वाल्मीकि रामायण · सर्ग 3.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.7.1
रामस्तु सहितो भ्रात्रा सीतया च परंतपः।
सुतीक्ष्णस्याश्रमपदं जगाम सह तैर्द्विजैः ॥ ३.७.१ ॥
शत्रूंना तापविणारा राम बंधू आणि सीतेसह त्या द्विजांसोबत सुतीक्ष्णाच्या आश्रमाकडे गेला.
3.7.2
स गत्वा दूरमध्वानं नदीस्तीर्त्वा बहूदकाः।
ददर्श विमलं शैलं महामेरुमिवोन्नतम् ॥ ३.७.२ ॥
तो दूरचा मार्ग चालून, पाण्याने भरलेल्या नद्या ओलांडून, महामेरूसारखा उंच असा एक निर्मळ पर्वत पाहता झाला.
3.7.3
ततस्तदिक्ष्वाकुवरौ सततं विविधैर्द्रुमैः।
काननं तौ विविशतुः सीतया सह राघवौ ॥ ३.७.३ ॥
मग इक्ष्वाकुवंशातील श्रेष्ठ ते दोन राघव सीतेसह सतत विविध वृक्षांनी भरलेल्या त्या अरण्यात प्रवेशले.
3.7.4
प्रविष्टस्तु वनं घोरं बहुपुष्पफलद्रुमम्।
ददर्शाश्रममेकान्ते चीरमालापरिष्कृतम् ॥ ३.७.४ ॥
बहुतेक फुले व फळे देणाऱ्या वृक्षांनी भरलेल्या त्या भयानक अरण्यात प्रवेश करून त्याने एकांतात वल्कलवस्त्रांच्या माळांनी सजवलेला एक आश्रम पाहिला.
3.7.5
तत्र तापसमासीनं मलपङ्कजधारिणम्।
रामः सुतीक्ष्णं विधिवत् तपोधनमभाषत ॥ ३.७.५ ॥
तेथे बसलेल्या, जटा व कमळ धारण केलेल्या तपोधन सुतीक्ष्णाशी राम यथाविधी बोलला.
3.7.6
रामोऽहमस्मि भगवन् भवन्तं द्रष्टुमागतः।
तन्माभिवद धर्मज्ञ महर्षे सत्यविक्रम ॥ ३.७.६ ॥
भगवन्, मी राम आहे. आपले दर्शन घेण्यासाठी आलो आहे. म्हणून हे धर्मज्ञ, महर्षी, सत्यपराक्रमी, मला तसे कळवा.
3.7.7
स निरीक्ष्य ततो धीरो रामं धर्मभृतां वरम्।
समाश्लिष्य च बाहुभ्यामिदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.७.७ ॥
त्या धीर ऋषींनी धर्मधारकांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या रामाकडे पाहिले, दोन्ही बाहूंनी त्यांना आलिंगन देऊन हे वचन म्हटले.
3.7.8
स्वागतं ते रघुश्रेष्ठ राम सत्यभृतां वर।
आश्रमोऽयं त्वयाऽऽक्रान्तः सनाथ इव साम्प्रतम् ॥ ३.७.८ ॥
हे रघुश्रेष्ठ राम, सत्यधारकांमध्ये श्रेष्ठ, तुझे स्वागत असो. तू हा आश्रम आता सनाथ केला आहेस.
3.7.9
प्रतीक्षमाणस्त्वामेव नारोहेऽहं महायशः।
देवलोकमितो वीर देहं त्यक्त्वा महीतले ॥ ३.७.९ ॥
हे महायशस्वी, हे वीरा, मी तुझीच वाट पाहत होतो; नाहीतर या पृथ्वीवर देह सोडून येथून देवलोकाला गेलो असतो.
3.7.10
चित्रकूटमुपादाय राज्यभ्रष्टोऽसि मे श्रुतः।
इहोपयातः काकुत्स्थ देवराजः शतक्रतुः ॥ ३.७.१० ॥
हे काकुत्स्थ, चित्रकूटावर आश्रय घेऊन तू राज्यभ्रष्ट झाला आहेस असे मी ऐकले आहे. येथे देवराज शतक्रतू इंद्र आला आहे.
3.7.11
उपागम्य च मे देवो महादेवः सुरेश्वरः।
सर्वाल्ँ लोकाञ्जितानाह मम पुण्येन कर्मणा ॥ ३.७.११ ॥
माझ्याजवळ येऊन देवांचे देव महादेव, सुरेश्वर, म्हणाले की माझ्या पुण्यकर्माने सर्व लोक जिंकले गेले आहेत.
3.7.12
तेषु देवर्षिजुष्टेषु जितेषु तपसा मया।
मत्प्रसादात् सभार्यस्त्वं विहरस्व सलक्ष्मणः ॥ ३.७.१२ ॥
देवर्षींनी सेवलेले ते लोक मी तपाने जिंकले आहेत. माझ्या कृपेने तू पत्नी आणि लक्ष्मणासह तेथे विहार कर.
3.7.13
तमुग्रतपसं दीप्तं महर्षिं सत्यवादिनम्।
प्रत्युवाचात्मवान् रामो ब्रह्माणमिव वासवः ॥ ३.७.१३ ॥
कठोर तपस्या करणाऱ्या, तेजस्वी, सत्यवादी त्या महर्षींना, ब्रह्मदेवाला इंद्र जसा उत्तर देतो तसे, आत्मसंयमी राम उत्तरला.
3.7.14
अहमेवाहरिष्यामि स्वयं लोकान् महामुने।
आवासं त्वहमिच्छामि प्रदिष्टमिह कानने ॥ ३.७.१४ ॥
हे महामुने, मी स्वतः लोकांना (फल) आणून देईन; पण येथे अरण्यात माझ्यासाठी निश्चित केलेले निवासस्थानच मला हवे आहे.
3.7.15
भवान् सर्वत्र कुशलः सर्वभूतहिते रतः।
आख्यातं शरभङ्गेन गौतमेन महात्मना ॥ ३.७.१५ ॥
आपण सर्वत्र कुशल असून सर्व भूतांच्या हितात रत आहात; महात्मा गौतम (यांचे पुत्र) शरभंग यांनी हे सांगितले आहे.
3.7.16
एवमुक्तस्तु रामेण महर्षिर्लोकविश्रुतः।
अब्रवीन्मधुरं वाक्यं हर्षेण महता युतः ॥ ३.७.१६ ॥
रामाने असे म्हटल्यावर लोकप्रसिद्ध त्या महर्षींनी अत्यंत हर्षाने युक्त होऊन मधुर वचने सांगितली.
3.7.17
अयमेवाश्रमो राम गुणवान् रम्यतामिति।
ऋषिसंघानुचरितः सदा मूलफलैर्युतः ॥ ३.७.१७ ॥
राम, हाच आश्रम उत्तम आहे, येथे रमावे; येथे ऋषिगण नेहमी संचार करतात, हा मूळ आणि फळांनी भरलेला आहे.
3.7.18
इममाश्रममागम्य मृगसंघा महीयसः।
अहत्वा प्रतिगच्छन्ति लोभयित्वाकुतोभयाः ॥ ३.७.१८ ॥
या आश्रमात येऊन मोठे मृगसमूह मारले न जाता, कोठूनही भय न बाळगता, आकृष्ट होऊन परत जातात.
3.7.19
नान्यो दोषो भवेदत्र मृगेभ्योऽन्यत्र विद्धि वै।
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य महर्षेर्लक्ष्मणाग्रजः ॥ ३.७.१९ ॥
येथे हरणांखेरीज दुसरा कोणताही दोष होणार नाही, हे निश्चित जाण. त्या महर्षींचे ते वचन ऐकून लक्ष्मणाचे थोरले बंधू (राम)
3.7.20
उवाच वचनं धीरो विगृह्य सशरं धनुः।
तानहं सुमहाभाग मृगसंघान् समागतान् ॥ ३.७.२० ॥
त्या धीराने (रामाने) धनुष्य धरून, बाण लावून म्हटले — "हे महाभागा, येथे जमलेल्या या हरिणांच्या थव्यांना
3.7.21
हन्यां निशितधारेण शरेणानतपर्वणा।
भवांस्तत्राभिषज्येत किं स्यात् कृच्छ्रतरं ततः ॥ ३.७.२१ ॥
"...तीक्ष्ण धारेच्या, वाकलेल्या पेरांच्या बाणाने मारू का? तेव्हा तुम्ही त्यात अडकाल; त्याहून कठीण काय असेल?"
3.7.22
एतस्मिन्नाश्रमे वासं चिरं तु न समर्थये।
तमेवमुक्त्वोपरमं रामः संध्यामुपागमत् ॥ ३.७.२२ ॥
"या आश्रमात मी दीर्घकाळ राहू इच्छित नाही." त्यांना असे सांगून राम बोलणे थांबवून संध्येसाठी गेला.
3.7.23
अन्वास्य पश्चिमां संध्यां तत्र वासमकल्पयत् ।
सुतीक्ष्णस्याश्रमे रम्ये सीतया लक्ष्मणेन च ॥ ३.७.२३ ॥
सायंकाळची संध्या उरकून, तेथेच सुतीक्ष्णांच्या रम्य आश्रमात सीता आणि लक्ष्मणासह निवासाची व्यवस्था केली.
3.7.24
ततः शुभं तापसयोग्यमन्नं
स्वयं सुतीक्ष्णः पुरुषर्षभाभ्याम्।
ताभ्यां सुसत्कृत्य ददौ महात्मा
संध्यानिवृत्तौ रजनीं समीक्ष्य ॥ ३.७.२४ ॥
नंतर महात्मा सुतीक्ष्णांनी संध्या आटोपून रात्र झाल्याचे पाहून, त्या दोन पुरुषश्रेष्ठांचा चांगला सत्कार करून तपस्व्यांना योग्य असे शुभ अन्न स्वतः दिले.