వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 3.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.26.1
दूषणस्तु स्वकं सैन्यं हन्यमानं विलोक्य च।
संदिदेश महाबाहुर्भीमवेगान् दुरासदान् ॥ ३.२६.१ ॥
దూషణుడు తన సైన్యం హతమవడం చూసి, ఆ మహాబాహుడు భయంకర వేగం గల, ఎదుర్కొనశక్యం కాని (రాక్షసులకు) ఆజ్ఞాపించాడు.
3.26.2
राक्षसान् पञ्चसाहस्रान् समरेष्वनिवर्तिनः।
ते शूलैः पट्टिशैः खड्गैः शिलावर्षैर्द्रुमैरपि ॥ ३.२६.२ ॥
యుద్ధంలో వెనుతిరగని ఐదువేల రాక్షసులు; వారు శూలాలతో, పట్టిశాలతో, ఖడ్గాలతో, రాళ్ల వర్షంతో, వృక్షాలతో (పోరాడారు).
3.26.3
शरवर्षैरविच्छिन्नं ववर्षुस्तं समन्ततः।
तद् द्रुमाणां शिलानां च वर्षं प्राणहरं महत् ॥ ३.२६.३ ॥
బాణాల అవిచ్ఛిన్న వర్షంతో వారు అతనిపై నాలుగు దిక్కులా వర్షం కురిపించారు; వృక్షాలు, రాళ్లు కురిపించిన ఆ ప్రాణహరమైన మహా వర్షం (అది).
3.26.4
प्रतिजग्राह धर्मात्मा राघवस्तीक्ष्णसायकैः।
प्रतिगृह्य च तद् वर्षं निमीलित इवर्षभः ॥ ३.२६.४ ॥
ధర్మాత్ముడైన రాఘవుడు వాడి బాణాలతో దానిని ఎదుర్కొన్నాడు; ఆ వర్షాన్ని స్వీకరించి, ఎద్దులా కళ్లు మూసుకున్నవాడిలా నిలిచాడు.
3.26.5
रामः क्रोधं परं लेभे वधार्थं सर्वरक्षसाम्।
ततः क्रोधसमाविष्टः प्रदीप्त इव तेजसा ॥ ३.२६.५ ॥
రాముడు రాక్షసులందరినీ వధించడానికి అత్యధిక కోపం పొందాడు; అప్పుడు కోపంతో నిండిన అతడు తేజస్సుతో ప్రజ్వలించే అగ్నిలా (వెలిగాడు).
3.26.6
शरैरभ्यकिरत् सैन्यं सर्वतः सहदूषणम्।
ततः सेनापतिः क्रुद्धो दूषणः शत्रुदूषणः ॥ ३.२६.६ ॥
బాణాలతో అతడు దూషణునితో సహా సైన్యాన్ని నలుదిక్కులా కప్పాడు; అప్పుడు సేనాపతి, కోపించిన దూషణుడు, శత్రువులను బాధించేవాడు (ముందుకు వచ్చాడు).
3.26.7
शरैरशनिकल्पैस्तं राघवं समवारयत्।
ततो रामः सुसंक्रुद्धः क्षुरेणास्य महद् धनुः ॥ ३.२६.७ ॥
పిడుగుల వంటి బాణాలతో అతడు రాఘవుని అడ్డుకున్నాడు. అప్పుడు మిక్కిలి కోపించిన రాముడు క్షురప్రంతో అతని పెద్ద ధనస్సును ఛేదించాడు.
3.26.8
चिच्छेद समरे वीरश्चर्तुभिश्चतुरो हयान्।
हत्वा चाश्वान् शरैस्तीक्ष्णैरर्धचन्द्रेण सारथेः ॥ ३.२६.८ ॥
ఆ వీరుడు యుద్ధంలో నాలుగు బాణాలతో అతని నాలుగు గుర్రాలను ఛేదించాడు; పదునైన బాణాలతో గుర్రాలను చంపి, అర్ధచంద్ర బాణంతో సారథిని...
3.26.9
शिरो जहार तद्रक्षस्त्रिभिर्विव्याध वक्षसि।
स च्छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः ॥ ३.२६.९ ॥
అతడు ఆ రాక్షసుని తల నరికాడు; మూడు బాణాలతో అతని రొమ్మును ఛేదించాడు. అతని ధనస్సు విరిగింది, రథం లేకుండా పోయాడు, గుర్రాలు చంపబడ్డాయి, సారథీ చంపబడ్డాడు.
3.26.10
जग्राह गिरिशृङ्गाभं परिघं रोमहर्षणम्।
वेष्टितं काञ्चनैः पट्टैर्देवसैन्याभिमर्दनम् ॥ ३.२६.१० ॥
పర్వత శిఖరంలా ఉండి, రోమాంచం కలిగించే, బంగారు పట్టీలతో చుట్టబడిన, దేవసేనను నలిపివేసే పరిఘాన్ని అతడు పట్టుకున్నాడు.
3.26.11
आयसैः शङ्कुभिस्तीक्ष्णैः कीर्णं परवसोक्षितम्।
वज्राशनिसमस्पर्शं परगोपुरदारणम् ॥ ३.२६.११ ॥
ఇనుప కూర్మైన మేకులతో అలంకరించబడి, శత్రువుల కొవ్వు-రక్తంతో తడిసి, వజ్రం, పిడుగు వంటి స్పర్శ కలిగి, శత్రుపట్టణ ద్వారాలను బద్దలు కొట్టేది.
3.26.12
तं महोरगसंकाशं प्रगृह्य परिघं रणे।
दूषणोऽभ्यपतद् रामं क्रूरकर्मा निशाचरः ॥ ३.२६.१२ ॥
ఆ మహాసర్పం వంటి పరిఘాన్ని యుద్ధంలో పట్టుకుని, క్రూరకర్ముడైన రాక్షసుడు దూషణుడు రాముని మీదకు దూకాడు.
3.26.13
तस्याभिपतमानस्य दूषणस्य च राघवः।
द्वाभ्यां शराभ्यां चिच्छेद सहस्ताभरणौ भुजौ ॥ ३.२६.१३ ॥
తనపై దూకుతున్న దూషణుని రెండు బాహువులను రాఘవుడు రెండు బాణాలతో, చేతులు ఆభరణాలతో సహా ఖండించాడు.
3.26.14
भ्रष्टस्तस्य महाकायः पपात रणमूर्धनि।
परिघश्छिन्नहस्तस्य शक्रध्वज इवाग्रतः ॥ ३.२६.१४ ॥
ఆ మహాకాయుడు యుద్ధభూమి ముందు భాగంలో పడిపోయాడు; చేయి తెగిన అతని పరిఘం ఇంద్రధ్వజంలా ముందు పడింది.
3.26.15
कराभ्यां च विकीर्णाभ्यां पपात भुवि दूषणः।
विषाणाभ्यां विशीर्णाभ्यां मनस्वीव महागजः ॥ ३.२६.१५ ॥
తెగి చెల్లాచెదరైన రెండు చేతులతో దూషణుడు నేలపై పడ్డాడు; విరిగిన దంతాలతో పడిపోయే మహాగజంలా.
3.26.16
दृष्ट्वा तं पतितं भूमौ दूषणं निहतं रणे।
साधु साध्विति काकुत्स्थं सर्वभूतान्यपूजयन् ॥ ३.२६.१६ ॥
యుద్ధంలో చంపబడి నేలపై పడిన దూషణుని చూసి, 'సాధు, సాధు!' అంటూ సర్వ ప్రాణులు కాకుత్స్థుని (రాముని) పూజించాయి.
3.26.17
एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धास्त्रयः सेनाग्रयायिनः।
संहत्याभ्यद्रवन् रामं मृत्युपाशावपाशिताः ॥ ३.२६.१७ ॥
ఇంతలో సేనాగ్రంలో నడిచే కోపోద్రిక్తులైన ముగ్గురు, మృత్యుపాశంతో బంధింపబడినవారిలా కలిసి రాముని మీదకు దూకారు.
3.26.18
महाकपालः स्थूलाक्षः प्रमाथी च महाबलः।
महाकपालो विपुलं शूलमुद्यम्य राक्षसः ॥ ३.२६.१८ ॥
మహాకపాలుడు, స్థూలాక్షుడు, మహాబలుడైన ప్రమాథి — మహాకపాలుడు పెద్ద శూలాన్ని పైకెత్తాడు.
3.26.19
स्थूलाक्षः पट्टिशं गृह्य प्रमाथी च परश्वधम्।
दृष्ट्वैवापततस्तांस्तु राघवः सायकैः शितैः ॥ ३.२६.१९ ॥
స్థూలాక్షుడు పట్టిశాన్ని, ప్రమాథి పరశువును చేపట్టాడు. వారు దూకివస్తుండటం చూసి రాఘవుడు వాడి బాణాలతో (ఎదుర్కొన్నాడు).
