বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 3.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.48.1
एवं ब्रुवत्यां सीतायां संरब्धः परुषं वचः।
ललाटे भ्रुकुटिं कृत्वा रावणः प्रत्युवाच ह ॥ ३.४८.१ ॥
সীতা এভাবে বললে ক্রুদ্ধ রাবণ কপালে ভ্রূকুটি করে কঠোর বাক্যে উত্তর দিল।
3.48.2
भ्राता वैश्रवणस्याहं सापत्नो वरवर्णिनि।
रावणो नाम भद्रं ते दशग्रीवः प्रतापवान् ॥ ३.४८.२ ॥
হে সুন্দরবর্ণা! আমি বৈশ্রবণ (কুবের)-এর সৎভাই। তোমার মঙ্গল হোক। আমার নাম রাবণ; আমি দশগ্রীব ও পরাক্রমী।
3.48.3
यस्य देवाः सगन्धर्वाः पिशाचपतगोरगाः।
विद्रवन्ति सदा भीता मृत्योरिव सदा प्रजाः ॥ ३.४८.३ ॥
যাঁর ভয়ে দেবতা, গন্ধর্ব, পিশাচ, পাখি ও নাগেরা সর্বদা মৃত্যুভয়ে ভীত প্রজাদের মতো পালায়।
3.48.4
येन वैश्रवणो भ्राता वैमात्राः कारणान्तरे।
द्वन्द्वमासादितः क्रोधाद् रणे विक्रम्य निर्जितः ॥ ३.४८.४ ॥
অন্য কারণে ক্রুদ্ধ হয়ে যুদ্ধে সৎভাই বৈশ্রবণ (কুবের)-এর সম্মুখীন হয়ে বিক্রমে তাঁকে পরাজিত করেছে।
3.48.5
मद्भयार्तः परित्यज्य स्वमधिष्ठानमृद्धिमत्।
कैलासं पर्वतश्रेष्ठमध्यास्ते नरवाहनः ॥ ३.४८.५ ॥
আমার ভয়ে কাতর হয়ে সে তার সমৃদ্ধ আবাস ত্যাগ করে, নরবাহন (কুবের) শ্রেষ্ঠ পর্বত কৈলাসে বাস করছে।
3.48.6
यस्य तत् पुष्पकं नाम विमानं कामगं शुभम्।
वीर्यादावर्जितं भद्रे येन यामि विहायसम् ॥ ३.४८.६ ॥
হে ভদ্রে! তার পুষ্পক নামের সুন্দর, ইচ্ছামতো চলা বিমান আমি পরাক্রমে অর্জন করেছি; তাতে চড়ে আকাশে যাই।
3.48.7
मम संजातरोषस्य मुखं दृष्ट्वैव मैथिलि।
विद्रवन्ति परित्रस्ताः सुराः शक्रपुरोगमाः ॥ ३.४८.७ ॥
হে মৈথিলী, আমার ক্রোধে জাগ্রত মুখ দেখামাত্রই ইন্দ্রের নেতৃত্বে দেবতারা ভীত হয়ে পালিয়ে যান।
3.48.8
यत्र तिष्ठाम्यहं तत्र मारुतो वाति शङ्कितः।
तीव्रांशुः शिशिरांशुश्च भयात् सम्पद्यते दिवि ॥ ३.४८.८ ॥
আমি যেখানে দাঁড়াই সেখানে বায়ু ভয়ে সন্তর্পণে বয়; আকাশে প্রখর কিরণের সূর্য এবং শীতল কিরণের চন্দ্রও ভয়ে স্তিমিত হয়ে যায়।
3.48.9
निष्कम्पपत्रास्तरवो नद्यश्च स्तिमितोदकाः।
भवन्ति यत्र तत्राहं तिष्ठामि च चरामि च ॥ ३.४८.९ ॥
আমি যেখানে দাঁড়াই ও বিচরণ করি সেখানে গাছের পাতা নিষ্কম্প থাকে, আর নদীর জল স্থির হয়ে যায়।
3.48.10
मम पारे समुद्रस्य लङ्का नाम पुरी शुभा।
सम्पूर्णा राक्षसैर्घोरैर्यथेन्द्रस्यामरावती ॥ ३.४८.१० ॥
সাগরের ওপারে লঙ্কা নামে আমার শুভ নগরী আছে; ইন্দ্রের অমরাবতীর মতো ভয়ংকর রাক্ষসে পূর্ণ।
3.48.11
प्राकारेण परिक्षिप्ता पाण्डुरेण विराजिता।
हेमकक्ष्या पुरी रम्या वैदूर्यमयतोरणा ॥ ३.४८.११ ॥
শ্বেত প্রাকারে বেষ্টিত ও উজ্জ্বল সেই নগরী সোনার মেখলা ও বৈদূর্যমণির তোরণে রমণীয়।
3.48.12
हस्त्यश्वरथसम्बाधा तूर्यनादविनादिता।
सर्वकामफलैर्वृक्षैः संकुलोद्यानभूषिता ॥ ३.४८.१२ ॥
হাতি, ঘোড়া ও রথে পরিপূর্ণ, বাদ্যধ্বনিতে মুখরিত, সর্বকামফলদায়ী বৃক্ষ ও ঘন উদ্যানে ভূষিত সেই নগরী।
3.48.13
तत्र त्वं वस हे सीते राजपुत्रि मया सह।
न स्मरिष्यसि नारीणां मानुषीणां मनस्विनि ॥ ३.४८.१३ ॥
সেখানে তুমি আমার সঙ্গে বাস করো, হে সীতা, হে রাজকুমারী। হে মনস্বিনী, তুমি মানবী নারীদের স্মরণ করবে না।
3.48.14
भुञ्जाना मानुषान् भोगान् दिव्यांश्च वरवर्णिनि।
न स्मरिष्यसि रामस्य मानुषस्य गतायुषः ॥ ३.४८.१४ ॥
হে সুন্দরবর্ণা, দিব্য ভোগ উপভোগ করতে করতে, আয়ুষ্কাল শেষ হওয়া মানুষ রামকে তুমি স্মরণ করবে না।
3.48.15
स्थापयित्वा प्रियं पुत्रं राज्ये दशरथो नृपः।
मन्दवीर्यस्ततो ज्येष्ठः सुतः प्रस्थापितो वनम् ॥ ३.४८.१५ ॥
রাজা দশরথ প্রিয় পুত্রকে রাজ্যে স্থাপন করে, পরে দুর্বলশক্তি হয়ে জ্যেষ্ঠ পুত্রকে বনে পাঠিয়েছিলেন।
3.48.16
तेन किं भ्रष्टराज्येन रामेण गतचेतसा।
करिष्यसि विशालाक्षि तापसेन तपस्विना ॥ ३.४८.१६ ॥
রাজ্যহারা, বিভ্রান্তচিত্ত সেই রামের সঙ্গে তুমি কী করবে, হে বিশালাক্ষী? সেই তপস্বী তাপসের সঙ্গে তুমি কী করবে?
3.48.17
रक्ष राक्षसभर्तारं कामय स्वयमागतम्।
न मन्मथशराविष्टं प्रत्याख्यातुं त्वमर्हसि ॥ ३.४८.१७ ॥
রাক্ষসরাজকে রক্ষা করো; স্বয়ং আসা আমাকে কামনা করো। মদনের শরে বিদ্ধ আমাকে প্রত্যাখ্যান করা তোমার উচিত নয়।
3.48.18
प्रत्याख्याय हि मां भीरु पश्चात्तापं गमिष्यसि।
चरणेनाभिहत्येव पुरूरवसमुर्वशी ॥ ३.४८.१८ ॥
হে ভীরু, আমাকে প্রত্যাখ্যান করে পরে তুমি অনুতপ্ত হবে; উর্বশী পা দিয়ে আঘাত করে পুরূরবাকে যেমন প্রত্যাখ্যান করেছিল।
3.48.19
अङ्गुल्या न समो रामो मम युद्धे स मानुषः।
तव भाग्येन सम्प्राप्तं भजस्व वरवर्णिनि ॥ ३.४८.१९ ॥
যুদ্ধে রাম আমার একটি আঙুলেরও সমান নয়; সে তো মানুষ। তোমার ভাগ্যেই এই সুযোগ এসেছে; হে সুন্দরী, একে গ্রহণ কর।
3.48.20
एवमुक्ता तु वैदेही क्रुद्धा संरक्तलोचना।
अब्रवीत् परुषं वाक्यं रहिते राक्षसाधिपम् ॥ ३.४८.२० ॥
এইরূপ বলা হলে বৈদেহী সীতা ক্রোধে পূর্ণ হলেন; তাঁর চোখ লাল হয়ে উঠল। নির্জনে তিনি রাক্ষসরাজকে কঠোর বাক্য বললেন।
3.48.21
कथं वैश्रवणं देवं सर्वदेवनमस्कृतम्।
भ्रातरं व्यपदिश्य त्वमशुभं कर्तुमिच्छसि ॥ ३.४८.२१ ॥
সকল দেবতার নমস্কৃত দেব বৈশ্রবণকে ভাই বলে পরিচয় দিয়েও তুমি এমন অশুভ কাজ করতে চাইছ?
3.48.22
अवश्यं विनशिष्यन्ति सर्वे रावण राक्षसाः।
येषां त्वं कर्कशो राजा दुर्बुद्धिरजितेन्द्रियः ॥ ३.४८.२२ ॥
হে রাবণ, তুমি কঠোর, দুর্বুদ্ধি ও ইন্দ্রিয়জয়হীন যে রাজা, সেই রাক্ষসেরা সবাই অবশ্যই বিনষ্ট হবে।
3.48.23
अपहृत्य शचीं भार्यां शक्यमिन्द्रस्य जीवितुम्।
नहि रामस्य भार्यां मामानीय स्वस्तिमान् भवेत् ॥ ३.४८.२३ ॥
ইন্দ্রের পত্নী শচীকে হরণ করে ইন্দ্র বাঁচতে পারেন; কিন্তু রামের পত্নী আমাকে এনে তুমি নিরাপদ থাকতে পারবে না।
3.48.24
जीवेच्चिरं वज्रधरस्य पश्चा-
च्छचीं प्रधृष्याप्रतिरूपरूपाम्।
न मादृशीं राक्षस धर्षयित्वा
पीतामृतस्यापि तवास्ति मोक्षः ॥ ३.४८.२४ ॥
বজ্রধারী ইন্দ্র শচীকে ধর্ষণ করে পরে দীর্ঘকাল বাঁচতে পারেন; কিন্তু হে রাক্ষস, আমার মতো নারীকে ধর্ষণ করে অমৃতপানকারী হলেও তোমার মুক্তি নেই।