ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 3.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.2.1
कृतातिथ्योऽथ रामस्तु सूर्यस्योदयनं प्रति।
आमन्त्र्य स मुनीन् सर्वान् वनमेवान्वगाहत ॥ ३.२.१ ॥
ਆਤਿਥ-ਸਤਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਸੂਰਜ-ਚੜ੍ਹਾਈ ਵੱਲ ਸਾਰੇ ਮੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਵਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
3.2.2
नानामृगगणाकीर्णमृक्षशार्दूलसेवितम्।
ध्वस्तवृक्षलतागुल्मं दुर्दर्शसलिलाशयम् ॥ ३.२.२ ॥
ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਮ੍ਰਿਗ-ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਰਿੱਛਾਂ ਤੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਸਿਆ, ਰੁੱਖ, ਵੇਲਾਂ ਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਟੁੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਅਤੇ ਜਲ-ਭੰਡਾਰ ਔਖੇ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੇ।
3.2.3
निष्कूजमानशकुनिं झिल्लिकागणनादितम्।
लक्ष्मणानुचरो रामो वनमध्यं ददर्श ह ॥ ३.२.३ ॥
ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਚਹਿਚਹਾਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਝੀਂਗਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਵਣ ਦਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰਦੇ ਰਾਮ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
3.2.4
सीतया सह काकुत्स्थस्तस्मिन् घोरमृगायुते।
ददर्श गिरिशृङ्गाभं पुरुषादं महास्वनम् ॥ ३.२.४ ॥
ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਹੋਏ ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਨੇ, ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਸ ਵਣ ਵਿੱਚ ਪਰਬਤ-ਸਿਖਰ ਵਰਗਾ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਨਰਭਕਸ਼ੀ ਰਾਖਸ਼ ਵੇਖਿਆ।
3.2.5
गभीराक्षं महावक्त्रं विकटं विकटोदरम्।
बीभत्सं विषमं दीर्घं विकृतं घोरदर्शनम् ॥ ३.२.५ ॥
ਡੂੰਘੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ, ਵਿਕਟ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਢਿੱਡ ਵਾਲਾ; ਘਿਣਾਉਣਾ, ਵਿਸ਼ਮ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ, ਲੰਮਾ, ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਡਰਾਉਣਾ।
3.2.6
वसानं चर्म वैयाघ्रं वसार्द्रं रुधिरोक्षितम्।
त्रासनं सर्वभूतानां व्यादितास्यमिवान्तकम् ॥ ३.२.६ ॥
ਬਾਘ ਦੀ ਖੱਲ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਗਿੱਲੀ ਅਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਯਮ ਵਰਗੀ।
3.2.7
त्रीन् सिंहांश्चतुरो व्याघ्रान् द्वौ वृकौ पृषतान् दश।
सविषाणं वसादिग्धं गजस्य च शिरो महत् ॥ ३.२.७ ॥
ਤਿੰਨ ਸ਼ੇਰ, ਚਾਰ ਬਾਘ, ਦੋ ਬਘਿਆੜ, ਦਸ ਧੱਬੇਦਾਰ ਹਿਰਨ, ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਸਮੇਤ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜਿਆ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਦਾ ਸਿਰ।
3.2.8
अवसज्यायसे शूले विनदन्तं महास्वनम्।
स रामं लक्ष्मणं चैव सीतां दृष्ट्वा च मैथिलीम् ॥ ३.२.८ ॥
ਲੋਹੇ ਦੇ ਸ਼ੂਲ ਉੱਤੇ ਟੰਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਦਹਾੜਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਮੈਥਿਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ।
3.2.9
अभ्यधावत् सुसंक्रुद्धः प्रजाः काल इवान्तकः
स कृत्वा भैरवं नादं चालयन्निव मेदिनीम् ॥ ३.२.९ ॥
ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਲ ਅਤੇ ਯਮ ਵਾਂਗ ਝਪਟਿਆ; ਭਿਆਨਕ ਗਰਜ ਕਰਦਾ, ਮਾਨੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ।
3.2.10
अङ्केनादाय वैदेहीमपक्रम्य तदाब्रवीत्।
युवां जटाचीरधरौ सभार्यौ क्षीणजीवितौ ॥ ३.२.१० ॥
ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਗੋਦੀ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਰ੍ਹੇ ਹਟ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲਿਆ: 'ਜਟਾਂ ਅਤੇ ਛਾਲਾਂ ਪਹਿਨੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਪਤਨੀ ਸਹਿਤ, ਤੁਹਾਡੀ ਉਮਰ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਹੈ!'
3.2.11
प्रविष्टौ दण्डकारण्यं शरचापासिपाणिनौ।
कथं तापसयोर्वां च वासः प्रमदया सह ॥ ३.२.११ ॥
ਤੀਰ, ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਦੰਡਕਾਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ ਤੁਸੀਂ! ਤਪਸਵੀਆਂ ਦਾ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਵਾਸ ਕਿਵੇਂ?
3.2.12
अधर्मचारिणौ पापौ कौ युवां मुनिदूषकौ।
अहं वनमिदं दुर्गं विराधो नाम राक्षसः ॥ ३.२.१२ ॥
ਅਧਰਮ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਪਾਪੀ, ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੌਣ ਹੋ? ਮੈਂ ਇਸ ਦੁਰਗਮ ਬਨ ਦਾ ਵਿਰਾਧ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹਾਂ।
3.2.13
चरामि सायुधो नित्यमृषिमांसानि भक्षयन्।
इयं नारी वरारोहा मम भार्या भविष्यति ॥ ३.२.१३ ॥
ਮੈਂ ਸਦਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਵਿਚਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣੇਗੀ।
3.2.14
युवयोः पापयोश्चाहं पास्यामि रुधिरं मृधे।
तस्यैवं ब्रुवतो दुष्टं विराधस्य दुरात्मनः ॥ ३.२.१४ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਪੀਆਂ ਦਾ ਲਹੂ ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪੀਵਾਂਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੇ ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਵਿਰਾਧ ਦਾ (ਬੋਲ)।
3.2.15
श्रुत्वा सगर्वितं वाक्यं सम्भ्रान्ता जनकात्मजा।
सीता प्रवेपितोद्वेगात् प्रवाते कदली यथा ॥ ३.२.१५ ॥
ਉਸ ਹੰਕਾਰੀ ਬੋਲ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਡਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾ ਗਈ; ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਕੇਲਾ ਜਿਵੇਂ ਕੰਬਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਕੰਬ ਉੱਠੀ।
3.2.16
तां दृष्ट्वा राघवः सीतां विराधाङ्कगतां शुभाम्।
अब्रवील्लक्ष्मणं वाक्यं मुखेन परिशुष्यता ॥ ३.२.१६ ॥
ਵਿਰਾਧ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਨੇ ਸੁੱਕੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
3.2.17
पश्य सौम्य नरेन्द्रस्य जनकस्यात्मसम्भवाम्।
मम भार्यां शुभाचारां विराधाङ्के प्रवेशिताम् ॥ ३.२.१७ ॥
ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ, ਵੇਖ! ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਮੇਰੀ ਸ਼ੁਭਾਚਾਰਿਣੀ ਪਤਨੀ, ਵਿਰਾਧ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਈ ਗਈ ਹੈ।
3.2.18
अत्यन्तसुखसंवृद्धां राजपुत्रीं यशस्विनीम्।
यदभिप्रेतमस्मासु प्रियं वरवृतं च यत् ॥ ३.२.१८ ॥
ਬਹੁਤ ਸੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲੀ ਹੋਈ, ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ (ਸੀਤਾ), ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਵਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
3.2.19
कैकेय्यास्तु सुसंवृत्तं क्षिप्रमद्यैव लक्ष्मण।
या न तुष्यति राज्येन पुत्रार्थे दीर्घदर्शिनी ॥ ३.२.१९ ॥
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ, ਕੈਕੇਯੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਅੱਜ ਹੀ ਛੇਤੀ ਸਫਲ ਹੋ ਗਈ; ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਰਾਜ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ।
3.2.20
ययाहं सर्वभूतानां प्रियः प्रस्थापितो वनम्।
अद्येदानीं सकामा सा या माता मध्यमा मम ॥ ३.२.२० ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਮੈਨੂੰ ਜਿਸ ਨੇ ਬਨ ਭੇਜਿਆ, ਮੇਰੀ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਮਾਤਾ ਹੁਣ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਤੀ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
3.2.21
परस्पर्शात् तु वैदेह्या न दुःखतरमस्ति मे।
पितुर्विनाशात् सौमित्रे स्वराज्य हरणात् तथा ॥ ३.२.२१ ॥
ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਵੈਦੇਹੀ ਦਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਲੋਂ ਛੂਹਿਆ ਜਾਣਾ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦਾ ਹਰਣ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
3.2.22
अब्रवील्लक्ष्मणः क्रुद्धो रुद्धो नाग इव श्वसन् ॥ ३.२.२२ ॥
ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ, ਰੋਕੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਜਾਂ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸਾਹ ਛੱਡਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲੇ।
3.2.23
अनाथ इव भूतानां नाथस्त्वं वासवोपमः।
मया प्रेष्येण काकुत्स्थ किमर्थं परितप्यसे ॥ ३.२.२३ ॥
ਹੇ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ, ਤੂੰ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਾਥ ਹੈਂ, ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਹੈਂ; ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
3.2.24
शरेण निहतस्याद्य मया क्रुद्धेन रक्षसः।
विराधस्य गतासोर्हि मही पास्यति शोणितम् ॥ ३.२.२४ ॥
ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਿਰਾਧ ਦਾ ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ ਸਰੀਰ, ਧਰਤੀ ਉਸਦਾ ਲਹੂ ਪੀਵੇਗੀ।
3.2.25
राज्यकामे मम क्रोधो भरते यो बभूव ह।
तं विराधे विमोक्ष्यामि वज्री वज्रमिवाचले ॥ ३.२.२५ ॥
ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਭਰਤ ਉੱਤੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕ੍ਰੋਧ ਉੱਠਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਵਿਰਾਧ ਉੱਤੇ ਛੱਡਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਵਜ੍ਰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ।
3.2.26
मम भुजबलवेगवेगितः
पततु शरोऽस्य महान् महोरसि।
व्यपनयतु तनोश्च जीवितं
पततु ततश्च महीं विघूर्णितः ॥ ३.२.२६ ॥
ਮੇਰੇ ਭੁਜਬਲ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਇਹ ਮਹਾਨ ਬਾਣ ਇਸਦੀ ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ; ਇਸਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜੀਵਨ ਹਰ ਲਵੇ; ਫਿਰ ਇਹ ਚੱਕਰ ਖਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ।