वाल्मीकि रामायण · सर्ग 3.70
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.70.1
तौ तु तत्र स्थितौ दृष्ट्वा भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
बाहुपाशपरिक्षिप्तौ कबन्धो वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.७०.१ ॥
तेथे उभ्या असलेल्या त्या दोन्ही बंधू राम आणि लक्ष्मण यांना आपल्या बाहुपाशात अडकलेले पाहून कबंध हे वचन बोलला.
3.70.2
तिष्ठतः किं नु मां दृष्ट्वा क्षुधार्तं क्षत्रियर्षभौ।
आहारार्थं तु संदिष्टौ दैवेन हतचेतनौ ॥ ३.७०.२ ॥
हे क्षत्रियश्रेष्ठांनो! भुकेने पीडित झालेल्या मला पाहूनही तुम्ही दोघे का उभे आहात? आहारासाठी दैवाने पाठवलेले तुम्ही, तुमची बुद्धी नष्ट झालेली दिसते.
3.70.3
तच्छ्रुत्वा लक्ष्मणो वाक्यं प्राप्तकालं हितं तदा।
उवाचार्तिसमापन्नो विक्रमे कृतनिश्चयः ॥ ३.७०.३ ॥
ते ऐकून लक्ष्मण, जे त्या वेळी योग्य आणि हितकारक होते, ते शब्द ऐकून दु:खात असूनही पराक्रमासाठी दृढनिश्चयी होऊन बोलला.
3.70.4
त्वां च मां च पुरा तूर्णमादत्ते राक्षसाधमः।
तस्मादसिभ्यामस्याशु बाहू छिन्दावहे गुरू ॥ ३.७०.४ ॥
हा नीच राक्षस तुला आणि मला लवकरच पकडणार आहे. म्हणून आपण दोघे तलवारींनी याचे जड बाहू लवकर छाटूया.
3.70.5
भीषणोऽयं महाकायो राक्षसा भुजविक्रमः।
लोकं ह्यतिजितं कृत्वा ह्यावां हन्तुमिहेच्छति ॥ ३.७०.५ ॥
हा भयंकर, महाकाय, बाहुबलाने युक्त राक्षस जगाला जिंकून आता येथे आपल्या दोघांनाही मारू इच्छितो.
3.70.6
निश्चेष्टानां वधो राजन् कुत्सितो जगतीपतेः।
क्रतुमध्योपनीतानां पशूनामिव राघव ॥ ३.७०.६ ॥
हे राजा! निश्चेष्ट लोकांना मारणे निंदनीय आहे. हे राघवा! यज्ञमध्ये आणलेल्या पशूंना मारण्यासारखेच हे निंदित आहे.
3.70.7
एतत् संजल्पितं श्रुत्वा तयोः क्रुद्धस्तु राक्षसः।
विदार्यास्यं ततो रौद्रं तौ भक्षयितुमारभत् ॥ ३.७०.७ ॥
त्यांचे हे संभाषण ऐकून क्रुद्ध झालेल्या राक्षसाने आपले भयंकर तोंड पसरले आणि ते दोघे गिळण्यास सुरुवात केली.
3.70.8
ततस्तौ देशकालज्ञौ खड्गाभ्यामेव राघवौ।
अच्छिन्दन्तां सुसंहृष्टौ बाहू तस्यांसदेशतः ॥ ३.७०.८ ॥
तेव्हा देश-काळ जाणणाऱ्या त्या दोन राघवांनी अत्यंत आनंदित होऊन आपल्या तलवारींनीच त्याचे दोन्ही हात खांद्याजवळून तोडून टाकले.
3.70.9
दक्षिणो दक्षिणं बाहुमसक्तमसिना ततः।
चिच्छेद रामो वेगेन सव्यं वीरस्तु लक्ष्मणः ॥ ३.७०.९ ॥
उजव्या बाजूचे राम अडथळ्याविना तलवारीने वेगाने त्याचा उजवा हात तोडले; आणि वीर लक्ष्मणाने डावा हात तोडला.
