Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 3.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.52.1
सा तु ताराधिपमुखी रावणेन निरीक्ष्य तम्।
गृध्रराजं विनिहतं विललाप सुदुःखिता ॥ ३.५२.१ ॥
La de rostro lunar, Sītā, al ver al rey de los buitres abatido por Rāvaṇa, se lamentó con gran dolor.
3.52.2
निमित्तं लक्षणं स्वप्नं शकुनिस्वरदर्शनम्।
अवश्यं सुखदुःखेषु नराणां परिदृश्यते ॥ ३.५२.२ ॥
Presagios, señales, sueños y la vista y el sonido de las aves se perciben necesariamente en las alegrías y penas de los hombres.
3.52.3
न नूनं राम जानासि महद्व्यसनमात्मनः।
धावन्ति नूनं काकुत्स्थ मदर्थं मृगपक्षिणः ॥ ३.५२.३ ॥
¡Oh Rāma, seguramente no conoces tu gran desgracia; oh descendiente de Kakutstha, es por mí que estos ciervos y pájaros corren!
3.52.4
अयं हि कृपया राम मां त्रातुमिह संगतः।
शेते विनिहतो भूमौ ममाभाग्याद् विहंगमः ॥ ३.५२.४ ॥
Oh Rāma, esta ave vino aquí por compasión para protegerme; por mi desdicha yace abatida en el suelo.
3.52.5
त्राहि मामद्य काकुत्स्थ लक्ष्मणेति वराङ्गना।
सुसंत्रस्ता समाक्रन्दच्छृण्वतां तु यथान्तिके ॥ ३.५२.५ ॥
«¡Oh descendiente de Kakutstha! ¡Oh Lakṣmaṇa! ¡Protégeme ahora!» Así clamó la hermosa, muy aterrorizada, gritando en voz alta para que la oyeran los cercanos.
3.52.6
तां क्लिष्टमाल्याभरणां विलपन्तीमनाथवत्।
अभ्यधावत वैदेहीं रावणो राक्षसाधिपः ॥ ३.५२.६ ॥
Rāvaṇa, señor de los rākṣasas, se precipitó hacia Vaidehī, que se lamentaba como si no tuviera protector, con sus guirnaldas y adornos desordenados.
3.52.7
तां लतामिव वेष्टन्तीमालिङ्गन्तीं महाद्रुमान्।
मुञ्च मुञ्चेति बहुशः प्राप तां राक्षसाधिपः ॥ ३.५२.७ ॥
Como una enredadera que se aferraba a los grandes árboles y los abrazaba, el señor de los rākṣasas la tomó una y otra vez, mientras ella gritaba: «¡Suéltame, suéltame!».
3.52.8
क्रोशन्तीं राम रामेति रामेण रहितां वने।
जीवितान्ताय केशेषु जग्राहान्तकसंनिभः ॥ ३.५२.८ ॥
Gritando «¡Rāma, Rāma!», apartada de Rāma en el bosque, Rāvaṇa, semejante a la Muerte, la tomó por los cabellos para ponerle fin a su vida.
3.52.9
प्रधर्षितायां वैदेह्यां बभूव सचराचरम्।
जगत् सर्वममर्यादं तमसान्धेन संवृतम् ॥ ३.५२.९ ॥
Cuando Vaidehī fue ultrajada, el mundo entero, con seres móviles e inmóviles, perdió su orden y quedó cubierto y cegado por la oscuridad.
3.52.10
न वाति मारुतस्तत्र निष्प्रभोऽभूद् दिवाकरः।
दृष्ट्वा सीतां परामृष्टां देवो दिव्येन चक्षुषा ॥ ३.५२.१० ॥
Allí el viento no soplaba y el sol perdió su brillo; el dios, al ver a Sītā apresada, la contempló con su ojo divino.
3.52.11
कृतं कार्यमिति श्रीमान् व्याजहार पितामहः।
प्रहृष्टा व्यथिताश्चासन् सर्वे ते परमर्षयः ॥ ३.५२.११ ॥
«La tarea está cumplida», dijo el glorioso abuelo Brahmā; y todos aquellos grandes sabios se alegraron y a la vez se afligieron.
3.52.12
दृष्ट्वा सीतां परामृष्टां दण्डकारण्यवासिनः।
रावणस्य विनाशं च प्राप्तं बुद्ध्वा यदृच्छया ॥ ३.५२.१२ ॥
Al ver a Sītā apresada, los habitantes del bosque de Daṇḍaka, sabiendo por azar que la destrucción de Rāvaṇa estaba cerca, lo comprendieron.
3.52.13
स तु तां राम रामेति रुदतीं लक्ष्मणेति च।
जगामादाय चाकाशं रावणो राक्षसेश्वरः ॥ ३.५२.१३ ॥
El señor de los rākṣasas, Rāvaṇa, se la llevó por el cielo mientras ella lloraba, gritando «¡Rāma, Rāma!» y «¡Lakṣmaṇa!».
3.52.14
तप्ताभरणवर्णाङ्गी पीतकौशेयवासिनी।
रराज राजपुत्री तु विद्युत्सौदामनी यथा ॥ ३.५२.१४ ॥
Con un cuerpo del color de los adornos de oro fundido, vestida de seda amarilla, la princesa resplandecía como un relámpago (Saudāmanī).
3.52.15
उद्धूतेन च वस्त्रेण तस्याः पीतेन रावणः।
अधिकं परिबभ्राज गिरिर्दीप्त इवाग्निना ॥ ३.५२.१५ ॥
Con su vestido amarillo ondeando, Rāvaṇa resplandecía aún más, como una montaña ardiendo con fuego.
3.52.16
तस्याः परमकल्याण्यास्ताम्राणि सुरभीणि च।
पद्मपत्राणि वैदेह्या अभ्यकीर्यन्त रावणम् ॥ ३.५२.१६ ॥
Los pétalos de loto rojizos y fragantes de la sumamente auspiciosa Vaidehī se esparcieron sobre Rāvaṇa.
3.52.17
तस्याः कौशेयमुद्धूतमाकाशे कनकप्रभम्।
बभौ चादित्यरागेण ताम्रमभ्रमिवातपे ॥ ३.५२.१७ ॥
Su seda de brillo dorado, ondeando en el cielo, brillaba como una nube teñida de rojo por el resplandor del sol en la luz del día.
3.52.18
तस्यास्तद् विमलं वक्त्रमाकाशे रावणाङ्कगम्।
न रराज विना रामं विनालमिव पङ्कजम् ॥ ३.५२.१८ ॥
Su rostro inmaculado, reclinado en el regazo de Rāvaṇa en el cielo, no resplandecía sin Rāma, como un loto sin agua.
3.52.19
बभूव जलदं नीलं भित्त्वा चन्द्र इवोदितः।
सुललाटं सुकेशान्तं पद्मगर्भाभमव्रणम् ॥ ३.५२.१९ ॥
Apareció como la luna surgida al atravesar una nube azul oscuro, de frente hermosa y bellos cabellos en sus bordes, resplandeciente como el corazón de un loto, sin mancha.
3.52.20
शुक्लैः सुविमलैर्दन्तैः प्रभावद्भिरलंकृतम्।
तस्याः सुनयनं वक्त्रमाकाशे रावणाङ्कगम् ॥ ३.५२.२० ॥
Su rostro de hermosos ojos estaba adornado con dientes blancos, muy puros y resplandecientes; en el cielo yacía en el regazo de Rāvaṇa.
3.52.21
रुदितं व्यपमृष्टास्रं चन्द्रवत् प्रियदर्शनम्।
सुनासं चारुताम्रोष्ठमाकाशे हाटकप्रभम् ॥ ३.५२.२१ ॥
Llorando, con las lágrimas enjugadas, agradable de ver como la luna, de hermosa nariz y bellos labios rojizos, resplandeciente como el oro en el cielo.
3.52.22
राक्षसेन्द्रसमाधूतं तस्यास्तद् वदनं शुभम्।
शुशुभे न विना रामं दिवा चन्द्र इवोदितः ॥ ३.५२.२२ ॥
Su rostro auspicioso, agitado por el señor de los rākṣasas, no resplandecía sin Rāma, como la luna que se alza de día.
3.52.23
सा हेमवर्णा नीलाङ्गं मैथिली राक्षसाधिपम्।
शुशुभे काञ्चनी काञ्ची नीलं गजमिवाश्रिता ॥ ३.५२.२३ ॥
Aquella Maithilī de color dorado, aferrada al señor de los rākṣasas de miembros oscuros, resplandecía como un cinturón dorado ceñido a un elefante azul.
3.52.24
सा पद्मपीता हेमाभा रावणं जनकात्मजा।
विद्युद् घनमिवाविश्य शुशुभे तप्तभूषणा ॥ ३.५२.२४ ॥
Aquella hija de Janaka, amarilla como el loto y de tono dorado, unida a Rāvaṇa, resplandecía como un relámpago que entra en una nube, adornada con joyas de oro fundido.
3.52.25
तस्या भूषणघोषेण वैदेह्या राक्षसेश्वरः।
बभूव विमलो नीलः सघोष इव तोयदः ॥ ३.५२.२५ ॥
Con el sonido de los adornos de aquella Vaidehī, el señor de los rākṣasas se volvió resplandeciente y azul oscuro, como una nube de lluvia que retumba.
3.52.26
उत्तमाङ्गच्युता तस्याः पुष्पवृष्टिः समन्ततः।
सीताया ह्रियमाणायाः पपात धरणीतले ॥ ३.५२.२६ ॥
Una lluvia de flores, caída de su cabeza, cayó por todas partes sobre la tierra desde lo alto de Sītā mientras era llevada.
3.52.27
सा तु रावणवेगेन पुष्पवृष्टिः समन्ततः।
समाधूता दशग्रीवं पुनरेवाभ्यवर्तत ॥ ३.५२.२७ ॥
Aquella lluvia de flores, dispersada por todos lados por la fuerza de Rāvaṇa, volvió de nuevo hacia el de diez cuellos.
3.52.28
अभ्यवर्तत पुष्पाणां धारा वैश्रवणानुजम्।
नक्षत्रमाला विमला मेरुं नगमिवोन्नतम् ॥ ३.५२.२८ ॥
La corriente de flores se volvió hacia el hermano menor de Vaiśravaṇa, como una guirnalda limpia de estrellas sobre el elevado monte Meru.
3.52.29
चरणान्नूपुरं भ्रष्टं वैदेह्या रत्नभूषितम्।
विद्युन्मण्डलसंकाशं पपात धरणीतले ॥ ३.५२.२९ ॥
Del pie de Vaidehī se desprendió un tobillero incrustado de joyas que cayó al suelo, brillando como un círculo de relámpagos.
3.52.30
तरुप्रवालरक्ता सा नीलाङ्गं राक्षसेश्वरम्।
प्रशोभयत वैदेही गजं कक्ष्येव काञ्चनी ॥ ३.५२.३० ॥
Roja como un brote tierno de árbol, Vaidehī adornaba al señor de los rākṣasas de azul oscuro como una cincha dorada adorna a un elefante.
3.52.31
तां महोल्कामिवाकाशे दीप्यमानां स्वतेजसा।
जहाराकाशमाविश्य सीतां वैश्रवणानुजः ॥ ३.५२.३१ ॥
Como un gran meteoro que brilla en el cielo con su propio resplandor, el hermano menor de Vaiśravaṇa entró en el cielo y se llevó a Sītā.
3.52.32
तस्यास्तान्यग्निवर्णानि भूषणानि महीतले।
सघोषाण्यवशीर्यन्त क्षीणास्तारा इवाम्बरात् ॥ ३.५२.३२ ॥
Sus adornos, color de fuego, cayeron con estrépito sobre la tierra, como estrellas extinguidas que caen del cielo.
3.52.33
तस्याः स्तनान्तराद् भ्रष्टो हारस्ताराधिपद्युतिः।
वैदेह्या निपतन् भाति गङ्गेव गगनच्युता ॥ ३.५२.३३ ॥
El collar, brillante como la luna, cayó desde entre los pechos de Vaidehī y resplandecía como el Gaṅgā caído del cielo.
3.52.34
उत्पातवाताभिरता नानाद्विजगणायुताः।
मा भैरिति विधूताग्रा व्याजह्रुरिव पादपाः ॥ ३.५२.३४ ॥
Los árboles, deleitándose con los vientos violentos, llenos de bandadas de muchas aves, agitaban sus copas como si hablaran: «No temas».
3.52.35
नलिन्यो ध्वस्तकमलास्त्रस्तमीनजलेचराः।
सखीमिव गतोत्साहां शोचन्तीव स्म मैथिलीम् ॥ ३.५२.३५ ॥
Los estanques de loto, con sus flores destrozadas y sus peces y criaturas acuáticas asustados, parecían lamentar a Maithilī como a una amiga que ha perdido el ánimo.
3.52.36
समन्तादभिसम्पत्य सिंहव्याघ्रमृगद्विजाः।
अन्वधावंस्तदा रोषात् सीताच्छायानुगामिनः ॥ ३.५२.३६ ॥
Reuniéndose por todas partes, leones, tigres, ciervos y aves corrieron con furia tras la sombra de Sītā.
3.52.37
जलप्रपातास्रमुखाः शृङ्गैरुच्छ्रितबाहुभिः।
सीतायां ह्रियमाणायां विक्रोशन्तीव पर्वताः ॥ ३.५२.३७ ॥
Mientras Sītā era arrebatada, las montañas, con cascadas como rostros bañados en lágrimas y sus cimas alzadas como brazos, parecían lamentarse a gritos.
3.52.38
ह्रियमाणां तु वैदेहीं दृष्ट्वा दीनो दिवाकरः।
प्रविध्वस्तप्रभः श्रीमानासीत् पाण्डुरमण्डलः ॥ ३.५२.३८ ॥
Al ver a Vaidehī siendo arrebatada, el sol, afligido, perdió por completo su brillo y se volvió un disco pálido, aunque resplandeciente.
3.52.39
नास्ति धर्मः कुतः सत्यं नार्जवं नानृशंसता।
यत्र रामस्य वैदेहीं सीतां हरति रावणः ॥ ३.५२.३९ ॥
Donde Rāvaṇa arrebata a Sītā, Vaidehī de Rāma, no hay dharma; ¿de dónde vendría la verdad? No hay rectitud ni compasión.
3.52.40
वित्रस्तका दीनमुखा रुरुदुर्मृगपोतकाः ॥ ३.५२.४० ॥
Los cervatillos aterrados, con rostros afligidos, lloraron.
3.52.41
उद्वीक्ष्योद्वीक्ष्य नयनैर्भयादिव विलक्षणैः।
सुप्रवेपितगात्राश्च बभूवुर्वनदेवताः ॥ ३.५२.४१ ॥
Mirando una y otra vez con ojos desconcertados, como por miedo, y con los miembros muy temblorosos, las deidades del bosque quedaron conmovidas.
3.52.42
विक्रोशन्तीं दृढं सीतां दृष्ट्वा दुःखं तथा गताम्।
तां तु लक्ष्मण रामेति क्रोशन्तीं मधुरस्वराम् ॥ ३.५२.४२ ॥
Vi a Sītā clamando con fuerza, reducida a tal aflicción; ella, de voz dulce, llamaba: «¡Oh Lakṣmaṇa! ¡Oh Rāma!».
3.52.43
अवेक्षमाणां बहुशो वैदेहीं धरणीतलम्।
स तामाकुलकेशान्तां विप्रमृष्टविशेषकाम्।
जहारात्मविनाशाय दशग्रीवो मनस्विनीम् ॥ ३.५२.४३ ॥
Sītā, mirando una y otra vez hacia la tierra, con las puntas de su cabello desordenadas y la marca de su frente borrada, fue arrebatada por Rāvaṇa de diez cuellos para su propia destrucción; aquella mujer de noble mente.
3.52.44
ततस्तु सा चारुदती शुचिस्मिता
विनाकृता बन्धुजनेन मैथिली।
अपश्यती राघवलक्ष्मणावुभौ
विवर्णवक्त्रा भयभारपीडिता ॥ ३.५२.४४ ॥
Entonces aquella Maithilī, de bellos dientes y sonrisa pura, apartada de sus parientes, sin ver a Rāghava ni a Lakṣmaṇa, con el rostro pálido, quedó oprimida por el peso del temor.