ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 3.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.72.1
एवमुक्तौ तु तौ वीरौ कबन्धेन नरेश्वरौ।
गिरिप्रदरमासाद्य पावकं विससर्जतुः ॥ ३.७२.१ ॥
ਕਬੰਧ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵੀਰ ਨਰੇਸ਼ਰਾਂ ਨੇ ਪਰਬਤ ਦੀ ਦਰਾੜ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਅੱਗ ਬਾਲੀ।
3.72.2
लक्ष्मणस्तु महोल्काभिर्ज्वलिताभिः समन्ततः।
चितामादीपयामास सा प्रजज्वाल सर्वतः ॥ ३.७२.२ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਬਲਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮਸ਼ਾਲਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਚਿਖਾ ਬਾਲੀ; ਉਹ ਸਭ ਪਾਸਿਓਂ ਭੜਕ ਉੱਠੀ।
3.72.3
तच्छरीरं कबन्धस्य घृतपिण्डोपमं महत्।
मेदसा पच्यमानस्य मन्दं दहत पावकः ॥ ३.७२.३ ॥
ਘਿਓ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਰਗਾ ਕਬੰਧ ਦਾ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੀਰ ਆਪਣੀ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਪੱਕਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾੜਿਆ।
3.72.4
सविधूय चितामाशु विधूमोऽग्निरिवोत्थितः।
अरजे वाससी बिभ्रन्माल्यं दिव्यं महाबलः ॥ ३.७२.४ ॥
ਚਿਖਾ ਨੂੰ ਝਟਪਟ ਝਾੜ ਕੇ, ਧੂੰਏਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ; ਨਿਰਮਲ ਬਸਤਰ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ।
3.72.5
ततश्चिताया वेगेन भास्वरो विरजाम्बरः।
उत्पपाताशु संहृष्टः सर्वप्रत्यङ्गभूषणः ॥ ३.७२.५ ॥
ਫਿਰ ਚਿਖਾ ਵਿੱਚੋਂ ਵੇਗ ਨਾਲ, ਚਮਕਦਾ, ਨਿਰਮਲ ਬਸਤਰ ਪਹਿਨੇ, ਹਰਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਉਹ ਝੱਟ ਉੱਪਰ ਉੱਡ ਗਿਆ।
3.72.6
विमाने भास्वरे तिष्ठन् हंसयुक्ते यशस्करे।
प्रभया च महातेजा दिशो दश विराजयन् ॥ ३.७२.६ ॥
ਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਚਮਕਦੇ, ਯਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ।
3.72.7
सोऽन्तरिक्षगतो वाक्यं कबन्धो राममब्रवीत्।
शृणु राघव तत्त्वेन यथा सीतामवाप्स्यसि ॥ ३.७२.७ ॥
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਕਬੰਧ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: ਹੇ ਰਾਘਵ, ਸੁਣ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ, ਉਹ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
3.72.8
राम षड् युक्तयो लोके याभिः सर्वं विमृश्यते।
परिमृष्टो दशान्तेन दशाभागेन सेव्यते ॥ ३.७२.८ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਛੇ ਜੁਗਤਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਦਸ਼ਾ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ ਦਸ਼ਾ ਦੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.72.9
दशाभागगतो हीनस्त्वं हि राम सलक्ष्मणः।
यत्कृते व्यसनं प्राप्तं त्वया दारप्रधर्षणम् ॥ ३.७२.९ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਤੂੰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਸ਼ਾ ਦੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਹੀਣ ਹੋ ਗਏ ਹੋ; ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਅਪਹਰਣ ਦੀ ਬਿਪਤਾ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਈ।
3.72.10
तदवश्यं त्वया कार्यः स सुहृत् सुहृदां वर।
अकृत्वा नहि ते सिद्धिमहं पश्यामि चिन्तयन् ॥ ३.७२.१० ॥
ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ — ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਮਿੱਤਰ (ਸੁਗ੍ਰੀਵ) ਨਾਲ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਤੈਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ, ਇਹ ਮੈਂ ਸੋਚ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।
3.72.11
श्रूयतां राम वक्ष्यामि सुग्रीवो नाम वानरः।
भ्रात्रा निरस्तः क्रुद्धेन वालिना शक्रसूनुना ॥ ३.७२.११ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਸੁਣ, ਮੈਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨਾਮ ਦੇ ਵਾਨਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਇੰਦਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਭਰਾ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
3.72.12
ऋष्यमूके गिरिवरे पम्पापर्यन्तशोभिते।
निवसत्यात्मवान् वीरश्चतुर्भिः सह वानरैः ॥ ३.७२.१२ ॥
ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੱਕ ਸ਼ੋਭਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਬਤ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਉੱਤੇ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਵੀਰ ਚਾਰ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
3.72.13
वानरेन्द्रो महावीर्यस्तेजोवानमितप्रभः।
सत्यसंधो विनीतश्च धृतिमान् मतिमान् महान् ॥ ३.७२.१३ ॥
ਵਾਨਰਰਾਜ ਮਹਾਂ-ਬਲਵਾਨ, ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਅਪਾਰ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੱਚੇ ਵਚਨ ਵਾਲੇ, ਨਿਮਰ, ਧੀਰਜਵਾਨ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸਨ।
3.72.14
दक्षः प्रगल्भो द्युतिमान् महाबलपराक्रमः।
भ्रात्रा विवासितो वीर राज्यहेतोर्महात्मना ॥ ३.७२.१४ ॥
ਉਹ ਦਕਸ਼, ਦਲੇਰ, ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਮਹਾਂਬਲੀ ਪਰਾਕਰਮੀ ਸਨ। ਹੇ ਵੀਰ, ਰਾਜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਹਾਤਮਾ ਭਰਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਕਾਲਾ ਦਿੱਤਾ।
3.72.15
स ते सहायो मित्रं च सीतायाः परिमार्गणे।
भविष्यति हि ते राम मा च शोके मनः कृथाः ॥ ३.७२.१५ ॥
ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਸਹਾਇਕ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਰਾਮ, ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨਾ ਲਾਓ।
3.72.16
भवितव्यं हि तच्चापि न तच्छक्यमिहान्यथा।
कर्तुमिक्ष्वाकुशार्दूल कालो हि दुरतिक्रमः ॥ ३.७२.१६ ॥
ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਣਾ ਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ।
3.72.17
गच्छ शीघ्रमितो वीर सुग्रीवं तं महाबलम्।
वयस्यं तं कुरु क्षिप्रमितो गत्वाद्य राघव ॥ ३.७२.१७ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਇੱਥੋਂ ਜਲਦੀ ਜਾਓ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਮਿੱਤਰ ਬਣਾ ਲਓ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਅੱਜ ਹੀ ਇੱਥੋਂ ਜਾ ਕੇ।
3.72.18
अद्रोहाय समागम्य दीप्यमाने विभावसौ।
न च ते सोऽवमन्तव्यः सुग्रीवो वानराधिपः ॥ ३.७२.१८ ॥
ਦ੍ਰੋਹ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਸਾਹਮਣੇ ਮਿਲ ਕੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਨਰਾਧਿਪ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
3.72.19
कृतज्ञः कामरूपी च सहायार्थी च वीर्यवान्।
शक्तौ ह्यद्य युवां कर्तुं कार्यं तस्य चिकीर्षितम् ॥ ३.७२.१९ ॥
ਉਹ ਕ੍ਰਿਤਗਿਆ ਹੈ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਇੱਛੁਕ ਹੈ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਉਸਦਾ ਇੱਛਤ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋ।
3.72.20
कृतार्थो वाकृतार्थो वा तव कृत्यं करिष्यति।
स ऋक्षरजसः पुत्रः पम्पामटति शङ्कितः ॥ ३.७२.२० ॥
ਉਸਦਾ ਕਾਰਜ ਸਫਲ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਕਾਰਜ ਕਰੇਗਾ। ਉਹ ਰਿਕਸ਼ਰਜਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪੰਪਾ ਝੀਲ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਭਟਕਦਾ ਹੈ।
3.72.21
भास्करस्यौरसः पुत्रो वालिना कृतकिल्बिषः।
संनिधायायुधं क्षिप्रमृष्यमूकालयं कपिम् ॥ ३.७२.२१ ॥
ਸੂਰਜ ਦਾ ਔਰਸ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਨੇ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਵਾਨਰ ਕੋਲ ਜਾਵੇ।
3.72.22
कुरु राघव सत्येन वयस्यं वनचारिणम्।
स हि स्थानानि कात्स्न्र्येन सर्वाणि कपिकुञ्जरः ॥ ३.७२.२२ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਸੱਚ ਨਾਲ ਉਸ ਬਨਚਾਰੀ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਓ। ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
3.72.23
नरमांसाशिनां लोके नैपुण्यादधिगच्छति।
न तस्याविदितं लोके किंचिदस्ति हि राघव ॥ ३.७२.२३ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ।
3.72.24
यावत् सूर्यः प्रतपति सहस्रांशुः परंतप।
स नदीर्विपुलान् शैलान् गिरिदुर्गाणि कन्दरान् ॥ ३.७२.२४ ॥
ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਜਦ ਤੱਕ ਸਹਸਰਕਿਰਣ ਸੂਰਜ ਤਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਦੀਆਂ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਰਬਤਾਂ, ਪਰਬਤੀ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜਦਾ ਰਹੇਗਾ।
3.72.25
अन्विष्य वानरैः सार्धं पत्नीं तेऽधिगमिष्यति।
वानरांश्च महाकायान् प्रेषयिष्यति राघव ॥ ३.७२.२५ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ! ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੋਜ ਕਰਕੇ ਉਹ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਲੱਭ ਲਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਮਹਾਕਾਇਆ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਜੇਗਾ।
3.72.26
दिशो विचेतुं तां सीतां त्वद्वियोगेन शोचतीम्।
अन्वेष्यति वरारोहां मैथिलीं रावणालये ॥ ३.७२.२६ ॥
ਤੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਸੋਗ ਕਰਦੀ ਉਸ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਭਣ ਲਈ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਉਹ ਭਾਲੇਗਾ।
3.72.27
स मेरुशृङ्गाग्रगतामनिन्दितां
प्रविश्य पातालतलेऽपि वाश्रिताम्।
प्लवङ्गमानामृषभस्तव प्रियां
निहत्य रक्षांसि पुनः प्रदास्यति ॥ ३.७२.२७ ॥
ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਤਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਉਹ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਫਿਰ ਤੈਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦੇਵੇਗਾ।