ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 3.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.56.1
सा तथोक्ता तु वैदेही निर्भया शोककर्शिता।
तृणमन्तरतः कृत्वा रावणं प्रत्यभाषत ॥ ३.५६.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ, ਨਿਡਰ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈ ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਤੀਲਾ ਰੱਖ ਕੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
3.56.2
राजा दशरथो नाम धर्मसेतुरिवाचलः।
सत्यसंधः परिज्ञातो यस्य पुत्रः स राघवः ॥ ३.५६.२ ॥
ਧਰਮ ਦੇ ਪੁਲ ਵਾਂਗ ਅਚਲ, ਸਤਿਅਸੰਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਸ਼ਰਥ ਨਾਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਹ ਰਾਘਵ ਹੈ।
3.56.3
रामो नाम स धर्मात्मा त्रिषु लोकेषु विश्रुतः।
दीर्घबाहुर्विशालाक्षो दैवतं स पतिर्मम ॥ ३.५६.३ ॥
ਰਾਮ ਨਾਮ ਦੇ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ; ਲੰਮੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਉਹੀ ਮੇਰੇ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਪਤੀ ਹਨ।
3.56.4
इक्ष्वाकूणां कुले जातः सिंहस्कन्धो महाद्युतिः।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा यस्ते प्राणान् वधिष्यति ॥ ३.५६.४ ॥
ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਮੋਢਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਉਹ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਲੈਣਗੇ।
3.56.5
प्रत्यक्षं यद्यहं तस्य त्वया वै धर्षिता बलात्।
शयिता त्वं हतः संख्ये जनस्थाने यथा खरः ॥ ३.५६.५ ॥
ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਖਰ ਵਾਂਗ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਤੂੰ ਪਿਆ ਹੁੰਦਾ।
3.56.6
य एते राक्षसाः प्रोक्ता घोररूपा महाबलाः।
राघवे निर्विषाः सर्वे सुपर्णे पन्नगा यथा ॥ ३.५६.६ ॥
ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਕਹੇ ਗਏ ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਰਾਘਵ ਸਾਹਮਣੇ ਗਰੁੜ ਸਾਹਮਣੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਹੀਣ ਹਨ।
3.56.7
तस्य ज्याविप्रमुक्तास्ते शराः काञ्चनभूषणाः।
शरीरं विधमिष्यन्ति गङ्गाकूलमिवोर्मयः ॥ ३.५६.७ ॥
ਉਸਦੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਰ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਤੀਰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨੂੰ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਤੋੜ ਦੇਣਗੇ।
3.56.8
असुरैर्वा सुरैर्वा त्वं यद्यवध्योऽसि रावण।
उत्पाद्य सुमहद् वैरं जीवंस्तस्य न मोक्ष्यसे ॥ ३.५६.८ ॥
ਹੇ ਰਾਵਣ, ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਅਸੁਰਾਂ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਅਵੱਧ ਹੋਵੇਂ, ਪਰ ਉਸ ਨਾਲ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕੇਂਗਾ।
3.56.9
स ते जीवितशेषस्य राघवोऽन्तकरो बली।
पशोर्यूपगतस्येव जीवितं तव दुर्लभम् ॥ ३.५६.९ ॥
ਬਲਵਾਨ ਰਾਘਵ ਤੇਰੀ ਬਾਕੀ ਉਮਰ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਯੱਗ-ਥੰਮ੍ਹ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ ਪਸ਼ੂ ਵਾਂਗ ਤੇਰਾ ਜੀਵਨ ਹੁਣ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ।
3.56.10
यदि पश्येत् स रामस्त्वां रोषदीप्तेन चक्षुषा।
रक्षस्त्वमद्य निर्दग्धो यथा रुद्रेण मन्मथः ॥ ३.५६.१० ॥
ਜੇ ਰਾਮ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਦਹਿਕਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣ, ਤਾਂ ਹੇ ਰਾਖਸ਼, ਰੁਦਰ ਦੁਆਰਾ ਮਨਮੱਥ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਅੱਜ ਸੜ ਜਾਵੇਂਗਾ।
3.56.11
यश्चन्द्रं नभसो भूमौ पातयेन्नाशयेत वा।
सागरं शोषयेद् वापि स सीतां मोचयेदिह ॥ ३.५६.११ ॥
ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਚੰਦ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡੇਗੇ ਜਾਂ ਨਾਸ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦੇਵੇ, ਉਹੀ ਇੱਥੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
3.56.12
गतासुस्त्वं गतश्रीको गतसत्त्वो गतेन्द्रियः।
लङ्का वैधव्यसंयुक्ता त्वत्कृतेन भविष्यति ॥ ३.५६.१२ ॥
ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ, ਸ਼ੋਭਾਹੀਣ, ਬਲਹੀਣ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀਣ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ; ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਲੰਕਾ ਵਿਧਵਾਪਨ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਵੇਗੀ।
3.56.13
न ते पापमिदं कर्म सुखोदर्कं भविष्यति।
याहं नीता विनाभावं पतिपार्श्वात् त्वया बलात् ॥ ३.५६.१३ ॥
ਤੇਰਾ ਇਹ ਪਾਪ-ਕਰਮ ਤੈਨੂੰ ਸੁਖ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪਤੀ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈਂ।
3.56.14
स हि देवरसंयुक्तो मम भर्ता महाद्युतिः।
निर्भयो वीर्यमाश्रित्य शून्ये वसति दण्डके ॥ ३.५६.१४ ॥
ਮੇਰੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪਤੀ, ਦਿਓਰ ਨਾਲ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਾਕਰਮ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਸੁੰਨੇ ਦੰਡਕ ਵਣ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
3.56.15
स ते वीर्यं बलं दर्पमुत्सेकं च तथाविधम्।
अपनेष्यति गात्रेभ्यः शरवर्षेण संयुगे ॥ ३.५६.१५ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਉਹ ਤੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੇਰਾ ਪਰਾਕਰਮ, ਬਲ, ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਘਮੰਡ ਕੱਢ ਦੇਵੇਗਾ।
3.56.16
यदा विनाशो भूतानां दृश्यते कालचोदितः।
तदा कार्ये प्रमाद्यन्ति नराः कालवशं गताः ॥ ३.५६.१६ ॥
ਕਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਕਾਲ ਦੇ ਵੱਸ ਪਏ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਪਰਵਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
3.56.17
मां प्रधृष्य स ते कालः प्राप्तोऽयं राक्षसाधम।
आत्मनो राक्षसानां च वधायान्तःपुरस्य च ॥ ३.५६.१७ ॥
ਹੇ ਅਧਮ ਰਾਖਸ਼ਸਾ! ਮੇਰਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਕੇ ਤੇਰਾ ਕਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ—ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਤੇ ਅੰਤਹਪੁਰ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ।
3.56.18
न शक्या यज्ञमध्यस्था वेदिः स्रुग्भाण्डमण्डिता।
द्विजातिमन्त्रसम्पूता चण्डालेनावमर्दितुम् ॥ ३.५६.१८ ॥
ਯੱਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ, ਸਰੁਕ੍ ਪਾਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਈ ਵੇਦੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚੰਡਾਲ ਅਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
3.56.19
तथाहं धर्मनित्यस्य धर्मपत्नी दृढव्रता।
त्वया स्प्रष्टुं न शक्याहं राक्षसाधम पापिना ॥ ३.५६.१९ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ, ਜੋ ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੀ ਹਾਂ। ਹੇ ਨੀਚ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਪਾਪੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
3.56.20
क्रीडन्ती राजहंसेन पद्मषण्डेषु नित्यशः।
हंसी सा तृणमध्यस्थं कथं द्रक्ष्येत मद्गुकम् ॥ ३.५६.२० ॥
ਰਾਜਹੰਸ ਨਾਲ ਸਦਾ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਹੰਸੀ, ਘਾਹ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਮਦ੍ਗੁਕ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖੇਗੀ?
3.56.21
इदं शरीरं निःसंज्ञं बन्ध वा घातयस्व वा।
नेदं शरीरं रक्ष्यं मे जीवितं वापि राक्षस ॥ ३.५६.२१ ॥
ਇਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈ ਜਾਂ ਮਰਵਾ ਦੇ; ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਨਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਬਚਾਉਣ ਯੋਗ ਹੈ।
3.56.22
न तु शक्यमपक्रोशं पृथिव्यां दातुमात्मनः।
एवमुक्त्वा तु वैदेही क्रोधात् सुपरुषं वचः ॥ ३.५६.२२ ॥
ਪਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਬਦਨਾਮੀ ਲਿਆਉਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਕਹੇ।
3.56.23
रावणं जानकी तत्र पुनर्नोवाच किंचन।
सीताया वचनं श्रुत्वा परुषं रोमहर्षणम् ॥ ३.५६.२३ ॥
ਉੱਥੇ ਜਾਨਕੀ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ। ਸੀਤਾ ਦੇ ਰੋਮ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ।
3.56.24
प्रत्युवाच ततः सीतां भयसंदर्शनं वचः।
शृणु मैथिलि मद्वाक्यं मासान् द्वादश भामिनि ॥ ३.५६.२४ ॥
ਤਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਡਰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ (ਮਿਆਦ)।
3.56.25
कालेनानेन नाभ्येषि यदि मां चारुहासिनि।
ततस्त्वां प्रातराशार्थं सूदाश्छेत्स्यन्ति लेशशः ॥ ३.५६.२५ ॥
ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ, ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਆਈ, ਤਾਂ ਸਵੇਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ਤੇ ਲਈ ਰਸੋਈਏ ਤੈਨੂੰ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦੇਣਗੇ।
3.56.26
इत्युक्त्वा परुषं वाक्यं रावणः शत्रुरावणः।
राक्षसीश्च ततः क्रुद्ध इदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.५६.२६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲ ਕੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।
3.56.27
शीघ्रमेव हि राक्षस्यो विरूपा घोरदर्शनाः।
दर्पमस्यापनेष्यन्तु मांसशोणितभोजनाः ॥ ३.५६.२७ ॥
ਵਿਗੜੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ, ਭਿਆਨਕ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀਆਂ, ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਣਗੀਆਂ।
3.56.28
वचनादेव तास्तस्य सुघोरा घोरदर्शनाः।
कृतप्राञ्जलयो भूत्वा मैथिलीं पर्यवारयन् ॥ ३.५६.२८ ॥
ਉਸ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ, ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮੈਥਿਲੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੇਰਾ ਪਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹ ਗਈਆਂ।
3.56.29
स ताः प्रोवाच राजासौ रावणो घोरदर्शनाः।
प्रचल्य चरणोत्कर्षैर्दारयन्निव मेदिनीम् ॥ ३.५६.२९ ॥
ਉਹ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ; ਪੈਰ ਪਟਕ ਕੇ ਤੁਰਦਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਪਾੜ ਦੇਵੇਗਾ।
3.56.30
अशोकवनिकामध्ये मैथिली नीयतामिति।
तत्रेयं रक्ष्यतां गूढं युष्माभिः परिवारिता ॥ ३.५६.३० ॥
"ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੈ ਜਾਓ; ਉੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਰਾ ਦਿਓ।"
3.56.31
तत्रैनां तर्जनैर्घोरैः पुनः सान्त्वैश्च मैथिलीम्।
आनयध्वं वशं सर्वा वन्यां गजवधूमिव ॥ ३.५६.३१ ॥
ਉੱਥੇ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਧਮਕੀਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆਓ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲੀ ਹਥਣੀ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.56.32
अशोकवनिकां जग्मुर्मैथिलीं परिगृह्य तु ॥ ३.५६.३२ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵੱਲ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ।
3.56.33
सर्वकामफलैर्वृक्षैर्नानापुष्पफलैर्वृताम्।
सर्वकालमदैश्चापि द्विजैः समुपसेविताम् ॥ ३.५६.३३ ॥
ਉਹ ਹਰ ਇੱਛਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਨਾਨਾ ਫੁੱਲਾਂ-ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਦਾ ਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
3.56.34
सा तु शोकपरीताङ्गी मैथिली जनकात्मजा।
राक्षसीवशमापन्ना व्याघ्रीणां हरिणी यथा ॥ ३.५६.३४ ॥
ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਉਹ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਮੈਥਿਲੀ ਰਾਖਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਘਣਾਂ ਵਿਚ ਫਸੀ ਹਰਨੀ।
3.56.35
शोकेन महता ग्रस्ता मैथिली जनकात्मजा।
न शर्म लभते भीरुः पाशबद्धा मृगी यथा ॥ ३.५६.३५ ॥
ਮਹਾਨ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸੀ ਹੋਈ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਮਿਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਫਾਹੀ ਵਿੱਚ ਬੱਝੀ ਡਰੀ ਹੋਈ ਹਰਨੀ।
3.56.36
न विन्दते तत्र तु शर्म मैथिली
विरूपनेत्राभिरतीव तर्जिता।
पतिं स्मरन्ती दयितं च देवरं
विचेतनाभूद् भयशोकपीडिता ॥ ३.५६.३६ ॥
ਉੱਥੇ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੁੱਖ ਨਾ ਮਿਲਿਆ; ਭੈੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਖਸ਼ਣੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਮਕਾਇਆ। ਪਿਆਰੇ ਪਤੀ ਤੇ ਦਿਓਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਡਰ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ।