ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 3.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.59.1
अथाश्रमादुपावृत्तमन्तरा रघुनन्दनः।
परिपप्रच्छ सौमित्रिं रामो दुःखादिदं वचः ॥ ३.५९.१ ॥
ಆಗ ರಘುನಂದನ ರಾಮನು ಆಶ್ರಮದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿರುವಾಗ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ದುಃಖದಿಂದ ಸೌಮಿತ್ರಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
3.59.2
तमुवाच किमर्थं त्वमागतोऽपास्य मैथिलीम्।
यदा सा तव विश्वासाद् वने विरहिता मया ॥ ३.५९.२ ॥
ಅವನು ಹೇಳಿದನು: ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀನು ಏಕೆ ಬಂದೆ? ನಿನ್ನ ನಂಬಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಾನು ಅವಳನ್ನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೆನಲ್ಲವೇ.
3.59.3
दृष्ट्वैवाभ्यागतं त्वां मे मैथिलीं त्यज्य लक्ष्मण।
शङ्कमानं महत् पापं यत्सत्यं व्यथितं मनः ॥ ३.५९.३ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣ! ನೀನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ನನ್ನ ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಂದಿರುವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಏನೋ ದೊಡ್ಡ ಪಾಪ ಸಂಭವಿಸಿದೆಯೇನೋ ಎಂದು ಭಯಪಡುತ್ತೇನೆ; ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ನೊಂದಿದೆ.
3.59.4
स्फुरते नयनं सव्यं बाहुश्च हृदयं च मे।
दृष्ट्वा लक्ष्मण दूरे त्वां सीताविरहितं पथि ॥ ३.५९.४ ॥
ನನ್ನ ಎಡಗಣ್ಣು ಅದುರುತ್ತಿದೆ, ತೋಳು ಮತ್ತು ಹೃದಯವೂ ಅದುರುತ್ತಿವೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣ! ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ದೂರದಿಂದ ಸೀತೆಯಿಲ್ಲದೆ ನೀನು ಬರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ.
3.59.5
एवमुक्तस्तु सौमित्रिर्लक्ष्मणः शुभलक्षणः।
भूयो दुःखसमाविष्टो दुःखितं राममब्रवीत् ॥ ३.५९.५ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಶುಭಲಕ್ಷಣದ ಸೌಮಿತ್ರಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಮತ್ತೆ ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿ, ದುಃಖಿತನಾದ ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
3.59.6
न स्वयं कामकारेण तां त्यक्त्वाहमिहागतः।
प्रचोदितस्तयैवोग्रैस्त्वत्सकाशमिहागतः ॥ ३.५९.६ ॥
ನಾನು ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಅವಳ ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳಿಂದಲೇ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.
3.59.7
आर्येणेव परिक्रुष्टं लक्ष्मणेति सुविस्वरम्।
परित्राहीति यद्वाक्यं मैथिल्यास्तच्छ्रुतिं गतम् ॥ ३.५९.७ ॥
ಆರ್ಯನಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಉಚ್ಚ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ "ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ!" ಎಂದು ಕೂಗಲಾಯಿತು; ಮೈಥಿಲಿಯ "ರಕ್ಷಿಸು!" ಎಂಬ ಮಾತು ಕಿವಿಗೆ ಬಿತ್ತು.
3.59.8
सा तमार्तस्वरं श्रुत्वा तव स्नेहेन मैथिली।
गच्छ गच्छेति मामाशु रुदती भयविक्लवा ॥ ३.५९.८ ॥
ಆ ಆರ್ತಸ್ವರವನ್ನು ಕೇಳಿ, ನಿನ್ನ ಮೇಲಿನ ಸ್ನೇಹದಿಂದ, ಭಯದಿಂದ ವಿಕಲಳಾದ ಮೈಥಿಲಿ ಅಳುತ್ತಾ ನನಗೆ ಬೇಗ "ಹೋಗು, ಹೋಗು" ಎಂದಳು.
3.59.9
प्रचोद्यमानेन मया गच्छेति बहुशस्तया।
प्रत्युक्ता मैथिली वाक्यमिदं तत् प्रत्ययान्वितम् ॥ ३.५९.९ ॥
ನಾನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಾಗಲೂ ಅವಳು "ಹೋಗು" ಎಂದಳು; ಮೈಥಿಲಿ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಈ ಮಾತುಗಳಿಂದ ನನಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.
3.59.10
न तत् पश्याम्यहं रक्षो यदस्य भयमावहेत्।
निर्वृता भव नास्त्येतत् केनाप्येतदुदाहृतम् ॥ ३.५९.१० ॥
ಅವನಿಗೆ ಭಯವನ್ನು ತರಬಲ್ಲ ಆ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ; ನಿಶ್ಚಿಂತೆಯಿಂದಿರು — ಇದನ್ನು ಯಾರೂ ಹೇಳಿಲ್ಲ.
3.59.11
विगर्हितं च नीचं च कथमार्योऽभिधास्यति।
त्राहीति वचनं सीते यस्त्रायेत् त्रिदशानपि ॥ ३.५९.११ ॥
ಇಂತಹ ನಿಂದನೀಯ ಮತ್ತು ನೀಚ "ರಕ್ಷಿಸು" ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಆರ್ಯನು ಹೇಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ? ಓ ಸೀತೆ, ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಕಾಪಾಡಬಲ್ಲವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುವನೇ?
3.59.12
किंनिमित्तं तु केनापि भ्रातुरालम्ब्य मे स्वरम्।
विस्वरं व्याहृतं वाक्यं लक्ष्मण त्राहि मामिति ॥ ३.५९.१२ ॥
ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಯಾರೋ ಸಹೋದರನ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ನನ್ನ ಸ್ವರವನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿ, "ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು" ಎಂದು ಕಠಿಣವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು?
3.59.13
राक्षसेनेरितं वाक्यं त्रासात् त्राहीति शोभने।
न भवत्या व्यथा कार्या कुनारीजनसेविता ॥ ३.५९.१३ ॥
ರಾಕ್ಷಸನು ಭಯದಿಂದ "ರಕ್ಷಿಸು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳಿವು. ಓ ಸುಂದರಿ, ನೀನು ದುಃಖಿಸಬಾರದು; ಇದು ಕೀಳು ಸ್ತ್ರೀಯರ ನಡತೆ.
3.59.14
अलं विक्लवतां गन्तुं स्वस्था भव निरुत्सुका।
न चास्ति त्रिषु लोकेषु पुमान् यो राघवं रणे ॥ ३.५९.१४ ॥
ನೀನು ಕಳವಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಸಾಕು; ಸ್ವಸ್ಥಳಾಗಿ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲದವಳಾಗಿರು. ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಘವನನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಲ್ಲ ಪುರುಷನಿಲ್ಲ.
3.59.15
जातो वा जायमानो वा संयुगे यः पराजयेत्।
अजेयो राघवो युद्धे देवैः शक्रपुरोगमैः ॥ ३.५९.१५ ॥
ಈಗಾಗಲೇ ಹುಟ್ಟಿದವನಾಗಲಿ, ಹುಟ್ಟಲಿರುವವನಾಗಲಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಘವನನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲಾರ. ಇಂದ್ರನ ನೇತೃತ್ವದ ದೇವತೆಗಳಿಂದಲೂ ರಾಘವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದವನು.
3.59.16
एवमुक्ता तु वैदेही परिमोहितचेतना।
उवाचाश्रूणि मुञ्चन्ती दारुणं मामिदं वचः ॥ ३.५९.१६ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಮೋಹಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನ ವೈದೇಹಿ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುತ್ತಾ ನನಗೆ ಈ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
3.59.17
भावो मयि तवात्यर्थं पाप एव निवेशितः।
विनष्टे भ्रातरि प्राप्तुं न च त्वं मामवाप्स्यसे ॥ ३.५९.१७ ॥
ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ನಿನ್ನ ಭಾವನೆ ಅತ್ಯಂತ ಪಾಪಮಯವಾಗಿದೆ. ಅಣ್ಣ ನಾಶವಾದ ಮೇಲೆ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರೆ.
3.59.18
संकेताद् भरतेन त्वं रामं समनुगच्छसि।
क्रोशन्तं हि यथात्यर्थं नैनमभ्यवपद्यसे ॥ ३.५९.१८ ॥
ಭರತನ ಸಂಕೇತದಂತೆ ನೀನು ರಾಮನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿರುವೆ. ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ನೀನು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿಲ್ಲ.
3.59.19
रिपुः प्रच्छन्नचारी त्वं मदर्थमनुगच्छसि।
राघवस्यान्तरं प्रेप्सुस्तथैनं नाभिपद्यसे ॥ ३.५९.१९ ॥
ನೀನು ಶತ್ರು, ಮರೆಯಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವವನು. ನನಗಾಗಿಯೇ ನೀನು ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿರುವೆ. ರಾಘವನ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಬಯಸಿ, ಅವನನ್ನು ನೀನು ಸಮೀಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
3.59.20
एवमुक्तस्तु वैदेह्या संरब्धो रक्तलोचनः।
क्रोधात् प्रस्फुरमाणोष्ठ आश्रमादभिनिर्गतः ॥ ३.५९.२० ॥
ವೈದೇಹಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ಅವನು ಕೋಪಗೊಂಡು, ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕೋಪದಿಂದ ನಡುಗುವ ತುಟಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಶ್ರಮದಿಂದ ಹೊರಬಂದನು.
3.59.21
एवं ब्रुवाणं सौमित्रिं रामः संतापमोहितः।
अब्रवीद् दुष्कृतं सौम्य तां विना त्वमिहागतः ॥ ३.५९.२१ ॥
ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸೌಮಿತ್ರಿಗೆ, ದುಃಖದಿಂದ ಮೋಹಿತನಾದ ರಾಮನು ಹೇಳಿದನು: "ಸೌಮ್ಯನೇ, ಅವಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ತಪ್ಪು ಕೆಲಸ."
3.59.22
जानन्नपि समर्थं मां रक्षसामपवारणे।
अनेन क्रोधवाक्येन मैथिल्या निर्गतो भवान् ॥ ३.५९.२२ ॥
ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ತಡೆಯಲು ನಾನು ಸಮರ್ಥನೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಮೈಥಿಲಿಯ ಈ ಕೋಪದ ಮಾತಿನಿಂದ ನೀನು ಹೊರಟೆ.
3.59.23
नहि ते परितुष्यामि त्यक्त्वा यदसि मैथिलीम्।
क्रुद्धायाः परुषं श्रुत्वा स्त्रिया यत् त्वमिहागतः ॥ ३.५९.२३ ॥
ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಂದ ನಿನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಕೋಪಗೊಂಡ ಹೆಣ್ಣಿನ ಕಠಿಣ ಮಾತು ಕೇಳಿ ನೀನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದೆ.
3.59.24
सर्वथा त्वपनीतं ते सीतया यत् प्रचोदितः।
क्रोधस्य वशमागम्य नाकरोः शासनं मम ॥ ३.५९.२४ ॥
ಸೀತೆಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ನೀನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದೆ. ಕೋಪಕ್ಕೆ ವಶನಾಗಿ ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀನು ಪಾಲಿಸಲಿಲ್ಲ.
3.59.25
असौ हि राक्षसः शेते शरेणाभिहतो मया।
मृगरूपेण येनाहमाश्रमादपवाहितः ॥ ३.५९.२५ ॥
ಮೃಗರೂಪದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಆಶ್ರಮದಿಂದ ದೂರ ಸೆಳೆದೊಯ್ದ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ನನ್ನ ಬಾಣದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ.
3.59.26
विकृष्य चापं परिधाय सायकं
सलीलबाणेन च ताडितो मया।
मार्गीं तनुं त्यज्य च विक्लवस्वरो
बभूव केयूरधरः स राक्षसः ॥ ३.५९.२६ ॥
ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎಳೆದು ಬಾಣವನ್ನು ಹೂಡಿ, ಸಲೀಲವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟ ಬಾಣದಿಂದ ನಾನು ಅವನನ್ನು ಹೊಡೆದೆ. ಮೃಗದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ತೋಳ್ಬಳೆ ಧರಿಸಿದ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ದುಃಖಸ್ವರದವನಾದನು.
3.59.27
शराहतेनैव तदार्तया गिरा
स्वरं ममालम्ब्य सुदूरसुश्रवम्।
उदाहृतं तद् वचनं सुदारुणं
त्वमागतो येन विहाय मैथिलीम् ॥ ३.५९.२७ ॥
ಬಾಣದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ನೋವಿನ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸ್ವರವನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿ, ದೂರದವರೆಗೂ ಕೇಳುವಂತೆ ಆ ಅತಿ ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅವನು ಹೇಳಿದನು; ಅದರಿಂದಾಗಿ ನೀನು ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದೆ.