ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 3.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.75.1
दिवं तु तस्यां यातायां शबर्यां स्वेन तेजसा।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा चिन्तयामास राघवः ॥ ३.७५.१ ॥
ਸ਼ਬਰੀ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਚਲੀ ਗਈ, ਤਦ ਰਾਘਵ ਨੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
3.75.2
चिन्तयित्वा तु धर्मात्मा प्रभावं तं महात्मनाम्।
हितकारिणमेकाग्रं लक्ष्मणं राघवोऽब्रवीत् ॥ ३.७५.२ ॥
ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਘਵ ਨੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਤੇ ਇਕਾਗਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
3.75.3
दृष्टो मयाऽऽश्रमः सौम्य बह्वाश्चर्यः कृतात्मनाम्।
विश्वस्तमृगशार्दूलो नानाविहगसेवितः ॥ ३.७५.३ ॥
ਹੇ ਸੌਮਯ, ਕ੍ਰਿਤਾਤਮਾਵਾਂ ਦਾ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਬੜਾ ਅਦਭੁਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੇਰ-ਬਾਘ ਤੇ ਹਿਰਨ ਬੇਖੌਫ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਪੰਛੀ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
3.75.4
सप्तानां च समुद्राणां तेषां तीर्थेषु लक्ष्मण।
उपस्पृष्टं च विधिवत् पितरश्चापि तर्पिताः ॥ ३.७५.४ ॥
ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਉਹਨਾਂ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਚਮਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਤਰਪਣ ਵੀ ਕੀਤਾ।
3.75.5
प्रणष्टमशुभं यन्नः कल्याणं समुपस्थितम्।
तेन त्वेतत् प्रहृष्टं मे मनो लक्ष्मण सम्प्रति ॥ ३.७५.५ ॥
ਸਾਡਾ ਜੋ ਅਸ਼ੁਭ ਸੀ ਉਹ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਲਿਆਣ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
3.75.6
हृदये मे नरव्याघ्र शुभमाविर्भविष्यति।
तदागच्छ गमिष्यावः पम्पां तां प्रियदर्शनाम् ॥ ३.७५.६ ॥
ਹੇ ਨਰਵਿਆਘਰ, ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਆ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਸੋਹਣੀ ਪੰਪਾ ਵੱਲ ਚੱਲੀਏ।
3.75.7
ऋष्यमूको गिरिर्यत्र नातिदूरे प्रकाशते।
यस्मिन् वसति धर्मात्मा सुग्रीवोंऽशुमतः सुतः ॥ ३.७५.७ ॥
ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਰਬਤ ਨੇੜੇ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
3.75.8
नित्यं वालिभयात् त्रस्तश्चतुर्भिः सह वानरैः।
अहं त्वरे च तं द्रष्टुं सुग्रीवं वानरर्षभम् ॥ ३.७५.८ ॥
ਵਾਲੀ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸਹਿਮਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਚਾਰ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਮੈਂ ਕਾਹਲਾ ਹਾਂ।
3.75.10
तदधीनं हि मे कार्यं सीतायाः परिमार्गणम्।
गच्छावस्त्वरितं तत्र ममापि त्वरते मनः।
आश्रमात्तु ततस्तस्मान्निष्क्रम्य स विशाम्पतिः ॥ ३.७५.१० ॥
ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਹੀ ਮੇਰਾ ਕਾਰਜ ਹੈ; ਇਹ ਉਸੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਚਲੋ, ਛੇਤੀ ਉੱਥੇ ਚੱਲੀਏ; ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਲਈ ਕਾਹਲਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਉਹ ਨਰਪਤੀ
3.75.11
आजगाम ततः पम्पां लक्ष्मणेन सह प्रभुः।
समीक्षमाणः पुष्पाढ्यं सर्वतो विपुलद्रुमम् ॥ ३.७५.११ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਆਏ; ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦੇ ਹੋਏ।
3.75.12
कोयष्टिभिश्चार्जुनकैः शतपत्रैश्च कीरकैः।
एतैश्चान्यैश्च बहुभिर्नादितं तद् वनं महत् ॥ ३.७५.१२ ॥
ਕੋਯਸ਼ਟੀ, ਅਰਜੁਨਕ, ਸ਼ਤਪੱਤਰ ਅਤੇ ਕੀਰਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੰਗਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ।
3.75.13
स रामो विविधान् वृक्षान् सरांसि विविधानि च।
पश्यन् कामाभिसंतप्तो जगाम परमं ह्रदम् ॥ ३.७५.१३ ॥
ਉਹ ਰਾਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਕਾਮ-ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਸੰਤਪਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਰੋਵਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
3.75.14
स तामासाद्य वै रामो दूरात् पानीयवाहिनीम्।
मतङ्गसरसं नाम ह्रदं समवगाहत ॥ ३.७५.१४ ॥
ਰਾਮ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਪਾਣੀ ਵਹਾਉਂਦੀ ਉਸ ਧਾਰਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਮਤੰਗ ਸਰੋਵਰ ਨਾਮਕ ਤਲਾਬ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ।
3.75.15
तत्र जग्मतुरव्यग्रौ राघवौ हि समाहितौ।
स तु शोकसमाविष्टो रामो दशरथात्मजः ॥ ३.७५.१५ ॥
ਉੱਥੇ ਦੋਵੇਂ ਰਾਘਵ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਗਏ; ਪਰ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
3.75.16
विवेश नलिनीं रम्यां पंकजैश्च समावृताम्।
तिलकाशोकपुंनागबकुलोद्दालकाशिनीम् ॥ ३.७५.१६ ॥
ਉਹ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਏ, ਤਿਲਕ, ਅਸ਼ੋਕ, ਪੁੰਨਾਗ, ਬਕੁਲ ਅਤੇ ਉੱਦਾਲਕ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ।
3.75.17
रम्योपवनसम्बाधां पद्मसम्पीडितोदकाम्।
स्फटिकोपमतोयां तां श्लक्ष्णवालुकसंतताम् ॥ ३.७५.१७ ॥
ਉਹ ਸਰੋਵਰ ਸੁੰਦਰ ਬਗ਼ੀਚਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਾਣੀ ਸਫ਼ਟਿਕ ਵਾਂਗ ਸਾਫ਼ ਸੀ; ਉਹ ਚਿਕਣੀ ਰੇਤ ਨਾਲ ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
3.75.18
मत्स्यकच्छपसम्बाधां तीरस्थद्रुमशोभिताम्।
सखीभिरिव संयुक्तां लताभिरनुवेष्टिताम् ॥ ३.७५.१८ ॥
ਉਹ ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਕੱਛੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਕੰਢੇ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ; ਸਖੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵੇਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਲਪੇਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
3.75.19
किंनरोरगगन्धर्वयक्षराक्षससेविताम्।
नानाद्रुमलताकीर्णां शीतवारिनिधिं शुभाम् ॥ ३.७५.१९ ॥
ਕਿੰਨਰ, ਨਾਗ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਅਨੇਕ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਵੇਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਭੰਡਾਰ, ਸ਼ੁਭ ਉਹ ਸਰੋਵਰ ਸੀ।
3.75.20
पद्मसौगन्धिकैस्ताम्रां शुक्लां कुमुदमण्डलैः।
नीलां कुवलयोद्घाटैर्बहुवर्णां कुथामिव ॥ ३.७५.२० ॥
ਕਮਲਾਂ ਤੇ ਸੌਗੰਧਿਕ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਰੋਵਰ ਲਾਲ, ਕੁਮੁਦ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਚਿੱਟਾ, ਖਿੜੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਨੀਲਾ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਛੇ ਗਲੀਚੇ ਵਾਂਗ ਸੋਹ ਰਿਹਾ ਸੀ।
3.75.21
अरविन्दोत्पलवतीं पद्मसौगन्धिकायुताम्।
पुष्पिताम्रवणोपेतां बर्हिणोद्घुष्टनादिताम् ॥ ३.७५.२१ ॥
ਉਹ ਅਰਵਿੰਦ ਤੇ ਉਤਪਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਪਦਮ ਤੇ ਸੌਗੰਧਿਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਖਿੜੇ ਅੰਬਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਅਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਸੀ।
3.75.22
स तां दृष्ट्वा ततः पम्पां रामः सौमित्रिणा सह।
विललाप च तेजस्वी रामो दशरथात्मजः ॥ ३.७५.२२ ॥
ਫਿਰ ਪੰਪਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ-ਪੁੱਤਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਦਸਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇਜਸਵੀ ਰਾਮ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
3.75.23
तिलकैर्बीजपूरैश्च वटैः शुक्लद्रुमैस्तथा।
पुष्पितैः करवीरैश्च पुंनागैश्च सुपुष्पितैः ॥ ३.७५.२३ ॥
ਤਿਲਕ, ਬੀਜਪੂਰ, ਬੋਹੜ, ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ, ਖਿੜੇ ਕਰਵੀਰ ਅਤੇ ਪੁੰਨਾਗ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
3.75.24
मालतीकुन्दगुल्मैश्च भण्डीरैर्निचुलैस्तथा।
अशोकैः सप्तपर्णैश्च कतकैरतिमुक्तकैः ॥ ३.७५.२४ ॥
ਮਾਲਤੀ, ਕੁੰਦ ਤੇ ਗੁਲਮ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਭੰਡੀਰ, ਨਿਚੁਲ, ਅਸ਼ੋਕ, ਸਪਤਪਰਣ, ਕਤਕ ਤੇ ਅਤਿਮੁਕਤਕ ਨਾਲ ਉਹ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
3.75.25
अन्यैश्च विविधैर्वृक्षैः प्रमदामिव शोभिताम्।
अस्यास्तीरे तु पूर्वोक्तः पर्वतो धातुमण्डितः ॥ ३.७५.२५ ॥
ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਵਾਂਗ ਸੋਹਦਾ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਪਰਬਤ ਧਾਤੂਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
3.75.26
ऋष्यमूक इति ख्यातश्चित्रपुष्पितपादपः।
हरिर्ऋक्षरजोनाम्नः पुत्रस्तस्य महात्मनः ॥ ३.७५.२६ ॥
ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਹ ਪਰਬਤ ਰੰਗ-ਬਰੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਰਿਕਸ਼ਰਜਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਰੀ ਦਾ ਹੈ।
3.75.27
अध्यास्ते तु महावीर्यः सुग्रीव इति विश्रुतः।
सुग्रीवमभिगच्छ त्वं वानरेन्द्रं नरर्षभ ॥ ३.७५.२७ ॥
ਉੱਥੇ ਮਹਾਂ-ਬਲਵਾਨ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਾਨਰਰਾਜ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਉਸ ਵਾਨਰਰਾਜ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਕੋਲ ਜਾ।
3.75.28
इत्युवाच पुनर्वाक्यं लक्ष्मणं सत्यविक्रमः।
कथं मया विना सीतां शक्यं लक्ष्मण जीवितुम् ॥ ३.७५.२८ ॥
ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਰਾਮ ਨੇ ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: "ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ, ਸੀਤਾ ਬਿਨਾਂ ਜੀਣਾ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਵ ਹੈ?"
3.75.29
इत्येवमुक्त्वा मदनाभिपीडितः
स लक्ष्मणं वाक्यमनन्यचेतनः।
विवेश पम्पां नलिनीमनोरमां
तमुत्तमं शोकमुदीरयाणः ॥ ३.७५.२९ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਕਾਮ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਉਹ, ਕੇਵਲ ਸੀਤਾ ਵਿੱਚ ਮਨ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਉਹ ਬਚਨ ਕਹਿ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਸ਼ੋਕ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਪੰਪਾ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।
3.75.30
क्रमेण गत्वा प्रविलोकयन् वनं
ददर्श पम्पां शुभदर्शकाननाम्।
अनेकनानाविधपक्षिसंकुलां
विवेश रामः सह लक्ष्मणेन ॥ ३.७५.३० ॥
ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਗੇ ਜਾਂਦਿਆਂ, ਬਨ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦਿਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਬਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਅਨੇਕ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਪੰਪਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।