3.26.20
तीक्ष्णाग्रैः प्रतिजग्राह सम्प्राप्तानतिथीनिव।
महाकपालस्य शिरश्चिच्छेद रघुनन्दनः ॥ ३.२६.२० ॥
వాడి మొనల బాణాలతో, వచ్చిన అతిథులను స్వీకరించినట్లు వారిని ఎదుర్కొన్నాడు. రఘునందనుడు మహాకపాలుని తల తెగనరికాడు.
3.26.21
असंख्येयैस्तु बाणौघैः प्रममाथ प्रमाथिनम्।
स्थूलाक्षस्याक्षिणी स्थूले पूरयामास सायकैः ॥ ३.२६.२१ ॥
అసంఖ్యాకమైన బాణవర్షంతో ప్రమాథిని కూల్చాడు. స్థూలాక్షుని పెద్ద కళ్లను బాణాలతో నింపేశాడు.
3.26.22
स पपात हतो भूमौ विटपीव महाद्रुमः।
दूषणस्यानुगान् पञ्चसाहस्रान् कुपितः क्षणात् ॥ ३.२६.२२ ॥
అతడు హతుడై ఒక పెద్ద వృక్షం కూలినట్లు నేలపై పడ్డాడు. ఆపై కోపించిన (రాముడు) క్షణంలో దూషణుని ఐదువేల అనుచరులను (సంహరించాడు).
3.26.23
हत्वा तु पञ्चसाहस्रैरनयद् यमसादनम्।
दूषणं निहतं श्रुत्वा तस्य चैव पदानुगान् ॥ ३.२६.२३ ॥
ఐదువేలమందిని సంహరించి వారిని యమలోకానికి పంపాడు. దూషణుడు హతుడైనాడని, అతని పదాతి అనుచరులు కూడా (చనిపోయారని) విని.
3.26.24
व्यादिदेश खरः क्रुद्धः सेनाध्यक्षान् महाबलान्।
अयं विनिहतः संख्ये दूषणः सपदानुगः ॥ ३.२६.२४ ॥
కోపించిన ఖరుడు మహాబలులైన సేనాధిపతులకు ఆజ్ఞాపించాడు — "యుద్ధంలో ఈ దూషణుడు తన పదాతి అనుచరులతో హతుడయ్యాడు."
3.26.25
महत्या सेनया सार्धं युद्ध्वा रामं कुमानुषम्।
शस्त्रैर्नानाविधाकारैर्हनध्वं सर्वराक्षसाः ॥ ३.२६.२५ ॥
గొప్ప సేనతో కుమానుషుడైన రాముడితో యుద్ధం చేసి, పలు రకాల ఆయుధాలతో, ఓ రాక్షసులారా, అతడిని సంహరించండి.
3.26.26
एवमुक्त्वा खरः क्रुद्धो राममेवाभिदुद्रुवे।
श्येनगामी पृथुग्रीवो यज्ञशत्रुर्विहंगमः ॥ ३.२६.२६ ॥
ఇలా చెప్పి కోపోద్రిక్తుడైన ఖరుడు రాముడిపైనే దూకాడు. గద్దలా వేగంగా పోయేవాడు, మందమైన మెడ కలవాడు, యజ్ఞాలకు శత్రువు, పక్షిలాంటివాడు.
3.26.27
दुर्जयः करवीराक्षः परुषः कालकार्मुकः।
हेममाली महामाली सर्पास्यो रुधिराशनः ॥ ३.२६.२७ ॥
దుర్జయుడు, కరవీరాక్షుడు, పరుషుడు, కాలకార్ముకుడు, హేమమాలి, మహామాలి, సర్పాస్యుడు, రుధిరాశనుడు.
3.26.28
द्वादशैते महावीर्या बलाध्यक्षाः ससैनिकाः।
राममेवाभ्यधावन्त विसृजन्तः शरोत्तमान् ॥ ३.२६.२८ ॥
ఈ పన్నెండుమంది మహాపరాక్రమ సేనాధిపతులు తమ సైనికులతో కలిసి రాముడిపైనే దూకారు, ఉత్తమ బాణాలను ప్రయోగిస్తూ.
3.26.29
ततः पावकसंकाशैर्हेमवज्रविभूषितैः।
जघान शेषं तेजस्वी तस्य सैन्यस्य सायकैः ॥ ३.२६.२९ ॥
అప్పుడు తేజస్వి అగ్నితో సమానంగా ప్రకాశించే, బంగారం మరియు వజ్రంతో అలంకరించిన బాణాలతో ఆ సేనలోని మిగిలినవారిని సంహరించాడు.
3.26.30
ते रुक्मपुङ्खा विशिखाः सधूमा इव पावकाः।
निजघ्नुस्तानि रक्षांसि वज्रा इव महाद्रुमान् ॥ ३.२६.३० ॥
బంగారు రెక్కలున్న ఆ బాణాలు పొగతో కూడిన అగ్నుల్లా ఉన్నాయి; వజ్రాలు మహా వృక్షాలను కూలదోసినట్లు అవి ఆ రాక్షసులను కూల్చాయి.
3.26.31
रक्षसां तु शतं रामः शतेनैकेन किर्णना।
सहस्रं तु सहस्रेण जघान रणमूर्धनि ॥ ३.२६.३१ ॥
యుద్ధభూమి ముందు భాగంలో రాముడు ఒక బాణంతో రాక్షసులలో వంద మందిని, వెయ్యి బాణాలతో వెయ్యి మందిని చంపాడు.
3.26.32
तैर्भिन्नवर्माभरणाश्छिन्नभिन्नशरासनाः।
निपेतुः शोणितादिग्धा धरण्यां रजनीचराः ॥ ३.२६.३२ ॥
ఆ బాణాలతో కవచాలు, ఆభరణాలు చీలిపోయి, విల్లులు ముక్కలై, రక్తంతో తడిసిన రాత్రిచరులు నేలపై కూలిపోయారు.
3.26.33
तैर्मुक्तकेशैः समरे पतितैः शोणितोक्षितैः।
विस्तीर्णा वसुधा कृत्स्ना महावेदिः कुशैरिव ॥ ३.२६.३३ ॥
యుద్ధంలో పడిన, విరబోసుకున్న జుట్టుతో, రక్తంతో తడిసిన వారి శవాలతో భూమి అంతా కుశదర్భలతో పరచిన మహావేదిలా విస్తరించింది.
3.26.34
तत्क्षणे तु महाघोरं वनं निहतराक्षसम्।
बभूव निरयप्रख्यं मांसशोणितकर्दमम् ॥ ३.२६.३४ ॥
ఆ క్షణంలోనే రాక్షసులు చంపబడడంతో ఆ అడవి మిక్కిలి భయంకరమై, మాంసరక్త బురదతో నిండిన నరకంలా మారింది.
3.26.35
चतुर्दशसहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम्।
हतान्येकेन रामेण मानुषेण पदातिना ॥ ३.२६.३५ ॥
భయంకర కార్యాలు చేసే పదునాలుగువేల రాక్షసులు, కాలినడకన వచ్చిన ఒక్క మానవుడు రాముని చేత చంపబడ్డారు.
3.26.36
तस्य सैन्यस्य सर्वस्य खरः शेषो महारथः।
राक्षसस्त्रिशिराश्चैव रामश्च रिपुसूदनः ॥ ३.२६.३६ ॥
ఆ సైన్యమంతటిలో మిగిలినవారు మహారథుడైన ఖరుడు, రాక్షసుడు త్రిశిరుడు, శత్రునాశకుడైన రాముడు మాత్రమే.
3.26.37
शेषा हता महावीर्या राक्षसा रणमूर्धनि।
घोरा दुर्विषहाः सर्वे लक्ष्मणस्याग्रजेन ते ॥ ३.२६.३७ ॥
మిగిలిన మహాపరాక్రమవంతులైన, భయంకరులైన, ఎదుర్కోవడానికి కష్టమైన రాక్షసులందరూ యుద్ధ ముందు భాగంలో లక్ష్మణుని అన్నయ్య చేత హతమయ్యారు.
3.26.38
ततस्तु तद्भीमबलं महाहवे
समीक्ष्य रामेण हतं बलीयसा।
रथेन रामं महता खरस्ततः
समाससादेन्द्र इवोद्यताशनिः ॥ ३.२६.३८ ॥
మహాయుద్ధంలో బలవంతుడైన రాముడి చేత ఆ భయంకర సేన హతమవడం చూసి, ఖరుడు పెద్ద రథంపై రాముడి ఎదుటకు వచ్చాడు; ఎత్తిన వజ్రాయుధంతో ఇంద్రుడు వచ్చినట్లు.