Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 3.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.51.1
इत्युक्तः क्रोधताम्राक्षस्तप्तकाञ्चनकुण्डलः।
राक्षसेन्द्रोऽभिदुद्राव पतगेन्द्रममर्षणः ॥ ३.५१.१ ॥
Así interpelado, el señor de los rākṣasas, con los ojos enrojecidos de ira y pendientes de oro fundido, incapaz de soportarlo, se abalanzó sobre el señor de las aves.
3.51.2
स सम्प्रहारस्तुमुलस्तयोस्तस्मिन् महामृधे।
बभूव वातोद्धुतयोर्मेघयोर्गगने यथा ॥ ३.५१.२ ॥
En aquella gran batalla, el choque entre ambos se volvió terrible, como el de dos nubes sacudidas por el viento en el cielo.
3.51.3
तद् बभूवाद्भुतं युद्धं गृध्रराक्षसयोस्तदा।
सपक्षयोर्माल्यवतोर्महापर्वतयोरिव ॥ ३.५१.३ ॥
Entonces la batalla entre el buitre y el rākṣasa se volvió asombrosa, como si dos grandes montañas aladas, como el Mālyavat, chocaran entre sí.
3.51.4
ततो नालीकनाराचैस्तीक्ष्णाग्रैश्च विकर्णिभिः।
अभ्यवर्षन्महाघोरैर्गृध्रराजं महाबलम् ॥ ३.५१.४ ॥
Entonces, con flechas nālīka y nārāca, con proyectiles de punta afilada y con flechas vikarṇi, llovió terriblemente sobre el poderoso rey de los buitres.
3.51.5
स तानि शरजालानि गृध्रः पत्ररथेश्वरः।
जटायुः प्रतिजग्राह रावणास्त्राणि संयुगे ॥ ३.५१.५ ॥
Aquel buitre Jaṭāyu, señor del carro de pájaros, en la batalla contrarrestó aquellas redes de flechas y las armas de Rāvaṇa.
3.51.6
तस्य तीक्ष्णनखाभ्यां तु चरणाभ्यां महाबलः।
चकार बहुधा गात्रे व्रणान् पतगसत्तमः ॥ ३.५१.६ ॥
Con sus patas de garras afiladas, el mejor de los pájaros, poderoso, le causó heridas de muchas maneras en el cuerpo.
3.51.7
अथ क्रोधाद् दशग्रीवो जग्राह दश मार्गणान्।
मृत्युदण्डनिभान् घोरान् शत्रोर्निधनकांक्षया ॥ ३.५१.७ ॥
Entonces, con ira, Rāvaṇa, el de diez cuellos, tomó diez flechas terribles, semejantes al cetro de la Muerte, deseando la destrucción del enemigo.
3.51.8
स तैर्बाणैर्महावीर्यः पूर्णमुक्तैरजिह्मगैः।
बिभेद निशितैस्तीक्ष्णैर्गृध्रं घोरैः शिलीमुखैः ॥ ३.५१.८ ॥
Con esas flechas, el de gran valor atravesó al buitre con dardos agudos, afilados y terribles, tensados por completo y lanzados en línea recta.
3.51.9
स राक्षसरथे पश्यञ्जानकीं बाष्पलोचनाम्।
अचिन्तयित्वा बाणांस्तान् राक्षसं समभिद्रवत् ॥ ३.५१.९ ॥
Viendo a Jānakī en el carro del demonio, con los ojos llenos de lágrimas, sin hacer caso de aquellas flechas, se lanzó contra el demonio.
3.51.10
ततोऽस्य सशरं चापं मुक्तामणिविभूषितम्।
चरणाभ्यां महातेजा बभञ्ज पतगोत्तमः ॥ ३.५१.१० ॥
Entonces el de gran esplendor, el mejor de las aves, quebró con sus patas el arco adornado con perlas y gemas, junto con su flecha.
3.51.11
ततोऽन्यद् धनुरादाय रावणः क्रोधमूर्च्छितः।
ववर्ष शरवर्षाणि शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ३.५१.११ ॥
Entonces Rāvaṇa, abrumado por la ira, tomó otro arco y desató una lluvia de flechas, por centenares y por millares.
