Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 3.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.33.1
ततः शूर्पणखा दीना रावणं लोकरावणम्।
अमात्यमध्ये संक्रुद्धा परुषं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.३३.१ ॥
Entonces Śūrpaṇakhā, afligida y colérica, pronunció palabras duras ante Rāvaṇa, el terror de los mundos, en medio de sus ministros.
3.33.2
प्रमत्तः कामभोगेषु स्वैरवृत्तो निरङ्कुशः।
समुत्पन्नं भयं घोरं बोद्धव्यं नावबुध्यसे ॥ ३.३३.२ ॥
Estás distraído, entregado a los placeres del deseo, actuando a tu antojo y sin freno; el terrible peligro que ha surgido debería percibirlo, pero no lo percibes.
3.33.3
सक्तं ग्राम्येषु भोगेषु कामवृत्तं महीपतिम्।
लुब्धं न बहु मन्यन्ते श्मशानाग्निमिव प्रजाः ॥ ३.३३.३ ॥
Los súbditos no tienen en gran estima a un rey apegado a los placeres mundanos groseros, que actúa movido por el deseo y es codicioso, como no tienen en cuenta el fuego funerario.
3.33.4
स्वयं कार्याणि यः काले नानुतिष्ठति पार्थिवः।
स तु वै सह राज्येन तैश्च कार्यैर्विनश्यति ॥ ३.३३.४ ॥
El rey que no atiende por sí mismo sus deberes a tiempo ciertamente perece, junto con su reino y con esos mismos asuntos.
3.33.5
अयुक्तचारं दुर्दर्शमस्वाधीनं नराधिपम्।
वर्जयन्ति नरा दूरान्नदीपङ्कमिव द्विपाः ॥ ३.३३.५ ॥
La gente evita desde lejos a un rey de conducta impropia, difícil de ver y dueño de sí mismo, como los elefantes evitan el lodo del río.
3.33.6
ये न रक्षन्ति विषयमस्वाधीनं नराधिपाः।
ते न वृद्ध्या प्रकाशन्ते गिरयः सागरे यथा ॥ ३.३३.६ ॥
Los reyes que, al no dominarse a sí mismos, no protegen su reino no brillan en la prosperidad, como las montañas en el mar no crecen en esplendor.
3.33.7
आत्मवद्भिर्विगृह्य त्वं देवगन्धर्वदानवैः।
अयुक्तचारश्चपलः कथं राजा भविष्यसि ॥ ३.३३.७ ॥
¿Cómo llegarás a ser rey, tú, voluble, que te has enemistado con los dioses, gandharvas y dānavas, dueños de sí mismos, y no diriges bien a tus espías?
3.33.8
त्वं तु बालस्वभावश्च बुद्धिहीनश्च राक्षस।
ज्ञातव्यं तन्न जानीषे कथं राजा भविष्यसि ॥ ३.३३.८ ॥
Tú, oh rākṣasa, tienes natura infantil y careces de sabiduría. No conoces lo que debes conocer; ¿cómo llegarás a ser rey?
3.33.9
येषां चाराश्च कोशश्च नयश्च जयतां वर।
अस्वाधीना नरेन्द्राणां प्राकृतैस्ते जनैः समाः ॥ ३.३३.९ ॥
Oh mejor de los vencedores, los reyes cuyos espías, tesoro y política no están bajo su control son iguales a la gente común.
3.33.10
यस्मात् पश्यन्ति दूरस्थान् सर्वानर्थान् नराधिपाः।
चारेण तस्मादुच्यन्ते राजानो दीर्घचक्षुषः ॥ ३.३३.१० ॥
Porque los reyes ven, mediante sus espías, todos los asuntos, incluso los lejanos, por eso se les llama de vista larga.
3.33.11
अयुक्तचारं मन्ये त्वां प्राकृतैः सचिवैर्युतः।
स्वजनं च जनस्थानं निहतं नावबुध्यसे ॥ ३.३३.११ ॥
Pienso que tus espías no están bien dirigidos y que te rodean ministros comunes; no adviertes que los tuyos y Janasthāna han sido abatidos.
3.33.12
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम्।
हतान्येकेन रामेण खरश्च सहदूषणः ॥ ३.३३.१२ ॥
Catorce mil rākṣasas de hechos terribles, y Khara junto con Dūṣaṇa, fueron abatidos por un solo hombre, Rāma.
3.33.13
ऋषीणामभयं दत्तं कृतक्षेमाश्च दण्डकाः।
धर्षितं च जनस्थानं रामेणाक्लिष्टकारिणा ॥ ३.३३.१३ ॥
A los sabios se les concedió la seguridad, el bosque de Daṇḍaka quedó protegido, y Rāma, que actúa sin esfuerzo, asaltó Janasthāna.
3.33.14
त्वं तु लुब्धः प्रमत्तश्च पराधीनश्च राक्षस।
विषये स्वे समुत्पन्नं यद् भयं नावबुध्यसे ॥ ३.३३.१४ ॥
Tú, rākṣasa, eres codicioso, descuidado y dependiente de otros, por eso no percibes el peligro surgido en tu propio reino.
3.33.15
तीक्ष्णमल्पप्रदातारं प्रमत्तं गर्वितं शठम्।
व्यसने सर्वभूतानि नाभिधावन्ति पार्थिवम् ॥ ३.३३.१५ ॥
En la desgracia, ningún ser corre hacia un rey que es duro, da poco, es descuidado, orgulloso y falso.
3.33.16
अतिमानिनमग्राह्यमात्मसम्भावितं नरम्।
क्रोधनं व्यसने हन्ति स्वजनोऽपि नराधिपम् ॥ ३.३३.१६ ॥
En la desgracia, incluso su propia gente mata a un hombre demasiado orgulloso, inaccesible, presuntuoso e iracundo, aun siendo señor de hombres.
3.33.17
नानुतिष्ठति कार्याणि भयेषु न बिभेति च।
क्षिप्रं राज्याच्च्युतो दीनस्तृणैस्तुल्यो भवेदिह ॥ ३.३३.१७ ॥
El rey que no cumple sus deberes en los peligros y no teme, al caer pronto de su reino y volverse miserable, se vuelve aquí como la hierba.
3.33.18
शुष्ककाष्ठैर्भवेत् कार्यं लोष्ठैरपि च पांसुभिः।
न तु स्थानात् परिभ्रष्टैः कार्यं स्याद् वसुधाधिपैः ॥ ३.३३.१८ ॥
Una tarea puede hacerse con palos secos, con terrones e incluso con polvo, pero ninguna obra se logra con reyes caídos de su posición.
3.33.19
उपभुक्तं यथा वासः स्रजो वा मृदिता यथा।
एवं राज्यात् परिभ्रष्टः समर्थोऽपि निरर्थकः ॥ ३.३३.१९ ॥
Como una prenda ya usada o una guirnalda aplastada no sirve para nada, así un rey caído de su reino, aunque capaz, se vuelve inútil.
3.33.20
अप्रमत्तश्च यो राजा सर्वज्ञो विजितेन्द्रियः।
कृतज्ञो धर्मशीलश्च स राजा तिष्ठते चिरम् ॥ ३.३३.२० ॥
El rey que es vigilante, omnisciente, dueño de sus sentidos, agradecido y de carácter virtuoso, perdura por mucho tiempo.
3.33.21
नयनाभ्यां प्रसुप्तो वा जागर्ति नयचक्षुषा।
व्यक्तक्रोधप्रसादश्च स राजा पूज्यते जनैः ॥ ३.३३.२१ ॥
El rey que, aun con los ojos cerrados en el sueño, permanece despierto con el ojo de la política, cuyas ira y favor son manifiestos, es honrado por el pueblo.
3.33.22
त्वं तु रावण दुर्बुद्धिर्गुणैरेतैर्विवर्जितः।
यस्य तेऽविदितश्चारै रक्षसां सुमहान् वधः ॥ ३.३३.२२ ॥
Tú, Rāvaṇa, eres de mente perversa y careces de estas cualidades; tus espías no han conocido la gran destrucción de los rākṣasas.
3.33.23
परावमन्ता विषयेषु सङ्गवान्
न देशकालप्रविभागतत्त्ववित्।
अयुक्तबुद्धिर्गुणदोषनिश्चये
विपन्नराज्यो न चिराद् विपत्स्यसे ॥ ३.३३.२३ ॥
Tú desprecias a otros, estás apegado a los objetos de los sentidos, no conoces la verdad de la división del lugar y del tiempo, y tienes una mente inestable para juzgar el mérito y la falta; habiendo perdido tu reino, pronto perecerás.
3.33.24
समीक्ष्य बुद्ध्या क्षणदाचरेश्वरः।
धनेन दर्पेण बलेन चान्वितो
विचिन्तयामास चिरं स रावणः ॥ ३.३३.२४ ॥
Tras considerar con su intelecto, Rāvaṇa, señor de los errantes nocturnos, dotado de riqueza, orgullo y fuerza, reflexionó largo tiempo.