વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 3.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.48.1
एवं ब्रुवत्यां सीतायां संरब्धः परुषं वचः।
ललाटे भ्रुकुटिं कृत्वा रावणः प्रत्युवाच ह ॥ ३.४८.१ ॥
સીતા આમ બોલતી હતી ત્યારે ક્રોધિત રાવણે કપાળ પર ભ્રુકુટિ ચઢાવીને કઠોર વચનોથી ઉત્તર આપ્યો.
3.48.2
भ्राता वैश्रवणस्याहं सापत्नो वरवर्णिनि।
रावणो नाम भद्रं ते दशग्रीवः प्रतापवान् ॥ ३.४८.२ ॥
હે સુંદર વર્ણવાળી! હું વૈશ્રવણ (કુબેર)નો સાવકો ભાઈ છું. તારું કલ્યાણ થાય. મારું નામ રાવણ છે; હું દશગ્રીવ અને પ્રતાપી છું.
3.48.3
यस्य देवाः सगन्धर्वाः पिशाचपतगोरगाः।
विद्रवन्ति सदा भीता मृत्योरिव सदा प्रजाः ॥ ३.४८.३ ॥
જેના ભયથી દેવો, ગંધર્વો, પિશાચો, પક્ષીઓ અને નાગો સદા મૃત્યુથી ડરેલી પ્રજાની જેમ ભાગી જાય છે.
3.48.4
येन वैश्रवणो भ्राता वैमात्राः कारणान्तरे।
द्वन्द्वमासादितः क्रोधाद् रणे विक्रम्य निर्जितः ॥ ३.४८.४ ॥
બીજા કારણથી ક્રોધિત થઈને યુદ્ધમાં સાવકા ભાઈ વૈશ્રવણ (કુબેર) સામે પડીને પરાક્રમથી જીતેલો.
3.48.5
मद्भयार्तः परित्यज्य स्वमधिष्ठानमृद्धिमत्।
कैलासं पर्वतश्रेष्ठमध्यास्ते नरवाहनः ॥ ३.४८.५ ॥
મારા ભયથી પીડાઈને તેણે પોતાનું સમૃદ્ધ નિવાસસ્થાન છોડ્યું; નરવાહન (કુબેર) પર્વતશ્રેષ્ઠ કૈલાસમાં વસે છે.
3.48.6
यस्य तत् पुष्पकं नाम विमानं कामगं शुभम्।
वीर्यादावर्जितं भद्रे येन यामि विहायसम् ॥ ३.४८.६ ॥
હે ભદ્રે! તેનું પુષ્પક નામનું સુંદર, ઇચ્છા પ્રમાણે ચાલતું વિમાન મેં પરાક્રમથી મેળવ્યું છે; તેના વડે હું આકાશમાં વિહાર કરું છું.
3.48.7
मम संजातरोषस्य मुखं दृष्ट्वैव मैथिलि।
विद्रवन्ति परित्रस्ताः सुराः शक्रपुरोगमाः ॥ ३.४८.७ ॥
હે મૈથિલી, મારો ક્રોધ જાગેલો ચહેરો જોતાં જ ઇન્દ્રની આગેવાની હેઠળના દેવો ભયભીત થઈને ભાગી જાય છે.
3.48.8
यत्र तिष्ठाम्यहं तत्र मारुतो वाति शङ्कितः।
तीव्रांशुः शिशिरांशुश्च भयात् सम्पद्यते दिवि ॥ ३.४८.८ ॥
હું જ્યાં ઊભો રહું ત્યાં પવન ભયથી સાવચેતીપૂર્વક વાય છે; આકાશમાં તીવ્ર કિરણોવાળો સૂર્ય અને શીતળ કિરણોવાળો ચંદ્ર પણ ભયથી ઝાંખા પડે છે.
3.48.9
निष्कम्पपत्रास्तरवो नद्यश्च स्तिमितोदकाः।
भवन्ति यत्र तत्राहं तिष्ठामि च चरामि च ॥ ३.४८.९ ॥
હું જ્યાં ઊભો રહું કે ચાલું ત્યાં વૃક્ષોનાં પાંદડાં સ્થિર રહે છે અને નદીઓનું પાણી શાંત થઈ જાય છે.
3.48.10
मम पारे समुद्रस्य लङ्का नाम पुरी शुभा।
सम्पूर्णा राक्षसैर्घोरैर्यथेन्द्रस्यामरावती ॥ ३.४८.१० ॥
સમુદ્રની પાર લંકા નામની મારી શુભ નગરી છે; ઇન્દ્રની અમરાવતીની જેમ તે ભયંકર રાક્ષસોથી ભરેલી છે.
3.48.11
प्राकारेण परिक्षिप्ता पाण्डुरेण विराजिता।
हेमकक्ष्या पुरी रम्या वैदूर्यमयतोरणा ॥ ३.४८.११ ॥
સફેદ કોટથી ઘેરાયેલી અને શોભતી તે નગરી સોનાની મેખલાઓ અને વૈડૂર્યમણિના તોરણોથી રમણીય છે.
3.48.12
हस्त्यश्वरथसम्बाधा तूर्यनादविनादिता।
सर्वकामफलैर्वृक्षैः संकुलोद्यानभूषिता ॥ ३.४८.१२ ॥
હાથી, ઘોડા અને રથોથી ભરેલી, વાદ્યોના નાદથી ગૂંજતી, સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરે એવાં વૃક્ષો અને ઘન ઉદ્યાનોથી શોભતી તે નગરી છે.
