વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 3.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.3.1
अथोवाच पुनर्वाक्यं विराधः पूरयन् वनम्।
पृच्छतो मम हि ब्रूतं कौ युवां क्व गमिष्यथः ॥ ३.३.१ ॥
પછી વિરાધે વનને ગજાવતાં ફરી આ શબ્દો કહ્યા— "હું પૂછું છું; તમે બંને કોણ છો અને ક્યાં જશો તે કહો."
3.3.2
तमुवाच ततो रामो राक्षसं ज्वलिताननम्।
पृच्छन्तं सुमहातेजा इक्ष्वाकुकुलमात्मनः ॥ ३.३.२ ॥
ત્યારે મહાતેજસ્વી રામે, બળતા મુખવાળા તે રાક્ષસને, જે પૂછતો હતો તેને, પોતાનું ઇક્ષ્વાકુ કુળ કહીને ઉત્તર આપ્યો.
3.3.3
क्षत्रियौ वृत्तसम्पन्नौ विद्धि नौ वनगोचरौ।
त्वां तु वेदितुमिच्छावः कस्त्वं चरसि दण्डकान् ॥ ३.३.३ ॥
અમને ક્ષત્રિય, સદાચારી અને વનમાં વિચરનારા જાણ. પણ અમે તને જાણવા ઇચ્છીએ છીએ — દંડકવનમાં ફરનારો તું કોણ છે?
3.3.4
तमुवाच विराधस्तु रामं सत्यपराक्रमम्।
हन्त वक्ष्यामि ते राजन् निबोध मम राघव ॥ ३.३.४ ॥
ત્યારે વિરાધે સત્યપરાક્રમી રામને કહ્યું— "સારું, હે રાજન્, હું તને કહીશ; હે રાઘવ, મારી વાત સાંભળ."
3.3.5
पुत्रः किल जवस्याहं माता मम शतह्रदा।
विराध इति मामाहुः पृथिव्यां सर्वराक्षसाः ॥ ३.३.५ ॥
હું જવનો પુત્ર છું; મારી માતા શતહ્રદા છે. પૃથ્વી પરના બધા રાક્ષસો મને વિરાધ કહે છે.
3.3.6
तपसा चाभिसम्प्राप्ता ब्रह्मणो हि प्रसादजा।
शस्त्रेणावध्यता लोकेऽच्छेद्याभेद्यत्वमेव च ॥ ३.३.६ ॥
તપ વડે અને બ્રહ્માની કૃપાથી મેં આ મેળવ્યું છે — જગતમાં શસ્ત્રથી મારો વધ ન થવો, અને હું છેદી ન શકાય તેવો તેમજ ભેદી ન શકાય તેવો હોવો.
3.3.7
उत्सृज्य प्रमदामेनामनपेक्षौ यथागतम्।
त्वरमाणौ पलायेथां न वां जीवितमाददे ॥ ३.३.७ ॥
આ સ્ત્રીને છોડીને, કોઈ પરવા કર્યા વિના, જે માર્ગે આવ્યા હતા તે જ માર્ગે તમે બંને ઝડપથી ભાગી જાઓ; હું તમારો જીવ નહીં લઉં.
3.3.8
तं रामः प्रत्युवाचेदं कोपसंरक्तलोचनः।
राक्षसं विकृताकारं विराधं पापचेतसम् ॥ ३.३.८ ॥
ક્રોધથી લાલ આંખોવાળા રામે વિકૃત આકારવાળા, પાપી મનવાળા તે રાક્ષસ વિરાધને આ કહ્યું.
3.3.9
क्षुद्र धिक् त्वां तु हीनार्थं मृत्युमन्वेषसे ध्रुवम्।
रणे प्राप्स्यसि संतिष्ठ न मे जीवन् विमोक्ष्यसे ॥ ३.३.९ ॥
અરે નીચ, તને ધિક્કાર! ચોક્કસ તું નિરર્થક હેતુથી મૃત્યુને શોધે છે; યુદ્ધમાં તું તેને પામીશ. ઊભો રહે, મારા હાથમાંથી તું જીવતો છૂટીશ નહીં.
