వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 3.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.33.1
ततः शूर्पणखा दीना रावणं लोकरावणम्।
अमात्यमध्ये संक्रुद्धा परुषं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.३३.१ ॥
అప్పుడు శూర్పణఖ దుఃఖంతో, కోపంతో, లోకాలను భయపెట్టే రావణుడితో మంత్రుల మధ్య కఠినమైన మాటలు పలికింది.
3.33.2
प्रमत्तः कामभोगेषु स्वैरवृत्तो निरङ्कुशः।
समुत्पन्नं भयं घोरं बोद्धव्यं नावबुध्यसे ॥ ३.३३.२ ॥
కామభోగాలలో మునిగి, ఇష్టానుసారం ప్రవర్తిస్తూ, నిరంకుశంగా ఉన్నావు; పుట్టుకొచ్చిన భయంకర భయాన్ని నీవు తెలుసుకోవలసినదే తెలుసుకోవటం లేదు.
3.33.3
सक्तं ग्राम्येषु भोगेषु कामवृत्तं महीपतिम्।
लुब्धं न बहु मन्यन्ते श्मशानाग्निमिव प्रजाः ॥ ३.३३.३ ॥
లౌకిక భోగాలలో అంటిపెట్టుకుని, కామవశంగా ప్రవర్తించే, లోభియైన రాజును ప్రజలు శ్మశానాగ్నిని వలె ఎక్కువగా గౌరవించరు.
3.33.4
स्वयं कार्याणि यः काले नानुतिष्ठति पार्थिवः।
स तु वै सह राज्येन तैश्च कार्यैर्विनश्यति ॥ ३.३३.४ ॥
తాను స్వయంగా సమయానికి తన కార్యాలను నిర్వర్తించని రాజు, ఆ కార్యాలతో పాటు రాజ్యంతో కూడా నాశనమవుతాడు.
3.33.5
अयुक्तचारं दुर्दर्शमस्वाधीनं नराधिपम्।
वर्जयन्ति नरा दूरान्नदीपङ्कमिव द्विपाः ॥ ३.३३.५ ॥
అయుక్త ప్రవర్తన కలిగి, దర్శనం అరుదైన, ఆత్మనిగ్రహం లేని రాజును ప్రజలు దూరం నుండే విడిచిపెడతారు; నది బురదను ఏనుగులు తప్పించుకున్నట్లు.
3.33.6
ये न रक्षन्ति विषयमस्वाधीनं नराधिपाः।
ते न वृद्ध्या प्रकाशन्ते गिरयः सागरे यथा ॥ ३.३३.६ ॥
ఆత్మనిగ్రహం లేక తమ రాజ్యాన్ని రక్షించని రాజులు, సముద్రంలోని పర్వతాలవలె అభివృద్ధితో ప్రకాశించరు.
3.33.7
आत्मवद्भिर्विगृह्य त्वं देवगन्धर्वदानवैः।
अयुक्तचारश्चपलः कथं राजा भविष्यसि ॥ ३.३३.७ ॥
ఆత్మనిగ్రహం కలిగిన దేవతలు, గంధర్వులు, దానవులతో విరోధించి, గూఢచారులను సరిగా నడపక చపలుడవైన నీవు ఎలా రాజువు అవుతావు?
3.33.8
त्वं तु बालस्वभावश्च बुद्धिहीनश्च राक्षस।
ज्ञातव्यं तन्न जानीषे कथं राजा भविष्यसि ॥ ३.३३.८ ॥
ఓ రాక్షసా! నీవు బాలస్వభావం కలవాడవు, బుద్ధిహీనుడవు. తెలుసుకోవలసినదాన్ని నీవు తెలుసుకోలేదు; ఎలా రాజువు అవుతావు?
3.33.9
येषां चाराश्च कोशश्च नयश्च जयतां वर।
अस्वाधीना नरेन्द्राणां प्राकृतैस्ते जनैः समाः ॥ ३.३३.९ ॥
విజేతలలో శ్రేష్ఠుడా! ఏ రాజుల గూఢచారులు, కోశం, నీతి వారి అధీనంలో లేవో, వారు సామాన్య జనులతో సమానులు.
3.33.10
यस्मात् पश्यन्ति दूरस्थान् सर्वानर्थान् नराधिपाः।
चारेण तस्मादुच्यन्ते राजानो दीर्घचक्षुषः ॥ ३.३३.१० ॥
రాజులు దూరంలో ఉన్న సమస్త విషయాలను గూఢచారుల ద్వారా చూస్తారు; అందుకే రాజులను 'దీర్ఘదృష్టి కలవారు' అంటారు.
3.33.11
अयुक्तचारं मन्ये त्वां प्राकृतैः सचिवैर्युतः।
स्वजनं च जनस्थानं निहतं नावबुध्यसे ॥ ३.३३.११ ॥
నీ గూఢచారులు సరిగా నడవడం లేదని నేను భావిస్తున్నాను; నీవు సామాన్య మంత్రులతో ఉన్నావు. నీ జనులు, జనస్థానం నాశనమైనది నీకు తెలియదు.
3.33.12
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम्।
हतान्येकेन रामेण खरश्च सहदूषणः ॥ ३.३३.१२ ॥
భయంకర కర్మలు చేసే పదునాలుగువేల రాక్షసులు, దూషణునితో పాటు ఖరుడు, ఒక్క రాముడి చేత హతమయ్యారు.
3.33.13
ऋषीणामभयं दत्तं कृतक्षेमाश्च दण्डकाः।
धर्षितं च जनस्थानं रामेणाक्लिष्टकारिणा ॥ ३.३३.१३ ॥
ఋషులకు అభయం ఇవ్వబడింది, దండకారణ్యం రక్షింపబడింది; అప్రయత్నంగా కార్యం చేసే రాముడు జనస్థానాన్ని ధ్వంసం చేశాడు.
3.33.14
त्वं तु लुब्धः प्रमत्तश्च पराधीनश्च राक्षस।
विषये स्वे समुत्पन्नं यद् भयं नावबुध्यसे ॥ ३.३३.१४ ॥
ఓ రాక్షసా! నీవు లోభివి, అజాగ్రత్తవాడివి, పరాధీనుడివి; కాబట్టి నీ స్వరాజ్యంలోనే ఉద్భవిస్తున్న భయాన్ని నీవు గ్రహించలేకున్నావు.
3.33.15
तीक्ष्णमल्पप्रदातारं प्रमत्तं गर्वितं शठम्।
व्यसने सर्वभूतानि नाभिधावन्ति पार्थिवम् ॥ ३.३३.१५ ॥
కఠినుడు, తక్కువగా ఇచ్చేవాడు, అజాగ్రత్తవాడు, గర్విష్ఠుడు, మోసగాడు అయిన రాజు ఆపదలో ఏ ప్రాణులూ అతని వైపు పరుగెత్తవు.
3.33.16
अतिमानिनमग्राह्यमात्मसम्भावितं नरम्।
क्रोधनं व्यसने हन्ति स्वजनोऽपि नराधिपम् ॥ ३.३३.१६ ॥
అతిగర్విష్ఠుడు, అందుబాటులో లేనివాడు, ఆత్మాభిమానంతో నిండినవాడు, కోపిష్ఠుడు అయిన నరాధిపుడిని ఆపదలో అతని స్వజనులే చంపుతారు.
3.33.17
नानुतिष्ठति कार्याणि भयेषु न बिभेति च।
क्षिप्रं राज्याच्च्युतो दीनस्तृणैस्तुल्यो भवेदिह ॥ ३.३३.१७ ॥
భయాలలో కర్తవ్యాలను చేయనివాడు, భయపడనివాడు, రాజ్యం నుండి వెంటనే పడిపోయిన దీనుడు ఇక్కడ గడ్డిలాగా అయిపోతాడు.
3.33.18
शुष्ककाष्ठैर्भवेत् कार्यं लोष्ठैरपि च पांसुभिः।
न तु स्थानात् परिभ्रष्टैः कार्यं स्याद् वसुधाधिपैः ॥ ३.३३.१८ ॥
ఎండిన కట్టెలతో, మట్టి ముద్దలతో, ధూళితోనూ కార్యం సాధ్యమవుతుంది; కానీ తమ స్థానం నుండి జారిపోయిన రాజులతో ఏ కార్యమూ జరగదు.
3.33.19
उपभुक्तं यथा वासः स्रजो वा मृदिता यथा।
एवं राज्यात् परिभ्रष्टः समर्थोऽपि निरर्थकः ॥ ३.३३.१९ ॥
అనుభవించిన వస్త్రం లేదా నలిగిన పూలమాల ఎలా పనికిరాకుండా పోతాయో, అలాగే రాజ్యం నుండి పడిపోయిన రాజు సమర్థుడైనా నిరర్థకుడవుతాడు.
3.33.20
अप्रमत्तश्च यो राजा सर्वज्ञो विजितेन्द्रियः।
कृतज्ञो धर्मशीलश्च स राजा तिष्ठते चिरम् ॥ ३.३३.२० ॥
అప్రమత్తుడు, సర్వజ్ఞుడు, ఇంద్రియ జయుడు, కృతజ్ఞుడు, ధర్మశీలుడైన రాజు చిరకాలం నిలిచి ఉంటాడు.
3.33.21
नयनाभ्यां प्रसुप्तो वा जागर्ति नयचक्षुषा।
व्यक्तक्रोधप्रसादश्च स राजा पूज्यते जनैः ॥ ३.३३.२१ ॥
కళ్ళు మూసుకున్నా నీతి-దృష్టితో మేల్కొని ఉండే, కోపం మరియు అనుగ్రహం స్పష్టంగా ఉన్న రాజు ప్రజలచే గౌరవించబడతాడు.
3.33.22
त्वं तु रावण दुर्बुद्धिर्गुणैरेतैर्विवर्जितः।
यस्य तेऽविदितश्चारै रक्षसां सुमहान् वधः ॥ ३.३३.२२ ॥
ఓ రావణా, నువ్వు దుర్బుద్ధివి, ఈ గుణాలు లేనివాడివి; నీ గూఢచారులకు రాక్షసుల మహా వినాశనం తెలియలేదు.
3.33.23
परावमन्ता विषयेषु सङ्गवान्
न देशकालप्रविभागतत्त्ववित्।
अयुक्तबुद्धिर्गुणदोषनिश्चये
विपन्नराज्यो न चिराद् विपत्स्यसे ॥ ३.३३.२३ ॥
నువ్వు ఇతరులను అవమానించేవాడివి, విషయాసక్తుడివి, దేశ-కాల విభాగ తత్త్వం తెలియనివాడివి, గుణదోష నిర్ణయంలో అస్థిర బుద్ధి గలవాడివి; రాజ్యం కోల్పోయి త్వరలోనే నశిస్తావు.
3.33.24
समीक्ष्य बुद्ध्या क्षणदाचरेश्वरः।
धनेन दर्पेण बलेन चान्वितो
विचिन्तयामास चिरं स रावणः ॥ ३.३३.२४ ॥
బుద్ధితో ఆలోచించి, ధనం, గర్వం, బలంతో కూడిన రాక్షసేశ్వరుడు రావణుడు చాలాసేపు ఆలోచించాడు.