వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 3.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.4.1
ह्रियमाणौ तु काकुत्स्थौ दृष्ट्वा सीता रघूत्तमौ।
उच्चैः स्वरेण चुक्रोश प्रगृह्य सुमहाभुजौ ॥ ३.४.१ ॥
రాముడూ లక్ష్మణుడూ అపహరించబడుతుండటం చూసి సీత తన గొప్ప బాహువులను పైకెత్తి ఎలుగెత్తి అరిచింది.
3.4.2
एष दाशरथी रामः सत्यवाञ्छीलवान् शुचिः।
रक्षसा रौद्ररूपेण ह्रियते सहलक्ष्मणः ॥ ३.४.२ ॥
ఇతడు దశరథుని కుమారుడు రాముడు; సత్యవాది, శీలవంతుడు, పవిత్రుడు. భయంకర రూపంలో ఉన్న రాక్షసుడు లక్ష్మణునితో కలిసి ఇతడిని అపహరిస్తున్నాడు.
3.4.3
मामृक्षा भक्षयिष्यन्ति शार्दूलद्वीपिनस्तथा।
मां हरोत्सृज काकुत्स्थौ नमस्ते राक्षसोत्तम ॥ ३.४.३ ॥
ఎలుగుబంట్లు, పులులు, చిరుతలు నన్ను భక్షిస్తాయి. రాక్షసోత్తమా, నన్ను తీసుకెళ్లు; కాకుత్స్థులను విడిచిపెట్టు. నీకు నమస్కారం.
3.4.4
तस्यास्तद् वचनं श्रुत्वा वैदेह्या रामलक्ष्मणौ।
वेगं प्रचक्रतुर्वीरौ वधे तस्य दुरात्मनः ॥ ३.४.४ ॥
వైదేహి ఆ మాటలు విని, వీరులైన రామలక్ష్మణులు ఆ దుష్టుడిని చంపడానికి వేగంగా ప్రయత్నించారు.
3.4.5
तस्य रौद्रस्य सौमित्रिः सव्यं बाहुं बभञ्ज ह।
रामस्तु दक्षिणं बाहुं तरसा तस्य रक्षसः ॥ ३.४.५ ॥
ఆ భయంకర రాక్షసుడి ఎడమ బాహువును సౌమిత్రి విరిచాడు; రాముడు ఆ రాక్షసుడి కుడి బాహువును బలంగా విరిచాడు.
3.4.6
स भग्नबाहुः संविग्नः पपाताशु विमूर्च्छितः।
धरण्यां मेघसंकाशो वज्रभिन्न इवाचलः ॥ ३.४.६ ॥
రెండు బాహువులూ విరిగి కలతచెందిన అతడు వెంటనే మూర్ఛపోయి, పిడుగుతో విరిగిన పర్వతంలా, మేఘంలా నల్లని శరీరంతో నేలపై కూలిపోయాడు.
3.4.7
मुष्टिभिर्बाहुभिः पद्भिः सूदयन्तौ तु राक्षसम्।
उद्यम्योद्यम्य चाप्येनं स्थण्डिले निष्पिपेषतुः ॥ ३.४.७ ॥
పిడికిళ్లతో, బాహువులతో, పాదాలతో ఆ రాక్షసుడిని కొడుతూ, మళ్లీ మళ్లీ అతడిని పైకెత్తి ఇద్దరూ నేలపై నలిపివేశారు.
3.4.8
स विद्धौ बहुभिर्बाणैः खड्गाभ्यां च परिक्षतः।
निष्पिष्टो बहुधा भूमौ न ममार स राक्षसः ॥ ३.४.८ ॥
అనేక బాణాలతో, రెండు ఖడ్గాలతో గాయపడి, సర్వత్రా చీలిపోయి, నేలపై బహుధా నలిగినా ఆ రాక్షసుడు చావలేదు.
3.4.9
तं प्रेक्ष्य रामः सुभृशमवध्यमचलोपमम्।
भयेष्वभयदः श्रीमानिदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.४.९ ॥
చంపడానికి వీలులేని, పర్వతంలా ఉన్న అతడిని బాగా చూసి, భయాల్లో అభయమిచ్చే శ్రీమంతుడైన రాముడు ఈ మాట పలికాడు.
