ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 3.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.52.1
सा तु ताराधिपमुखी रावणेन निरीक्ष्य तम्।
गृध्रराजं विनिहतं विललाप सुदुःखिता ॥ ३.५२.१ ॥
ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ସେ ସୀତା, ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆହତ ଗୃଧ୍ରରାଜଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ବିଳାପ କଲେ।
3.52.2
निमित्तं लक्षणं स्वप्नं शकुनिस्वरदर्शनम्।
अवश्यं सुखदुःखेषु नराणां परिदृश्यते ॥ ३.५२.२ ॥
ଶୁଭାଶୁଭ ଚିହ୍ନ, ଲକ୍ଷଣ, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ସ୍ୱର-ଦର୍ଶନ—ଏସବୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ସୁଖଦୁଃଖରେ ଅବଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ।
3.52.3
न नूनं राम जानासि महद्व्यसनमात्मनः।
धावन्ति नूनं काकुत्स्थ मदर्थं मृगपक्षिणः ॥ ३.५२.३ ॥
ହେ ରାମ! ଆପଣ ନିଜର ମହା ବିପଦ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ; ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ! ମୋ ପାଇଁ ହିଁ ଏହି ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଦୌଡ଼ୁଛନ୍ତି।
3.52.4
अयं हि कृपया राम मां त्रातुमिह संगतः।
शेते विनिहतो भूमौ ममाभाग्याद् विहंगमः ॥ ३.५२.४ ॥
ହେ ରାମ! ଏହି ପକ୍ଷୀ ଦୟାରେ ହିଁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲା; ମୋ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟରୁ ସେ ଆହତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛି।
3.52.5
त्राहि मामद्य काकुत्स्थ लक्ष्मणेति वराङ्गना।
सुसंत्रस्ता समाक्रन्दच्छृण्वतां तु यथान्तिके ॥ ३.५२.५ ॥
"ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ! ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ! ଆଜି ମୋତେ ରକ୍ଷା କର!" ଏହା କହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୀତା ସେଇ ସୁନ୍ଦରୀ, ନିକଟରେ ଶୁଣୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କଲେ।
3.52.6
तां क्लिष्टमाल्याभरणां विलपन्तीमनाथवत्।
अभ्यधावत वैदेहीं रावणो राक्षसाधिपः ॥ ३.५२.६ ॥
ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାର ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ, ଅନାଥା ପରି ବିଳାପ କରୁଥିବା ସେଇ ବୈଦେହୀ ଆଡ଼କୁ ରାକ୍ଷସାଧିପତି ରାବଣ ଧାଇଁଲା।
3.52.7
तां लतामिव वेष्टन्तीमालिङ्गन्तीं महाद्रुमान्।
मुञ्च मुञ्चेति बहुशः प्राप तां राक्षसाधिपः ॥ ३.५२.७ ॥
ଲତା ପରି ମହାବୃକ୍ଷଙ୍କୁ ଜଡ଼ାଇ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସାଧିପତି 'ଛାଡ଼, ଛାଡ଼' କହି ବାରମ୍ବାର ଧରିଲା।
3.52.8
क्रोशन्तीं राम रामेति रामेण रहितां वने।
जीवितान्ताय केशेषु जग्राहान्तकसंनिभः ॥ ३.५२.८ ॥
ବନରେ ରାମଙ୍କଠାରୁ ବିଛିନ୍ନ ହୋଇ 'ହେ ରାମ, ହେ ରାମ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ତାଙ୍କ କେଶ ଯମତୁଲ୍ୟ ରାବଣ ପ୍ରାଣାନ୍ତ ପାଇଁ ଧରିଲା।
3.52.9
प्रधर्षितायां वैदेह्यां बभूव सचराचरम्।
जगत् सर्वममर्यादं तमसान्धेन संवृतम् ॥ ३.५२.९ ॥
ବୈଦେହୀ ଅପମାନିତ ହେବାରୁ ଚରାଚର ସମଗ୍ର ଜଗତ ମର୍ଯ୍ୟାଦାହୀନ ହେଲା; ଅନ୍ଧକାରରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ଆବୃତ ହେଲା।
3.52.10
न वाति मारुतस्तत्र निष्प्रभोऽभूद् दिवाकरः।
दृष्ट्वा सीतां परामृष्टां देवो दिव्येन चक्षुषा ॥ ३.५२.१० ॥
ସେଠାରେ ପବନ ବହିଲା ନାହିଁ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭାହୀନ ହେଲେ। ସୀତାଙ୍କୁ ଧରାଯାଇଥିବା ଦେଖି ଦେବତା ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିଲେ।
3.52.11
कृतं कार्यमिति श्रीमान् व्याजहार पितामहः।
प्रहृष्टा व्यथिताश्चासन् सर्वे ते परमर्षयः ॥ ३.५२.११ ॥
'କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେଲା' — ଏହା କହି ତେଜସ୍ୱୀ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ। ସେହି ପରମ ଋଷିମାନେ ସମସ୍ତେ ହର୍ଷିତ ଓ ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ।
3.52.12
दृष्ट्वा सीतां परामृष्टां दण्डकारण्यवासिनः।
रावणस्य विनाशं च प्राप्तं बुद्ध्वा यदृच्छया ॥ ३.५२.१२ ॥
ସୀତାଙ୍କୁ ଧରାଯାଇଥିବା ଦେଖି ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟବାସୀମାନେ, ରାବଣର ବିନାଶ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ବୋଲି ଦୈବାତ୍ ଜାଣିଲେ।
3.52.13
स तु तां राम रामेति रुदतीं लक्ष्मणेति च।
जगामादाय चाकाशं रावणो राक्षसेश्वरः ॥ ३.५२.१३ ॥
ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱର ରାବଣ 'ହେ ରାମ, ହେ ରାମ' ଏବଂ 'ଲକ୍ଷ୍ମଣ' ବୋଲି କାନ୍ଦୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଆକାଶକୁ ଚାଲିଗଲା।
3.52.14
तप्ताभरणवर्णाङ्गी पीतकौशेयवासिनी।
रराज राजपुत्री तु विद्युत्सौदामनी यथा ॥ ३.५२.१४ ॥
ତପ୍ତ ସୁନା ଅଳଙ୍କାର ପରି ବର୍ଣ୍ଣର ଅଙ୍ଗ ଓ ପୀତ ରେଶମ ପିନ୍ଧିଥିବା ସେହି ରାଜକୁମାରୀ ବିଦ୍ୟୁତ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦିଶିଲେ।
3.52.15
उद्धूतेन च वस्त्रेण तस्याः पीतेन रावणः।
अधिकं परिबभ्राज गिरिर्दीप्त इवाग्निना ॥ ३.५२.१५ ॥
ତାଙ୍କର ଉଡ଼ୁଥିବା ପୀତ ବସ୍ତ୍ରରେ ରାବଣ ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦିଶିଲା, ଅଗ୍ନିରେ ଜଳୁଥିବା ପର୍ବତ ପରି।
3.52.16
तस्याः परमकल्याण्यास्ताम्राणि सुरभीणि च।
पद्मपत्राणि वैदेह्या अभ्यकीर्यन्त रावणम् ॥ ३.५२.१६ ॥
ପରମ କଲ୍ୟାଣୀ ବୈଦେହୀଙ୍କ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ସୁଗନ୍ଧିତ ପଦ୍ମପତ୍ର ରାବଣ ଉପରେ ଛିଟିପଡ଼ିଲା।
3.52.17
तस्याः कौशेयमुद्धूतमाकाशे कनकप्रभम्।
बभौ चादित्यरागेण ताम्रमभ्रमिवातपे ॥ ३.५२.१७ ॥
ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ତାଙ୍କର ସୁନା ଆଭାର ରେଶମ ବସ୍ତ୍ର, ଖରାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଲାଲିମାରେ ରଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ମେଘ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦିଶିଲା।
3.52.18
तस्यास्तद् विमलं वक्त्रमाकाशे रावणाङ्कगम्।
न रराज विना रामं विनालमिव पङ्कजम् ॥ ३.५२.१८ ॥
ଆକାଶରେ ରାବଣଙ୍କ କୋଳରେ ଥିବା ତାଙ୍କର ସେହି ନିର୍ମଳ ମୁଖ, ରାମଙ୍କ ବିନା ଜଳ ବିନା ପଦ୍ମ ପରି ଶୋଭା ପାଇଲା ନାହିଁ।
3.52.19
बभूव जलदं नीलं भित्त्वा चन्द्र इवोदितः।
सुललाटं सुकेशान्तं पद्मगर्भाभमव्रणम् ॥ ३.५२.१९ ॥
ସେ ନୀଳ ମେଘକୁ ଭେଦି ଉଦିତ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା; ସୁନ୍ଦର କପାଳ ଓ ସୁନ୍ଦର କେଶପ୍ରାନ୍ତ ଥିବା, ପଦ୍ମର ଭିତର ଭାଗ ପରି ଆଭାଯୁକ୍ତ, ନିଷ୍କଳଙ୍କ।
3.52.20
शुक्लैः सुविमलैर्दन्तैः प्रभावद्भिरलंकृतम्।
तस्याः सुनयनं वक्त्रमाकाशे रावणाङ्कगम् ॥ ३.५२.२० ॥
ସୁନ୍ଦର ନୟନ ଥିବା ତାଙ୍କର ମୁଖ, ଧଳା, ଅତି ନିର୍ମଳ, ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ ଦାନ୍ତରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା; ଆକାଶରେ ରାବଣଙ୍କ କୋଳରେ ଥିଲା।
3.52.21
रुदितं व्यपमृष्टास्रं चन्द्रवत् प्रियदर्शनम्।
सुनासं चारुताम्रोष्ठमाकाशे हाटकप्रभम् ॥ ३.५२.२१ ॥
କାନ୍ଦୁଥିବା, ଲୁହ ପୋଛିଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦେଖିବାକୁ ପ୍ରିୟ, ସୁନ୍ଦର ନାସିକା ଓ ସୁନ୍ଦର ରକ୍ତାଭ ଓଷ୍ଠଯୁକ୍ତ, ଆକାଶରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଆଭାଯୁକ୍ତ।
3.52.22
राक्षसेन्द्रसमाधूतं तस्यास्तद् वदनं शुभम्।
शुशुभे न विना रामं दिवा चन्द्र इवोदितः ॥ ३.५२.२२ ॥
ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହଲାଯାଇଥିବା ତାଙ୍କର ସେହି ଶୁଭ ମୁଖ, ରାମଙ୍କ ବିନା ଦିନରେ ଉଦିତ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଶୋଭା ପାଇଲା ନାହିଁ।
3.52.23
सा हेमवर्णा नीलाङ्गं मैथिली राक्षसाधिपम्।
शुशुभे काञ्चनी काञ्ची नीलं गजमिवाश्रिता ॥ ३.५२.२३ ॥
ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣା ସେ ମୈଥିଳୀ, ନୀଳ ଅଙ୍ଗଧାରୀ ରାକ୍ଷସାଧିପତିଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ନୀଳ ହାତୀକୁ ଜଡ଼ିଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଟିମେଖଳା ପରି ଶୋଭିଲେ।
3.52.24
सा पद्मपीता हेमाभा रावणं जनकात्मजा।
विद्युद् घनमिवाविश्य शुशुभे तप्तभूषणा ॥ ३.५२.२४ ॥
କମଳ ପରି ପୀତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଭାଯୁକ୍ତ ଜନକାତ୍ମଜା, ରାବଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରିତ ହୋଇ, ତପ୍ତ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭି, ମେଘରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଶୋଭିଲେ।
3.52.25
तस्या भूषणघोषेण वैदेह्या राक्षसेश्वरः।
बभूव विमलो नीलः सघोष इव तोयदः ॥ ३.५२.२५ ॥
ସେହି ବୈଦେହୀଙ୍କ ଅଳଙ୍କାରର ଝଙ୍କାରରେ ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱର ନିର୍ମଳ ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଗର୍ଜନଶୀଳ ମେଘ ପରି ଦେଖାଗଲେ।
3.52.26
उत्तमाङ्गच्युता तस्याः पुष्पवृष्टिः समन्ततः।
सीताया ह्रियमाणायाः पपात धरणीतले ॥ ३.५२.२६ ॥
ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରୁ ଖସିପଡ଼ିଥିବା ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ଚାରିପଟରୁ ହରଣ ହେଉଥିବା ସୀତାଙ୍କ ଉପରୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା।
3.52.27
सा तु रावणवेगेन पुष्पवृष्टिः समन्ततः।
समाधूता दशग्रीवं पुनरेवाभ्यवर्तत ॥ ३.५२.२७ ॥
ରାବଣଙ୍କ ବେଗରେ ଚାରିପଟେ ବିଛାଡ଼ି ହୋଇଯାଇଥିବା ସେହି ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ପୁଣି ଦଶଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଫେରିଲା।
3.52.28
अभ्यवर्तत पुष्पाणां धारा वैश्रवणानुजम्।
नक्षत्रमाला विमला मेरुं नगमिवोन्नतम् ॥ ३.५२.२८ ॥
ପୁଷ୍ପଧାରା ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ଆଡ଼କୁ ଫେରିଲା; ଉଚ୍ଚ ମେରୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ନିର୍ମଳ ନକ୍ଷତ୍ରମାଳା ପରି।
3.52.29
चरणान्नूपुरं भ्रष्टं वैदेह्या रत्नभूषितम्।
विद्युन्मण्डलसंकाशं पपात धरणीतले ॥ ३.५२.२९ ॥
ବୈଦେହୀଙ୍କ ପାଦରୁ ଖସିପଡ଼ିଥିବା ରତ୍ନଖଚିତ ନୂପୁର ବିଦ୍ୟୁତ୍ମଣ୍ଡଳ ପରି ଝଲସି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା।
3.52.30
तरुप्रवालरक्ता सा नीलाङ्गं राक्षसेश्वरम्।
प्रशोभयत वैदेही गजं कक्ष्येव काञ्चनी ॥ ३.५२.३० ॥
ଗଛର କୋମଳ କୁଆଁ ପରି ଲାଲ ସେହି ବୈଦେହୀ ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ହାତୀକୁ ସୁନାର କକ୍ଷ୍ୟା ଶୋଭା ଦେଇଥାଏ ପରି ଶୋଭାଇଲେ।
3.52.31
तां महोल्कामिवाकाशे दीप्यमानां स्वतेजसा।
जहाराकाशमाविश्य सीतां वैश्रवणानुजः ॥ ३.५२.३१ ॥
ଆକାଶରେ ନିଜ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମତୀ ସେହି ସୀତାଙ୍କୁ, ମହାଉଲ୍କା ପରି, ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ଅନୁଜ ଆକାଶରେ ପ୍ରବେଶ କରି ହରଣ କଲେ।
3.52.32
तस्यास्तान्यग्निवर्णानि भूषणानि महीतले।
सघोषाण्यवशीर्यन्त क्षीणास्तारा इवाम्बरात् ॥ ३.५२.३२ ॥
ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାରଗୁଡ଼ିକ ଶବ୍ଦ ସହିତ ଭୂମିରେ ଖସି ପଡ଼ିଲା, ଆକାଶରୁ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ତାରାମାନେ ଖସିବା ପରି।
3.52.33
तस्याः स्तनान्तराद् भ्रष्टो हारस्ताराधिपद्युतिः।
वैदेह्या निपतन् भाति गङ्गेव गगनच्युता ॥ ३.५२.३३ ॥
ବୈଦେହୀଙ୍କ ବକ୍ଷ ମଧ୍ୟରୁ ଖସିପଡ଼ିଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରଜ୍ୟୋତି ସମାନ ହାର, ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଥିବା ଗଙ୍ଗା ପରି ଶୋଭିଲା।
3.52.34
उत्पातवाताभिरता नानाद्विजगणायुताः।
मा भैरिति विधूताग्रा व्याजह्रुरिव पादपाः ॥ ३.५२.३४ ॥
ଉତ୍ପାତର ବାୟୁରେ ରମଣ କରୁଥିବା, ଅନେକ ପକ୍ଷୀଦଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃକ୍ଷମାନେ, ଅଗ୍ରଭାଗ ହଲାଇ, ଯେମିତି 'ଭୟ କର ନାହିଁ' କହୁଥିଲେ।
3.52.35
नलिन्यो ध्वस्तकमलास्त्रस्तमीनजलेचराः।
सखीमिव गतोत्साहां शोचन्तीव स्म मैथिलीम् ॥ ३.५२.३५ ॥
କମଳ ଭାଙ୍ଗିଥିବା, ମାଛ ଓ ଜଳଚର ଭୟଭୀତ ହୋଇଥିବା ପୋଖରୀ, ଉତ୍ସାହ ହରାଇଥିବା ସଖୀ ମୈଥିଲୀ ପାଇଁ ଯେମିତି ଶୋକ କରୁଥିଲେ।
3.52.36
समन्तादभिसम्पत्य सिंहव्याघ्रमृगद्विजाः।
अन्वधावंस्तदा रोषात् सीताच्छायानुगामिनः ॥ ३.५२.३६ ॥
ଚାରିପଟରୁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ସିଂହ, ବାଘ, ହରିଣ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ କ୍ରୋଧରେ ସୀତାଙ୍କ ଛାୟାକୁ ଅନୁସରଣ କରି ଦୌଡ଼ିଲେ।
3.52.37
जलप्रपातास्रमुखाः शृङ्गैरुच्छ्रितबाहुभिः।
सीतायां ह्रियमाणायां विक्रोशन्तीव पर्वताः ॥ ३.५२.३७ ॥
ସୀତାଙ୍କୁ ହରଣ କରାଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ଝରଣାଗୁଡ଼ିକ ଲୁହ ହୋଇଥିବା ମୁଖ ଓ ଶିଖରଗୁଡ଼ିକ ଉପରକୁ ଟେକିଥିବା ବାହୁ ସହିତ ପର୍ବତମାନେ ଯେମିତି ବିଳାପ କରୁଥିଲେ।
3.52.38
ह्रियमाणां तु वैदेहीं दृष्ट्वा दीनो दिवाकरः।
प्रविध्वस्तप्रभः श्रीमानासीत् पाण्डुरमण्डलः ॥ ३.५२.३८ ॥
ହରଣ ହେଉଥିବା ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୁଃଖିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖସିଗଲା, ଏବଂ ସେ ତେଜସ୍ୱୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଫିକା ମଣ୍ଡଳ ପରି ହୋଇଗଲେ।
3.52.39
नास्ति धर्मः कुतः सत्यं नार्जवं नानृशंसता।
यत्र रामस्य वैदेहीं सीतां हरति रावणः ॥ ३.५२.३९ ॥
ଯେଉଁଠି ରାବଣ ରାମଙ୍କ ବୈଦେହୀ ସୀତାଙ୍କୁ ହରଣ କରେ, ସେଠାରେ ଧର୍ମ ନାହିଁ; ସତ୍ୟ କେଉଁଠୁ ହେବ? ସରଳତା ନାହିଁ, ଦୟା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
3.52.40
वित्रस्तका दीनमुखा रुरुदुर्मृगपोतकाः ॥ ३.५२.४० ॥
ଭୟଭୀତ ଓ ଦୁଃଖିତ ମୁଖ ଥିବା ହରିଣ ଛୁଆମାନେ କାନ୍ଦିଲେ।
3.52.41
उद्वीक्ष्योद्वीक्ष्य नयनैर्भयादिव विलक्षणैः।
सुप्रवेपितगात्राश्च बभूवुर्वनदेवताः ॥ ३.५२.४१ ॥
ଭୟରେ ଯେମିତି ବ୍ୟାକୁଳ ଆଖିରେ ବାରମ୍ବାର ଚାହିଁ, ଅଙ୍ଗ ଅତ୍ୟନ୍ତ କମ୍ପୁଥିବା ବନଦେବତାମାନେ ହେଲେ।
3.52.42
विक्रोशन्तीं दृढं सीतां दृष्ट्वा दुःखं तथा गताम्।
तां तु लक्ष्मण रामेति क्रोशन्तीं मधुरस्वराम् ॥ ३.५२.४२ ॥
ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବିଳାପ କରୁଥିବା, ଏତେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି — ମଧୁର ସ୍ୱରବିଶିଷ୍ଟା ସେ "ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ! ହେ ରାମ!" ବୋଲି ଡାକୁଥିଲେ।
3.52.43
अवेक्षमाणां बहुशो वैदेहीं धरणीतलम्।
स तामाकुलकेशान्तां विप्रमृष्टविशेषकाम्।
जहारात्मविनाशाय दशग्रीवो मनस्विनीम् ॥ ३.५२.४३ ॥
ପୃଥିବୀ ଆଡ଼କୁ ବାରମ୍ବାର ଚାହୁଁଥିବା ବୈଦେହୀଙ୍କୁ, ଯାଙ୍କ କେଶାଗ୍ର ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ଏବଂ ଲଲାଟ ତିଳକ ପୋଛି ଯାଇଥିଲା, ସେହି ମନସ୍ବିନୀଙ୍କୁ ଦଶଗ୍ରୀବ ନିଜ ବିନାଶ ପାଇଁ ହରଣ କଲା।
3.52.44
ततस्तु सा चारुदती शुचिस्मिता
विनाकृता बन्धुजनेन मैथिली।
अपश्यती राघवलक्ष्मणावुभौ
विवर्णवक्त्रा भयभारपीडिता ॥ ३.५२.४४ ॥
ସେତେବେଳେ ସୁନ୍ଦର ଦାନ୍ତ ଓ ପବିତ୍ର ହାସ୍ୟଯୁକ୍ତା ସେହି ମୈଥିଳୀ, ବନ୍ଧୁଜନଙ୍କଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ, ରାଘବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ନ ଦେଖି, ବିବର୍ଣ୍ଣ ମୁଖରେ ଭୟଭାରରେ ପୀଡ଼ିତା ହେଲେ।