ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 3.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.49.1
सीताया वचनं श्रुत्वा दशग्रीवः प्रतापवान्।
हस्ते हस्तं समाहत्य चकार सुमहद् वपुः ॥ ३.४९.१ ॥
ସୀତାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ପ୍ରତାପୀ ଦଶଗ୍ରୀବ ହାତରେ ହାତ ପିଟି ନିଜର ଅତି ବିଶାଳ ଶରୀର ଧାରଣ କଲା।
3.49.2
स मैथिलीं पुनर्वाक्यं बभाषे वाक्यकोविदः।
नोन्मत्तया श्रुतौ मन्ये मम वीर्यपराक्रमौ ॥ ३.४९.२ ॥
ବାକ୍ୟକୁଶଳ ସେ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ପୁଣି କହିଲା, "ପାଗଳୀ ନାରୀ, ମୋ ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ପରାକ୍ରମ ତୁମେ ଶୁଣିନାହଁ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁଛି।"
3.49.3
उद्वहेयं भुजाभ्यां तु मेदिनीमम्बरे स्थितः।
आपिबेयं समुद्रं च मृत्युं हन्यां रणे स्थितः ॥ ३.४९.३ ॥
ଆକାଶରେ ଠିଆ ହୋଇ ମୁଁ ମୋ ବାହୁରେ ପୃଥିବୀ ଉଠାଇ ପାରେ, ସମୁଦ୍ର ପିଇ ପାରେ, ଏବଂ ରଣରେ ଠିଆ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କରି ପାରେ।
3.49.4
अर्कं तुद्यां शरैस्तीक्ष्णैर्विभिन्द्यां हि महीतलम्।
कामरूपेण उन्मत्ते पश्य मां कामरूपिणम् ॥ ३.४९.४ ॥
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆଘାତ କରି ପାରେ, ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠ ବିଦାରି ପାରେ। ପାଗଳୀ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ମୋତେ ଦେଖ!
3.49.5
एवमुक्तवतस्तस्य रावणस्य शिखिप्रभे।
क्रुद्धस्य हरिपर्यन्ते रक्ते नेत्रे बभूवतुः ॥ ३.४९.५ ॥
ଏହିପରି କହୁଥିବା କ୍ରୁଦ୍ଧ ରାବଣଙ୍କ ଆଖି ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଜଳିଲା; ପାଖରେ ସବୁଜ ମିଶା ଲାଲ ହେଲା।
3.49.6
सद्यः सौम्यं परित्यज्य तीक्ष्णरूपं स रावणः।
स्वं रूपं कालरूपाभं भेजे वैश्रवणानुजः ॥ ३.४९.६ ॥
ତୁରନ୍ତ ସୌମ୍ୟ ରୂପ ତ୍ୟାଗ କରି, ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭାଇ ସେ ରାବଣ କାଳ ସଦୃଶ ନିଜର ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କଲା।
3.49.7
संरक्तनयनः श्रीमांस्तप्तकाञ्चनभूषणः।
क्रोधेन महताविष्टो नीलजीमूतसंनिभः ॥ ३.४९.७ ॥
ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ନୟନ ବିଶିଷ୍ଟ, ତପ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ସେହି ତେଜସ୍ୱୀ ମହାକ୍ରୋଧରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ନୀଳ ମେଘ ସଦୃଶ ଦେଖାଗଲେ।
3.49.8
दशास्यो विंशतिभुजो बभूव क्षणदाचरः।
स परिव्राजकच्छद्म महाकायो विहाय तत् ॥ ३.४९.८ ॥
ଦଶ ମୁଖ ଓ କୋଡ଼ିଏ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ରାତ୍ରିଚର ରାକ୍ଷସ ସେ ହେଲା। ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ବେଶ ତ୍ୟାଗ କରି ସେହି ମହାକାୟ ନିଜ ରୂପ ଧାରଣ କଲା।
3.49.9
प्रतिपेदे स्वकं रूपं रावणो राक्षसाधिपः।
रक्ताम्बरधरस्तस्थौ स्त्रीरत्नं प्रेक्ष्य मैथिलीम् ॥ ३.४९.९ ॥
ରାକ୍ଷସାଧିପତି ରାବଣ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ପୁଣି ଧାରଣ କଲା। ରକ୍ତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଠିଆ ହୋଇ ସେ ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲା।
3.49.10
स तामसितकेशान्तां भास्करस्य प्रभामिव।
वसनाभरणोपेतां मैथिलीं रावणोऽब्रवीत् ॥ ३.४९.१० ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ପରି, କଳା କେଶ ପ୍ରାନ୍ତ ବିଶିଷ୍ଟା, ବସ୍ତ୍ର ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତା ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ରାବଣ କହିଲା।
3.49.11
त्रिषु लोकेषु विख्यातं यदि भर्तारमिच्छसि।
मामाश्रय वरारोहे तवाहं सदृशः पतिः ॥ ३.४९.११ ॥
ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ୱାମୀ ଯଦି ତୁମେ ଚାହଁ, ମୋତେ ଆଶ୍ରୟ କର, ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିବିଶିଷ୍ଟା! ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ୱାମୀ।
3.49.12
मां भजस्व चिराय त्वमहं श्लाघ्यः पतिस्तव।
नैव चाहं क्वचिद् भद्रे करिष्ये तव विप्रियम् ॥ ३.४९.१२ ॥
ମୋତେ ଦୀର୍ଘକାଳ ସେବା କର; ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରଶଂସନୀୟ ସ୍ୱାମୀ। ହେ କଲ୍ୟାଣୀ! ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରତି କେବେ ହେଁ ଅପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି ନାହିଁ।
3.49.13
त्यज्यतां मानुषो भावो मयि भावः प्रणीयताम्।
राज्याच्च्युतमसिद्धार्थं रामं परिमितायुषम् ॥ ३.४९.१३ ॥
ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରତି ସେ ଭାବ ତ୍ୟାଗ କର; ମୋ ପ୍ରତି ଭାବ ଅର୍ପଣ କର। ରାଜ୍ୟଚ୍ୟୁତ, ଅସିଦ୍ଧ-ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ସୀମିତ ଆୟୁ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତି (ତୁମ ଭାବ ବୃଥା)।
3.49.14
कैर्गुणैरनुरक्तासि मूढे पण्डितमानिनि।
यः स्त्रियो वचनाद् राज्यं विहाय ससुहृज्जनम् ॥ ३.४९.१४ ॥
କେଉଁ ଗୁଣରେ ତୁମେ ତାଙ୍କଠାରେ ଅନୁରକ୍ତ ହେଲ, ହେ ମୂଢ଼ା, ନିଜକୁ ପଣ୍ଡିତା ଭାବୁଥିବା? ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କଥାରେ ଯିଏ ରାଜ୍ୟ ଓ ସୁହୃଦଜନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲା।
3.49.15
अस्मिन् व्यालानुचरिते वने वसति दुर्मतिः।
इत्युक्त्वा मैथिलीं वाक्यं प्रियार्हां प्रियवादिनीम् ॥ ३.४९.१५ ॥
ହିଂସ୍ର ପଶୁମାନଙ୍କ ବିଚରଣ ଥିବା ଏହି ବନରେ ସେ ଦୁର୍ମତି ବାସ କରେ।
3.49.16
अभिगम्य सुदुष्टात्मा राक्षसः काममोहितः।
जग्राह रावणः सीतां बुधः खे रोहिणीमिव ॥ ३.४९.१६ ॥
ଅତି ଦୁଷ୍ଟମନା ରାକ୍ଷସ ରାବଣ କାମମୋହିତ ହୋଇ ନିକଟକୁ ଯାଇ ସୀତାଙ୍କୁ ଧରିଲା, ଆକାଶରେ ବୁଧ ରୋହିଣୀକୁ ଧରିବା ପରି।
3.49.17
वामेन सीतां पद्माक्षीं मूर्धजेषु करेण सः।
ऊर्वोस्तु दक्षिणेनैव परिजग्राह पाणिना ॥ ३.४९.१७ ॥
ବାମ ହାତରେ କମଳନୟନା ସୀତାଙ୍କ କେଶ ଧରିଲା; ଦକ୍ଷିଣ ହାତରେ ଊରୁ ଧରିଲା।
3.49.18
तं दृष्ट्वा गिरिशृङ्गाभं तीक्ष्णदंष्ट्रं महाभुजम्।
प्राद्रवन् मृत्युसंकाशं भयार्ता वनदेवताः ॥ ३.४९.१८ ॥
ପର୍ବତଶିଖର ପରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଓ ମହାବାହୁ, ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ତାକୁ ଦେଖି ଭୟାର୍ତ୍ତ ବନଦେବତାମାନେ ପଳାଇଲେ।
3.49.19
स च मायामयो दिव्यः खरयुक्तः खरस्वनः।
प्रत्यदृश्यत हेमाङ्गो रावणस्य महारथः ॥ ३.४९.१९ ॥
ସେ ମାୟାମୟ, ଦିବ୍ୟ, ଗଧ ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିବା, କର୍କଶ ଶବ୍ଦକାରୀ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗର ରାବଣଙ୍କ ମହାରଥ ଦେଖାଗଲା।
3.49.20
ततस्तां परुषैर्वाक्यैरभितर्ज्य महास्वनः।
अंकेनादाय वैदेहीं रथमारोपयत् तदा ॥ ३.४९.२० ॥
ତା'ପରେ ସେ ମହାସ୍ୱର କଠୋର ବାକ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଖାଇ, ବୈଦେହୀଙ୍କୁ କୋଳକୁ ଉଠାଇ ସେତେବେଳେ ରଥରେ ଚଢ଼ାଇଲା।
3.49.21
सा गृहीतातिचुक्रोश रावणेन यशस्विनी।
रामेति सीता दुःखार्ता रामं दूरं गतं वने ॥ ३.४९.२१ ॥
ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଥିବା ଯଶସ୍ୱିନୀ ସୀତା, ଦୁଃଖାର୍ତ୍ତା ହୋଇ, ବନରେ ଦୂରକୁ ଯାଇଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଡାକି 'ହେ ରାମ!' ବୋଲି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିତ୍କାର କଲେ।
3.49.22
तामकामां स कामार्तः पन्नगेन्द्रवधूमिव।
विचेष्टमानामादाय उत्पपाताथ रावणः ॥ ३.४९.२२ ॥
ଅନିଚ୍ଛୁକା, ଛଟପଟ ହେଉଥିବା ତାଙ୍କୁ କାମାର୍ତ୍ତ ସେ ରାବଣ ନାଗରାଜଙ୍କ ପତ୍ନୀ ପରି ଉଠାଇ ତା'ପରେ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଡେଇଁଲା।
3.49.23
ततः सा राक्षसेन्द्रेण ह्रियमाणा विहायसा।
भृशं चुक्रोश मत्तेव भ्रान्तचित्ता यथातुरा ॥ ३.४९.२३ ॥
ତା'ପରେ ରାକ୍ଷସରାଜ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶରେ ନିଆଯାଉଥିବା ସେ, ପାଗଳୀ ପରି, ଭ୍ରାନ୍ତ ଚିତ୍ତ ନେଇ, ପୀଡ଼ିତା ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିତ୍କାର କଲେ।
3.49.24
हा लक्ष्मण महाबाहो गुरुचित्तप्रसादक।
ह्रियमाणां न जानीषे रक्षसा कामरूपिणा ॥ ३.४९.२४ ॥
ହା ଲକ୍ଷ୍ମଣ! ହେ ମହାବାହୁ, ଗୁରୁଜନଙ୍କ ଚିତ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନକାରୀ! କାମରୂପୀ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ନିଆଯାଉଥିବା ମୋତେ ତୁମେ ଜାଣୁନାହଁ।
3.49.25
जीवितं सुखमर्थं च धर्महेतोः परित्यजन्।
ह्रियमाणामधर्मेण मां राघव न पश्यसि ॥ ३.४९.२५ ॥
ଧର୍ମ ପାଇଁ ଜୀବନ, ସୁଖ ଓ ଧନ ଛାଡ଼ିଥିବା ରାଘବ, ଅଧର୍ମରେ ହରଣ ହେଉଥିବା ମୋତେ ଆପଣ ଦେଖୁନାହାନ୍ତି କି?
3.49.26
ननु नामाविनीतानां विनेतासि परंतप।
कथमेवंविधं पापं न त्वं शाधि हि रावणम् ॥ ३.४९.२६ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ, ଅବିନୀତମାନଙ୍କୁ ଶାସନ କରୁଥିବା ଆପଣ କ'ଣ ନୁହଁନ୍ତି? ଏପରି ପାପୀ ରାବଣଙ୍କୁ ଆପଣ କାହିଁକି ଦଣ୍ଡ ଦେଉନାହାନ୍ତି?
3.49.27
न तु सद्योऽविनीतस्य दृश्यते कर्मणः फलम्।
कालोऽप्यङ्गीभवत्यत्र सस्यानामिव पक्तये ॥ ३.४९.२७ ॥
କିନ୍ତୁ ଅବିନୀତର କର୍ମଫଳ ତୁରନ୍ତ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ଶସ୍ୟ ପାଚିବାକୁ ଯେପରି ସମୟ ଲାଗେ, ସେପରି ଏଠାରେ କାଳ ମଧ୍ୟ ଫଳ ପାଚିବାରେ ସହାୟକ ହୁଏ।
3.49.28
त्वं कर्म कृतवानेतत् कालोपहतचेतनः।
जीवितान्तकरं घोरं रामाद् व्यसनमाप्नुहि ॥ ३.४९.२८ ॥
କାଳ ଦ୍ୱାରା ବୁଦ୍ଧି ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ତୁମେ ଏହି କର୍ମ କରିଛ। ରାମଙ୍କଠାରୁ ଜୀବନ ନାଶକାରୀ ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ତୁମେ ପାଇବ।
3.49.29
हन्तेदानीं सकामा तु कैकेयी बान्धवैः सह।
ह्रियेयं धर्मकामस्य धर्मपत्नी यशस्विनः ॥ ३.४९.२९ ॥
ହାୟ! ଏବେ କୈକେୟୀ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇ ଖୁସି ହେବ। ଧର୍ମକାମୀ ଯଶସ୍ୱୀଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ମୁଁ ହରଣ ହେଉଛି।
3.49.30
आमन्त्रये जनस्थाने कर्णिकारांश्च पुष्पितान्।
क्षिप्रं रामाय शंसध्वं सीतां हरति रावणः ॥ ३.४९.३० ॥
ଜନସ୍ଥାନର ଫୁଟିଥିବା କର୍ଣ୍ଣିକାର ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଡାକୁଛି: ଶୀଘ୍ର ରାମଙ୍କୁ କୁହ ଯେ ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ହରଣ କରୁଛି।
3.49.31
हंससारससंघुष्टां वन्दे गोदावरीं नदीम्।
क्षिप्रं रामाय शंस त्वं सीतां हरति रावणः ॥ ३.४९.३१ ॥
ହଂସ ଓ ସାରସ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ସ୍ୱରରେ ମୁଖରିତ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀକୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ। ଶୀଘ୍ର ରାମଙ୍କୁ କୁହ ଯେ ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ହରଣ କରି ନେଉଛି।
3.49.32
दैवतानि च यान्यस्मिन् वने विविधपादपे।
नमस्करोम्यहं तेभ्यो भर्तुः शंसत मां हृताम् ॥ ३.४९.३२ ॥
ଏହି ବିବିଧ ବୃକ୍ଷ ଭରା ବନର ଯେଉଁ ଦେବତା ଅଛନ୍ତି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ। ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କୁହ ଯେ ମୁଁ ହରଣ କରାଯାଇଛି।
3.49.33
यानि कानिचिदप्यत्र सत्त्वानि विविधानि च।
सर्वाणि शरणं यामि मृगपक्षिगणानि वै ॥ ३.४९.३३ ॥
ଏଠାରେ ଥିବା ବିବିଧ ପ୍ରାଣୀ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀ ଦଳମାନଙ୍କର ମୁଁ ଶରଣ ନେଉଛି।
3.49.34
ह्रियमाणां प्रियां भर्तुः प्राणेभ्योऽपि गरीयसीम्।
विवशा ते हृता सीता रावणेनेति शंसत ॥ ३.४९.३४ ॥
ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ, ହରଣ କରାଯାଉଥିବା ସୀତା, ଅସହାୟ ହୋଇ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହରଣ କରାଯାଇଛି ବୋଲି କୁହ।
3.49.35
विदित्वा तु महाबाहुरमुत्रापि महाबलः।
आनेष्यति पराक्रम्य वैवस्वतहृतामपि ॥ ३.४९.३५ ॥
ମହାବାହୁ, ମହାବଳ ସେ ଏହା ଜାଣି, ଯମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହରଣ କରାଯାଇଥିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଯାଇ ପରାକ୍ରମରେ ଫେରାଇ ଆଣିବେ।
3.49.36
सा तदा करुणा वाचो विलपन्ती सुदुःखिता।
वनस्पतिगतं गृध्रं ददर्शायतलोचना ॥ ३.४९.३६ ॥
ସେତେବେଳେ ଅତି ଦୁଃଖିତା, ବିଶାଳନୟନା ସେ କରୁଣ ବାଣୀରେ ବିଳାପ କରି, ଗଛ ଉପରେ ବସିଥିବା ଏକ ଶକୁନିକୁ ଦେଖିଲେ।
3.49.37
सा तमुद्वीक्ष्य सुश्रोणी रावणस्य वशंगता।
समाक्रन्दद् भयपरा दुःखोपहतया गिरा ॥ ३.४९.३७ ॥
ସୁନ୍ଦର କଟିଦେଶ ବିଶିଷ୍ଟା ସୀତା, ରାବଣର ବଶରେ ଥାଇ, ତାକୁ ଦେଖି, ଭୟରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ, ଦୁଃଖରେ ଆହତ ସ୍ୱରରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଆର୍ତ୍ତନାଦ କଲେ।
3.49.38
जटायो पश्य मामार्य ह्रियमाणामनाथवत्।
अनेन राक्षसेन्द्रेणाकरुणं पापकर्मणा ॥ ३.४९.३८ ॥
ହେ ଜଟାୟୁ, ହେ ଆର୍ଯ୍ୟ, ମୋତେ ଦେଖ — ଅନାଥ ପରି, ନିର୍ଦ୍ଦୟ, ପାପକର୍ମୀ ଏହି ରାକ୍ଷସରାଜ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ହରଣ କରାଯାଉଛି।
3.49.39
नैष वारयितुं शक्यस्त्वया क्रूरो निशाचरः।
सत्ववाञ्जितकाशी च सायुधश्चैव दुर्मतिः ॥ ३.४९.३९ ॥
ଏହି କ୍ରୂର ନିଶାଚରକୁ ତୁମେ ରୋକି ପାରିବ ନାହିଁ; ସେ ବଳବାନ, ବିଜୟର ଗର୍ବୀ, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି।
3.49.40
रामाय तु यथातत्त्वं जटायो हरणं मम।
लक्ष्मणाय च तत् सर्वमाख्यातव्यमशेषतः ॥ ३.४९.४० ॥
ହେ ଜଟାୟୁ, ମୋ ହରଣର ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଯେପରି ଘଟିଛି ସେପରି ରାମଙ୍କୁ କହ; ସେ ସବୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବ।