वाल्मीकि रामायण · सर्ग 3.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.48.1
एवं ब्रुवत्यां सीतायां संरब्धः परुषं वचः।
ललाटे भ्रुकुटिं कृत्वा रावणः प्रत्युवाच ह ॥ ३.४८.१ ॥
सीता असे बोलत असताना संतप्त रावणाने कपाळावर भुवया उंचावून कठोर शब्दांत उत्तर दिले.
3.48.2
भ्राता वैश्रवणस्याहं सापत्नो वरवर्णिनि।
रावणो नाम भद्रं ते दशग्रीवः प्रतापवान् ॥ ३.४८.२ ॥
हे सुंदर वर्णाच्या सीते! मी वैश्रवणाचा (कुबेराचा) सावत्र भाऊ आहे. तुझे कल्याण असो. माझे नाव रावण; मी दहा मानांचा आणि पराक्रमी आहे.
3.48.3
यस्य देवाः सगन्धर्वाः पिशाचपतगोरगाः।
विद्रवन्ति सदा भीता मृत्योरिव सदा प्रजाः ॥ ३.४८.३ ॥
ज्याच्या भीतीने देव, गंधर्व, पिशाच, पक्षी आणि नाग सदैव मृत्यूला घाबरलेल्या प्रजेप्रमाणे पळून जातात.
3.48.4
येन वैश्रवणो भ्राता वैमात्राः कारणान्तरे।
द्वन्द्वमासादितः क्रोधाद् रणे विक्रम्य निर्जितः ॥ ३.४८.४ ॥
दुसऱ्या कारणाने क्रोधित होऊन युद्धात सावत्र भाऊ वैश्रवणाला (कुबेराला) सामोरे जाऊन पराक्रमाने जिंकलेला.
3.48.5
मद्भयार्तः परित्यज्य स्वमधिष्ठानमृद्धिमत्।
कैलासं पर्वतश्रेष्ठमध्यास्ते नरवाहनः ॥ ३.४८.५ ॥
माझ्या भीतीने पीडित होऊन त्याने आपले समृद्ध निवासस्थान सोडले; नरवाहन (कुबेर) पर्वतश्रेष्ठ कैलासावर राहतो.
3.48.6
यस्य तत् पुष्पकं नाम विमानं कामगं शुभम्।
वीर्यादावर्जितं भद्रे येन यामि विहायसम् ॥ ३.४८.६ ॥
हे भद्रे! त्याचे पुष्पक नावाचे सुंदर, इच्छेनुसार जाणारे विमान मी पराक्रमाने मिळवले; त्यातून मी आकाशात संचार करतो.
3.48.7
मम संजातरोषस्य मुखं दृष्ट्वैव मैथिलि।
विद्रवन्ति परित्रस्ताः सुराः शक्रपुरोगमाः ॥ ३.४८.७ ॥
हे मैथिली, माझा क्रोध उत्पन्न झालेले मुख पाहताच इंद्रासह देव भयभीत होऊन पळून जातात.
3.48.8
यत्र तिष्ठाम्यहं तत्र मारुतो वाति शङ्कितः।
तीव्रांशुः शिशिरांशुश्च भयात् सम्पद्यते दिवि ॥ ३.४८.८ ॥
मी जिथे उभा राहतो तिथे वारा भीतीने हळूच वाहतो; आकाशात तीव्र किरणांचा सूर्य आणि शीतल किरणांचा चंद्रही भयाने मंद होतात.
3.48.9
निष्कम्पपत्रास्तरवो नद्यश्च स्तिमितोदकाः।
भवन्ति यत्र तत्राहं तिष्ठामि च चरामि च ॥ ३.४८.९ ॥
मी जिथे उभा राहतो आणि फिरतो तिथे झाडांची पाने स्थिर राहतात आणि नद्यांचे पाणी शांत होते.
3.48.10
मम पारे समुद्रस्य लङ्का नाम पुरी शुभा।
सम्पूर्णा राक्षसैर्घोरैर्यथेन्द्रस्यामरावती ॥ ३.४८.१० ॥
समुद्राच्या पलीकडे लंका नावाची माझी शुभ नगरी आहे; इंद्राच्या अमरावतीप्रमाणे ती भयानक राक्षसांनी भरलेली आहे.
3.48.11
प्राकारेण परिक्षिप्ता पाण्डुरेण विराजिता।
हेमकक्ष्या पुरी रम्या वैदूर्यमयतोरणा ॥ ३.४८.११ ॥
पांढऱ्या तटबंदीने वेढलेली आणि शोभणारी ती नगरी सोन्याच्या मेखलांनी आणि वैडूर्यमणीच्या तोरणांनी सुंदर आहे.
3.48.12
हस्त्यश्वरथसम्बाधा तूर्यनादविनादिता।
सर्वकामफलैर्वृक्षैः संकुलोद्यानभूषिता ॥ ३.४८.१२ ॥
हत्ती, घोडे व रथांनी गजबजलेली, वाद्यांच्या नादाने दुमदुमणारी, सर्व इच्छांची फळे देणाऱ्या वृक्षांनी आणि दाट उद्यानांनी शोभणारी ती नगरी आहे.
3.48.13
तत्र त्वं वस हे सीते राजपुत्रि मया सह।
न स्मरिष्यसि नारीणां मानुषीणां मनस्विनि ॥ ३.४८.१३ ॥
तेथे तू माझ्यासोबत राहा, हे सीते, हे राजपुत्री. हे मनस्विनी, मानवी स्त्रियांची तुला आठवण राहणार नाही.
3.48.14
भुञ्जाना मानुषान् भोगान् दिव्यांश्च वरवर्णिनि।
न स्मरिष्यसि रामस्य मानुषस्य गतायुषः ॥ ३.४८.१४ ॥
हे सुंदरवर्णे, दिव्य भोग भोगताना, आयुष्य संपलेल्या मानव रामाची तुला आठवण राहणार नाही.
3.48.15
स्थापयित्वा प्रियं पुत्रं राज्ये दशरथो नृपः।
मन्दवीर्यस्ततो ज्येष्ठः सुतः प्रस्थापितो वनम् ॥ ३.४८.१५ ॥
राजा दशरथाने आपल्या प्रिय पुत्राला राज्यावर स्थापून, नंतर दुर्बल होऊन ज्येष्ठ पुत्राला वनात पाठवले.
3.48.16
तेन किं भ्रष्टराज्येन रामेण गतचेतसा।
करिष्यसि विशालाक्षि तापसेन तपस्विना ॥ ३.४८.१६ ॥
राज्य गमावलेल्या, मन हरवलेल्या त्या रामासोबत तू काय करशील, हे विशालाक्षी? त्या तपस्वी तापसासोबत तू काय करशील?
3.48.17
रक्ष राक्षसभर्तारं कामय स्वयमागतम्।
न मन्मथशराविष्टं प्रत्याख्यातुं त्वमर्हसि ॥ ३.४८.१७ ॥
राक्षसांच्या स्वामीचे रक्षण कर; स्वतः आलेल्याची इच्छा कर. मन्मथाच्या बाणांनी व्याकूळ झालेल्या मला नाकारणे तुला शोभत नाही.
3.48.18
प्रत्याख्याय हि मां भीरु पश्चात्तापं गमिष्यसि।
चरणेनाभिहत्येव पुरूरवसमुर्वशी ॥ ३.४८.१८ ॥
हे भीरु, मला नाकारून तू नंतर पश्चात्ताप पावशील; उर्वशीने पायाने प्रहार करून पुरूरवसाला नाकारल्याप्रमाणे.
3.48.19
अङ्गुल्या न समो रामो मम युद्धे स मानुषः।
तव भाग्येन सम्प्राप्तं भजस्व वरवर्णिनि ॥ ३.४८.१९ ॥
युद्धात राम माझ्या एका बोटाइतकाही नाही; तो तर मानव आहे. तुझ्या भाग्यामुळेच हे तुला मिळाले आहे; हे सुंदरी, स्वीकार कर.
3.48.20
एवमुक्ता तु वैदेही क्रुद्धा संरक्तलोचना।
अब्रवीत् परुषं वाक्यं रहिते राक्षसाधिपम् ॥ ३.४८.२० ॥
असे म्हटल्यावर वैदेही सीता क्रोधाने भरली; तिचे डोळे लाल झाले. एकांतात तिने राक्षसराजाला कठोर शब्द सुनावले.
3.48.21
कथं वैश्रवणं देवं सर्वदेवनमस्कृतम्।
भ्रातरं व्यपदिश्य त्वमशुभं कर्तुमिच्छसि ॥ ३.४८.२१ ॥
सर्व देवांनी नमस्कार केलेल्या देव वैश्रवणाला भाऊ म्हणवून घेऊनही तू असे अशुभ कृत्य करू इच्छितोस का?
3.48.22
अवश्यं विनशिष्यन्ति सर्वे रावण राक्षसाः।
येषां त्वं कर्कशो राजा दुर्बुद्धिरजितेन्द्रियः ॥ ३.४८.२२ ॥
हे रावणा, तू कठोर, दुर्बुद्धी आणि इंद्रिये न जिंकलेला राजा आहेस; ज्या राक्षसांचा तू राजा आहेस ते सर्व नक्की नष्ट होतील.
3.48.23
अपहृत्य शचीं भार्यां शक्यमिन्द्रस्य जीवितुम्।
नहि रामस्य भार्यां मामानीय स्वस्तिमान् भवेत् ॥ ३.४८.२३ ॥
इंद्राची पत्नी शची हिला पळवून इंद्र जिवंत राहू शकतो; पण रामाची पत्नी असलेल्या मला आणून तू सुरक्षित राहू शकणार नाहीस.
3.48.24
जीवेच्चिरं वज्रधरस्य पश्चा-
च्छचीं प्रधृष्याप्रतिरूपरूपाम्।
न मादृशीं राक्षस धर्षयित्वा
पीतामृतस्यापि तवास्ति मोक्षः ॥ ३.४८.२४ ॥
वज्रधारी इंद्र शचीचा अपमान करून नंतर दीर्घकाळ जगू शकेल; पण हे राक्षसा, माझ्यासारखीचा अपमान करणाऱ्या तुझी, अमृत प्यालेल्या असलास तरी, सुटका नाही.