ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 3.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.3.1
अथोवाच पुनर्वाक्यं विराधः पूरयन् वनम्।
पृच्छतो मम हि ब्रूतं कौ युवां क्व गमिष्यथः ॥ ३.३.१ ॥
ਫਿਰ ਵਿਰਾਧ ਨੇ ਬਣ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾਉਂਦਿਆਂ ਫਿਰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ— "ਮੈਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੌਣ ਹੋ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੋਗੇ, ਦੱਸੋ।"
3.3.2
तमुवाच ततो रामो राक्षसं ज्वलिताननम्।
पृच्छन्तं सुमहातेजा इक्ष्वाकुकुलमात्मनः ॥ ३.३.२ ॥
ਤਦ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਮ ਨੇ, ਬਲਦੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ, ਜੋ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਕੁਲ ਦੱਸ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
3.3.3
क्षत्रियौ वृत्तसम्पन्नौ विद्धि नौ वनगोचरौ।
त्वां तु वेदितुमिच्छावः कस्त्वं चरसि दण्डकान् ॥ ३.३.३ ॥
ਸਾਨੂੰ ਖੱਤਰੀ, ਸਦਾਚਾਰੀ ਅਤੇ ਬਣ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਣ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ — ਦੰਡਕ ਬਣ ਵਿੱਚ ਫਿਰਨ ਵਾਲਾ ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ?
3.3.4
तमुवाच विराधस्तु रामं सत्यपराक्रमम्।
हन्त वक्ष्यामि ते राजन् निबोध मम राघव ॥ ३.३.४ ॥
ਤਦ ਵਿਰਾਧ ਨੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ— "ਚੰਗਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।"
3.3.5
पुत्रः किल जवस्याहं माता मम शतह्रदा।
विराध इति मामाहुः पृथिव्यां सर्वराक्षसाः ॥ ३.३.५ ॥
ਮੈਂ ਜਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਸ਼ਤਹ੍ਰਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਵਿਰਾਧ ਆਖਦੇ ਹਨ।
3.3.6
तपसा चाभिसम्प्राप्ता ब्रह्मणो हि प्रसादजा।
शस्त्रेणावध्यता लोकेऽच्छेद्याभेद्यत्वमेव च ॥ ३.३.६ ॥
ਤਪ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਪਾਇਆ ਹੈ — ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸਤਰ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਵਧ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਕੱਟਿਆ ਤੇ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣਾ।
3.3.7
उत्सृज्य प्रमदामेनामनपेक्षौ यथागतम्।
त्वरमाणौ पलायेथां न वां जीवितमाददे ॥ ३.३.७ ॥
ਇਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪਰਵਾਹ ਦੇ, ਜਿਸ ਰਾਹ ਤੋਂ ਆਏ ਸੀ ਉਸੇ ਰਾਹ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜ ਜਾਓ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਨ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗਾ।
3.3.8
तं रामः प्रत्युवाचेदं कोपसंरक्तलोचनः।
राक्षसं विकृताकारं विराधं पापचेतसम् ॥ ३.३.८ ॥
ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਵਿਗੜੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਪਾਪੀ ਮਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਿਰਾਧ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
3.3.9
क्षुद्र धिक् त्वां तु हीनार्थं मृत्युमन्वेषसे ध्रुवम्।
रणे प्राप्स्यसि संतिष्ठ न मे जीवन् विमोक्ष्यसे ॥ ३.३.९ ॥
ਓ ਨੀਚ, ਤੈਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ! ਯਕੀਨਨ ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਮੌਤ ਨੂੰ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈਂ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਉਹ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ। ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿ, ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਤੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਛੁੱਟੇਂਗਾ।
3.3.10
ततः सज्यं धनुः कृत्वा रामः सुनिशितान् शरान्।
सुशीघ्रमभिसंधाय राक्षसं निजघान ह ॥ ३.३.१० ॥
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਉੱਤੇ ਤਾਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰ ਝੱਟ ਚਲਾਏ ਅਤੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
3.3.11
धनुषा ज्यागुणवता सप्त बाणान् मुमोच ह।
रुक्मपुङ्खान् महावेगान् सुपर्णानिलतुल्यगान् ॥ ३.३.११ ॥
ਤਾਰ ਵਾਲੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੇ ਸੱਤ ਤੀਰ ਛੱਡੇ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖੰਭ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਸਨ ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਜਾਂ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਚੱਲਦੇ ਸਨ।
3.3.12
ते शरीरं विराधस्य भित्त्वा बर्हिणवाससः।
निपेतुः शोणितादिग्धा धरण्यां पावकोपमाः ॥ ३.३.१२ ॥
ਮੋਰ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਉਹ ਤੀਰ ਵਿਰਾਧ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜ ਕੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
3.3.13
स विद्धो न्यस्य वैदेहीं शूलमुद्यम्य राक्षसः।
अभ्यद्रवत् सुसंक्रुद्धस्तदा रामं सलक्ष्मणम् ॥ ३.३.१३ ॥
ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਉਤਾਰ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਝਪਟਿਆ।
3.3.14
स विनद्य महानादं शूलं शक्रध्वजोपमम्।
प्रगृह्याशोभत तदा व्यात्तानन इवान्तकः ॥ ३.३.१४ ॥
ਵੱਡੀ ਗਰਜ ਕਰਕੇ, ਇੰਦਰ-ਧਵਜ ਵਰਗਾ ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੂੰਹ ਅੱਡੇ ਹੋਏ ਯਮ ਵਾਂਗ ਉਹ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਇਆ।
3.3.15
अथ तौ भ्रातरौ दीप्तं शरवर्षं ववर्षतुः।
विराधे राक्षसे तस्मिन् कालान्तकयमोपमे ॥ ३.३.१५ ॥
ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਕਾਲ, ਅੰਤਕ ਅਤੇ ਯਮ ਵਰਗੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਿਰਾਧ ਉੱਤੇ ਦਹਿਕਦੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
3.3.16
स प्रहस्य महारौद्रः स्थित्वाजृम्भत राक्षसः।
जृम्भमाणस्य ते बाणाः कायान्निष्पेतुराशुगाः ॥ ३.३.१६ ॥
ਉਹ ਮਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੱਸ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜੰਭਾਈ ਲਈ; ਜੰਭਾਈ ਲੈਂਦਿਆਂ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਹ ਤੇਜ਼ ਬਾਣ ਨਿਕਲ ਪਏ।
3.3.17
स्पर्शात् तु वरदानेन प्राणान् संरोध्य राक्षसः।
विराधः शूलमुद्यम्य राघवावभ्यधावत ॥ ३.३.१७ ॥
ਵਰਦਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਰੋਕ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਿਰਾਧ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਉਠਾ ਕੇ ਦੋਹਾਂ ਰਾਘਵਾਂ ਵੱਲ ਝਪਟਿਆ।
3.3.18
तच्छूलं वज्रसंकाशं गगने ज्वलनोपमम्।
द्वाभ्यां शराभ्यां चिच्छेद रामः शस्त्रभृतां वरः ॥ ३.३.१८ ॥
ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਦਮਕਦੇ ਉਸ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨੂੰ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਨੇ ਦੋ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
3.3.19
तद् रामविशिखैश्छिन्नं शूलं तस्यापतद् भुवि।
पपाताशनिना छिन्नं मेरोरिव शिलातलम् ॥ ३.३.१९ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਉਸਦੇ ਹੱਥੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਦੀ ਸ਼ਿਲਾ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਡਿੱਗੇ।
3.3.20
तौ खड्गौ क्षिप्रमुद्यम्य कृष्णसर्पाविवोद्यतौ।
तूर्णमापेततुस्तस्य तदा प्रहरतां बलात् ॥ ३.३.२० ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਕਾਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਠੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੁਰੰਤ ਉਠਾ ਕੇ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਵੱਲ ਝਪਟ ਪਏ।
3.3.21
स वध्यमानः सुभृशं भुजाभ्यां परिगृह्य तौ।
अप्रकम्प्यौ नरव्याघ्रौ रौद्रः प्रस्थातुमैच्छत ॥ ३.३.२१ ॥
ਬਹੁਤ ਮਾਰ ਖਾ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹਿੱਲੇ ਉੱਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।
3.3.22
तस्याभिप्रायमाज्ञाय रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।
वहत्वयमलं तावत् पथानेन तु राक्षसः ॥ ३.३.२२ ॥
ਉਸਦਾ ਇਰਾਦਾ ਸਮਝ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਰਾਖਸ਼ ਫ਼ਿਲਹਾਲ ਇਸੇ ਰਾਹ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਦਿਓ।"
3.3.23
यथा चेच्छति सौमित्रे तथा वहतु राक्षसः।
अयमेव हि नः पन्था येन याति निशाचरः ॥ ३.३.२३ ॥
ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਰਾਖਸ਼ ਸਾਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇ; ਜਿਸ ਰਾਹ ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਾਡਾ ਵੀ ਰਾਹ ਹੈ।
3.3.24
स तु स्वबलवीर्येण समुत्क्षिप्य निशाचरः।
बालाविव स्कन्धगतौ चकारातिबलोद्धतः ॥ ३.३.२४ ॥
ਆਪਣੇ ਬਲ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਉਸ ਅਤਿਬਲੀ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰੀ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਦੋ ਬਾਲਕਾਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਲਿਆ।
3.3.25
तावारोप्य ततः स्कन्धं राघवौ रजनीचरः।
विराधो विनदन् घोरं जगामाभिमुखो वनम् ॥ ३.३.२५ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਿਰਾਧ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਰਾਘਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਢਿਆਂ ਤੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਸਿੱਧਾ ਵਣ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
3.3.26
वनं महामेघनिभं प्रविष्टो
द्रुमैर्महद्भिर्विविधैरुपेतम्।
नानाविधैः पक्षिकुलैर्विचित्रं
शिवायुतं व्यालमृगैर्विकीर्णम् ॥ ३.३.२६ ॥
ਮਹਾਂ ਬੱਦਲ ਵਰਗੇ ਉਸ ਵਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ; ਜੋ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਗਿੱਦੜਾਂ ਤੇ ਖੂੰਖਾਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।