ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 3.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.4.1
ह्रियमाणौ तु काकुत्स्थौ दृष्ट्वा सीता रघूत्तमौ।
उच्चैः स्वरेण चुक्रोश प्रगृह्य सुमहाभुजौ ॥ ३.४.१ ॥
ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ହରଣ କରି ନିଆଯାଉଥିବାର ଦେଖି ସୀତା ନିଜ ବିଶାଳ ବାହୁ ଉଠାଇ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କଲେ।
3.4.2
एष दाशरथी रामः सत्यवाञ्छीलवान् शुचिः।
रक्षसा रौद्ररूपेण ह्रियते सहलक्ष्मणः ॥ ३.४.२ ॥
ଏ ହେଉଛନ୍ତି ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ; ସତ୍ୟବାଦୀ, ଶୀଳବାନ ଓ ପବିତ୍ର। ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧରିଥିବା ରାକ୍ଷସ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଏମାନଙ୍କୁ ହରଣ କରି ନେଉଛି।
3.4.3
मामृक्षा भक्षयिष्यन्ति शार्दूलद्वीपिनस्तथा।
मां हरोत्सृज काकुत्स्थौ नमस्ते राक्षसोत्तम ॥ ३.४.३ ॥
ଭାଲୁ, ବାଘ ଓ ଚିତାବାଘ ମୋତେ ଖାଇ ଦେବେ। ହେ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ନିଅ, କାକୁତ୍ସ୍ଥମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ। ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।
3.4.4
तस्यास्तद् वचनं श्रुत्वा वैदेह्या रामलक्ष्मणौ।
वेगं प्रचक्रतुर्वीरौ वधे तस्य दुरात्मनः ॥ ३.४.४ ॥
ବୈଦେହୀଙ୍କ ସେହି କଥା ଶୁଣି ବୀର ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସେହି ଦୁରାତ୍ମାକୁ ବଧ କରିବାକୁ ବେଗରେ ଉଦ୍ୟମ କଲେ।
3.4.5
तस्य रौद्रस्य सौमित्रिः सव्यं बाहुं बभञ्ज ह।
रामस्तु दक्षिणं बाहुं तरसा तस्य रक्षसः ॥ ३.४.५ ॥
ସେହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସର ବାମ ବାହୁ ସୌମିତ୍ରି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ରାମ ଆଉ ସେହି ରାକ୍ଷସର ଦକ୍ଷିଣ ବାହୁ ବଳପୂର୍ବକ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
3.4.6
स भग्नबाहुः संविग्नः पपाताशु विमूर्च्छितः।
धरण्यां मेघसंकाशो वज्रभिन्न इवाचलः ॥ ३.४.६ ॥
ବାହୁ ଭାଙ୍ଗିବାରୁ ବ୍ୟାକୁଳ ସେ ଶୀଘ୍ର ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହୋଇ, ବଜ୍ରରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ପର୍ବତ ପରି, ମେଘ ସଦୃଶ ଦେହରେ ଭୂମିରେ ଖସି ପଡ଼ିଲା।
3.4.7
मुष्टिभिर्बाहुभिः पद्भिः सूदयन्तौ तु राक्षसम्।
उद्यम्योद्यम्य चाप्येनं स्थण्डिले निष्पिपेषतुः ॥ ३.४.७ ॥
ମୁଷ୍ଟି, ବାହୁ ଓ ପାଦରେ ସେଇ ରାକ୍ଷସକୁ ଆଘାତ କରି, ବାରମ୍ବାର ଉଠାଇ ଦୁହେଁ ତାକୁ ଭୂମିରେ ପିଣ୍ଡି ଦେଲେ।
3.4.8
स विद्धौ बहुभिर्बाणैः खड्गाभ्यां च परिक्षतः।
निष्पिष्टो बहुधा भूमौ न ममार स राक्षसः ॥ ३.४.८ ॥
ବହୁ ବାଣ ଓ ଦୁଇ ଖଡ୍ଗରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ସର୍ବତ୍ର କ୍ଷତବିକ୍ଷତ ହୋଇ, ଭୂମିରେ ନାନା ପ୍ରକାରେ ପିଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ରାକ୍ଷସ ମରିଲା ନାହିଁ।
3.4.9
तं प्रेक्ष्य रामः सुभृशमवध्यमचलोपमम्।
भयेष्वभयदः श्रीमानिदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.४.९ ॥
ଅବଧ୍ୟ, ପର୍ବତ ସଦୃଶ ସେଇ ରାକ୍ଷସକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧ୍ୟାନରେ ଦେଖି, ଭୟରେ ଅଭୟ ଦାନକାରୀ ଶ୍ରୀମାନ ରାମ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
3.4.10
तपसा पुरुषव्याघ्र राक्षसोऽयं न शक्यते।
शस्त्रेण युधि निर्जेतुं राक्षसं निखनावहे ॥ ३.४.१० ॥
ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର! ତପର ବଳରେ ଏହି ରାକ୍ଷସକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଜିତିହେବ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଆସ, ଆମେ ଏହି ରାକ୍ଷସକୁ ପୋତିବା ପାଇଁ ଗାତ ଖୋଳିବା।
3.4.11
कुञ्जरस्येव रौद्रस्य राक्षसस्यास्य लक्ष्मण।
वनेऽस्मिन् सुमहच्छ्वभ्रं खन्यतां रौद्रवर्चसः ॥ ३.४.११ ॥
ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ! ହାତୀ ପରି ଭୟଙ୍କର ଏହି ରାକ୍ଷସ ପାଇଁ ଏହି ବନରେ ଏକ ବୃହତ ଗାତ ଖୋଳାଯାଉ; ତାର ତେଜ ଭୟଙ୍କର।
3.4.12
इत्युक्त्वा लक्ष्मणं रामः प्रदरः खन्यतामिति।
तस्थौ विराधमाक्रम्य कण्ठे पादेन वीर्यवान् ॥ ३.४.१२ ॥
ଏହା କହି ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଗାତ ଖୋଳାଯାଉ'; ଏବଂ ପରାକ୍ରମୀ ରାମ ବିରାଧଙ୍କ କଣ୍ଠକୁ ପାଦରେ ଦବାଇ ଠିଆ ହେଲେ।
3.4.13
तच्छ्रुत्वा राघवेणोक्तं राक्षसः प्रश्रितं वचः।
इदं प्रोवाच काकुत्स्थं विराधः पुरुषर्षभम् ॥ ३.४.१३ ॥
ରାଘବଙ୍କର ସେହି ବିନମ୍ର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ରାକ୍ଷସ ବିରାଧ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଏହା କହିଲା।
3.4.14
हतोऽहं पुरुषव्याघ्र शक्रतुल्यबलेन वै।
मया तु पूर्वं त्वं मोहान्न ज्ञातः पुरुषर्षभ ॥ ३.४.१४ ॥
ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ବଳଶାଳୀ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ହତ ହୋଇଛି। ପୂର୍ବରୁ ମୋହବଶତ ମୁଁ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନି ନ ଥିଲି, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ।
3.4.15
कौसल्या सुप्रजास्तात रामस्त्वं विदितो मया।
वैदेही च महाभागा लक्ष्मणश्च महायशाः ॥ ३.४.१५ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କ ସୁପୁତ୍ର ତୁମେ ରାମ ବୋଲି ମୁଁ ଜାଣିଛି। ମହାଭାଗା ବୈଦେହୀ ଓ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଚିହ୍ନିଛି।
3.4.16
अभिशापादहं घोरां प्रविष्टो राक्षसीं तनुम्।
तुम्बुरुर्नाम गन्धर्वः शप्तो वैश्रवणेन हि ॥ ३.४.१६ ॥
ଅଭିଶାପ ଯୋଗୁଁ ମୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କଲି। ମୁଁ ତୁମ୍ବୁରୁ ନାମକ ଗନ୍ଧର୍ବ; ବୈଶ୍ରବଣ ମୋତେ ଅଭିଶାପ ଦେଇଥିଲେ।
3.4.17
प्रसाद्यमानश्च मया सोऽब्रवीन्मां महायशाः।
यदा दाशरथी रामस्त्वां वधिष्यति संयुगे ॥ ३.४.१७ ॥
ମୋ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ ହେବା ସମୟରେ ସେହି ମହାଯଶସ୍ୱୀ ମୋତେ କହିଲେ: ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମକୁ ବଧ କରିବେ ସେତେବେଳେ।
3.4.18
तदा प्रकृतिमापन्नो भवान् स्वर्गं गमिष्यति।
अनुपस्थीयमानो मां स क्रुद्धो व्याजहार ह ॥ ३.४.१८ ॥
ସେତେବେଳେ ତୁମେ ପୂର୍ବ ସ୍ୱଭାବ ପାଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବ। ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ନ ଯିବାରୁ ସେ କ୍ରୋଧରେ ମୋ ସହିତ କହିଲେ।
3.4.19
तव प्रसादान्मुक्तोऽहमभिशापात् सुदारुणात् ॥ ३.४.१९ ॥
ଆପଣଙ୍କ କୃପାରୁ ମୁଁ ଏହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଅଭିଶାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।
3.4.20
भुवनं स्वं गमिष्यामि स्वस्ति वोऽस्तु परंतप।
इतो वसति धर्मात्मा शरभङ्गः प्रतापवान् ॥ ३.४.२० ॥
ମୁଁ ମୋ ଲୋକକୁ ଯିବି। ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ, ଆପଣଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ଏଠାରୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ପରାକ୍ରମୀ ଶରଭଙ୍ଗ ବାସ କରନ୍ତି।
3.4.21
अध्यर्धयोजने तात महर्षिः सूर्यसंनिभः।
तं क्षिप्रमभिगच्छ त्वं स ते श्रेयोऽभिधास्यति ॥ ३.४.२१ ॥
ବତ୍ସ, ଦେଢ଼ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ମହର୍ଷି ଅଛନ୍ତି। ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ସେ ଠାରେ ଯାଅ; ସେ ତୁମକୁ ମଙ୍ଗଳକର କଥା କହିବେ।
3.4.22
अवटे चापि मां राम निक्षिप्य कुशली व्रज।
रक्षसां गतसत्त्वानामेष धर्मः सनातनः ॥ ३.४.२२ ॥
ହେ ରାମ, ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଖାଲରେ ପୋତି କୁଶଳରେ ଯାଅ। ପ୍ରାଣହୀନ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ସନାତନ ଧର୍ମ।
3.4.23
अवटे ये निधीयन्ते तेषां लोकाः सनातनाः।
एवमुक्त्वा तु काकुत्स्थं विराधः शरपीडितः ॥ ३.४.२३ ॥
ଖାଲରେ ପୋତାଯାଉଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସନାତନ ଲୋକ ଅଛି। କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମଙ୍କୁ ଏହିପରି କହି, ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ ବିରାଧ—
3.4.24
बभूव स्वर्गसम्प्राप्तो न्यस्तदेहो महाबलः।
तच्छ्रुत्वा राघवो वाक्यं लक्ष्मणं व्यादिदेश ह ॥ ३.४.२४ ॥
ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ମହାବଳୀ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଲା। ସେହି କଥା ଶୁଣି ରାଘବ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
3.4.25
कुञ्जरस्येव रौद्रस्य राक्षसस्यास्य लक्ष्मण।
वनेऽस्मिन्सुमहान् श्वभ्रः खन्यतां रौद्रकर्मणः ॥ ३.४.२५ ॥
ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ହାତୀ ପରି ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ପାଇଁ ଏହି ବନରେ ଏକ ବଡ଼ ଗାତ ଖୋଳ।
3.4.26
इत्युक्त्वा लक्ष्मणं रामः प्रदरः खन्यतामिति।
तस्थौ विराधमाक्रम्य कण्ठे पादेन वीर्यवान् ॥ ३.४.२६ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହା କହି, 'ଗାତ ଖୋଳ' ବୋଲି, ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ରାମ ବିରାଧର ଗଳାରେ ପାଦ ଚାପି ଠିଆ ହେଲେ।
3.4.27
ततः खनित्रमादाय लक्ष्मणः श्वभ्रमुत्तमम्।
अखनत् पार्श्वतस्तस्य विराधस्य महात्मनः ॥ ३.४.२७ ॥
