వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 4.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.10.1
ततः क्रोधसमाविष्टं संरब्धं तमुपागतम्।
अहं प्रसादयांचक्रे भ्रातरं हितकाम्यया ॥ ४.१०.१ ॥
అప్పుడు కోపంతో నిండి, ఆవేశంతో వచ్చిన ఆ సోదరుడిని, అతని హితాన్ని కోరి నేను శాంతింపజేశాను.
4.10.2
दिष्ट्यासि कुशली प्राप्तो निहतश्च त्वया रिपुः।
अनाथस्य हि मे नाथस्त्वमेकोऽनाथनन्दन ॥ ४.१०.२ ॥
అదృష్టవశాత్తు నీవు క్షేమంగా తిరిగి వచ్చావు, శత్రువును నీవే చంపావు. అనాథనైన నాకు నీవొక్కడివే నాథుడవు, అనాథులకు ఆనందం ఇచ్చేవాడా.
4.10.3
इदं बहुशलाकं ते पूर्णचन्द्रमिवोदितम्।
छत्रं सवालव्यजनं प्रतीच्छस्व मया धृतम् ॥ ४.१०.३ ॥
ఈ ఎన్నో శలాకలు గల ఛత్రం, పూర్ణచంద్రునిలా ఉదయించినట్లున్నది, చామరంతో నేను పట్టుకున్నది; దీనిని నీవు స్వీకరించు.
4.10.4
आर्तस्तत्र बिलद्वारि स्थितः संवत्सरं नृप।
दृष्ट्वा च शोणितं द्वारि बिलाच्चापि समुत्थितम् ॥ ४.१०.४ ॥
ఓ రాజా, బాధతో నేను అక్కడ గుహ ద్వారం వద్ద ఒక సంవత్సరం నిలిచాను. గుహ ద్వారం వద్ద, గుహ నుండి కూడా ఉప్పొంగి వచ్చిన రక్తాన్ని చూసి—
4.10.5
शोकसंविग्नहृदयो भृशं व्याकुलितेन्द्रियः।
अपिधाय बिलद्वारं शैलशृङ्गेण तत् तदा ॥ ४.१०.५ ॥
శోకంతో వణికిన హృదయంతో, అత్యంత కలత చెందిన ఇంద్రియాలతో నేను, అప్పుడు ఆ గుహ ద్వారాన్ని పర్వత శిఖరంతో మూసివేసి—
4.10.6
तस्माद् देशादपाक्रम्य किष्किन्धां प्राविशं पुनः।
विषादात्त्विह मां दृष्ट्वा पौरैर्मन्त्रिभिरेव च ॥ ४.१०.६ ॥
ఆ స్థలం నుండి తిరిగి వచ్చి నేను మళ్ళీ కిష్కింధలో ప్రవేశించాను. ఇక్కడ దుఃఖంతో ఉన్న నన్ను చూసి పౌరులు, మంత్రులు కూడా—
4.10.7
अभिषिक्तो न कामेन तन्मे क्षन्तुं त्वमर्हसि।
त्वमेव राजा मानार्हः सदा चाहं यथा पुरा ॥ ४.१०.७ ॥
కోరికతో నేను రాజుగా అభిషేకించబడలేదు; నా ఆ చర్యను నీవు క్షమించాలి. నీవే గౌరవార్హుడైన రాజువు; నేను ఎప్పటిలాగే ఉంటాను.
4.10.8
राजभावे नियोगोऽयं मम त्वद्विरहात् कृतः।
सामात्यपौरनगरं स्थितं निहतकण्टकम् ॥ ४.१०.८ ॥
రాజ్యపదవిలో ఈ నియామకాన్ని నీ వియోగం వల్ల నేను చేశాను. మంత్రులు, పౌరులతో ఈ నగరం కంటకాలు తొలగించబడి నిలబెట్టబడింది.
4.10.9
न्यासभूतमिदं राज्यं तव निर्यातयाम्यहम्।
मा च रोषं कृथाः सौम्य मम शत्रुनिषूदन ॥ ४.१०.९ ॥
ఈ రాజ్యం నీ ధరోహర; నేను దానిని నీకు తిరిగి ఇస్తున్నాను. సౌమ్యా, శత్రునాశకా, నామీద కోపించకు.
4.10.10
याचे त्वां शिरसा राजन् मया बद्धोऽयमञ्जलिः।
बलादस्मिन् समागम्य मन्त्रिभिः पुरवासिभिः ॥ ४.१०.१० ॥
రాజా, తల వంచి నిన్ను వేడుకుంటున్నాను; నా చేతులు ఈ అంజలి బంధించాయి. మంత్రులు, పౌరులు బలవంతంగా ఇక్కడ కూడి (నన్ను రాజుగా చేశారు).
4.10.11
राजभावे नियुक्तोऽहं शून्यदेशजिगीषया।
स्निग्धमेवं ब्रुवाणं मां स विनिर्भर्त्स्य वानरः ॥ ४.१०.११ ॥
రాజ్యపదవిలో నేను నియమించబడ్డాను, శూన్య దేశాన్ని జయించాలనే కోరికతో. ఇలా స్నేహంగా మాట్లాడుతున్న నన్ను ఆ వానరుడు తిట్టాడు.
4.10.12
धिक्त्वामिति च मामुक्त्वा बहु तत्तदुवाच ह।
प्रकृतीश्च समानीय मन्त्रिणश्चैव सम्मतान् ॥ ४.१०.१२ ॥
'నీకు సిగ్గు' అని నాతో అనేక మాటలు అన్నాడు. తరువాత ప్రజలను, గౌరవనీయులైన మంత్రులను పిలిచి (అతను మాట్లాడాడు).
4.10.13
मामाह सुहृदां मध्ये वाक्यं परमगर्हितम्।
विदितं वो मया रात्रौ मायावी स महासुरः ॥ ४.१०.१३ ॥
మిత్రుల మధ్య అతడు నన్ను అత్యంత నిందాకరమైన మాటలతో అన్నాడు. రాత్రి ఆ మాయావి మహాసురుడిని మీరు తెలుసుకున్నారు.
4.10.14
मां समाह्वयत क्रुद्धो युद्धाकांक्षी तदा पुरा।
तस्य तद् भाषितं श्रुत्वा निःसृतोऽहं नृपालयात् ॥ ४.१०.१४ ॥
యుద్ధాన్ని కోరిన కోపంతో అతడు అప్పుడు పూర్వం నన్ను సవాలు చేశాడు. అతని ఆ మాటలు విని నేను రాజభవనం నుండి బయలుదేరాను.
4.10.15
अनुयातश्च मां तूर्णमयं भ्राता सुदारुणः।
स तु दृष्ट्वैव मां रात्रौ सद्वितीयं महाबलः ॥ ४.१०.१५ ॥
ఈ భయంకర సోదరుడు వెంటనే నన్ను వెంబడించాడు. కాని ఆ మహాబలుడు రాత్రి నన్ను చూడగానే తన సహచరుడితో కలిసి...
4.10.16
प्राद्रवद् भयसंत्रस्तो वीक्ष्यावां समुपागतौ।
अभिद्रुतस्तु वेगेन विवेश स महाबिलम् ॥ ४.१०.१६ ॥
మేమిద్దరం సమీపించడం చూసి అతడు భయంతో వణికిపోయి పారిపోయాడు. వేగంగా వెంబడించబడి అతడు ఆ పెద్ద గుహలో ప్రవేశించాడు.
4.10.17
तं प्रविष्टं विदित्वा तु सुघोरं सुमहद्बिलम्।
अयमुक्तोऽथ मे भ्राता मया तु क्रूरदर्शनः ॥ ४.१०.१७ ॥
అతడు ఆ అతి భయంకరమైన, పెద్ద గుహలో ప్రవేశించాడని తెలుసుకుని, నేను ఈ క్రూర రూపుడైన సోదరుడితో చెప్పాను.
