વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 3.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.26.1
दूषणस्तु स्वकं सैन्यं हन्यमानं विलोक्य च।
संदिदेश महाबाहुर्भीमवेगान् दुरासदान् ॥ ३.२६.१ ॥
દૂષણે પોતાના સૈન્યને હણાતું જોયું, ત્યારે તે મહાબાહુએ ભયંકર વેગવાળા, દુર્જય (રાક્ષસોને) આજ્ઞા આપી.
3.26.2
राक्षसान् पञ्चसाहस्रान् समरेष्वनिवर्तिनः।
ते शूलैः पट्टिशैः खड्गैः शिलावर्षैर्द्रुमैरपि ॥ ३.२६.२ ॥
યુદ્ધમાં પીછેહઠ ન કરનારા પાંચ હજાર રાક્ષસો; તેઓ શૂળ, પટ્ટિશ, ખડ્ગ, પથ્થરોની વર્ષા અને વૃક્ષોથી (લડ્યા).
3.26.3
शरवर्षैरविच्छिन्नं ववर्षुस्तं समन्ततः।
तद् द्रुमाणां शिलानां च वर्षं प्राणहरं महत् ॥ ३.२६.३ ॥
બાણોની અવિરત વર્ષાથી તેમણે તેના પર ચારે બાજુથી વર્ષા કરી; વૃક્ષો અને શિલાઓની તે પ્રાણહારી મહાન વર્ષા.
3.26.4
प्रतिजग्राह धर्मात्मा राघवस्तीक्ष्णसायकैः।
प्रतिगृह्य च तद् वर्षं निमीलित इवर्षभः ॥ ३.२६.४ ॥
ધર્માત્મા રાઘવે તીક્ષ્ણ બાણોથી તેનો પ્રતિકાર કર્યો; તે વર્ષા ઝીલીને, આંખો મીંચેલા વૃષભની જેમ ઊભા રહ્યા.
3.26.5
रामः क्रोधं परं लेभे वधार्थं सर्वरक्षसाम्।
ततः क्रोधसमाविष्टः प्रदीप्त इव तेजसा ॥ ३.२६.५ ॥
રામે બધા રાક્ષસોના વધ માટે અત્યંત ક્રોધ ધારણ કર્યો; ત્યારે ક્રોધથી ભરાયેલા તે તેજથી પ્રજ્વલિત અગ્નિની જેમ (ઝળહળ્યા).
3.26.6
शरैरभ्यकिरत् सैन्यं सर्वतः सहदूषणम्।
ततः सेनापतिः क्रुद्धो दूषणः शत्रुदूषणः ॥ ३.२६.६ ॥
બાણોથી તેણે દૂષણ સહિત સૈન્યને ચારે બાજુથી ઢાંકી દીધું; ત્યારે સેનાપતિ, ક્રોધિત દૂષણ, શત્રુઓને પીડનારો (આગળ આવ્યો).
3.26.7
शरैरशनिकल्पैस्तं राघवं समवारयत्।
ततो रामः सुसंक्रुद्धः क्षुरेणास्य महद् धनुः ॥ ३.२६.७ ॥
વીજળી સમાન બાણોથી તેણે રાઘવને અટકાવ્યો. ત્યારે અતિ ક્રોધિત રામે ક્ષુર બાણથી તેનું મહાન ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું.
3.26.8
चिच्छेद समरे वीरश्चर्तुभिश्चतुरो हयान्।
हत्वा चाश्वान् शरैस्तीक्ष्णैरर्धचन्द्रेण सारथेः ॥ ३.२६.८ ॥
તે વીરે યુદ્ધમાં ચાર બાણોથી તેના ચાર ઘોડા કાપ્યા; તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘોડાઓને મારીને અર્ધચંદ્ર બાણથી સારથિનું...
3.26.9
शिरो जहार तद्रक्षस्त्रिभिर्विव्याध वक्षसि।
स च्छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः ॥ ३.२६.९ ॥
તેણે તે રાક્ષસનું માથું કાપ્યું; ત્રણ બાણોથી તેની છાતી વીંધી. તેનું ધનુષ્ય ભાંગ્યું, રથ વિનાનો થયો, ઘોડા મરાયા અને સારથિ પણ માર્યો ગયો.
3.26.10
जग्राह गिरिशृङ्गाभं परिघं रोमहर्षणम्।
वेष्टितं काञ्चनैः पट्टैर्देवसैन्याभिमर्दनम् ॥ ३.२६.१० ॥
પર્વતશિખર જેવો, રૂંવાડા ઊભા કરનારો, સોનાની પટ્ટીઓથી વીંટાળેલો, દેવસેનાને કચડનારો પરિઘ તેણે ઉપાડ્યો.
3.26.11
आयसैः शङ्कुभिस्तीक्ष्णैः कीर्णं परवसोक्षितम्।
वज्राशनिसमस्पर्शं परगोपुरदारणम् ॥ ३.२६.११ ॥
લોખંડની તીક્ષ્ણ ખીલીઓથી જડેલો, શત્રુની ચરબી-લોહીથી ભીંજાયેલો, વજ્ર અને વીજળી જેવા સ્પર્શવાળો, શત્રુના નગરદ્વારો તોડનારો.
3.26.12
तं महोरगसंकाशं प्रगृह्य परिघं रणे।
दूषणोऽभ्यपतद् रामं क्रूरकर्मा निशाचरः ॥ ३.२६.१२ ॥
તે મહાસર્પ જેવો પરિઘ રણમાં ઉપાડીને, ક્રૂરકર્મા નિશાચર દૂષણ રામ પર ધસી ગયો.
3.26.13
तस्याभिपतमानस्य दूषणस्य च राघवः।
द्वाभ्यां शराभ्यां चिच्छेद सहस्ताभरणौ भुजौ ॥ ३.२६.१३ ॥
ધસી આવતા દૂષણના બે બાહુઓ રાઘવે બે બાણોથી હાથ અને આભૂષણો સહિત છેદી નાખ્યા.
3.26.14
भ्रष्टस्तस्य महाकायः पपात रणमूर्धनि।
परिघश्छिन्नहस्तस्य शक्रध्वज इवाग्रतः ॥ ३.२६.१४ ॥
તે મહાકાય યુદ્ધમોરચે પડ્યો; હાથ કપાયેલો તેનો પરિઘ ઇન્દ્રધ્વજની જેમ આગળ પડ્યો.
3.26.15
कराभ्यां च विकीर्णाभ्यां पपात भुवि दूषणः।
विषाणाभ्यां विशीर्णाभ्यां मनस्वीव महागजः ॥ ३.२६.१५ ॥
વિખરાયેલા બંને હાથ સાથે દૂષણ ભૂમિ પર પડ્યો; તૂટેલા દાંતવાળા મહાગજની જેમ.
3.26.16
दृष्ट्वा तं पतितं भूमौ दूषणं निहतं रणे।
साधु साध्विति काकुत्स्थं सर्वभूतान्यपूजयन् ॥ ३.२६.१६ ॥
યુદ્ધમાં હણાઈને ભૂમિ પર પડેલા દૂષણને જોઈને, 'સાધુ, સાધુ!' કહેતાં સર્વ ભૂતોએ કાકુત્સ્થ (રામ)નું પૂજન કર્યું.
3.26.17
एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धास्त्रयः सेनाग्रयायिनः।
संहत्याभ्यद्रवन् रामं मृत्युपाशावपाशिताः ॥ ३.२६.१७ ॥
એ દરમિયાન સેનાના અગ્રભાગમાં ચાલતા ત્રણ ક્રોધિત નાયકો, મૃત્યુપાશમાં બંધાયેલાની જેમ એકત્ર થઈ રામ પર ધસી પડ્યા.
3.26.18
महाकपालः स्थूलाक्षः प्रमाथी च महाबलः।
महाकपालो विपुलं शूलमुद्यम्य राक्षसः ॥ ३.२६.१८ ॥
મહાકપાલ, સ્થૂલાક્ષ અને મહાબળવાન પ્રમાથી — મહાકપાલે વિશાળ શૂળ ઉગામ્યો.
3.26.19
स्थूलाक्षः पट्टिशं गृह्य प्रमाथी च परश्वधम्।
दृष्ट्वैवापततस्तांस्तु राघवः सायकैः शितैः ॥ ३.२६.१९ ॥
સ્થૂલાક્ષે પટ્ટિશ અને પ્રમાથીએ પરશુ ઉપાડ્યાં. તેમને ધસી આવતા જોઈને રાઘવે તીક્ષ્ણ બાણો વડે (સામનો કર્યો).
3.26.20
तीक्ष्णाग्रैः प्रतिजग्राह सम्प्राप्तानतिथीनिव।
महाकपालस्य शिरश्चिच्छेद रघुनन्दनः ॥ ३.२६.२० ॥
તીક્ષ્ણ અગ્રવાળા બાણો વડે આવેલા અતિથિઓનું સ્વાગત કરતા હોય તેમ તેમને પ્રતિકાર કર્યો. રઘુનંદને મહાકપાલનું માથું કાપી નાખ્યું.
3.26.21
असंख्येयैस्तु बाणौघैः प्रममाथ प्रमाथिनम्।
स्थूलाक्षस्याक्षिणी स्थूले पूरयामास सायकैः ॥ ३.२६.२१ ॥
અસંખ્ય બાણોના પ્રવાહથી પ્રમાથીને મારી નાખ્યો. સ્થૂલાક્ષની મોટી આંખો બાણોથી ભરી દીધી.
3.26.22
स पपात हतो भूमौ विटपीव महाद्रुमः।
दूषणस्यानुगान् पञ्चसाहस्रान् कुपितः क्षणात् ॥ ३.२६.२२ ॥
તે માર્યો જઈ મહાવૃક્ષની જેમ ભૂમિ પર પડ્યો. પછી ક્રોધિત (રામે) ક્ષણવારમાં દૂષણના પાંચ હજાર અનુચરોને (સંહાર્યા).
3.26.23
हत्वा तु पञ्चसाहस्रैरनयद् यमसादनम्।
दूषणं निहतं श्रुत्वा तस्य चैव पदानुगान् ॥ ३.२६.२३ ॥
પાંચ હજારને મારીને તેમને યમલોકમાં મોકલ્યા. દૂષણ માર્યો ગયો અને તેના પગપાળા અનુચરો પણ (માર્યા ગયા) એ સાંભળીને.
3.26.24
व्यादिदेश खरः क्रुद्धः सेनाध्यक्षान् महाबलान्।
अयं विनिहतः संख्ये दूषणः सपदानुगः ॥ ३.२६.२४ ॥
ક્રોધિત ખરે મહાબળવાન સેનાપતિઓને આદેશ આપ્યો — "યુદ્ધમાં આ દૂષણ પોતાના પગપાળા અનુચરો સહિત માર્યો ગયો છે."
3.26.25
महत्या सेनया सार्धं युद्ध्वा रामं कुमानुषम्।
शस्त्रैर्नानाविधाकारैर्हनध्वं सर्वराक्षसाः ॥ ३.२६.२५ ॥
મોટા સૈન્ય સાથે કુમાનુષ રામ સાથે યુદ્ધ કરીને, વિવિધ પ્રકારનાં શસ્ત્રોથી, હે સર્વ રાક્ષસો, તેનો વધ કરો.
3.26.26
एवमुक्त्वा खरः क्रुद्धो राममेवाभिदुद्रुवे।
श्येनगामी पृथुग्रीवो यज्ञशत्रुर्विहंगमः ॥ ३.२६.२६ ॥
આમ કહીને ક્રોધિત ખર રામ પર જ ધસી ગયો. બાજ જેવો વેગવાન, જાડી ગરદનવાળો, યજ્ઞોનો શત્રુ, પક્ષી સમાન.
3.26.27
दुर्जयः करवीराक्षः परुषः कालकार्मुकः।
हेममाली महामाली सर्पास्यो रुधिराशनः ॥ ३.२६.२७ ॥
દુર્જય, કરવીરાક્ષ, પરુષ, કાલકાર્મુક, હેમમાળી, મહામાળી, સર્પાસ્ય અને રુધિરાશન.
3.26.28
द्वादशैते महावीर्या बलाध्यक्षाः ससैनिकाः।
राममेवाभ्यधावन्त विसृजन्तः शरोत्तमान् ॥ ३.२६.२८ ॥
આ બાર મહાપરાક્રમી સેનાપતિઓ પોતાના સૈનિકો સાથે રામ પર જ ધસી ગયા, ઉત્તમ બાણો વરસાવતા.
3.26.29
ततः पावकसंकाशैर्हेमवज्रविभूषितैः।
जघान शेषं तेजस्वी तस्य सैन्यस्य सायकैः ॥ ३.२६.२९ ॥
પછી તેજસ્વી રામે અગ્નિ સમાન, સોના અને વજ્રથી શોભિત બાણોથી તે સૈન્યના બાકીનાનો સંહાર કર્યો.
3.26.30
ते रुक्मपुङ्खा विशिखाः सधूमा इव पावकाः।
निजघ्नुस्तानि रक्षांसि वज्रा इव महाद्रुमान् ॥ ३.२६.३० ॥
સોનાની પાંખવાળા તે બાણો ધૂમાડા સહિતના અગ્નિ જેવા હતા; વજ્ર જેમ મોટા વૃક્ષોને પાડે તેમ તેમણે તે રાક્ષસોને પાડ્યા.
3.26.31
रक्षसां तु शतं रामः शतेनैकेन किर्णना।
सहस्रं तु सहस्रेण जघान रणमूर्धनि ॥ ३.२६.३१ ॥
યુદ્ધના મોખરે રામે એક જ બાણથી રાક્ષસોમાંથી સો અને હજાર બાણોથી હજારને હણી નાખ્યા.
3.26.32
तैर्भिन्नवर्माभरणाश्छिन्नभिन्नशरासनाः।
निपेतुः शोणितादिग्धा धरण्यां रजनीचराः ॥ ३.२६.३२ ॥
તે બાણોથી તેમનાં બખ્તર અને આભૂષણો ભેદાયાં, ધનુષ્યો કપાઈ-તૂટી ગયાં, અને લોહીથી લથપથ રજનીચરો ધરતી પર ઢળી પડ્યા.
3.26.33
तैर्मुक्तकेशैः समरे पतितैः शोणितोक्षितैः।
विस्तीर्णा वसुधा कृत्स्ना महावेदिः कुशैरिव ॥ ३.२६.३३ ॥
યુદ્ધમાં પડેલા, છૂટા વાળવાળા, લોહીથી છંટાયેલા તેમનાં શરીરોથી આખી ધરતી કુશના આસનથી પાથરેલી મહાવેદી જેવી વિસ્તરી ગઈ.
3.26.34
तत्क्षणे तु महाघोरं वनं निहतराक्षसम्।
बभूव निरयप्रख्यं मांसशोणितकर्दमम् ॥ ३.२६.३४ ॥
તે ક્ષણે રાક્ષસો હણાતાં એ વન અતિ ભયંકર બન્યું, માંસ અને લોહીના કીચડથી ભરેલા નરક જેવું થયું.
3.26.35
चतुर्दशसहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम्।
हतान्येकेन रामेण मानुषेण पदातिना ॥ ३.२६.३५ ॥
ભયંકર કર્મ કરનારા ચૌદ હજાર રાક્ષસો, પગે ચાલતા એક મનુષ્ય રામ દ્વારા હણાયા.
3.26.36
तस्य सैन्यस्य सर्वस्य खरः शेषो महारथः।
राक्षसस्त्रिशिराश्चैव रामश्च रिपुसूदनः ॥ ३.२६.३६ ॥
એ સમગ્ર સેનામાં બાકી રહ્યા હતા મહારથી ખર, રાક્ષસ ત્રિશિરા અને શત્રુસંહારક રામ.
3.26.37
शेषा हता महावीर्या राक्षसा रणमूर्धनि।
घोरा दुर्विषहाः सर्वे लक्ष्मणस्याग्रजेन ते ॥ ३.२६.३७ ॥
બાકી રહેલા મહાપરાક્રમી, ભયંકર અને દુર્જય રાક્ષસો સૌ યુદ્ધના અગ્રભાગે લક્ષ્મણના મોટા ભાઈ (રામ) દ્વારા મરાયા.
3.26.38
ततस्तु तद्भीमबलं महाहवे
समीक्ष्य रामेण हतं बलीयसा।
रथेन रामं महता खरस्ततः
समाससादेन्द्र इवोद्यताशनिः ॥ ३.२६.३८ ॥
મહાયુદ્ધમાં બળવાન રામ દ્વારા તે ભયંકર સેનાનો વધ થયેલો જોઈને ખર મોટા રથમાં રામની સામે આવ્યો; ઉગામેલા વજ્ર સાથે ઇન્દ્ર આવે તેમ.