3.70.10
स पपात महाबाहुश्छिन्नबाहुर्महास्वनः।
खं च गां च दिशश्चैव नादयञ्जलदो यथा ॥ ३.७०.१० ॥
महाबाहू तो हात तुटल्याने मोठ्या आवाजात कोसळला; मेघासारखा त्याने आकाश, पृथ्वी आणि दिशा निनादून सोडल्या.
3.70.11
स निकृत्तौ भुजौ दृष्ट्वा शोणितौघपरिप्लुतः।
दीनः पप्रच्छ तौ वीरौ कौ युवामिति दानवः ॥ ३.७०.११ ॥
आपले दोन्ही हात तुटलेले पाहून रक्ताच्या प्रवाहात न्हालेला तो दीन दानव त्या दोन्ही वीरांना विचारू लागला, "तुम्ही दोघे कोण आहात?"
3.70.12
शशंस तस्य काकुस्त्थं कबन्धस्य महाबलः ॥ ३.७०.१२ ॥
महाबली (लक्ष्मणाने) कबंधाला काकुत्स्थ वंशजाची (रामाची) ओळख सांगितली.
3.70.13
अयमिक्ष्वाकुदायादो रामो नाम जनैः श्रुतः।
तस्यैवावरजं विद्धि भ्रातरं मां च लक्ष्मणम् ॥ ३.७०.१३ ॥
हा इक्ष्वाकू वंशाचा वारस राम नावाने लोकांत प्रसिद्ध आहे. त्याचा धाकटा भाऊ लक्ष्मण म्हणजे मी, हे जाण.
3.70.14
मात्रा प्रतिहते राज्ये रामः प्रव्राजितो वनम्।
मया सह चरत्येष भार्यया च महद् वनम् ॥ ३.७०.१४ ॥
मातेमुळे राज्य अडवले गेल्यावर राम वनात पाठवला गेला. आता तो माझ्यासह आणि आपल्या पत्नीसह या महावनात फिरत आहे.
3.70.15
अस्य देवप्रभावस्य वसतो विजने वने।
रक्षसापहृता भार्या यामिच्छन्ताविहागतौ ॥ ३.७०.१५ ॥
दैवी प्रभाव असलेला हा निर्जन वनात राहत असताना राक्षसाने हरण केलेल्या ज्या पत्नीला, तिलाच शोधत आम्ही येथे आलो आहोत.
3.70.16
त्वं तु को वा किमर्थं वा कबन्धसदृशो वने।
आस्येनोरसि दीप्तेन भग्नजङ्घो विचेष्टसे ॥ ३.७०.१६ ॥
पण तू कोण आहेस, किंवा कोणत्या कारणासाठी या वनात कबंधासारखा, तोंडात व छातीत पेटलेला, मोडलेल्या मांड्यांसह तडफडत आहेस?
3.70.17
एवमुक्तः कबन्धस्तु लक्ष्मणेनोत्तरं वचः।
उवाच वचनं प्रीतस्तदिन्द्रवचनं स्मरन् ॥ ३.७०.१७ ॥
लक्ष्मणाने असे विचारल्यावर इंद्राचे ते वचन आठवून कबंध आनंदाने उत्तर देऊ लागला.
3.70.18
स्वागतं वां नरव्याघ्रौ दिष्ट्या पश्यामि वामहम्।
दिष्ट्या चेमौ निकृत्तौ मे युवाभ्यां बाहुबन्धनौ ॥ ३.७०.१८ ॥
नरश्रेष्ठ अशा तुम्हा दोघांचे स्वागत असो. भाग्याने मी तुम्हाला पाहत आहे; भाग्याने तुम्हा दोघांनी माझी ही बाहुबंधने तोडली आहेत.
3.70.19
विरूपं यच्च मे रूपं प्राप्तं ह्यविनयाद् यथा।
तन्मे शृणु नरव्याघ्र तत्त्वतः शंसतस्तव ॥ ३.७०.१९ ॥
हे नरव्याघ्रा, माझ्या अविनयामुळे मला प्राप्त झालेले हे विकृत रूप कसे आले ते मी तुम्हाला खरेपणाने सांगतो, ऐका.