4.10.18
अहत्वा नास्ति मे शक्तिः प्रतिगन्तुमितः पुरीम्।
बिलद्वारि प्रतीक्ष त्वं यावदेनं निहन्म्यहम् ॥ ४.१०.१८ ॥
అతడిని చంపకుండా ఇక్కడి నుండి నగరానికి తిరిగి వెళ్లే శక్తి నాకు లేదు. నేను అతడిని చంపే వరకు నీవు గుహ ద్వారం వద్ద వేచి ఉండు.
4.10.19
स्थितोऽयमिति मत्वाहं प्रविष्टस्तु दुरासदम्।
तं मे मार्गयतस्तत्र गतः संवत्सरस्तदा ॥ ४.१०.१९ ॥
అతడు అక్కడే నిలిచి ఉన్నాడని భావించి నేను ఆ దుర్గమమైన బిలంలో ప్రవేశించాను. అక్కడ అతన్ని వెతుకుతూ ఒక సంవత్సరం గడిచిపోయింది.
4.10.20
स तु दृष्टो मया शत्रुरनिर्वेदाद् भयावहः।
निहतश्च मया सद्यः स सर्वैः सह बन्धुभिः ॥ ४.१०.२० ॥
అయితే ఆ భయంకరమైన శత్రువును నేను అలసట లేకుండా చూశాను; వెంటనే అతడిని అతని బంధువులందరితో కలిసి సంహరించాను.
4.10.21
तस्यास्यात्तु प्रवृत्तेन रुधिरौघेण तद्बिलम्।
पूर्णमासीद् दुराक्रामं स्तनतस्तस्य भूतले ॥ ४.१०.२१ ॥
అతని నోటి నుండి ప్రవహించిన రక్తప్రవాహంతో ఆ బిలం నిండిపోయింది; దానిని దాటడం కష్టమైంది. నేలపై అతడు గర్జిస్తూ పడుతున్నాడు.
4.10.22
सूदयित्वा तु तं शत्रुं विक्रान्तं तमहं सुखम्।
निष्क्रामं नैव पश्यामि बिलस्य पिहितं मुखम् ॥ ४.१०.२२ ॥
ఆ పరాక్రమశాలి శత్రువును సంహరించినా, సుఖంగా బయటకు వెళ్లే మార్గాన్ని నేను చూడలేకపోతున్నాను; బిలం ముఖం మూసుకుపోయి ఉంది.
4.10.23
विक्रोशमानस्य तु मे सुग्रीवेति पुनः पुनः।
यतः प्रतिवचो नास्ति ततोऽहं भृशदुःखितः ॥ ४.१०.२३ ॥
నేను "సుగ్రీవా!" అని మళ్లీ మళ్లీ పిలిచినా, జవాబు రాకపోవడంతో నేను ఎంతో బాధపడ్డాను.
4.10.24
पादप्रहारैस्तु मया बहुभिः परिपातितम्।
ततोऽहं तेन निष्क्रम्य पथा पुरमुपागतः ॥ ४.१०.२४ ॥
అప్పుడు నేను అనేకసార్లు కాలితో తన్ని (ద్వారాన్ని) పడగొట్టాను; ఆ మార్గం గుండా బయటకు వచ్చి నగరానికి చేరుకున్నాను.
4.10.25
तत्रानेनास्मि संरुद्धो राज्यं मृगयताऽऽत्मनः।
सुग्रीवेण नृशंसेन विस्मृत्य भ्रातृसौहृदम् ॥ ४.१०.२५ ॥
అక్కడ అతడు నన్ను అడ్డుకున్నాడు, తనకోసం రాజ్యాన్ని కోరుతూ. క్రూరుడైన సుగ్రీవుడు సోదరప్రేమను మరచిపోయి అలా చేశాడు.
4.10.26
एवमुक्त्वा तु मां तत्र वस्त्रेणैकेन वानरः।
तदा निर्वासयामास वाली विगतसाध्वसः ॥ ४.१०.२६ ॥
ఇలా చెప్పి, ఆ వానరుడు అక్కడ ఒకే వస్త్రంతో నన్ను అప్పుడు వెళ్లగొట్టాడు. వాలి భయం లేనివాడు.
4.10.27
तेनाहमपविद्धश्च हृतदारश्च राघव।
तद्भयाच्च महीं सर्वां क्रान्तवान् सवनार्णवाम् ॥ ४.१०.२७ ॥
అతడు నన్ను వెళ్లగొట్టి, నా భార్యను అపహరించాడు, ఓ రాఘవా. అతని భయంతో, సముద్రాలతో కూడిన మొత్తం భూమంతా నేను తిరిగాను.
4.10.28
ऋष्यमूकं गिरिवरं भार्याहरणदुःखितः।
प्रविष्टोऽस्मि दुराधर्षं वालिनः कारणान्तरे ॥ ४.१०.२८ ॥
భార్య అపహరణతో దుఃఖించి, నేను శ్రేష్ఠమైన పర్వతం ఋష్యమూకంలో ప్రవేశించాను, అది వాలికి దుర్గమమైనది, మరో కారణంగా.
4.10.29
एतत्ते सर्वमाख्यातं वैरानुकथनं महत्।
अनागसा मया प्राप्तं व्यसनं पश्य राघव ॥ ४.१०.२९ ॥
ఇదంతా మీకు చెప్పాను, ఈ గొప్ప వైరకథను. నిర్దోషినైన నేను ఈ విపత్తును పొందాను; చూడండి, ఓ రాఘవా.
4.10.30
वालिनश्च भयात् तस्य सर्वलोकभयापह।
कर्तुमर्हसि मे वीर प्रसादं तस्य निग्रहात् ॥ ४.१०.३० ॥
వాలి నుండి, అతని భయం నుండి, సర్వలోక భయహారీ, వీరా, అతడిని అణచి నాపై కృప చూపాలి.
4.10.31
एवमुक्तः स तेजस्वी धर्मज्ञो धर्मसंहितम्।
वचनं वक्तुमारेभे सुग्रीवं प्रहसन्निव ॥ ४.१०.३१ ॥
ఇలా చెప్పబడిన తేజస్వి, ధర్మజ్ఞుడైన రాముడు నవ్వుతూ సుగ్రీవునితో ధర్మానికి అనుగుణమైన మాటలు చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
4.10.32
अमोघाः सूर्यसंकाशा निशिता मे शरा इमे।
तस्मिन् वालिनि दुर्वृत्ते पतिष्यन्ति रुषान्विताः ॥ ४.१०.३२ ॥
సూర్యునితో సమానమైన ఈ నా పదునైన, అమోఘమైన బాణాలు కోపంతో నిండి ఆ దుష్టాచారి వాలిపై పడతాయి.
4.10.33
यावत् तं नहि पश्येयं तव भार्यापहारिणम्।
तावत् स जीवेत् पापात्मा वाली चारित्रदूषकः ॥ ४.१०.३३ ॥
నీ భార్యను అపహరించిన వానిని నేను చూడనంతవరకే, ఆ పాపాత్ముడు, నీతిని చెరిచే వాలి బ్రతికి ఉంటాడు.
4.10.34
आत्मानुमानात् पश्यामि मग्नस्त्वं शोकसागरे।
त्वामहं तारयिष्यामि बाढं प्राप्स्यसि पुष्कलम् ॥ ४.१०.३४ ॥
నా అనుభవంతోనే నేను చూస్తున్నాను, నువ్వు శోకసముద్రంలో మునిగి ఉన్నావు. నిన్ను నేను ఒడ్డుకు చేరుస్తాను; నీవు నిశ్చయంగా పుష్కలంగా పొందుతావు.
4.10.35
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा हर्षपौरुषवर्धनम्।
सुग्रीवः परमप्रीतः सुमहद्वाक्यमब्रवीत् ॥ ४.१०.३५ ॥
అతని ఆ మాటలు విని, హర్షాన్ని పౌరుషాన్ని పెంచేవి, పరమ సంతోషంతో సుగ్రీవుడు ఈ గొప్ప మాటలు పలికాడు.