3.48.13
तत्र त्वं वस हे सीते राजपुत्रि मया सह।
न स्मरिष्यसि नारीणां मानुषीणां मनस्विनि ॥ ३.४८.१३ ॥
ત્યાં તું મારી સાથે રહે, હે સીતા, હે રાજપુત્રી. હે મનસ્વિની, તું માનવી સ્ત્રીઓને યાદ નહીં કરે.
3.48.14
भुञ्जाना मानुषान् भोगान् दिव्यांश्च वरवर्णिनि।
न स्मरिष्यसि रामस्य मानुषस्य गतायुषः ॥ ३.४८.१४ ॥
હે સુંદર વર્ણવાળી, દિવ્ય ભોગો ભોગવતાં, આયુષ્ય ખૂટેલા માનવ રામને તું યાદ નહીં કરે.
3.48.15
स्थापयित्वा प्रियं पुत्रं राज्ये दशरथो नृपः।
मन्दवीर्यस्ततो ज्येष्ठः सुतः प्रस्थापितो वनम् ॥ ३.४८.१५ ॥
રાજા દશરથે પોતાના પ્રિય પુત્રને રાજ્ય પર સ્થાપી, પછી નિર્બળ બનીને જ્યેષ્ઠ પુત્રને વનમાં મોકલ્યો.
3.48.16
तेन किं भ्रष्टराज्येन रामेण गतचेतसा।
करिष्यसि विशालाक्षि तापसेन तपस्विना ॥ ३.४८.१६ ॥
રાજ્ય ગુમાવી, મન ખોયેલા એ રામ સાથે તું શું કરીશ, હે વિશાળાક્ષી? એ તપસ્વી તાપસ સાથે તું શું કરીશ?
3.48.17
रक्ष राक्षसभर्तारं कामय स्वयमागतम्।
न मन्मथशराविष्टं प्रत्याख्यातुं त्वमर्हसि ॥ ३.४८.१७ ॥
રાક્ષસોના સ્વામીનું રક્ષણ કર; સ્વયં આવેલાને ઇચ્છ. કામદેવના બાણોથી વીંધાયેલા મને ઠુકરાવવું તને શોભતું નથી.
3.48.18
प्रत्याख्याय हि मां भीरु पश्चात्तापं गमिष्यसि।
चरणेनाभिहत्येव पुरूरवसमुर्वशी ॥ ३.४८.१८ ॥
હે ભીરુ, મને ઠુકરાવીને પછી તું પસ્તાશે; ઉર્વશીએ પગથી પ્રહાર કરીને પુરૂરવાને ઠુકરાવ્યો હતો તેમ.
3.48.19
अङ्गुल्या न समो रामो मम युद्धे स मानुषः।
तव भाग्येन सम्प्राप्तं भजस्व वरवर्णिनि ॥ ३.४८.१९ ॥
યુદ્ધમાં રામ મારી એક આંગળી જેટલો પણ નથી; તે તો માણસ છે. તારા ભાગ્યથી જ આ તને મળ્યું છે; હે સુંદરી, સ્વીકાર.
3.48.20
एवमुक्ता तु वैदेही क्रुद्धा संरक्तलोचना।
अब्रवीत् परुषं वाक्यं रहिते राक्षसाधिपम् ॥ ३.४८.२० ॥
આમ કહેવાતાં વૈદેહી સીતા ક્રોધથી ભરાઈ ગઈ; તેની આંખો લાલ થઈ ગઈ. એકાંતમાં તેણે રાક્ષસાધિપતિને કઠોર વચનો કહ્યાં.
3.48.21
कथं वैश्रवणं देवं सर्वदेवनमस्कृतम्।
भ्रातरं व्यपदिश्य त्वमशुभं कर्तुमिच्छसि ॥ ३.४८.२१ ॥
સર્વ દેવોથી નમસ્કૃત દેવ વૈશ્રવણને ભાઈ કહીને પણ તું આવું અશુભ કાર્ય કરવા ઇચ્છે છે?
3.48.22
अवश्यं विनशिष्यन्ति सर्वे रावण राक्षसाः।
येषां त्वं कर्कशो राजा दुर्बुद्धिरजितेन्द्रियः ॥ ३.४८.२२ ॥
હે રાવણ, તું કઠોર, દુર્બુદ્ધિ અને ઇન્દ્રિયોને ન જીતનાર રાજા છે; જે રાક્ષસોનો તું રાજા છે તે સર્વ અવશ્ય નાશ પામશે.
3.48.23
अपहृत्य शचीं भार्यां शक्यमिन्द्रस्य जीवितुम्।
नहि रामस्य भार्यां मामानीय स्वस्तिमान् भवेत् ॥ ३.४८.२३ ॥
ઇન્દ્રની પત્ની શચીનું હરણ કરીને ઇન્દ્ર જીવી શકે; પરંતુ રામની પત્ની એવી મને લાવીને તું સુખી નહીં રહી શકે.
3.48.24
जीवेच्चिरं वज्रधरस्य पश्चा-
च्छचीं प्रधृष्याप्रतिरूपरूपाम्।
न मादृशीं राक्षस धर्षयित्वा
पीतामृतस्यापि तवास्ति मोक्षः ॥ ३.४८.२४ ॥
વજ્રધારી ઇન્દ્ર શચીનો અપમાન કરીને પછી લાંબો સમય જીવી શકે; પણ હે રાક્ષસ, મારા જેવી સ્ત્રીનું અપમાન કરીને અમૃત પીધેલો પણ તારો મોક્ષ નથી.