગર્જના કરીને, જાણે પૃથ્વીને હલાવતો હોય તેમ.
3.2.10
अङ्केनादाय वैदेहीमपक्रम्य तदाब्रवीत्।
युवां जटाचीरधरौ सभार्यौ क्षीणजीवितौ ॥ ३.२.१० ॥
વૈદેહીને ખોળામાં ઉપાડીને, થોડે દૂર ખસીને તે બોલ્યો: 'જટા અને વલ્કલ ધારણ કરેલા તમે બંને, પત્ની સહિત, તમારું જીવન ક્ષીણ થઈ ગયું છે!'
3.2.11
प्रविष्टौ दण्डकारण्यं शरचापासिपाणिनौ।
कथं तापसयोर्वां च वासः प्रमदया सह ॥ ३.२.११ ॥
બાણ, ધનુષ્ય અને તલવાર હાથમાં લઈ દંડકારણ્યમાં પ્રવેશેલા તમે! તપસ્વીઓનો સ્ત્રી સાથે વાસ કેવો?
3.2.12
अधर्मचारिणौ पापौ कौ युवां मुनिदूषकौ।
अहं वनमिदं दुर्गं विराधो नाम राक्षसः ॥ ३.२.१२ ॥
અધર્મ આચરનારા, પાપી, મુનિઓને દૂષિત કરનારા તમે બંને કોણ છો? હું આ દુર્ગમ વનનો વિરાધ નામનો રાક્ષસ છું.
3.2.13
चरामि सायुधो नित्यमृषिमांसानि भक्षयन्।
इयं नारी वरारोहा मम भार्या भविष्यति ॥ ३.२.१३ ॥
હું સદા શસ્ત્રધારી થઈ ઋષિઓનું માંસ ખાતો ફરું છું. આ સુંદર કટિવાળી નારી મારી પત્ની થશે.
3.2.14
युवयोः पापयोश्चाहं पास्यामि रुधिरं मृधे।
तस्यैवं ब्रुवतो दुष्टं विराधस्य दुरात्मनः ॥ ३.२.१४ ॥
તમે બંને પાપીઓનું લોહી હું યુદ્ધમાં પીશ. આ પ્રમાણે બોલતા તે દુરાત્મા વિરાધનું (વચન).
3.2.15
श्रुत्वा सगर्वितं वाक्यं सम्भ्रान्ता जनकात्मजा।
सीता प्रवेपितोद्वेगात् प्रवाते कदली यथा ॥ ३.२.१५ ॥
તે ગર્વિત વચન સાંભળી જનકની પુત્રી સીતા ભયથી અતિ ગભરાઈ ગઈ; પવનમાં કેળનો છોડ ધ્રૂજે તેમ તે ઉદ્વેગથી કાંપવા લાગી.
3.2.16
तां दृष्ट्वा राघवः सीतां विराधाङ्कगतां शुभाम्।
अब्रवील्लक्ष्मणं वाक्यं मुखेन परिशुष्यता ॥ ३.२.१६ ॥
વિરાધના ખોળામાં બેઠેલી તે સુંદર સીતાને જોઈ રાઘવ (રામ) સૂકા મુખે લક્ષ્મણને આ વચન બોલ્યા.
3.2.17
पश्य सौम्य नरेन्द्रस्य जनकस्यात्मसम्भवाम्।
मम भार्यां शुभाचारां विराधाङ्के प्रवेशिताम् ॥ ३.२.१७ ॥
હે સૌમ્ય, જો! રાજા જનકની પુત્રી, મારી શુભાચારિણી પત્ની, વિરાધના ખોળામાં બેસાડાઈ છે.
3.2.18
अत्यन्तसुखसंवृद्धां राजपुत्रीं यशस्विनीम्।
यदभिप्रेतमस्मासु प्रियं वरवृतं च यत् ॥ ३.२.१८ ॥
અત્યંત સુખમાં ઉછરેલી, યશસ્વિની રાજપુત્રી (સીતા), જે અમને પ્રિય અને વરદાનરૂપે પસંદ કરાયેલી હતી.
3.2.19
कैकेय्यास्तु सुसंवृत्तं क्षिप्रमद्यैव लक्ष्मण।
या न तुष्यति राज्येन पुत्रार्थे दीर्घदर्शिनी ॥ ३.२.१९ ॥
લક્ષ્મણ, કૈકેયીનો વિચાર આજે જ ઝડપથી સફળ થયો; પુત્ર માટે દૂરદર્શી હોવા છતાં તે રાજ્યથી સંતુષ્ટ ન થઈ.
3.2.20
ययाहं सर्वभूतानां प्रियः प्रस्थापितो वनम्।
अद्येदानीं सकामा सा या माता मध्यमा मम ॥ ३.२.२० ॥
સર્વ પ્રાણીઓના પ્રિય એવા મને જેણે વનમાં મોકલ્યો, મારી મધ્યમ માતા હવે કામના સિદ્ધ થઈ ગઈ છે.
3.2.21
परस्पर्शात् तु वैदेह्या न दुःखतरमस्ति मे।
पितुर्विनाशात् सौमित्रे स्वराज्य हरणात् तथा ॥ ३.२.२१ ॥
હે સૌમિત્રિ, વૈદેહીનો અન્ય દ્વારા સ્પર્શ, પિતાનું મૃત્યુ અને મારા રાજ્યનું હરણ — આનાથી વધુ દુઃખ મને બીજું કંઈ નથી.
3.2.22
अब्रवील्लक्ष्मणः क्रुद्धो रुद्धो नाग इव श्वसन् ॥ ३.२.२२ ॥
ક્રોધિત લક્ષ્મણ, રોકાયેલા હાથી કે સર્પની જેમ નિસાસા નાખતા બોલ્યા.
3.2.23
अनाथ इव भूतानां नाथस्त्वं वासवोपमः।
मया प्रेष्येण काकुत्स्थ किमर्थं परितप्यसे ॥ ३.२.२३ ॥
હે કાકુત્સ્થ, તમે પ્રાણીઓના નાથ, ઇન્દ્ર સમાન છો; હું તમારો સેવક છું. તો શા માટે તમે આટલો શોક કરો છો?
3.2.24
शरेण निहतस्याद्य मया क्रुद्धेन रक्षसः।
विराधस्य गतासोर्हि मही पास्यति शोणितम् ॥ ३.२.२४ ॥
આજે મારા ક્રોધિત બાણથી હણાયેલા રાક્ષસ વિરાધના નિષ્પ્રાણ શરીરનું લોહી આ ધરતી પીશે.
3.2.25
राज्यकामे मम क्रोधो भरते यो बभूव ह।
तं विराधे विमोक्ष्यामि वज्री वज्रमिवाचले ॥ ३.२.२५ ॥
રાજ્યની કામના રાખનારા ભરત પર મને જે ક્રોધ થયો હતો, તે હું વિરાધ પર છોડીશ, જેમ વજ્રધારી પર્વત પર વજ્ર છોડે છે.
3.2.26
मम भुजबलवेगवेगितः
पततु शरोऽस्य महान् महोरसि।
व्यपनयतु तनोश्च जीवितं
पततु ततश्च महीं विघूर्णितः ॥ ३.२.२६ ॥
મારા ભુજબળના વેગથી પ્રેરાયેલું આ મહાન બાણ એની વિશાળ છાતી પર પડો; એના શરીરમાંથી પ્રાણ હરી લો; અને પછી એ ચક્કર ખાઈને ધરતી પર પડો.