ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 3.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.59.1
अथाश्रमादुपावृत्तमन्तरा रघुनन्दनः।
परिपप्रच्छ सौमित्रिं रामो दुःखादिदं वचः ॥ ३.५९.१ ॥
ଆଶ୍ରମରୁ ଫେରୁଥିବା ବାଟରେ ରଘୁନନ୍ଦନ ରାମ ଦୁଃଖରେ ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି କଥା ପଚାରିଲେ।
3.59.2
तमुवाच किमर्थं त्वमागतोऽपास्य मैथिलीम्।
यदा सा तव विश्वासाद् वने विरहिता मया ॥ ३.५९.२ ॥
ସେ କହିଲେ: ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ତୁମେ କାହିଁକି ଆସିଲ? ତୁମ ବିଶ୍ୱାସରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବନରେ ଏକାକୀ ଛାଡ଼ିଥିଲି।
3.59.3
दृष्ट्वैवाभ्यागतं त्वां मे मैथिलीं त्यज्य लक्ष्मण।
शङ्कमानं महत् पापं यत्सत्यं व्यथितं मनः ॥ ३.५९.३ ॥
ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ! ତୁମକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି ଏବଂ ମୋ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଆସିଛ ବୋଲି ଜାଣି, କୌଣସି ବଡ଼ ପାପର ଶଙ୍କା ହେଉଛି; ପ୍ରକୃତରେ ମୋ ମନ ବ୍ୟଥିତ।
3.59.4
स्फुरते नयनं सव्यं बाहुश्च हृदयं च मे।
दृष्ट्वा लक्ष्मण दूरे त्वां सीताविरहितं पथि ॥ ३.५९.४ ॥
ମୋ ବାମ ଆଖି ଫଡ଼ଫଡ଼ କରୁଛି, ବାହୁ ଓ ହୃଦୟ ମଧ୍ୟ। ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ! ବାଟରେ ଦୂରରୁ ସୀତାଙ୍କ ବିନା ତୁମକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି।
3.59.5
एवमुक्तस्तु सौमित्रिर्लक्ष्मणः शुभलक्षणः।
भूयो दुःखसमाविष्टो दुःखितं राममब्रवीत् ॥ ३.५९.५ ॥
ଏହିପରି କହିବାରୁ ଶୁଭଲକ୍ଷଣ ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପୁନର୍ବାର ଦୁଃଖରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଦୁଃଖିତ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।
3.59.6
न स्वयं कामकारेण तां त्यक्त्वाहमिहागतः।
प्रचोदितस्तयैवोग्रैस्त्वत्सकाशमिहागतः ॥ ३.५९.६ ॥
ମୁଁ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଏଠାକୁ ଆସି ନାହିଁ। ତାଙ୍କର କଠୋର ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
3.59.7
आर्येणेव परिक्रुष्टं लक्ष्मणेति सुविस्वरम्।
परित्राहीति यद्वाक्यं मैथिल्यास्तच्छ्रुतिं गतम् ॥ ३.५९.७ ॥
ଆର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରି ଅତି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ "ଲକ୍ଷ୍ମଣ!" ବୋଲି ଡାକ ଦିଆଗଲା; ଏବଂ ମୈଥିଲୀଙ୍କର "ରକ୍ଷା କର!" ଏହି ବାକ୍ୟ କାନରେ ପଡ଼ିଲା।
3.59.8
सा तमार्तस्वरं श्रुत्वा तव स्नेहेन मैथिली।
गच्छ गच्छेति मामाशु रुदती भयविक्लवा ॥ ३.५९.८ ॥
ସେହି ଆର୍ତ୍ତ ସ୍ୱର ଶୁଣି, ତୁମ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ହେତୁ, ଭୟରେ ବିହ୍ୱଳା ମୈଥିଲୀ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ମୋତେ ଶୀଘ୍ର "ଯାଅ, ଯାଅ" କହିଲେ।
3.59.9
प्रचोद्यमानेन मया गच्छेति बहुशस्तया।
प्रत्युक्ता मैथिली वाक्यमिदं तत् प्रत्ययान्वितम् ॥ ३.५९.९ ॥
ମୁଁ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରେରଣା ଦେଲାବେଳେ ମଧ୍ୟ ସେ "ଯାଅ" କହିଲେ; ଏବଂ ମୈଥିଲୀ ବିଶ୍ୱାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ବାକ୍ୟରେ ମୋତେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
3.59.10
न तत् पश्याम्यहं रक्षो यदस्य भयमावहेत्।
निर्वृता भव नास्त्येतत् केनाप्येतदुदाहृतम् ॥ ३.५९.१० ॥
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟ ଆଣିପାରେ ଏପରି ରାକ୍ଷସକୁ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ; ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୁଅ — ଏହା କେହି କହିନାହାଁନ୍ତି।
3.59.11
विगर्हितं च नीचं च कथमार्योऽभिधास्यति।
त्राहीति वचनं सीते यस्त्रायेत् त्रिदशानपि ॥ ३.५९.११ ॥
ଏପରି ନିନ୍ଦନୀୟ ଓ ନୀଚ "ରକ୍ଷା କର" ବାକ୍ୟ ଆର୍ଯ୍ୟ କେମିତି କହିବେ? ହେ ସୀତେ, ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିପାରନ୍ତି, ସେ ଏପରି କଥା କହିବେ କି?
3.59.12
किंनिमित्तं तु केनापि भ्रातुरालम्ब्य मे स्वरम्।
विस्वरं व्याहृतं वाक्यं लक्ष्मण त्राहि मामिति ॥ ३.५९.१२ ॥
କି କାରଣରୁ କେହି ଭାଇଙ୍କ ସ୍ୱର ନେଇ, ମୋ ସ୍ୱରକୁ ଅନୁକରଣ କରି, କଠୋର ସ୍ୱରରେ "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର" ବୋଲି କହିଲେ?
3.59.13
राक्षसेनेरितं वाक्यं त्रासात् त्राहीति शोभने।
न भवत्या व्यथा कार्या कुनारीजनसेविता ॥ ३.५९.१३ ॥
ରାକ୍ଷସ ଭୟରେ "ରକ୍ଷା କର" ବୋଲି କହିଥିଲା। ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହା ନୀଚ ନାରୀଙ୍କ ଆଚରଣ।
3.59.14
अलं विक्लवतां गन्तुं स्वस्था भव निरुत्सुका।
न चास्ति त्रिषु लोकेषु पुमान् यो राघवं रणे ॥ ३.५९.१४ ॥
ତୁମେ ବିଚଳିତ ହେବା ଯଥେଷ୍ଟ; ଶାନ୍ତ ଓ ଚିନ୍ତାମୁକ୍ତ ହୁଅ। ତ୍ରିଲୋକରେ ଏପରି କୌଣସି ପୁରୁଷ ନାହିଁ ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଘବଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିପାରିବ।
3.59.15
जातो वा जायमानो वा संयुगे यः पराजयेत्।
अजेयो राघवो युद्धे देवैः शक्रपुरोगमैः ॥ ३.५९.१५ ॥
ଯିଏ ଜନ୍ମିଛି ବା ଜନ୍ମିବ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଘବଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିପାରିବ ନାହିଁ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ରାଘବ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜେୟ।
3.59.16
एवमुक्ता तु वैदेही परिमोहितचेतना।
उवाचाश्रूणि मुञ्चन्ती दारुणं मामिदं वचः ॥ ३.५९.१६ ॥
ଏପରି କୁହାଗଲେ, ମୋହିତ ଚିତ୍ତ ବୈଦେହୀ ଲୁହ ଝରାଇ ମୋତେ ଏହି କଠୋର ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
3.59.17
भावो मयि तवात्यर्थं पाप एव निवेशितः।
विनष्टे भ्रातरि प्राप्तुं न च त्वं मामवाप्स्यसे ॥ ३.५९.१७ ॥
ମୋ ପ୍ରତି ତୁମର ଭାବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପପୂର୍ଣ୍ଣ। ଭାଇ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ତୁମେ ମୋତେ ପାଇବ ନାହିଁ।
3.59.18
संकेताद् भरतेन त्वं रामं समनुगच्छसि।
क्रोशन्तं हि यथात्यर्थं नैनमभ्यवपद्यसे ॥ ३.५९.१८ ॥
ଭରତଙ୍କ ସଙ୍କେତରେ ତୁମେ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଡାକୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଉନ ନାହଁ।
3.59.19
रिपुः प्रच्छन्नचारी त्वं मदर्थमनुगच्छसि।
राघवस्यान्तरं प्रेप्सुस्तथैनं नाभिपद्यसे ॥ ३.५९.१९ ॥
ତୁମେ ଶତ୍ରୁ, ଲୁଚି ବୁଲୁଥିବା ଲୋକ। ମୋ ପାଇଁ ହିଁ ତୁମେ ତାଙ୍କ ପଛେ ଯାଉଛ। ରାଘବଙ୍କ ସୁଯୋଗ ଖୋଜି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଉନାହଁ।
3.59.20
एवमुक्तस्तु वैदेह्या संरब्धो रक्तलोचनः।
क्रोधात् प्रस्फुरमाणोष्ठ आश्रमादभिनिर्गतः ॥ ३.५९.२० ॥
ବୈଦେହୀ ଏହା କହିବାରୁ ସେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଆଖିରେ, କ୍ରୋଧରେ କମ୍ପୁଥିବା ଓଠରେ ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରିଗଲେ।
3.59.21
एवं ब्रुवाणं सौमित्रिं रामः संतापमोहितः।
अब्रवीद् दुष्कृतं सौम्य तां विना त्वमिहागतः ॥ ३.५९.२१ ॥
ଏହିପରି କହୁଥିବା ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ ସନ୍ତାପରେ ମୋହିତ ରାମ କହିଲେ: "ସୌମ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଏକାକୀ ଛାଡ଼ି ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସି ଖରାପ କାମ କରିଛ।"
3.59.22
जानन्नपि समर्थं मां रक्षसामपवारणे।
अनेन क्रोधवाक्येन मैथिल्या निर्गतो भवान् ॥ ३.५९.२२ ॥
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବାରେ ମୁଁ ସମର୍ଥ ବୋଲି ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୈଥିଳୀଙ୍କ ଏହି କ୍ରୋଧଭରା ବଚନରେ ତୁମେ ବାହାରି ଗଲ।
3.59.23
नहि ते परितुष्यामि त्यक्त्वा यदसि मैथिलीम्।
क्रुद्धायाः परुषं श्रुत्वा स्त्रिया यत् त्वमिहागतः ॥ ३.५९.२३ ॥
ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେବାରୁ ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନୁହେଁ। କ୍ରୋଧିତା ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କଠୋର ବଚନ ଶୁଣି ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ।
3.59.24
सर्वथा त्वपनीतं ते सीतया यत् प्रचोदितः।
क्रोधस्य वशमागम्य नाकरोः शासनं मम ॥ ३.५९.२४ ॥
ସୀତାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ତୁମେ ସର୍ବଥା ଭୁଲ କଲ। କ୍ରୋଧର ବଶୀଭୂତ ହୋଇ ତୁମେ ମୋ ଆଦେଶ ପାଳନ କଲ ନାହିଁ।
3.59.25
असौ हि राक्षसः शेते शरेणाभिहतो मया।
मृगरूपेण येनाहमाश्रमादपवाहितः ॥ ३.५९.२५ ॥
ମୃଗରୂପ ଧରି ମୋତେ ଆଶ୍ରମରୁ ଦୂରକୁ ନେଇଥିବା ସେ ରାକ୍ଷସ ମୋ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ ଶୋଇ ରହିଛି।
3.59.26
विकृष्य चापं परिधाय सायकं
सलीलबाणेन च ताडितो मया।
मार्गीं तनुं त्यज्य च विक्लवस्वरो
बभूव केयूरधरः स राक्षसः ॥ ३.५९.२६ ॥
ଧନୁ ଟାଣି ବାଣ ଯୋଡ଼ି, ସହଜରେ ଛାଡ଼ିଥିବା ବାଣରେ ମୁଁ ତାକୁ ଆଘାତ କଲି। ମୃଗଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି କେୟୂରଧାରୀ ସେ ରାକ୍ଷସ ବିକଳ ସ୍ୱରରେ ଗର୍ଜନ କଲା।
3.59.27
शराहतेनैव तदार्तया गिरा
स्वरं ममालम्ब्य सुदूरसुश्रवम्।
उदाहृतं तद् वचनं सुदारुणं
त्वमागतो येन विहाय मैथिलीम् ॥ ३.५९.२७ ॥
ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ ସେ ଦୁଃଖଭରା ସ୍ୱରରେ ମୋ ସ୍ୱର ଅନୁକରଣ କରି, ଦୂରଲୁ ଶୁଣାଯାଉଥିବା ସେ ଅତି କଠୋର ବାକ୍ୟ କହିଲା; ଯାହାଫଳରେ ତୁମେ ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଏଠାକୁ ଆସିଲ।