3.4.10
तपसा पुरुषव्याघ्र राक्षसोऽयं न शक्यते।
शस्त्रेण युधि निर्जेतुं राक्षसं निखनावहे ॥ ३.४.१० ॥
ఓ పురుషవ్యాఘ్రా! తపోబలంతో ఉన్న ఈ రాక్షసుడిని యుద్ధంలో ఆయుధంతో జయించడం సాధ్యం కాదు; కాబట్టి మనం ఈ రాక్షసుడిని పాతిపెట్టడానికి గొయ్యి తవ్వుదాం.
3.4.11
कुञ्जरस्येव रौद्रस्य राक्षसस्यास्य लक्ष्मण।
वनेऽस्मिन् सुमहच्छ्वभ्रं खन्यतां रौद्रवर्चसः ॥ ३.४.११ ॥
లక్ష్మణా! ఏనుగులా భయంకరుడైన ఈ రాక్షసుడికోసం, ఈ అడవిలో ఒక పెద్ద గొయ్యి తవ్వించాలి; అతడి తేజస్సు భయంకరమైనది.
3.4.12
इत्युक्त्वा लक्ष्मणं रामः प्रदरः खन्यतामिति।
तस्थौ विराधमाक्रम्य कण्ठे पादेन वीर्यवान् ॥ ३.४.१२ ॥
ఇలా లక్ష్మణుడితో చెప్పి, 'గొయ్యి తవ్వించండి' అని రాముడు అన్నాడు; పరాక్రమవంతుడైన రాముడు విరాధుని కంఠాన్ని కాలితో అదిమి నిలబడ్డాడు.
3.4.13
तच्छ्रुत्वा राघवेणोक्तं राक्षसः प्रश्रितं वचः।
इदं प्रोवाच काकुत्स्थं विराधः पुरुषर्षभम् ॥ ३.४.१३ ॥
రాఘవుడు పలికిన ఆ వినయపూర్వక మాటలను విని, రాక్షసుడు విరాధుడు పురుషశ్రేష్ఠుడైన కాకుత్స్థునితో ఇలా అన్నాడు.
3.4.14
हतोऽहं पुरुषव्याघ्र शक्रतुल्यबलेन वै।
मया तु पूर्वं त्वं मोहान्न ज्ञातः पुरुषर्षभ ॥ ३.४.१४ ॥
పురుషశ్రేష్ఠా, ఇంద్రునితో సమానమైన బలం గల నీ చేత నేను హతుడనయ్యాను. ముందు మోహం వల్ల నేను నిన్ను గుర్తించలేకపోయాను, పురుషశ్రేష్ఠా.
3.4.15
कौसल्या सुप्रजास्तात रामस्त्वं विदितो मया।
वैदेही च महाभागा लक्ष्मणश्च महायशाः ॥ ३.४.१५ ॥
తాతా, కౌసల్యకు మంచి కుమారుడవైన నీవు రాముడవని నేను తెలుసుకున్నాను. మహాభాగ్యవతి వైదేహినీ, మహాయశస్వి లక్ష్మణునీ కూడా నేను గుర్తించాను.
3.4.16
अभिशापादहं घोरां प्रविष्टो राक्षसीं तनुम्।
तुम्बुरुर्नाम गन्धर्वः शप्तो वैश्रवणेन हि ॥ ३.४.१६ ॥
శాపం వల్ల నేను ఈ భయంకరమైన రాక్షస దేహంలో ప్రవేశించాను. నేను తుంబురుడనే గంధర్వుడను; వైశ్రవణునిచే శపించబడినవాడను.
3.4.17
प्रसाद्यमानश्च मया सोऽब्रवीन्मां महायशाः।
यदा दाशरथी रामस्त्वां वधिष्यति संयुगे ॥ ३.४.१७ ॥
నేను ప్రసన్నం చేయగా ఆ మహాయశస్వి నాతో ఇలా అన్నాడు: దశరథ పుత్రుడైన రాముడు యుద్ధంలో నిన్ను సంహరించినప్పుడు.
3.4.18
तदा प्रकृतिमापन्नो भवान् स्वर्गं गमिष्यति।
अनुपस्थीयमानो मां स क्रुद्धो व्याजहार ह ॥ ३.४.१८ ॥
అప్పుడు నీవు నీ పూర్వ స్వభావాన్ని పొంది స్వర్గానికి వెళ్తావు. నేను ఆయనను సమీపించనప్పుడు ఆయన కోపంగా నాతో మాట్లాడాడు.
3.4.19
तव प्रसादान्मुक्तोऽहमभिशापात् सुदारुणात् ॥ ३.४.१९ ॥
నీ అనుగ్రహం వల్ల నేను ఈ భయంకరమైన శాపం నుండి విముక్తుడనయ్యాను.
3.4.20
भुवनं स्वं गमिष्यामि स्वस्ति वोऽस्तु परंतप।
इतो वसति धर्मात्मा शरभङ्गः प्रतापवान् ॥ ३.४.२० ॥
నేను నా లోకానికి వెళ్తాను. శత్రుసంహారకా, మీకు శుభం కలుగుగాక. ఇక్కడినుండి ధర్మాత్ముడు, ప్రతాపవంతుడు శరభంగుడు నివసిస్తున్నాడు.
3.4.21
अध्यर्धयोजने तात महर्षिः सूर्यसंनिभः।
तं क्षिप्रमभिगच्छ त्वं स ते श्रेयोऽभिधास्यति ॥ ३.४.२१ ॥
నాయనా, ఒకటిన్నర యోజనాల దూరంలో సూర్యునితో సమానమైన మహర్షి ఉన్నారు. నీవు త్వరగా ఆయన వద్దకు వెళ్ళు; ఆయన నీకు శ్రేయస్కరమైనది చెబుతారు.
3.4.22
अवटे चापि मां राम निक्षिप्य कुशली व्रज।
रक्षसां गतसत्त्वानामेष धर्मः सनातनः ॥ ३.४.२२ ॥
రామా, నన్ను కూడా గొయ్యిలో పాతిపెట్టి క్షేమంగా వెళ్ళు. ప్రాణం పోయిన రాక్షసులకు ఇదే సనాతన ధర్మం.
3.4.23
अवटे ये निधीयन्ते तेषां लोकाः सनातनाः।
एवमुक्त्वा तु काकुत्स्थं विराधः शरपीडितः ॥ ३.४.२३ ॥
గొయ్యిలో పాతిపెట్టబడిన వారికి శాశ్వతమైన లోకాలు ఉంటాయి. కాకుత్స్థుడైన రాముడితో ఇలా చెప్పి, బాణాలతో పీడితుడైన విరాధుడు—
3.4.24
बभूव स्वर्गसम्प्राप्तो न्यस्तदेहो महाबलः।
तच्छ्रुत्वा राघवो वाक्यं लक्ष्मणं व्यादिदेश ह ॥ ३.४.२४ ॥
దేహాన్ని విడిచి ఆ మహాబలుడు స్వర్గాన్ని పొందాడు. ఆ మాట విన్న రాఘవుడు లక్ష్మణుడికి ఆజ్ఞాపించాడు.
3.4.25
कुञ्जरस्येव रौद्रस्य राक्षसस्यास्य लक्ष्मण।
वनेऽस्मिन्सुमहान् श्वभ्रः खन्यतां रौद्रकर्मणः ॥ ३.४.२५ ॥
లక్ష్మణా, ఏనుగువంటి ఈ భయంకర రాక్షసుని కోసం, ఈ అడవిలో ఒక పెద్ద గొయ్యి తవ్వు.
3.4.26
इत्युक्त्वा लक्ष्मणं रामः प्रदरः खन्यतामिति।
तस्थौ विराधमाक्रम्य कण्ठे पादेन वीर्यवान् ॥ ३.४.२६ ॥
లక్ష్మణునితో ఇలా చెప్పి, 'గొయ్యి తవ్వు' అని ఆదేశించి, పరాక్రమశాలి రాముడు విరాధుని కంఠంపై కాలితో తొక్కి నిలబడ్డాడు.
3.4.27
ततः खनित्रमादाय लक्ष्मणः श्वभ्रमुत्तमम्।
अखनत् पार्श्वतस्तस्य विराधस्य महात्मनः ॥ ३.४.२७ ॥
అప్పుడు లక్ష్మణుడు పారను తీసుకుని, ఆ మహాత్ముడైన విరాధుని పక్కనే ఒక మంచి గొయ్యి తవ్వాడు.
3.4.28
तं मुक्तकण्ठमुत्क्षिप्य शङ्कुकर्णं महास्वनम्।
विराधं प्राक्षिपच्छ्वभ्रे नदन्तं भैरवस्वनम् ॥ ३.४.२८ ॥
కంఠాన్ని విడిచి, శంకుకర్ణుడు, మహాధ్వని చేసే ఆ విరాధుని ఎత్తి, భయంకర శబ్దం చేస్తున్న అతనిని గొయ్యిలోకి విసిరివేశారు.
3.4.29
तमाहवे दारुणमाशुविक्रमौ
स्थिरावुभौ संयति रामलक्ष्मणौ।
मुदान्वितौ चिक्षिपतुर्भयावहं
नदन्तमुत्क्षिप्य बलेन राक्षसम् ॥ ३.४.२९ ॥
ఆ భయంకర యుద్ధంలో, వేగపరాక్రమశాలులు, స్థిరులైన రామలక్ష్మణులు ఇద్దరూ ఆనందంతో, బలంతో ఆ గర్జించే రాక్షసుని ఎత్తి, భయం కలిగిస్తూ విసిరారు.
3.4.30
अवध्यतां प्रेक्ष्य महासुरस्य तौ
शितेन शस्त्रेण तदा नरर्षभौ।
समर्थ्य चात्यर्थविशारदावुभौ
बिले विराधस्य वधं प्रचक्रतुः ॥ ३.४.३० ॥
ఆ మహాసురుని అవధ్యత్వాన్ని చూసి, ఆ నరశ్రేష్ఠులిద్దరూ, అత్యంత నైపుణ్యంతో, వాడి శస్త్రంతో గొయ్యిలో విరాధుని వధించారు.
3.4.31
स्वयं विराधेन हि मृत्युमात्मनः
प्रसह्य रामेण यथार्थमीप्सितः।
निवेदितः काननचारिणा स्वयं
न मे वधः शस्त्रकृतो भवेदिति ॥ ३.४.३१ ॥
విరాధుడు తానే తన మరణాన్ని రాముని చేత బలవంతంగా, నిజంగానే కోరుకున్నాడు. అడవిలో తిరుగువాడు తానే ప్రకటించాడు: నా వధ ఆయుధం వల్ల జరగదు అని.
3.4.32
तदेव रामेण निशम्य भाषितं
कृता मतिस्तस्य बिलप्रवेशने।
बिलं च तेनातिबलेन रक्षसा
प्रवेश्यमानेन वनं विनादितम् ॥ ३.४.३२ ॥
రాముడు చెప్పిన ఆ మాట విని అతడు గుహలోకి ప్రవేశించాలని నిశ్చయించుకున్నాడు. ఆ అతిబలుడైన రాక్షసుడు గుహలో ప్రవేశిస్తుండగా అడవి మారుమోగింది.
3.4.33
प्रहृष्टरूपाविव रामलक्ष्मणौ
विराधमुर्व्यां प्रदरे निपात्य तम्।
ननन्दतुर्वीतभयौ महावने
शिलाभिरन्तर्दधतुश्च राक्षसम् ॥ ३.४.३३ ॥
ఆనందభరితమైన రూపం కలిగిన రామలక్ష్మణులు విరాధుడిని భూమిలోని గుంటలో పడవేసి, భయరహితులై మహావనంలో సంతోషించారు; ఆ రాక్షసుణ్ణి రాళ్లతో కప్పివేశారు.
3.4.34
ततस्तु तौ काञ्चनचित्रकार्मुकौ
निहत्य रक्षः परिगृह्य मैथिलीम्।
विजह्रतुस्तौ मुदितौ महावने
दिवि स्थितौ चन्द्रदिवाकराविव ॥ ३.४.३४ ॥
అప్పుడు బంగారు చిత్రవిచిత్ర విల్లులు ధరించిన ఆ ఇద్దరు రాక్షసుడిని చంపి, మైథిలిని వెంట తీసుకుని, ఆకాశంలో ఉన్న చంద్రసూర్యుల వలె మహావనంలో సంతోషంగా విహరించారు.