3.51.12
शरैरावारितस्तस्य संयुगे पतगेश्वरः।
कुलायमभिसम्प्राप्तः पक्षिवच्च बभौ तदा ॥ ३.५१.१२ ॥
Rodeado de sus flechas en la batalla, el señor de las aves brilló entonces como un pájaro que ha llegado a su nido.
3.51.13
स तानि शरजालानि पक्षाभ्यां तु विधूय ह।
चरणाभ्यां महातेजा बभञ्जास्य महद् धनुः ॥ ३.५१.१३ ॥
Tras sacudir con sus alas aquellas redes de flechas, el de gran resplandor quebró con sus patas el gran arco de Rāvaṇa.
3.51.14
तच्चाग्निसदृशं दीप्तं रावणस्य शरावरम्।
पक्षाभ्यां च महातेजा व्यधुनोत् पतगेश्वरः ॥ ३.५१.१४ ॥
Y el gran señor de las aves sacudió con sus alas el carcaj de Rāvaṇa, que ardía como el fuego.
3.51.15
काञ्चनोरश्छदान् दिव्यान् पिशाचवदनान् खरान्।
तांश्चास्य जवसम्पन्नाञ्जघान समरे बली ॥ ३.५१.१५ ॥
En la batalla, el poderoso abatió a sus veloces corceles divinos, de pecho dorado y rostros de demonio.
3.51.16
अथ त्रिवेणुसम्पन्नं कामगं पावकार्चिषम्।
मणिसोपानचित्राङ्गं बभञ्ज च महारथम् ॥ ३.५१.१६ ॥
Luego quebró el gran carro, provisto de tres varas, que se movía a voluntad, brillante como llamas de fuego, con su cuerpo adornado con escalinatas de gemas.
3.51.17
पूर्णचन्द्रप्रतीकाशं छत्रं च व्यजनैः सह।
पातयामास वेगेन ग्राहिभी राक्षसैः सह ॥ ३.५१.१७ ॥
Con rapidez derribó el parasol, brillante como la luna llena, junto con los abanicos de cola, y con los rākṣasas que los sostenían.
3.51.18
सारथेश्चास्य वेगेन तुण्डेन च महच्छिरः।
पुनर्व्यपहनच्छ्रीमान् पक्षिराजो महाबलः ॥ ३.५१.१८ ॥
Y el glorioso señor de las aves, de gran fuerza, con la rapidez de su pico volvió a cortar la gran cabeza de su auriga.
3.51.19
स भग्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः।
अङ्केनादाय वैदेहीं पपात भुवि रावणः ॥ ३.५१.१९ ॥
Con el arco roto, sin carro, con los caballos muertos y el auriga abatido, Rāvaṇa cayó al suelo llevando a Vaidehī en su regazo.
3.51.20
दृष्ट्वा निपतितं भूमौ रावणं भग्नवाहनम्।
साधु साध्विति भूतानि गृध्रराजमपूजयन् ॥ ३.५१.२० ॥
Al ver a Rāvaṇa caído en tierra, con su vehículo roto, los seres exclamaron «¡Bien hecho, bien hecho!» y honraron al rey de los buitres.
3.51.21
परिश्रान्तं तु तं दृष्ट्वा जरया पक्षियूथपम्।
उत्पपात पुनर्हृष्टो मैथिलीं गृह्य रावणः ॥ ३.५१.२१ ॥
Al ver al señor de las aves agotado por la vejez, Rāvaṇa, de nuevo jubiloso, tomó a Maithilī y se levantó otra vez.
3.51.22
तं प्रहृष्टं निधायाङ्के रावणं जनकात्मजाम्।
गच्छन्तं खड्गशेषं च प्रणष्टहतसाधनम् ॥ ३.५१.२२ ॥
Rāvaṇa, exultante, llevó a la hija de Janaka en su regazo y prosiguió, con solo la espada restante y sus armas perdidas o destruidas.
3.51.23
गृध्रराजः समुत्पत्य रावणं समभिद्रवत्।
समावार्य महातेजा जटायुरिदमब्रवीत् ॥ ३.५१.२३ ॥
El rey de los buitres, el magnífico Jaṭāyu, se alzó y se lanzó contra Rāvaṇa; interceptándolo, dijo estas palabras.
3.51.24
वज्रसंस्पर्शबाणस्य भार्यां रामस्य रावण।
अल्पबुद्धे हरस्येनां वधाय खलु रक्षसाम् ॥ ३.५१.२४ ॥
¡Oh Rāvaṇa! Te llevas a la esposa de Rāma, cuyas flechas golpean como rayos. ¡Oh insensato! Lo haces, en verdad, para la destrucción de los rākṣasas.
3.51.25
समित्रबन्धुः सामात्यः सबलः सपरिच्छदः।
विषपानं पिबस्येतत् पिपासित इवोदकम् ॥ ३.५१.२५ ॥
Junto con amigos, parientes, ministros, ejército y séquito, bebes este veneno como un sediento bebe agua.
3.51.26
अनुबन्धमजानन्तः कर्मणामविचक्षणाः।
शीघ्रमेव विनश्यन्ति यथा त्वं विनशिष्यसि ॥ ३.५१.२६ ॥
Quienes desconocen las consecuencias de sus actos, carentes de discernimiento, perecen pronto, como perecerás tú.
3.51.27
बद्धस्त्वं कालपाशेन क्व गतस्तस्य मोक्ष्यसे।
वधाय बडिशं गृह्य सामिषं जलजो यथा ॥ ३.५१.२७ ॥
Atado por el lazo de la muerte, ¿adónde irás para liberarte de él? Como el pez que toma el anzuelo con cebo para su propia perdición.
3.51.28
नहि जातु दुराधर्षौ काकुत्स्थौ तव रावण।
धर्षणं चाश्रमस्यास्य क्षमिष्येते तु राघवौ ॥ ३.५१.२८ ॥
Oh Rāvaṇa, los dos Kākutsthas, los Rāghavas, nunca podrán ser vencidos por ti; sin embargo, perdonarán el ultraje hecho a este ermitaño.
3.51.29
यथा त्वया कृतं कर्म भीरुणा लोकगर्हितम्।
तस्कराचरितो मार्गो नैष वीरनिषेवितः ॥ ३.५१.२९ ॥
La acción que has hecho, obra de un cobarde y condenada por el mundo, es el camino de los ladrones, no el que siguen los héroes.
3.51.30
युद्ध्यस्व यदि शूरोऽसि मुहूर्तं तिष्ठ रावण।
शयिष्यसे हतो भूमौ यथा भ्राता खरस्तथा ॥ ३.५१.३० ॥
Oh Rāvaṇa, si eres un héroe, combate; resiste un momento. Yacerás abatido en el suelo, como tu hermano Khara.
3.51.31
परेतकाले पुरुषो यत् कर्म प्रतिपद्यते।
विनाशायात्मनोऽधर्म्यं प्रतिपन्नोऽसि कर्म तत् ॥ ३.५१.३१ ॥
En el momento de la muerte, cualquier acción que emprende un hombre es, para la destrucción de sí mismo, un acto adharma; y ese es el acto que tú has emprendido.
3.51.32
पापानुबन्धो वै यस्य कर्मणः को नु तत् पुमान्।
कुर्वीत लोकाधिपतिः स्वयंभूर्भगवानपि ॥ ३.५१.३२ ॥
¿Qué hombre haría una acción que ata al pecado? Ni siquiera el Señor de los mundos, el Svayambhū bendito, la haría.
3.51.33
एवमुक्त्वा शुभं वाक्यं जटायुस्तस्य रक्षसः।
निपपात भृशं पृष्ठे दशग्रीवस्य वीर्यवान् ॥ ३.५१.३३ ॥
Tras pronunciar estas auspiciosas palabras, el poderoso Jaṭāyu cayó con fuerza sobre la espalda de aquel demonio, el de diez cuellos.
3.51.34
तं गृहीत्वा नखैस्तीक्ष्णैर्विददार समन्ततः।
अधिरूढो गजारोहो यथा स्याद् दुष्टवारणम् ॥ ३.५१.३४ ॥
Agarrándolo con sus afiladas garras, Jaṭāyu lo desgarró por todos lados, como un jinete montado sobre un elefante indómito.
3.51.35
विददार नखैरस्य तुण्डं पृष्ठे समर्पयन्।
केशांश्चोत्पाटयामास नखपक्षमुखायुधः ॥ ३.५१.३५ ॥
Presionando sobre su espalda, le desgarró el rostro con sus garras y le arrancó los cabellos; sus armas eran las garras, las alas y el pico.
3.51.36
स तथा गृध्रराजेन क्लिश्यमानो मुहुर्मुहुः।
अमर्षस्फुरितोष्ठः सन् प्राकम्पत च राक्षसः ॥ ३.५१.३६ ॥
Hostigado una y otra vez de esa manera por el rey de los buitres, el demonio, con los labios temblando de ira, se estremeció.
3.51.37
सम्परिष्वज्य वैदेहीं वामेनाङ्केन रावणः।
तलेनाभिजघानार्तो जटायुं क्रोधमूर्च्छितः ॥ ३.५१.३७ ॥
Rāvaṇa, habiendo estrechado a Vaidehī con fuerza con su brazo izquierdo, afligido y cegado por la ira, golpeó a Jaṭāyu con la palma.
3.51.38
जटायुस्तमतिक्रम्य तुण्डेनास्य खगाधिपः।
वामबाहून् दश तदा व्यपाहरदरिंदमः ॥ ३.५१.३८ ॥
Entonces Jaṭāyu, señor de las aves, domador de enemigos, se abalanzó sobre él y con el pico arrancó sus diez brazos izquierdos.
3.51.39
संछिन्नबाहोः सद्यो वै बाहवः सहसाभवन्।
विषज्वालावलीयुक्ता वल्मीकादिव पन्नगाः ॥ ३.५१.३९ ॥
Al instante, para aquel cuyos brazos habían sido cortados, los brazos volvieron a brotar de repente, rodeados de hileras de llamas venenosas, como serpientes que salen de un hormiguero.
3.51.40
ततः क्रोधाद् दशग्रीवः सीतामुत्सृज्य वीर्यवान्।
मुष्टिभ्यां चरणाभ्यां च गृध्रराजमपोथयत् ॥ ३.५१.४० ॥
Entonces, con ira, el poderoso Daśagrīva soltó a Sītā y, con ambos puños y ambos pies, machacó al rey de los buitres, Jaṭāyu.
3.51.41
ततो मुहूर्तं संग्रामो बभूवातुलवीर्ययोः।
राक्षसानां च मुख्यस्य पक्षिणां प्रवरस्य च ॥ ३.५१.४१ ॥
Luego, por un momento, hubo una batalla entre los dos de valor incomparable: el principal de los rākṣasas y el mejor de las aves.
3.51.42
तस्य व्यायच्छमानस्य रामस्यार्थे स रावणः।
पक्षौ पादौ च पार्श्वौ च खड्गमुद्धृत्य सोऽच्छिनत् ॥ ३.५१.४२ ॥
Por causa de Rāma, mientras se esforzaba con todas sus fuerzas, Rāvaṇa desenvainó su espada y cortó sus alas, sus pies y sus costados.
3.51.43
स च्छिन्नपक्षः सहसा रक्षसा रौद्रकर्मणा।
निपपात महागृध्रो धरण्यामल्पजीवितः ॥ ३.५१.४३ ॥
Con las alas cortadas de repente por el rākṣasa de acciones feroces, el gran buitre, con poca vida en sí, cayó a la tierra.
3.51.44
तं दृष्ट्वा पतितं भूमौ क्षतजार्द्रं जटायुषम्।
अभ्यधावत वैदेही स्वबन्धुमिव दुःखिता ॥ ३.५१.४४ ॥
Al verlo caído en el suelo, empapado en sangre, Jaṭāyu, la afligida Vaidehī corrió hacia él como hacia un pariente suyo.
3.51.45
तं नीलजीमूतनिकाशकल्पं
सपाण्डुरोरस्कमुदारवीर्यम्।
ददर्श लङ्काधिपतिः पृथिव्यां
जटायुषं शान्तमिवाग्निदावम् ॥ ३.५१.४५ ॥
El señor de Laṅkā vio en la tierra a Jaṭāyu, de forma semejante a una nube oscura de tormenta, de pecho blanquecino y valor magnánimo, quieto como un incendio forestal extinguido.
3.51.46
ततस्तु तं पत्ररथं महीतले
निपातितं रावणवेगमर्दितम्।
पुनश्च संगृह्य शशिप्रभानना
रुरोद सीता जनकात्मजा तदा ॥ ३.५१.४६ ॥
Entonces Sītā, hija de Janaka, de rostro lunar, volvió a tomar en sus brazos a aquel rey de las aves, caído en tierra y aplastado por el ímpetu de Rāvaṇa, y lloró.