વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 3.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.75.1
दिवं तु तस्यां यातायां शबर्यां स्वेन तेजसा।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा चिन्तयामास राघवः ॥ ३.७५.१ ॥
શબરી પોતાના તેજથી સ્વર્ગે ગયા પછી, રાઘવે ભાઈ લક્ષ્મણ સાથે વિચાર કર્યો.
3.75.2
चिन्तयित्वा तु धर्मात्मा प्रभावं तं महात्मनाम्।
हितकारिणमेकाग्रं लक्ष्मणं राघवोऽब्रवीत् ॥ ३.७५.२ ॥
મહાત્માઓના તે પ્રભાવનો વિચાર કરીને ધર્માત્મા રાઘવે હિતકારી અને એકાગ્ર લક્ષ્મણને કહ્યું.
3.75.3
दृष्टो मयाऽऽश्रमः सौम्य बह्वाश्चर्यः कृतात्मनाम्।
विश्वस्तमृगशार्दूलो नानाविहगसेवितः ॥ ३.७५.३ ॥
હે સૌમ્ય, કૃતાત્માઓનો તે આશ્રમ મેં જોયો; તે અત્યંત અદ્ભુત છે, જ્યાં વાઘ અને મૃગ નિર્ભયપણે રહે છે અને અનેક પક્ષીઓ તેની સેવા કરે છે.
3.75.4
सप्तानां च समुद्राणां तेषां तीर्थेषु लक्ष्मण।
उपस्पृष्टं च विधिवत् पितरश्चापि तर्पिताः ॥ ३.७५.४ ॥
હે લક્ષ્મણ, તે સાત સમુદ્રોના તીર્થોમાં વિધિપૂર્વક આચમન કર્યું અને પિતૃઓનું તર્પણ પણ થયું.
3.75.5
प्रणष्टमशुभं यन्नः कल्याणं समुपस्थितम्।
तेन त्वेतत् प्रहृष्टं मे मनो लक्ष्मण सम्प्रति ॥ ३.७५.५ ॥
આપણું જે અશુભ હતું તે નાશ પામ્યું, કલ્યાણ ઉપસ્થિત થયું; તેથી હે લક્ષ્મણ, હવે મારું મન હર્ષિત છે.
3.75.6
हृदये मे नरव्याघ्र शुभमाविर्भविष्यति।
तदागच्छ गमिष्यावः पम्पां तां प्रियदर्शनाम् ॥ ३.७५.६ ॥
હે નરવ્યાઘ્ર, મારા હૃદયમાં શુભ પ્રગટ થશે; તેથી આવ, આપણે તે સુંદર પંપા સરોવર તરફ જઈએ.
3.75.7
ऋष्यमूको गिरिर्यत्र नातिदूरे प्रकाशते।
यस्मिन् वसति धर्मात्मा सुग्रीवोंऽशुमतः सुतः ॥ ३.७५.७ ॥
ઋષ્યમૂક પર્વત નજીકમાં જ દેખાય છે; ત્યાં અંશુમાનનો પુત્ર ધર્માત્મા સુગ્રીવ વસે છે.
3.75.8
नित्यं वालिभयात् त्रस्तश्चतुर्भिः सह वानरैः।
अहं त्वरे च तं द्रष्टुं सुग्रीवं वानरर्षभम् ॥ ३.७५.८ ॥
વાલીના ભયથી સદા ત્રસ્ત તે ચાર વાનરો સાથે રહે છે; વાનરશ્રેષ્ઠ સુગ્રીવને જોવા હું આતુર છું.
3.75.10
तदधीनं हि मे कार्यं सीतायाः परिमार्गणम्।
गच्छावस्त्वरितं तत्र ममापि त्वरते मनः।
आश्रमात्तु ततस्तस्मान्निष्क्रम्य स विशाम्पतिः ॥ ३.७५.१० ॥
સીતાની શોધ એ જ મારું કાર્ય છે; તે તેના પર આધારિત છે. ચાલો, ત્વરાથી ત્યાં જઈએ; મારું મન પણ ત્યાં જવા આતુર છે. પછી તે આશ્રમથી નીકળીને તે નરાધિપ
3.75.11
आजगाम ततः पम्पां लक्ष्मणेन सह प्रभुः।
समीक्षमाणः पुष्पाढ्यं सर्वतो विपुलद्रुमम् ॥ ३.७५.११ ॥
ત્યારે તે પ્રભુ લક્ષ્મણ સાથે પંપા સરોવરે આવ્યા; ચોતરફ ફૂલોથી ભરેલા, વિશાળ વૃક્ષોવાળા તેને નિહાળતા.
3.75.12
कोयष्टिभिश्चार्जुनकैः शतपत्रैश्च कीरकैः।
एतैश्चान्यैश्च बहुभिर्नादितं तद् वनं महत् ॥ ३.७५.१२ ॥
કોયષ્ટિ, અર્જુનક, શતપત્ર અને કીરક પક્ષીઓથી તથા બીજાં અનેક પક્ષીઓથી તે વિશાળ વન ગુંજી રહ્યું હતું.
3.75.13
स रामो विविधान् वृक्षान् सरांसि विविधानि च।
पश्यन् कामाभिसंतप्तो जगाम परमं ह्रदम् ॥ ३.७५.१३ ॥
તે રામ વિવિધ વૃક્ષો અને વિવિધ સરોવરો જોતા, કામના તાપથી સંતપ્ત થઈને તે શ્રેષ્ઠ સરોવર તરફ ગયા.
3.75.14
स तामासाद्य वै रामो दूरात् पानीयवाहिनीम्।
मतङ्गसरसं नाम ह्रदं समवगाहत ॥ ३.७५.१४ ॥
રામ દૂરથી જ પાણી વહેતી તે ધારા પાસે પહોંચ્યા અને મતંગસરોવર નામના સરોવરમાં સારી રીતે સ્નાન કર્યું.
3.75.15
तत्र जग्मतुरव्यग्रौ राघवौ हि समाहितौ।
स तु शोकसमाविष्टो रामो दशरथात्मजः ॥ ३.७५.१५ ॥
ત્યાં બંને રાઘવ શાંત અને એકાગ્ર ચિત્તે ગયા; પણ દશરથપુત્ર રામ શોકથી ઘેરાયેલા હતા.
3.75.16
विवेश नलिनीं रम्यां पंकजैश्च समावृताम्।
तिलकाशोकपुंनागबकुलोद्दालकाशिनीम् ॥ ३.७५.१६ ॥
તે કમળોથી ઢંકાયેલા, તિલક, અશોક, પુન્નાગ, બકુલ અને ઉદ્દાલક વૃક્ષોથી ભરેલા તે રમણીય કમળ-સરોવરમાં પ્રવેશ્યા.
3.75.17
रम्योपवनसम्बाधां पद्मसम्पीडितोदकाम्।
स्फटिकोपमतोयां तां श्लक्ष्णवालुकसंतताम् ॥ ३.७५.१७ ॥
તે સરોવર રમણીય ઉપવનોથી ઘેરાયેલું હતું; કમળોથી ભરેલું પાણી સ્ફટિક જેવું સ્વચ્છ હતું; તે લીસી રેતીથી પથરાયેલું હતું.
3.75.18
मत्स्यकच्छपसम्बाधां तीरस्थद्रुमशोभिताम्।
सखीभिरिव संयुक्तां लताभिरनुवेष्टिताम् ॥ ३.७५.१८ ॥
તે માછલી અને કાચબાથી ભરેલું હતું; કિનારાના વૃક્ષોથી શોભતું હતું; સખીઓની જેમ વેલીઓ તેને વીંટળાયેલી હતી.
3.75.19
किंनरोरगगन्धर्वयक्षराक्षससेविताम्।
नानाद्रुमलताकीर्णां शीतवारिनिधिं शुभाम् ॥ ३.७५.१९ ॥
કિન્નર, નાગ, ગંધર્વ, યક્ષ અને રાક્ષસોથી સેવાયેલું, અનેક વૃક્ષો અને વેલીઓથી ભરેલું, શીતળ જળનો ભંડાર, શુભ એવું તે સરોવર હતું.
3.75.20
पद्मसौगन्धिकैस्ताम्रां शुक्लां कुमुदमण्डलैः।
नीलां कुवलयोद्घाटैर्बहुवर्णां कुथामिव ॥ ३.७५.२० ॥
કમળ અને સૌગંધિક પુષ્પોથી તે લાલ, કુમુદ-સમૂહોથી સફેદ, ખીલેલાં નીલકમળોથી વાદળી અને અનેક રંગોથી પાથરેલી કાર્પેટ જેવું શોભતું હતું.
3.75.21
अरविन्दोत्पलवतीं पद्मसौगन्धिकायुताम्।
पुष्पिताम्रवणोपेतां बर्हिणोद्घुष्टनादिताम् ॥ ३.७५.२१ ॥
તે અરવિંદ અને ઉત્પલોથી ભરેલું, પદ્મ અને સૌગંધિક પુષ્પોથી યુક્ત, ખીલેલા આંબાવાડિયાંથી સુશોભિત અને મોરના ટહુકાથી ગુંજતું હતું.
3.75.22
स तां दृष्ट्वा ततः पम्पां रामः सौमित्रिणा सह।
विललाप च तेजस्वी रामो दशरथात्मजः ॥ ३.७५.२२ ॥
ત્યારે પમ્પા સરોવરને જોઈને સૌમિત્રિ સાથે દશરથપુત્ર તેજસ્વી રામ વિલાપ કરવા લાગ્યા.
3.75.23
तिलकैर्बीजपूरैश्च वटैः शुक्लद्रुमैस्तथा।
पुष्पितैः करवीरैश्च पुंनागैश्च सुपुष्पितैः ॥ ३.७५.२३ ॥
તિલક, બીજપૂર, વડ, શ્વેત-પુષ્પી વૃક્ષો, ખીલેલાં કરવીર અને પુન્નાગ વૃક્ષોથી તે યુક્ત હતું.
3.75.24
मालतीकुन्दगुल्मैश्च भण्डीरैर्निचुलैस्तथा।
अशोकैः सप्तपर्णैश्च कतकैरतिमुक्तकैः ॥ ३.७५.२४ ॥
માલતી, કુંદ અને ગુલ્મ પુષ્પોથી, ભંડીર, નિચુલ, અશોક, સપ્તપર્ણ, કતક અને અતિમુક્તકથી તે યુક્ત હતું.
3.75.25
अन्यैश्च विविधैर्वृक्षैः प्रमदामिव शोभिताम्।
अस्यास्तीरे तु पूर्वोक्तः पर्वतो धातुमण्डितः ॥ ३.७५.२५ ॥
અન્ય વિવિધ વૃક્ષોથી તે સ્ત્રીની જેમ શોભતું હતું. તેના કિનારે પૂર્વે કહેલો પર્વત ધાતુઓથી શણગારાયેલો હતો.
3.75.26
ऋष्यमूक इति ख्यातश्चित्रपुष्पितपादपः।
हरिर्ऋक्षरजोनाम्नः पुत्रस्तस्य महात्मनः ॥ ३.७५.२६ ॥
ઋષ્યમૂક નામે પ્રખ્યાત એ પર્વત વિચિત્ર ફૂલોવાળાં વૃક્ષોથી ભરેલો છે. તે મહાત્મા ઋક્ષરજસના પુત્ર હરિનો છે.
3.75.27
अध्यास्ते तु महावीर्यः सुग्रीव इति विश्रुतः।
सुग्रीवमभिगच्छ त्वं वानरेन्द्रं नरर्षभ ॥ ३.७५.२७ ॥
ત્યાં મહાપરાક્રમી, સુગ્રીવ નામે પ્રસિદ્ધ વાનરરાજ રહે છે. હે નરશ્રેષ્ઠ, તું તે વાનરરાજ સુગ્રીવ પાસે જા.
3.75.28
इत्युवाच पुनर्वाक्यं लक्ष्मणं सत्यविक्रमः।
कथं मया विना सीतां शक्यं लक्ष्मण जीवितुम् ॥ ३.७५.२८ ॥
સત્યપરાક્રમી રામે ફરી લક્ષ્મણને આ શબ્દો કહ્યા: "હે લક્ષ્મણ, મારા વિના, સીતા વિના જીવવું કેવી રીતે શક્ય છે?"
3.75.29
इत्येवमुक्त्वा मदनाभिपीडितः
स लक्ष्मणं वाक्यमनन्यचेतनः।
विवेश पम्पां नलिनीमनोरमां
तमुत्तमं शोकमुदीरयाणः ॥ ३.७५.२९ ॥
આમ કહીને, કામપીડિત તે, માત્ર સીતામાં જ ચિત્ત લગાવીને, લક્ષ્મણને એ શબ્દો કહીને, અત્યંત શોક વ્યક્ત કરતાં, કમળોથી સુંદર પમ્પા સરોવરમાં પ્રવેશ્યા.
3.75.30
क्रमेण गत्वा प्रविलोकयन् वनं
ददर्श पम्पां शुभदर्शकाननाम्।
अनेकनानाविधपक्षिसंकुलां
विवेश रामः सह लक्ष्मणेन ॥ ३.७५.३० ॥
ધીમે ધીમે આગળ વધતાં, વનને નિહાળતાં, સુંદર દૃશ્યોવાળાં વનોથી ઘેરાયેલી, અનેક પ્રકારનાં પક્ષીઓથી ભરેલી પમ્પાને તેમણે જોઈ. રામ લક્ષ્મણ સાથે તેમાં પ્રવેશ્યા.