वाल्मीकि रामायण · सर्ग 3.34
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.34.1
ततः शूर्पणखां दृष्ट्वा ब्रुवन्तीं परुषं वचः।
अमात्यमध्ये संक्रुद्धः परिपप्रच्छ रावणः ॥ ३.३४.१ ॥
तेव्हा कठोर शब्द बोलणाऱ्या शूर्पणखेला पाहून, अमात्यांमध्ये संतप्त झालेल्या रावणाने विचारले.
3.34.2
कश्च रामः कथंवीर्यः किंरूपः किंपराक्रमः।
किमर्थं दण्डकारण्यं प्रविष्टश्च सुदुस्तरम् ॥ ३.३४.२ ॥
तो राम कोण आहे? त्याचे पराक्रम कसे, रूप कसे, शौर्य कसे? अतिदुस्तर दण्डकारण्यात तो कशासाठी प्रवेशला?
3.34.3
आयुधं किं च रामस्य येन ते राक्षसा हताः।
खरश्च निहतः संख्ये दूषणस्त्रिशिरास्तथा ॥ ३.३४.३ ॥
रामाचे आयुध कोणते, ज्याने ते राक्षस मारले गेले? युद्धात खर मारला गेला, तसेच दूषण आणि त्रिशिराही.
3.34.4
तत्त्वं ब्रूहि मनोज्ञाङ्गि केन त्वं च विरूपिता।
इत्युक्ता राक्षसेन्द्रेण राक्षसी क्रोधमूर्च्छिता ॥ ३.३४.४ ॥
तर सांग, हे सुंदर अंगी, तुला कोणी विरूप केले? राक्षसराजाने असे विचारल्यावर, क्रोधाने मूर्च्छित झालेली राक्षसी...
3.34.5
ततो रामं यथान्यायमाख्यातुमुपचक्रमे।
दीर्घबाहुर्विशालाक्षश्चीरकृष्णाजिनाम्बरः ॥ ३.३४.५ ॥
मग ती यथाविधि रामाचे वर्णन करू लागली — दीर्घ बाहू, विशाल नेत्र, वल्कल आणि काळ्या हरणाचे चर्म परिधान केलेला राम.
3.34.6
कन्दर्पसमरूपश्च रामो दशरथात्मजः।
शक्रचापनिभं चापं विकृष्य कनकाङ्गदम् ॥ ३.३४.६ ॥
आणि राम, दशरथाचा पुत्र, कामदेवासारख्या रूपाचा आहे. इंद्रधनुष्यासारखे, सोन्याच्या अलंकारांनी युक्त धनुष्य ओढून...
3.34.7
दीप्तान् क्षिपति नाराचान् सर्पानिव महाविषान्।
नाददानं शरान् घोरान् विमुञ्चन्तं महाबलम् ॥ ३.३४.७ ॥
ज्वलंत नाराचांना, महाविषारी सर्पांप्रमाणे, तो सोडत आहे; भयंकर बाण घेऊन सोडणारा तो महाबली (राम).
3.34.8
न कार्मुकं विकर्षन्तं रामं पश्यामि संयुगे।
हन्यमानं तु तत्सैन्यं पश्यामि शरवृष्टिभिः ॥ ३.३४.८ ॥
युद्धात धनुष्य ओढणारा राम मला दिसत नाही; पण बाणांच्या वर्षावाने ते सैन्य मारले जात असलेले मी पाहते आहे.
3.34.9
इन्द्रेणेवोत्तमं सस्यमाहतं त्वश्मवृष्टिभिः।
रक्षसां भीमवीर्याणां सहस्राणि चतुर्दश ॥ ३.३४.९ ॥
इंद्राने गारांच्या वर्षावाने उत्तम पीक नष्ट करावे तसे, भयंकर पराक्रमी राक्षसांचे चौदा हजार (सैनिक) मारले जात आहेत.
3.34.10
निहतानि शरैस्तीक्ष्णैस्तेनैकेन पदातिना।
अर्धाधिकमुहूर्तेन खरश्च सहदूषणः ॥ ३.३४.१० ॥
त्या एकट्या पायदळ वीराने तीक्ष्ण बाणांनी त्यांना ठार केले; अर्ध्या मुहूर्तापेक्षा जास्त वेळात खर आणि दूषणही (मारले गेले).
3.34.11
ऋषीणामभयं दत्तं कृतक्षेमाश्च दण्डकाः ॥ ३.३४.११ ॥
ऋषींना अभय दिले गेले आहे, आणि दण्डकारण्य सुरक्षित केले गेले आहे.
3.34.12
एका कथंचिन्मुक्ताहं परिभूय महात्मना।
स्त्रीवधं शङ्कमानेन रामेण विदितात्मना ॥ ३.३४.१२ ॥
त्या महात्म्याकडून अपमानित होऊन मी एकटीच कशीबशी सुटले; स्त्रीवधाची शंका घेणाऱ्या, आत्मज्ञ राम यांनी (मला सोडले).
3.34.13
भ्राता चास्य महातेजा गुणतस्तुल्यविक्रमः।
अनुरक्तश्च भक्तश्च लक्ष्मणो नाम वीर्यवान् ॥ ३.३४.१३ ॥
त्याचा भाऊ महातेजस्वी लक्ष्मण आहे; गुणांत आणि पराक्रमात तो त्याच्यासारखाच आहे; अनुरक्त, भक्त आणि नावाने वीर्यवान असा लक्ष्मण.
3.34.14
अमर्षी दुर्जयो जेता विक्रान्तो बुद्धिमान् बली।
रामस्य दक्षिणो बाहुर्नित्यं प्राणो बहिश्चरः ॥ ३.३४.१४ ॥
तो अपमान न सहन करणारा, अजिंक्य, विजेता, पराक्रमी, बुद्धिमान आणि बलवान आहे; तो रामाचा उजवा बाहू, सदैव त्याचा प्राण, जो बाहेर संचार करतो.
3.34.15
रामस्य तु विशालाक्षी पूर्णेन्दुसदृशानना।
धर्मपत्नी प्रिया नित्यं भर्तुः प्रियहिते रता ॥ ३.३४.१५ ॥
रामाची ती विशाल नेत्रांची, पूर्णचंद्रासारख्या मुखाची धर्मपत्नी आहे; सदैव पतीच्या प्रिय व हितात रत असणारी.
3.34.16
सा सुकेशी सुनासोरूः सुरूपा च यशस्विनी।
देवतेव वनस्यास्य राजते श्रीरिवापरा ॥ ३.३४.१६ ॥
ती सुंदर केसांची, सुंदर नाकाची, सुडौल मांड्यांची, सुरूप आणि यशस्विनी आहे; या वनात ती देवतेसारखी, जणू दुसरी श्रीच, शोभते.
3.34.17
तप्तकाञ्चनवर्णाभा रक्ततुङ्गनखी शुभा।
सीता नाम वरारोहा वैदेही तनुमध्यमा ॥ ३.३४.१७ ॥
तापलेल्या सोन्याच्या वर्णाची कांती असलेली, उंच लालसर नखांची, शुभ; सीता नावाची, सुंदर कटी असलेली, वैदेही, बारीक कमरेची.
3.34.18
नैव देवी न गन्धर्वी न यक्षी न च किंनरी।
तथारूपा मया नारी दृष्टपूर्वा महीतले ॥ ३.३४.१८ ॥
ती देवी नाही, गंधर्वी नाही, यक्षी नाही, किन्नरीही नाही; अशा रूपाची स्त्री मी पृथ्वीवर पूर्वी कधी पाहिली नाही.
3.34.19
यस्य सीता भवेद् भार्या यं च हृष्टा परिष्वजेत्।
अभिजीवेत् स सर्वेषु लोकेष्वपि पुरंदरात् ॥ ३.३४.१९ ॥
ज्याची पत्नी सीता होईल आणि ज्याला ती आनंदाने आलिंगन देईल, तो सर्व लोकांमध्ये इंद्रापेक्षाही श्रेष्ठ जीवन जगेल.
3.34.20
सा सुशीला वपुःश्लाघ्या रूपेणाप्रतिमा भुवि।
तवानुरूपा भार्या सा त्वं च तस्याः पतिर्वरः ॥ ३.३४.२० ॥
ती सुशील आहे, शरीरसौंदर्याने प्रशंसनीय आहे, पृथ्वीवर रूपात अतुलनीय आहे; ती तुझ्यासाठी योग्य पत्नी आहे आणि तू तिच्यासाठी श्रेष्ठ पती आहेस.
3.34.21
तां तु विस्तीर्णजघनां पीनोत्तुङ्गपयोधराम्।
भार्यार्थे तु तवानेतुमुद्यताहं वराननाम् ॥ ३.३४.२१ ॥
विशाल कटी आणि पुष्ट, उंच स्तनांची त्या सुंदर मुखी स्त्रीला तुझ्या पत्नीसाठी आणण्यास मी तत्पर आहे.
3.34.22
विरूपितास्मि क्रूरेण लक्ष्मणेन महाभुज।
तां तु दृष्ट्वाद्य वैदेहीं पूर्णचन्द्रनिभाननाम् ॥ ३.३४.२२ ॥
हे महाबाहो, क्रूर लक्ष्मणाने मला विरूप केले आहे. आता पूर्णचंद्रासारख्या मुखाच्या त्या वैदेहीला पाहून—
3.34.23
मन्मथस्य शराणां च त्वं विधेयो भविष्यसि।
यदि तस्यामभिप्रायो भार्यात्वे तव जायते।
शीघ्रमुद्ध्रियतां पादो जयार्थमिह दक्षिणः ॥ ३.३४.२३ ॥
तू मन्मथाच्या बाणांच्या आधीन होशील. जर तिला तुझी पत्नी करण्याचा तुझा हेतू असेल, तर विजयासाठी इथे तुझा उजवा पाय त्वरित उचल.
3.34.24
रोचते यदि ते वाक्यं ममैतद् राक्षसेश्वर।
क्रियतां निर्विशङ्केन वचनं मम रावण ॥ ३.३४.२४ ॥
हे राक्षसेश्वरा, माझे हे बोलणे जर तुला रुचले, तर हे रावणा, माझे वचन निःसंशय पूर्ण कर.
3.34.25
विज्ञायैषामशक्तिं च क्रियतां च महाबल।
सीता तवानवद्याङ्गी भार्यात्वे राक्षसेश्वर ॥ ३.३४.२५ ॥
हे महाबला, यांची दुर्बलता जाणून कृती कर. हे राक्षसेश्वरा, निर्दोष अवयवांच्या सीतेला तुझी भार्या कर.
3.34.26
निशम्य रामेण शरैरजिह्मगै-
र्हताञ्जनस्थानगतान् निशाचरान्।
खरं च दृष्ट्वा निहतं च दूषणं
त्वमद्य कृत्यं प्रतिपत्तुमर्हसि ॥ ३.३४.२६ ॥
रामाच्या सरळ जाणाऱ्या बाणांनी जनस्थानातील निशाचर मारले गेल्याचे ऐकून, आणि खर व दूषण मेलेले पाहून, आता तू आपले कर्तव्य पार पाडले पाहिजेस.