3.3.10
ततः सज्यं धनुः कृत्वा रामः सुनिशितान् शरान्।
सुशीघ्रमभिसंधाय राक्षसं निजघान ह ॥ ३.३.१० ॥
પછી રામે ધનુષ પર પણછ ચડાવી, અત્યંત તીક્ષ્ણ બાણ ઝડપથી સાંધીને તે રાક્ષસને હણી નાખ્યો.
3.3.11
धनुषा ज्यागुणवता सप्त बाणान् मुमोच ह।
रुक्मपुङ्खान् महावेगान् सुपर्णानिलतुल्यगान् ॥ ३.३.११ ॥
પણછવાળા ધનુષથી રામે સાત બાણ છોડ્યા; તેમના પીંછા સોનાના હતા, તેઓ અતિ વેગવાળા હતા અને ગરુડ કે પવન સમાન ગતિ કરતા હતા.
3.3.12
ते शरीरं विराधस्य भित्त्वा बर्हिणवाससः।
निपेतुः शोणितादिग्धा धरण्यां पावकोपमाः ॥ ३.३.१२ ॥
મોરપીંછથી શણગારેલા તે બાણો વિરાધનું શરીર વીંધીને, લોહીથી લથબથ થઈ અગ્નિ સમાન ધરતી પર પડ્યા.
3.3.13
स विद्धो न्यस्य वैदेहीं शूलमुद्यम्य राक्षसः।
अभ्यद्रवत् सुसंक्रुद्धस्तदा रामं सलक्ष्मणम् ॥ ३.३.१३ ॥
બાણોથી ઘાયલ થયેલા તે રાક્ષસે વૈદેહીને નીચે મૂકી, ભાલો ઉગામ્યો અને અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને ત્યારે રામ અને લક્ષ્મણ પર ધસી આવ્યો.
3.3.14
स विनद्य महानादं शूलं शक्रध्वजोपमम्।
प्रगृह्याशोभत तदा व्यात्तानन इवान्तकः ॥ ३.३.१४ ॥
મહાન ગર્જના કરીને, ઇન્દ્રધ્વજ સમાન તે ભાલો પકડીને, ત્યારે ખુલ્લા મુખવાળા યમની જેમ તે શોભી ઊઠ્યો.
3.3.15
अथ तौ भ्रातरौ दीप्तं शरवर्षं ववर्षतुः।
विराधे राक्षसे तस्मिन् कालान्तकयमोपमे ॥ ३.३.१५ ॥
ત્યારે તે બંને ભાઈઓએ કાળ, અંતક અને યમ સમાન તે રાક્ષસ વિરાધ પર બળતાં બાણોનો વરસાદ વરસાવ્યો.
3.3.16
स प्रहस्य महारौद्रः स्थित्वाजृम्भत राक्षसः।
जृम्भमाणस्य ते बाणाः कायान्निष्पेतुराशुगाः ॥ ३.३.१६ ॥
તે મહાભયંકર રાક્ષસ હસીને ઊભો રહ્યો અને બગાસું ખાધું; બગાસું ખાતાં તેના શરીરમાંથી તે વેગવાન બાણો બહાર નીકળ્યા.
3.3.17
स्पर्शात् तु वरदानेन प्राणान् संरोध्य राक्षसः।
विराधः शूलमुद्यम्य राघवावभ्यधावत ॥ ३.३.१७ ॥
વરદાનને કારણે સ્પર્શથી જ પ્રાણ રોકી રાખનાર રાક્ષસ વિરાધે ભાલો ઉગામીને બંને રાઘવો પર ધસારો કર્યો.
3.3.18
तच्छूलं वज्रसंकाशं गगने ज्वलनोपमम्।
द्वाभ्यां शराभ्यां चिच्छेद रामः शस्त्रभृतां वरः ॥ ३.३.१८ ॥
વજ્ર સમાન, આકાશમાં અગ્નિ જેવા ચમકતા તે ભાલાને શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ રામે બે બાણોથી કાપી નાખ્યો.
3.3.19
तद् रामविशिखैश्छिन्नं शूलं तस्यापतद् भुवि।
पपाताशनिना छिन्नं मेरोरिव शिलातलम् ॥ ३.३.१९ ॥
રામનાં બાણોથી કપાયેલો તે શૂળ તેના હાથમાંથી ભૂમિ પર પડ્યો, જેમ મેરુ પર્વતની શિલા વજ્રથી તૂટી પડે.
3.3.20
तौ खड्गौ क्षिप्रमुद्यम्य कृष्णसर्पाविवोद्यतौ।
तूर्णमापेततुस्तस्य तदा प्रहरतां बलात् ॥ ३.३.२० ॥
તેઓ બંને કાળા સર્પોની જેમ ઊંચી કરેલી તલવારો ઝડપથી ઉગામીને, બળપૂર્વક પ્રહાર કરવા તેના તરફ દોડ્યા.
3.3.21
स वध्यमानः सुभृशं भुजाभ्यां परिगृह्य तौ।
अप्रकम्प्यौ नरव्याघ्रौ रौद्रः प्रस्थातुमैच्छत ॥ ३.३.२१ ॥
અત્યંત માર ખાઈને પણ તે ભયંકર રાક્ષસે પોતાના હાથોથી તે બંને નરશ્રેષ્ઠોને પકડીને, અચળ રહીને ત્યાંથી ચાલ્યા જવાની ઇચ્છા કરી.
3.3.22
तस्याभिप्रायमाज्ञाय रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।
वहत्वयमलं तावत् पथानेन तु राक्षसः ॥ ३.३.२२ ॥
તેનો ઇરાદો સમજીને રામે લક્ષ્મણને કહ્યું, "આ રાક્ષસ હાલ આ જ માર્ગે આપણને લઈ જાય."
3.3.23
यथा चेच्छति सौमित्रे तथा वहतु राक्षसः।
अयमेव हि नः पन्था येन याति निशाचरः ॥ ३.३.२३ ॥
હે સૌમિત્રિ, તે જેમ ઇચ્છે તેમ આ રાક્ષસ આપણને લઈ જાય; જે માર્ગે આ નિશાચર જાય છે, એ જ આપણો પણ માર્ગ છે.
3.3.24
स तु स्वबलवीर्येण समुत्क्षिप्य निशाचरः।
बालाविव स्कन्धगतौ चकारातिबलोद्धतः ॥ ३.३.२४ ॥
પોતાના બળ અને પરાક્રમથી તે અતિબળવાન, ઉદ્ધત નિશાચરે તે બંનેને ઊંચકીને, બે બાળકોની જેમ પોતાના ખભા પર બેસાડી દીધા.
3.3.25
तावारोप्य ततः स्कन्धं राघवौ रजनीचरः।
विराधो विनदन् घोरं जगामाभिमुखो वनम् ॥ ३.३.२५ ॥
પછી એ રાક્ષસ વિરાધ બંને રાઘવોને ખભા પર બેસાડીને ભયંકર ગર્જના કરતો સીધો વન તરફ ચાલ્યો ગયો.
3.3.26
वनं महामेघनिभं प्रविष्टो
द्रुमैर्महद्भिर्विविधैरुपेतम्।
नानाविधैः पक्षिकुलैर्विचित्रं
शिवायुतं व्यालमृगैर्विकीर्णम् ॥ ३.३.२६ ॥
મહામેઘ જેવા દેખાતા એ વનમાં તે પ્રવેશ્યો; જે અનેક પ્રકારનાં મોટાં વૃક્ષોથી ભરેલું, નાનાવિધ પક્ષીસમૂહોથી વિચિત્ર અને શિયાળો તથા હિંસક પશુઓથી વ્યાપ્ત હતું.