ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 3.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.33.1
ततः शूर्पणखा दीना रावणं लोकरावणम्।
अमात्यमध्ये संक्रुद्धा परुषं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.३३.१ ॥
ଏହା ପରେ ଶୂର୍ପଣଖା ଦୁଃଖିତା ଓ କ୍ରୁଦ୍ଧା ହୋଇ, ଜଗତକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ରାବଣଙ୍କୁ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଠୋର ବାକ୍ୟ କହିଲା।
3.33.2
प्रमत्तः कामभोगेषु स्वैरवृत्तो निरङ्कुशः।
समुत्पन्नं भयं घोरं बोद्धव्यं नावबुध्यसे ॥ ३.३३.२ ॥
ତୁମେ କାମଭୋଗରେ ମଗ୍ନ, ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ ଓ ନିରଙ୍କୁଶ ହୋଇଛ; ଉଠିଥିବା ଭୟଙ୍କର ଭୟକୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଜାଣୁନାହଁ।
3.33.3
सक्तं ग्राम्येषु भोगेषु कामवृत्तं महीपतिम्।
लुब्धं न बहु मन्यन्ते श्मशानाग्निमिव प्रजाः ॥ ३.३३.३ ॥
ଲୌକିକ ଭୋଗରେ ଆସକ୍ତ, କାମବଶରେ ଚାଳିତ, ଲୋଭୀ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଜାମାନେ ଶ୍ମଶାନର ଅଗ୍ନି ପରି ବେଶି ସମ୍ମାନ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ।
3.33.4
स्वयं कार्याणि यः काले नानुतिष्ठति पार्थिवः।
स तु वै सह राज्येन तैश्च कार्यैर्विनश्यति ॥ ३.३३.४ ॥
ଯେ ରାଜା ନିଜେ ସମୟରେ ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରେ ନାହିଁ, ସେ ସେହି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ରାଜ୍ୟ ସହିତ ନିଶ୍ଚୟ ବିନଷ୍ଟ ହୁଏ।
3.33.5
अयुक्तचारं दुर्दर्शमस्वाधीनं नराधिपम्।
वर्जयन्ति नरा दूरान्नदीपङ्कमिव द्विपाः ॥ ३.३३.५ ॥
ଅନୁଚିତ ଆଚରଣକାରୀ, ଦର୍ଶନ ଦୁର୍ଲଭ, ନିଜ ବଶରେ ନ ଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଲୋକେ ଦୂରରୁ ହିଁ ପରିହାର କରନ୍ତି; ଯେପରି ହାତୀମାନେ ନଦୀର କାଦୁଅରୁ ଦୂରେ ରହନ୍ତି।
3.33.6
ये न रक्षन्ति विषयमस्वाधीनं नराधिपाः।
ते न वृद्ध्या प्रकाशन्ते गिरयः सागरे यथा ॥ ३.३३.६ ॥
ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ନିଜ ବଶରେ ନ ଥାଇ ନିଜ ରାଜ୍ୟର ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସମୁଦ୍ରରେ ଥିବା ପର୍ବତ ପରି ସମୃଦ୍ଧିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
3.33.7
आत्मवद्भिर्विगृह्य त्वं देवगन्धर्वदानवैः।
अयुक्तचारश्चपलः कथं राजा भविष्यसि ॥ ३.३३.७ ॥
ଆତ୍ମସଂଯମୀ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ସହ ବିରୋଧ କରି, ଗୁପ୍ତଚରଙ୍କୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ନ ଚଳାଉଥିବା ଚଞ୍ଚଳ ତୁମେ କିପରି ରାଜା ହେବ?
3.33.8
त्वं तु बालस्वभावश्च बुद्धिहीनश्च राक्षस।
ज्ञातव्यं तन्न जानीषे कथं राजा भविष्यसि ॥ ३.३३.८ ॥
ହେ ରାକ୍ଷସ! ତୁମେ ବାଳସ୍ୱଭାବୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିହୀନ। ଯାହା ଜାଣିବା ଉଚିତ ତାହା ତୁମେ ଜାଣୁନାହଁ; ତୁମେ କିପରି ରାଜା ହେବ?
3.33.9
येषां चाराश्च कोशश्च नयश्च जयतां वर।
अस्वाधीना नरेन्द्राणां प्राकृतैस्ते जनैः समाः ॥ ३.३३.९ ॥
ହେ ବିଜୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯେଉଁ ରାଜାମାନଙ୍କ ଗୁପ୍ତଚର, ଭଣ୍ଡାର ଓ ନୀତି ସେମାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ସମାନ।
3.33.10
यस्मात् पश्यन्ति दूरस्थान् सर्वानर्थान् नराधिपाः।
चारेण तस्मादुच्यन्ते राजानो दीर्घचक्षुषः ॥ ३.३३.१० ॥
ରାଜାମାନେ ଦୂରସ୍ଥିତ ସବୁ ବିଷୟ ଗୁପ୍ତଚରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଖନ୍ତି; ତେଣୁ ରାଜାମାନଙ୍କୁ 'ଦୀର୍ଘଦର୍ଶୀ' କୁହାଯାଏ।
3.33.11
अयुक्तचारं मन्ये त्वां प्राकृतैः सचिवैर्युतः।
स्वजनं च जनस्थानं निहतं नावबुध्यसे ॥ ३.३३.११ ॥
ମୁଁ ଭାବୁଛି ତୁମ ଗୁପ୍ତଚର ଠିକ୍ ଚଳୁନାହାନ୍ତି; ତୁମେ ସାଧାରଣ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ଅଛ। ତୁମ ନିଜ ଲୋକ ଓ ଜନସ୍ଥାନ ନିହତ ହୋଇଛି, ତାହା ତୁମେ ଜାଣୁନାହଁ।
3.33.12
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम्।
हतान्येकेन रामेण खरश्च सहदूषणः ॥ ३.३३.१२ ॥
ଭୟଙ୍କର କର୍ମ କରୁଥିବା ଚଉଦ ହଜାର ରାକ୍ଷସ, ଦୂଷଣ ସହିତ ଖର, ଏକା ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ।
3.33.13
ऋषीणामभयं दत्तं कृतक्षेमाश्च दण्डकाः।
धर्षितं च जनस्थानं रामेणाक्लिष्टकारिणा ॥ ३.३३.१३ ॥
ṛṣimānaṅka abhaya dattā haiḷā, daṇḍakāraṇya surakṣita haiḷā; ā'ru akliṣṭakārī rāmaṅka dvārā janasthāna ākrānta haiḷā.
3.33.14
त्वं तु लुब्धः प्रमत्तश्च पराधीनश्च राक्षस।
विषये स्वे समुत्पन्नं यद् भयं नावबुध्यसे ॥ ३.३३.१४ ॥
he rākṣasa! tume lobhī, pramatta o parādhīna; tumbhe nijara rājyare utpanna bhaya bujhi pāruni.
3.33.15
तीक्ष्णमल्पप्रदातारं प्रमत्तं गर्वितं शठम्।
व्यसने सर्वभूतानि नाभिधावन्ति पार्थिवम् ॥ ३.३३.१५ ॥
kaṭhora, alpa dātā, pramatta, garvī o śaṭha rājāṅka pati bipadarē kāhārṣi jīva dhāi āsanti nāhiṁ.
3.33.16
अतिमानिनमग्राह्यमात्मसम्भावितं नरम्।
क्रोधनं व्यसने हन्ति स्वजनोऽपि नराधिपम् ॥ ३.३३.१६ ॥
ati abhimānī, agrāhya, ātmasambhāvita, krodhī — sei naradhipaṅkaku bipadarē tāṅka nijara lokē hatyā karanti.
3.33.17
नानुतिष्ठति कार्याणि भयेषु न बिभेति च।
क्षिप्रं राज्याच्च्युतो दीनस्तृणैस्तुल्यो भवेदिह ॥ ३.३३.१७ ॥
bhayaruṁ kartavya nakaruṁ o nabhayaruṁ, rājyaru śīghra bhraṣṭa dīna rājā ihārē tṛṇa tulya haibe.
3.33.18
शुष्ककाष्ठैर्भवेत् कार्यं लोष्ठैरपि च पांसुभिः।
न तु स्थानात् परिभ्रष्टैः कार्यं स्याद् वसुधाधिपैः ॥ ३.३३.१८ ॥
śuṣka kāṣṭha, mṛttikā khaṇḍa o dhūḷi dvārā madhya kārya haipāre; kintu nijara sthānaru bhraṣṭa nṛpatinka dvārā kāryasiddhi haiṇā.
3.33.19
उपभुक्तं यथा वासः स्रजो वा मृदिता यथा।
एवं राज्यात् परिभ्रष्टः समर्थोऽपि निरर्थकः ॥ ३.३३.१९ ॥
ବ୍ୟବହୃତ ବସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଦଳିତ ମାଳା ଯେପରି ନିରର୍ଥକ ହୁଏ, ସେହିପରି ରାଜ୍ୟଚ୍ୟୁତ ରାଜା ସମର୍ଥ ହେଲେ ବି ନିରର୍ଥକ ହୁଏ।
3.33.20
अप्रमत्तश्च यो राजा सर्वज्ञो विजितेन्द्रियः।
कृतज्ञो धर्मशीलश्च स राजा तिष्ठते चिरम् ॥ ३.३३.२० ॥
ଯେଉଁ ରାଜା ସାବଧାନ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ, କୃତଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମଶୀଳ, ସେ ରାଜା ଦୀର୍ଘକାଳ ସ୍ଥିର ରହେ।
3.33.21
नयनाभ्यां प्रसुप्तो वा जागर्ति नयचक्षुषा।
व्यक्तक्रोधप्रसादश्च स राजा पूज्यते जनैः ॥ ३.३३.२१ ॥
ଆଖି ବନ୍ଦ ଥିଲେ ବି ନୀତିଚକ୍ଷୁରେ ଜାଗ୍ରତ ରହୁଥିବା, କ୍ରୋଧ ଓ ପ୍ରସାଦ ସ୍ପଷ୍ଟ ଥିବା ରାଜା ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଏ।
3.33.22
त्वं तु रावण दुर्बुद्धिर्गुणैरेतैर्विवर्जितः।
यस्य तेऽविदितश्चारै रक्षसां सुमहान् वधः ॥ ३.३३.२२ ॥
ହେ ରାବଣ, ତୁମେ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ଏହି ଗୁଣରୁ ବିବର୍ଜିତ; ତୁମ ଗୁପ୍ତଚରମାନେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମହାବିନାଶ ଜାଣି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
3.33.23
परावमन्ता विषयेषु सङ्गवान्
न देशकालप्रविभागतत्त्ववित्।
अयुक्तबुद्धिर्गुणदोषनिश्चये
विपन्नराज्यो न चिराद् विपत्स्यसे ॥ ३.३३.२३ ॥
ତୁମେ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଅପମାନ କରୁଥିବା, ବିଷୟରେ ଆସକ୍ତ, ଦେଶ-କାଳ ବିଭାଗର ତତ୍ତ୍ୱ ନ ଜାଣୁଥିବା, ଗୁଣ-ଦୋଷ ନିର୍ଣ୍ଣୟରେ ଅସ୍ଥିର ବୁଦ୍ଧିର; ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଶୀଘ୍ର ବିନଷ୍ଟ ହେବ।
3.33.24
समीक्ष्य बुद्ध्या क्षणदाचरेश्वरः।
धनेन दर्पेण बलेन चान्वितो
विचिन्तयामास चिरं स रावणः ॥ ३.३३.२४ ॥
ବୁଦ୍ଧିରେ ବିଚାର କରି, ଧନ, ଅହଂକାର ଓ ବଳରେ ଯୁକ୍ତ ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣ ବହୁକ୍ଷଣ ଚିନ୍ତା କଲା।