ତା'ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କୋଦାଳ ନେଇ ସେହି ମହାତ୍ମା ବିରାଧର ପାଖରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ଗାତ ଖୋଳିଲେ।
3.4.28
तं मुक्तकण्ठमुत्क्षिप्य शङ्कुकर्णं महास्वनम्।
विराधं प्राक्षिपच्छ्वभ्रे नदन्तं भैरवस्वनम् ॥ ३.४.२८ ॥
ଗଳା ଛାଡ଼ି, ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ ଓ ମହାଶବ୍ଦକାରୀ ସେହି ବିରାଧକୁ ଉଠାଇ, ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ଗାତରେ ପକାଇଲେ।
3.4.29
तमाहवे दारुणमाशुविक्रमौ
स्थिरावुभौ संयति रामलक्ष्मणौ।
मुदान्वितौ चिक्षिपतुर्भयावहं
नदन्तमुत्क्षिप्य बलेन राक्षसम् ॥ ३.४.२९ ॥
ସେହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ, ଶୀଘ୍ର ପରାକ୍ରମୀ, ସ୍ଥିର ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୁହେଁ ଆନନ୍ଦରେ, ବଳରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ସେହି ରାକ୍ଷସକୁ ଉଠାଇ, ଭୟ ଉତ୍ପାଦନ କରି ପକାଇଲେ।
3.4.30
अवध्यतां प्रेक्ष्य महासुरस्य तौ
शितेन शस्त्रेण तदा नरर्षभौ।
समर्थ्य चात्यर्थविशारदावुभौ
बिले विराधस्य वधं प्रचक्रतुः ॥ ३.४.३० ॥
ସେହି ମହାଅସୁରଙ୍କ ଅବଧ୍ୟତା ଦେଖି, ସେହି ଦୁଇ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିପୁଣ ହୋଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଗାତରେ ବିରାଧର ବଧ କଲେ।
3.4.31
स्वयं विराधेन हि मृत्युमात्मनः
प्रसह्य रामेण यथार्थमीप्सितः।
निवेदितः काननचारिणा स्वयं
न मे वधः शस्त्रकृतो भवेदिति ॥ ३.४.३१ ॥
ବିରାଧ ନିଜେ ନିଜର ମୃତ୍ୟୁକୁ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଳପୂର୍ବକ, ପ୍ରକୃତରେ ଇଚ୍ଛା କଲା। ବନରେ ବିଚରଣକାରୀ ନିଜେ କହିଲା: ମୋର ବଧ ଅସ୍ତ୍ରରେ ହେବ ନାହିଁ।
3.4.32
तदेव रामेण निशम्य भाषितं
कृता मतिस्तस्य बिलप्रवेशने।
बिलं च तेनातिबलेन रक्षसा
प्रवेश्यमानेन वनं विनादितम् ॥ ३.४.३२ ॥
ରାମଙ୍କର ସେହି କଥା ଶୁଣିବା ପରେ ସେ ଗୁମ୍ଫାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲା। ସେହି ଅତିବଳଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଗୁମ୍ଫାରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ବେଳେ ବନ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଲା।
3.4.33
प्रहृष्टरूपाविव रामलक्ष्मणौ
विराधमुर्व्यां प्रदरे निपात्य तम्।
ननन्दतुर्वीतभयौ महावने
शिलाभिरन्तर्दधतुश्च राक्षसम् ॥ ३.४.३३ ॥
ପ୍ରସନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବିରାଧକୁ ଭୂମିର ଏକ ଖାଲରେ ପକାଇ, ଭୟରହିତ ହୋଇ ମହାବନରେ ଆନନ୍ଦ କଲେ; ଏବଂ ସେ ରାକ୍ଷସକୁ ପଥରରେ ଢାଙ୍କି ଦେଲେ।
3.4.34
ततस्तु तौ काञ्चनचित्रकार्मुकौ
निहत्य रक्षः परिगृह्य मैथिलीम्।
विजह्रतुस्तौ मुदितौ महावने
दिवि स्थितौ चन्द्रदिवाकराविव ॥ ३.४.३४ ॥
ତା'ପରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚିତ୍ରିତ ଧନୁଧାରୀ ସେ ଦୁଇଜଣ ରାକ୍ଷସକୁ ବଧ କରି, ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ସାଥିରେ ନେଇ, ଆକାଶରେ ଥିବା ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ମହାବନରେ ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କଲେ।