వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 3.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.52.1
सा तु ताराधिपमुखी रावणेन निरीक्ष्य तम्।
गृध्रराजं विनिहतं विललाप सुदुःखिता ॥ ३.५२.१ ॥
చంద్రముఖి అయిన ఆమె, రావణుని చేత హతమైన గృధ్రరాజును చూసి అత్యంత దుఃఖంతో విలపించింది.
3.52.2
निमित्तं लक्षणं स्वप्नं शकुनिस्वरदर्शनम्।
अवश्यं सुखदुःखेषु नराणां परिदृश्यते ॥ ३.५२.२ ॥
శకునాలు, లక్షణాలు, స్వప్నాలు, పక్షుల స్వరదర్శనం—ఇవి మనుషుల సుఖదుఃఖాలలో తప్పక కనిపిస్తాయి.
3.52.3
न नूनं राम जानासि महद्व्यसनमात्मनः।
धावन्ति नूनं काकुत्स्थ मदर्थं मृगपक्षिणः ॥ ३.५२.३ ॥
ఓ రామా! నీకు రాబోయే మహా ఆపదను నీవు తెలుసుకోలేదు; ఓ కాకుత్స్థా! నా కోసమే ఈ మృగాలు, పక్షులు పరుగెడుతున్నాయి.
3.52.4
अयं हि कृपया राम मां त्रातुमिह संगतः।
शेते विनिहतो भूमौ ममाभाग्याद् विहंगमः ॥ ३.५२.४ ॥
ఓ రామా! ఈ పక్షి దయతో నన్ను రక్షించడానికే ఇక్కడికి వచ్చింది; నా దురదృష్టం వల్ల అది హతమై నేలపై పడి ఉంది.
3.52.5
त्राहि मामद्य काकुत्स्थ लक्ष्मणेति वराङ्गना।
सुसंत्रस्ता समाक्रन्दच्छृण्वतां तु यथान्तिके ॥ ३.५२.५ ॥
"ఓ కాకుత్స్థా! ఓ లక్ష్మణా! ఈ రోజు నన్ను రక్షించండి!" అని అత్యంత భయభీతురాలైన ఆ సుందరి, దగ్గర ఉన్నవారు వినేలా గట్టిగా అరిచింది.
3.52.6
तां क्लिष्टमाल्याभरणां विलपन्तीमनाथवत्।
अभ्यधावत वैदेहीं रावणो राक्षसाधिपः ॥ ३.५२.६ ॥
మాలలు, ఆభరణాలు చెదిరిపోయి, అనాథలా విలపిస్తున్న ఆ వైదేహి వైపు రాక్షసాధిపతి రావణుడు పరుగెత్తాడు.
3.52.7
तां लतामिव वेष्टन्तीमालिङ्गन्तीं महाद्रुमान्।
मुञ्च मुञ्चेति बहुशः प्राप तां राक्षसाधिपः ॥ ३.५२.७ ॥
మహావృక్షాలను చుట్టుకునే లతలా, వాటిని కౌగిలించుకుంటున్న ఆమెను, రాక్షసాధిపతి 'విడువు, విడువు' అంటూ పదేపదే పట్టుకున్నాడు.
3.52.8
क्रोशन्तीं राम रामेति रामेण रहितां वने।
जीवितान्ताय केशेषु जग्राहान्तकसंनिभः ॥ ३.५२.८ ॥
అడవిలో రాముడికి దూరమై 'రామా, రామా' అని అరుస్తున్న ఆమెను, యముడిలా రావణుడు ప్రాణాంతం కోసం జుట్టు పట్టుకున్నాడు.
3.52.9
प्रधर्षितायां वैदेह्यां बभूव सचराचरम्।
जगत् सर्वममर्यादं तमसान्धेन संवृतम् ॥ ३.५२.९ ॥
వైదేహి అవమానింపబడగా, చరాచర జగత్తంతా మర్యాద లేకుండా పోయింది; చీకటితో గ్రుడ్డిగా కప్పబడింది.
3.52.10
न वाति मारुतस्तत्र निष्प्रभोऽभूद् दिवाकरः।
दृष्ट्वा सीतां परामृष्टां देवो दिव्येन चक्षुषा ॥ ३.५२.१० ॥
అక్కడ గాలి వీయలేదు; సూర్యుడు కాంతి కోల్పోయాడు. సీత పట్టుకోబడినట్టు దివ్యదృష్టితో దేవుడు చూశాడు.
3.52.11
कृतं कार्यमिति श्रीमान् व्याजहार पितामहः।
प्रहृष्टा व्यथिताश्चासन् सर्वे ते परमर्षयः ॥ ३.५२.११ ॥
"కార్యం నెరవేరింది" అని తేజోమయుడైన పితామహుడు బ్రహ్మ పలికాడు. ఆ మహర్షులందరూ సంతోషించారు, వ్యథ చెందారు కూడా.
3.52.12
दृष्ट्वा सीतां परामृष्टां दण्डकारण्यवासिनः।
रावणस्य विनाशं च प्राप्तं बुद्ध्वा यदृच्छया ॥ ३.५२.१२ ॥
సీత పట్టుకోబడటం చూసి, దండకారణ్యవాసులు, రావణుని వినాశం సమీపించిందని యాదృచ్ఛికంగా తెలుసుకున్నారు.
3.52.13
स तु तां राम रामेति रुदतीं लक्ष्मणेति च।
जगामादाय चाकाशं रावणो राक्षसेश्वरः ॥ ३.५२.१३ ॥
ఆ రాక్షసేశ్వరుడు రావణుడు 'రామా, రామా' అని, 'లక్ష్మణా' అని ఏడుస్తున్న ఆమెను తీసుకొని ఆకాశంలోకి వెళ్లిపోయాడు.
3.52.14
तप्ताभरणवर्णाङ्गी पीतकौशेयवासिनी।
रराज राजपुत्री तु विद्युत्सौदामनी यथा ॥ ३.५२.१४ ॥
కరిగించిన బంగారు ఆభరణాల వర్ణం గల శరీరంతో, పసుపు పట్టువస్త్రం ధరించిన ఆ రాకుమారి మెరుపులా ప్రకాశించింది.
3.52.15
उद्धूतेन च वस्त्रेण तस्याः पीतेन रावणः।
अधिकं परिबभ्राज गिरिर्दीप्त इवाग्निना ॥ ३.५२.१५ ॥
ఆమె ఎగురుతున్న పసుపు వస్త్రంతో రావణుడు మరింత ప్రకాశించాడు, అగ్నితో మండే పర్వతంలా.
3.52.16
तस्याः परमकल्याण्यास्ताम्राणि सुरभीणि च।
पद्मपत्राणि वैदेह्या अभ्यकीर्यन्त रावणम् ॥ ३.५२.१६ ॥
పరమ కల్యాణియైన వైదేహి యొక్క ఎర్రని, సుగంధభరితమైన పద్మపత్రాలు రావణునిపై చెల్లాచెదరయ్యాయి.
3.52.17
तस्याः कौशेयमुद्धूतमाकाशे कनकप्रभम्।
बभौ चादित्यरागेण ताम्रमभ्रमिवातपे ॥ ३.५२.१७ ॥
ఆకాశంలో ఎగురుతున్న ఆమె బంగారు కాంతి పట్టువస్త్రం, ఎండలో సూర్యుని ఎరుపుతో ఎర్రబడిన మేఘంలా ప్రకాశించింది.
3.52.18
तस्यास्तद् विमलं वक्त्रमाकाशे रावणाङ्कगम्।
न रराज विना रामं विनालमिव पङ्कजम् ॥ ३.५२.१८ ॥
ఆకాశంలో రావణుని ఒడిలో ఉన్న ఆమె ఆ నిర్మలమైన ముఖం, రాముడు లేక, నీరు లేని పద్మంలా ప్రకాశించలేదు.
3.52.19
बभूव जलदं नीलं भित्त्वा चन्द्र इवोदितः।
सुललाटं सुकेशान्तं पद्मगर्भाभमव्रणम् ॥ ३.५२.१९ ॥
అది నీలమేఘాన్ని చీల్చుకుని ఉదయించిన చంద్రునిలా కనిపించింది; అందమైన నుదురు, అందమైన కేశాంతాలు కలిగి, పద్మగర్భం వంటి కాంతితో, మచ్చలేనిదిగా ఉంది.
3.52.20
शुक्लैः सुविमलैर्दन्तैः प्रभावद्भिरलंकृतम्।
तस्याः सुनयनं वक्त्रमाकाशे रावणाङ्कगम् ॥ ३.५२.२० ॥
అందమైన కన్నులు కలిగిన ఆమె ముఖం, తెల్లగా, అత్యంత నిర్మలంగా, ప్రకాశించే దంతాలతో అలంకృతమై ఉంది; ఆకాశంలో రావణుని ఒడిలో ఉంది.
3.52.21
रुदितं व्यपमृष्टास्रं चन्द्रवत् प्रियदर्शनम्।
सुनासं चारुताम्रोष्ठमाकाशे हाटकप्रभम् ॥ ३.५२.२१ ॥
ఏడుస్తూ, కన్నీళ్లు తుడుచుకుని, చంద్రునిలా చూడ ముచ్చటగా, అందమైన ముక్కు, అందమైన ఎర్రని పెదవులతో, ఆకాశంలో బంగారపు కాంతితో.
3.52.22
राक्षसेन्द्रसमाधूतं तस्यास्तद् वदनं शुभम्।
शुशुभे न विना रामं दिवा चन्द्र इवोदितः ॥ ३.५२.२२ ॥
రాక్షసేంద్రునిచే అటూ ఇటూ కదిలించబడిన ఆమె ఆ శుభ వదనం, రాముడు లేకపోవడంతో పగటి వేళ ఉదయించిన చంద్రునిలా ప్రకాశించలేదు.
3.52.23
सा हेमवर्णा नीलाङ्गं मैथिली राक्षसाधिपम्।
शुशुभे काञ्चनी काञ्ची नीलं गजमिवाश्रिता ॥ ३.५२.२३ ॥
బంగారు వర్ణం గల ఆ మైథిలి, నీలవర్ణ శరీరం గల రాక్షసాధిపతిని ఆశ్రయించి, నీలపు ఏనుగును చుట్టుకున్న బంగారు మొలనూలులా ప్రకాశించింది.
3.52.24
सा पद्मपीता हेमाभा रावणं जनकात्मजा।
विद्युद् घनमिवाविश्य शुशुभे तप्तभूषणा ॥ ३.५२.२४ ॥
తామరలా పసుపు వర్ణం, బంగారపు కాంతి కలిగిన జనకాత్మజ, రావణుని చేరి, కాల్చి మెరిసిన ఆభరణాలతో, మేఘంలో ప్రవేశించిన మెరుపులా ప్రకాశించింది.
3.52.25
तस्या भूषणघोषेण वैदेह्या राक्षसेश्वरः।
बभूव विमलो नीलः सघोष इव तोयदः ॥ ३.५२.२५ ॥
ఆ వైదేహి ఆభరణాల ధ్వనితో రాక్షసేశ్వరుడు నిర్మలమైన నీలవర్ణుడై, ఘోషించే మేఘంలా కనిపించాడు.
3.52.26
उत्तमाङ्गच्युता तस्याः पुष्पवृष्टिः समन्ततः।
सीताया ह्रियमाणायाः पपात धरणीतले ॥ ३.५२.२६ ॥
ఆమె తలనుండి జారిన పుష్పవృష్టి అన్ని వైపులా, అపహరించబడుతున్న సీతపై నుండి నేలపై పడింది.
3.52.27
सा तु रावणवेगेन पुष्पवृष्टिः समन्ततः।
समाधूता दशग्रीवं पुनरेवाभ्यवर्तत ॥ ३.५२.२७ ॥
రావణుని వేగంతో అన్ని వైపులా చెదిరిన ఆ పుష్పవృష్టి మళ్లీ దశగ్రీవుని వైపే తిరిగింది.
3.52.28
अभ्यवर्तत पुष्पाणां धारा वैश्रवणानुजम्।
नक्षत्रमाला विमला मेरुं नगमिवोन्नतम् ॥ ३.५२.२८ ॥
పుష్పాల ధార వైశ్రవణుని తమ్ముడి వైపు తిరిగింది; ఎత్తైన మేరు పర్వతంపై నిర్మల నక్షత్రమాలలా.
3.52.29
चरणान्नूपुरं भ्रष्टं वैदेह्या रत्नभूषितम्।
विद्युन्मण्डलसंकाशं पपात धरणीतले ॥ ३.५२.२९ ॥
వైదేహి పాదం నుండి జారిన రత్నాలతో అలంకరించిన నూపురం మెరుపు వలయంలా ప్రకాశిస్తూ నేలపై పడింది.
3.52.30
तरुप्रवालरक्ता सा नीलाङ्गं राक्षसेश्वरम्।
प्रशोभयत वैदेही गजं कक्ष्येव काञ्चनी ॥ ३.५२.३० ॥
చెట్టు లేత చిగురులా ఎర్రనైన ఆ వైదేహి, నీలవర్ణ రాక్షసేశ్వరుణ్ణి ఏనుగుకు బంగారు కట్టు అలంకారం చేసినట్లు అలంకరించినట్లు కనిపించింది.
3.52.31
तां महोल्कामिवाकाशे दीप्यमानां स्वतेजसा।
जहाराकाशमाविश्य सीतां वैश्रवणानुजः ॥ ३.५२.३१ ॥
ఆకాశంలో తన తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తున్న ఆమెను, మహోల్కలా, వైశ్రవణుని తమ్ముడు ఆకాశంలో ప్రవేశించి సీతను అపహరించాడు.
3.52.32
तस्यास्तान्यग्निवर्णानि भूषणानि महीतले।
सघोषाण्यवशीर्यन्त क्षीणास्तारा इवाम्बरात् ॥ ३.५२.३२ ॥
ఆమె అగ్నివర్ణపు ఆభరణాలు శబ్దంతో నేలపై జారిపడ్డాయి, ఆకాశం నుండి క్షీణించిన నక్షత్రాలు రాలినట్లు.
3.52.33
तस्याः स्तनान्तराद् भ्रष्टो हारस्ताराधिपद्युतिः।
वैदेह्या निपतन् भाति गङ्गेव गगनच्युता ॥ ३.५२.३३ ॥
వైదేహి ఛాతీ మధ్య నుండి జారిపడిన చంద్రకాంతి వంటి హారం, ఆకాశం నుండి పడిన గంగలా ప్రకాశించింది.
3.52.34
उत्पातवाताभिरता नानाद्विजगणायुताः।
मा भैरिति विधूताग्रा व्याजह्रुरिव पादपाः ॥ ३.५२.३४ ॥
ఉత్పాత గాలులలో సంతోషిస్తూ, అనేక పక్షుల గుంపులతో నిండిన చెట్లు, కొమ్మలు ఊగుతూ, 'భయపడకు' అని అంటున్నట్లు నిలిచాయి.
3.52.35
नलिन्यो ध्वस्तकमलास्त्रस्तमीनजलेचराः।
सखीमिव गतोत्साहां शोचन्तीव स्म मैथिलीम् ॥ ३.५२.३५ ॥
కమలాలు విరిగిపోయి, చేపలు జలచరాలు భయపడిన సరస్సులు, ఉత్సాహం కోల్పోయిన చెలి మైథిలి కోసం దుఃఖిస్తున్నట్లు ఉన్నాయి.
3.52.36
समन्तादभिसम्पत्य सिंहव्याघ्रमृगद्विजाः।
अन्वधावंस्तदा रोषात् सीताच्छायानुगामिनः ॥ ३.५२.३६ ॥
నలుదిక్కుల నుండి చేరి, సింహాలు, పులులు, జింకలు, పక్షులు కోపంతో సీత నీడను అనుసరించి పరుగెత్తాయి.
3.52.37
जलप्रपातास्रमुखाः शृङ्गैरुच्छ्रितबाहुभिः।
सीतायां ह्रियमाणायां विक्रोशन्तीव पर्वताः ॥ ३.५२.३७ ॥
సీతను అపహరిస్తున్నప్పుడు, జలపాతాలే కన్నీళ్లుగా గల ముఖాలతో, శిఖరాలనే పైకెత్తిన బాహువులతో పర్వతాలు రోదిస్తున్నట్లు ఉన్నాయి.
3.52.38
ह्रियमाणां तु वैदेहीं दृष्ट्वा दीनो दिवाकरः।
प्रविध्वस्तप्रभः श्रीमानासीत् पाण्डुरमण्डलः ॥ ३.५२.३८ ॥
అపహరింపబడుతున్న వైదేహిని చూసి దుఃఖితుడైన సూర్యుడు, ప్రభ పూర్తిగా మసకబారి, పాలిపోయిన మండలంతో ఉన్నాడు.
3.52.39
नास्ति धर्मः कुतः सत्यं नार्जवं नानृशंसता।
यत्र रामस्य वैदेहीं सीतां हरति रावणः ॥ ३.५२.३९ ॥
రాముని వైదేహి సీతను రావణుడు అపహరించే చోట ధర్మం లేదు; సత్యం ఎక్కడ? ఋజుత్వం లేదు, దయ కూడా లేదు.
3.52.40
वित्रस्तका दीनमुखा रुरुदुर्मृगपोतकाः ॥ ३.५२.४० ॥
భయపడిన, దీనమైన ముఖాలతో ఉన్న లేడి పిల్లలు రోదించాయి.
3.52.41
उद्वीक्ष्योद्वीक्ष्य नयनैर्भयादिव विलक्षणैः।
सुप्रवेपितगात्राश्च बभूवुर्वनदेवताः ॥ ३.५२.४१ ॥
భయంతో అన్నట్లుగా గందరగోళ నేత్రాలతో మళ్లీ మళ్లీ చూస్తూ, శరీరాలు బాగా వణుకుతూ వనదేవతలు ఉన్నారు.
3.52.42
विक्रोशन्तीं दृढं सीतां दृष्ट्वा दुःखं तथा गताम्।
तां तु लक्ष्मण रामेति क्रोशन्तीं मधुरस्वराम् ॥ ३.५२.४२ ॥
గట్టిగా విలపిస్తూ, ఇంతటి దుఃఖంలో మునిగిన సీతను చూసి — మధురస్వరంతో ఆమె "లక్ష్మణా! రామా!" అని పిలుస్తోంది.
3.52.43
अवेक्षमाणां बहुशो वैदेहीं धरणीतलम्।
स तामाकुलकेशान्तां विप्रमृष्टविशेषकाम्।
जहारात्मविनाशाय दशग्रीवो मनस्विनीम् ॥ ३.५२.४३ ॥
భూమిని పదేపదే చూస్తున్న వైదేహిని, జుట్టు చివరలు చెదిరి నుదుటి బొట్టు తుడిచివేయబడిన ఆ మనస్వినిని, దశగ్రీవుడు తన స్వీయ వినాశనానికై అపహరించాడు.
3.52.44
ततस्तु सा चारुदती शुचिस्मिता
विनाकृता बन्धुजनेन मैथिली।
अपश्यती राघवलक्ष्मणावुभौ
विवर्णवक्त्रा भयभारपीडिता ॥ ३.५२.४४ ॥
అప్పుడు అందమైన దంతాలు, పవిత్రమైన చిరునవ్వు కలిగిన ఆ మైథిలి, బంధువులకు దూరమై, రాఘవుడిని లక్ష్మణుడిని ఇద్దరినీ చూడలేక, పాలిపోయిన ముఖంతో భయభారంతో పీడించబడింది.