ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 3.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.33.1
ततः शूर्पणखा दीना रावणं लोकरावणम्।
अमात्यमध्ये संक्रुद्धा परुषं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.३३.१ ॥
ਫਿਰ ਸੂਰਪਣਖਾ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲੀ।
3.33.2
प्रमत्तः कामभोगेषु स्वैरवृत्तो निरङ्कुशः।
समुत्पन्नं भयं घोरं बोद्धव्यं नावबुध्यसे ॥ ३.३३.२ ॥
ਤੂੰ ਕਾਮ-ਭੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬੇਲਗਾਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਭਿਆਨਕ ਡਰ ਨੂੰ ਤੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
3.33.3
सक्तं ग्राम्येषु भोगेषु कामवृत्तं महीपतिम्।
लुब्धं न बहु मन्यन्ते श्मशानाग्निमिव प्रजाः ॥ ३.३३.३ ॥
ਸੰਸਾਰਕ ਭੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ, ਕਾਮ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ, ਲਾਲਚੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਰਜਾ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤਾ ਮਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।
3.33.4
स्वयं कार्याणि यः काले नानुतिष्ठति पार्थिवः।
स तु वै सह राज्येन तैश्च कार्यैर्विनश्यति ॥ ३.३३.४ ॥
ਜੋ ਰਾਜਾ ਆਪ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਮੇਤ ਜ਼ਰੂਰ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.33.5
अयुक्तचारं दुर्दर्शमस्वाधीनं नराधिपम्।
वर्जयन्ति नरा दूरान्नदीपङ्कमिव द्विपाः ॥ ३.३३.५ ॥
ਅਯੋਗ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਦਰਸ਼ਨ ਦੁਰਲੱਭ, ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਲੋਕ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਦਰਿਆ ਦੀ ਚਿੱਕੜ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ।
3.33.6
ये न रक्षन्ति विषयमस्वाधीनं नराधिपाः।
ते न वृद्ध्या प्रकाशन्ते गिरयः सागरे यथा ॥ ३.३३.६ ॥
ਜੋ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਵਧਾਰੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦੇ।
3.33.7
आत्मवद्भिर्विगृह्य त्वं देवगन्धर्वदानवैः।
अयुक्तचारश्चपलः कथं राजा भविष्यसि ॥ ३.३३.७ ॥
ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਕਰਕੇ, ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਨਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਚੰਚਲ ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇਂਗਾ?
3.33.8
त्वं तु बालस्वभावश्च बुद्धिहीनश्च राक्षस।
ज्ञातव्यं तन्न जानीषे कथं राजा भविष्यसि ॥ ३.३३.८ ॥
ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸ! ਤੂੰ ਬਾਲ-ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਹੀਣ ਹੈਂ। ਜੋ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਉਹ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇਂਗਾ?
3.33.9
येषां चाराश्च कोशश्च नयश्च जयतां वर।
अस्वाधीना नरेन्द्राणां प्राकृतैस्ते जनैः समाः ॥ ३.३३.९ ॥
ਹੇ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਜਾਸੂਸ, ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ।
3.33.10
यस्मात् पश्यन्ति दूरस्थान् सर्वानर्थान् नराधिपाः।
चारेण तस्मादुच्यन्ते राजानो दीर्घचक्षुषः ॥ ३.३३.१० ॥
ਰਾਜੇ ਦੂਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜਾਸੂਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ 'ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.33.11
अयुक्तचारं मन्ये त्वां प्राकृतैः सचिवैर्युतः।
स्वजनं च जनस्थानं निहतं नावबुध्यसे ॥ ३.३३.११ ॥
ਮੈਂ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰੇ ਜਾਸੂਸ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦੇ; ਤੂੰ ਆਮ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਜਨਸਥਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਇਹ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
3.33.12
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम्।
हतान्येकेन रामेण खरश्च सहदूषणः ॥ ३.३३.१२ ॥
ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਦੂਸ਼ਣ ਸਮੇਤ ਖਰ, ਇਕੱਲੇ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ।
3.33.13
ऋषीणामभयं दत्तं कृतक्षेमाश्च दण्डकाः।
धर्षितं च जनस्थानं रामेणाक्लिष्टकारिणा ॥ ३.३३.१३ ॥
ṛṣiāṁ nū abhaya dittā gi'ā, daṇḍakāraṇ ḍa surakhi'aṭ hoiā; te akliṣṭakārī rāme janasthān nū dhard'iā.
3.33.14
त्वं तु लुब्धः प्रमत्तश्च पराधीनश्च राक्षस।
विषये स्वे समुत्पन्नं यद् भयं नावबुध्यसे ॥ ३.३३.१४ ॥
he rākhasā! tūṁ lālachī, lāpravāh te parādhīn ai; tainūṁ āpṇe hī rāj vich paidā hoṇ vālā ḍar nahīṁ dikhdā.
3.33.15
तीक्ष्णमल्पप्रदातारं प्रमत्तं गर्वितं शठम्।
व्यसने सर्वभूतानि नाभिधावन्ति पार्थिवम् ॥ ३.३३.१५ ॥
kaṭhōr, thōṛā dēṇ vālā, lāpravāh, hankārī te dhōkhebāz rāje vall muśkil vele koī vī jīv dauṛ ke nahīṁ jāṁdā.
3.33.16
अतिमानिनमग्राह्यमात्मसम्भावितं नरम्।
क्रोधनं व्यसने हन्ति स्वजनोऽपि नराधिपम् ॥ ३.३३.१६ ॥
bahut hankārī, aṇ-pahuṁch, āpaṇī hī tārīf karan vālā te krodhī naradhip nū muśkil vele us de āpṇe hī lok mār dende ne.
3.33.17
नानुतिष्ठति कार्याणि भयेषु न बिभेति च।
क्षिप्रं राज्याच्च्युतो दीनस्तृणैस्तुल्यो भवेदिह ॥ ३.३३.१७ ॥
jo khatarāṁ vich farz nahīṁ nibhāuṁdā te nā ḍaradā ai, uh dīn rājā rāj ton jaldī ḍigg ke ithe ghās vaṅg ho jāṁdā ai.
3.33.18
शुष्ककाष्ठैर्भवेत् कार्यं लोष्ठैरपि च पांसुभिः।
न तु स्थानात् परिभ्रष्टैः कार्यं स्याद् वसुधाधिपैः ॥ ३.३३.१८ ॥
sukkī lakṛī, miṭṭī de ḍheleṁ nāl te dhūṛ nāl vī kamm ho sakdā hai; par apṇe thāṁ ton ḍiggae hoe rājiāṁ nāl koī kamm nahīṁ hunda.
3.33.19
उपभुक्तं यथा वासः स्रजो वा मृदिता यथा।
एवं राज्यात् परिभ्रष्टः समर्थोऽपि निरर्थकः ॥ ३.३३.१९ ॥
ਵਰਤੇ ਹੋਏ ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਮਸਲੀ ਹੋਈ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ, ਰਾਜ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਰਾਜਾ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.33.20
अप्रमत्तश्च यो राजा सर्वज्ञो विजितेन्द्रियः।
कृतज्ञो धर्मशीलश्च स राजा तिष्ठते चिरम् ॥ ३.३३.२० ॥
ਜੋ ਰਾਜਾ ਸਾਵਧਾਨ, ਸਰਬਗਿਆਤਾ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਕ੍ਰਿਤਗ ਅਤੇ ਧਰਮਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
3.33.21
नयनाभ्यां प्रसुप्तो वा जागर्ति नयचक्षुषा।
व्यक्तक्रोधप्रसादश्च स राजा पूज्यते जनैः ॥ ३.३३.२१ ॥
ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਜੋ ਨੀਤੀ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਜਾਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਮਿਹਰ ਸਾਫ਼ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.33.22
त्वं तु रावण दुर्बुद्धिर्गुणैरेतैर्विवर्जितः।
यस्य तेऽविदितश्चारै रक्षसां सुमहान् वधः ॥ ३.३३.२२ ॥
ਹੇ ਰਾਵਣ, ਤੂੰ ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਹੈਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ।
3.33.23
परावमन्ता विषयेषु सङ्गवान्
न देशकालप्रविभागतत्त्ववित्।
अयुक्तबुद्धिर्गुणदोषनिश्चये
विपन्नराज्यो न चिराद् विपत्स्यसे ॥ ३.३३.२३ ॥
ਤੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤ, ਦੇਸ਼-ਕਾਲ ਦੇ ਭੇਦ ਦਾ ਤੱਤ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਗੁਣ-ਦੋਸ਼ ਦੇ ਨਿਰਣੇ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਰਾਜ ਗਵਾ ਕੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਹੋਵੇਂਗਾ।
3.33.24
समीक्ष्य बुद्ध्या क्षणदाचरेश्वरः।
धनेन दर्पेण बलेन चान्वितो
विचिन्तयामास चिरं स रावणः ॥ ३.३३.२४ ॥
ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਧਨ, ਹੰਕਾਰ ਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਾਖ਼ਸ਼ਰਾਜ ਰਾਵਣ ਦੇਰ ਤੱਕ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ।