વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 4.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.13.1
ऋष्यमूकात् स धर्मात्मा किष्किन्धां लक्ष्मणाग्रजः।
जगाम सह सुग्रीवो वालिविक्रमपालिताम् ॥ ४.१३.१ ॥
ધર્માત્મા લક્ષ્મણના મોટા ભાઈ (રામ) ઋષ્યમૂક પર્વતથી સુગ્રીવ સાથે વાલીના પરાક્રમથી સુરક્ષિત કિષ્કિંધા તરફ ગયા.
4.13.2
समुद्यम्य महच्चापं रामः काञ्चनभूषितम्।
शरांश्चादित्यसंकाशान् गृहीत्वा रणसाधकान् ॥ ४.१३.२ ॥
રામે સોનાથી શણગારેલું પોતાનું મોટું ધનુષ્ય ઉપાડ્યું અને સૂર્ય સમાન તેજસ્વી, યુદ્ધમાં સફળતા અપાવનારા બાણ લીધા.
4.13.3
अग्रतस्तु ययौ तस्य राघवस्य महात्मनः।
सुग्रीवः संहतग्रीवो लक्ष्मणश्च महाबलः ॥ ४.१३.३ ॥
તે મહાત્મા રાઘવની આગળ મજબૂત ગરદનવાળો સુગ્રીવ ચાલ્યો; અને મહાબળવાન લક્ષ્મણ પણ ગયા.
4.13.4
पृष्ठतो हनुमान् वीरो नलो नीलश्च वीर्यवान्।
तारश्चैव महातेजा हरियूथपयूथपः ॥ ४.१३.४ ॥
પાછળ વીર હનુમાન, નલ, પરાક્રમી નીલ અને મહાતેજસ્વી તાર હતા — વાનરયૂથપતિઓના પણ યૂથપતિ.
4.13.5
ते वीक्षमाणा वृक्षांश्च पुष्पभारावलम्बिनः।
प्रसन्नाम्बुवहाश्चैव सरितः सागरंगमाः ॥ ४.१३.५ ॥
ફૂલોના ભારથી ઝૂકેલાં વૃક્ષો અને સ્વચ્છ જળ વહાવીને સમુદ્ર તરફ જતી નદીઓને જોતાં તેઓ ચાલ્યા.
4.13.6
कन्दराणि च शैलांश्च निर्दराणि गुहास्तथा।
शिखराणि च मुख्यानि दरीश्च प्रियदर्शनाः ॥ ४.१३.६ ॥
પર્વતની ગુફાઓ અને પર્વતો, ખીણો અને ગુફાઓ, મુખ્ય શિખરો અને જોવામાં સુંદર ખીણો પણ હતી.
4.13.7
वैदूर्यविमलैस्तोयैः पद्मैश्चाकोशकुड्मलैः।
शोभितान् सजलान् मार्गे तटाकांश्चावलोकयन् ॥ ४.१३.७ ॥
વૈડૂર્ય જેવા નિર્મળ જળ અને ખીલેલાં તથા કળીઓવાળાં કમળોથી શોભતાં, માર્ગમાંનાં જળભર્યાં સરોવરો જોતાં.
4.13.8
कारण्डैः सारसैर्हंसैर्वञ्जुलैर्जलकुक्कुटैः।
चक्रवाकैस्तथा चान्यैः शकुनैः प्रतिनादितान् ॥ ४.१३.८ ॥
કારંડવ, સારસ, હંસ, વંજુલ, જળકુક્કુટ, ચક્રવાક તથા અન્ય પક્ષીઓના અવાજોથી ગુંજતાં.
4.13.9
मृदुशष्पाङ्कुराहारान्निर्भयान् वनगोचरान्।
चरतः सर्वतः पश्यन् स्थलीषु हरिणान् स्थितान् ॥ ४.१३.९ ॥
કોમળ ઘાસના અંકુરો ખાતાં, નિર્ભય, વનમાં વિચરતાં, ચરતાં, સમતળ ભૂમિ પર ઊભેલાં હરણોને ચોમેર જોતાં.
4.13.10
तटाकवैरिणश्चापि शुक्लदन्तविभूषितान्।
घोरानेकचरान् वन्यान् द्विरदान् कूलघातिनः ॥ ४.१३.१० ॥
કિનારા તોડનારા, સરોવરના કિનારાના શત્રુ, શ્વેત દંતૂશળોથી શોભતા, ભયંકર, એકલા વિચરતા જંગલી હાથીઓને પણ.
4.13.11
मत्तान् गिरितटोत्कृष्टान् पर्वतानिव जङ्गमान्।
वानरान् द्विरदप्रख्यान् महीरेणुसमुक्षितान् ॥ ४.१३.११ ॥
મદોન્મત્ત, પર્વતના ઢોળાવ પર ઊંચા ઊભેલા, ચાલતા પર્વતો જેવા, હાથીઓ સમાન, ધરતીની ધૂળથી ઢંકાયેલા વાંદરાઓને.
4.13.12
वने वनचरांश्चान्यान् खेचरांश्च विहंगमान्।
पश्यन्तस्त्वरिता जग्मुः सुग्रीववशवर्तिनः ॥ ४.१३.१२ ॥
વનમાં વિચરતાં અન્ય પ્રાણીઓ અને આકાશમાં વિહરતાં પક્ષીઓને જોતાં, સુગ્રીવને વશ રહેલા તેઓ ઝડપથી ચાલ્યા.
4.13.13
तेषां तु गच्छतां तत्र त्वरितं रघुनन्दनः।
द्रुमषण्डवनं दृष्ट्वा रामः सुग्रीवमब्रवीत् ॥ ४.१३.१३ ॥
તેઓ ત્યાં ઝડપથી જતા હતા ત્યારે રઘુનંદન રામે વૃક્ષોના સમૂહવાળું વન જોઈને સુગ્રીવને કહ્યું.
4.13.14
एष मेघ इवाकाशे वृक्षषण्डः प्रकाशते।
मेघसंघातविपुलः पर्यन्तकदलीवृतः ॥ ४.१३.१४ ॥
જુઓ, આકાશમાં મેઘ જેવો વૃક્ષસમૂહ ચમકે છે; મેઘસમૂહ જેવો વિશાળ, કિનારે કેળાં વડે ઘેરાયેલો.
4.13.15
किमेतज्ज्ञातुमिच्छामि सखे कौतूहलं मम।
कौतूहलापनयनं कर्तुमिच्छाम्यहं त्वया ॥ ४.१३.१५ ॥
મિત્ર, આ શું છે તે જાણવાની મને ઇચ્છા છે. મારું કુતૂહલ શાંત કરવાની હું તમારી પાસે ઇચ્છા રાખું છું.
4.13.16
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राघवस्य महात्मनः।
गच्छन् नेवाचचक्षेऽथ सुग्रीवस्तन्महद् वनम् ॥ ४.१३.१६ ॥
મહાત્મા રાઘવનું તે વચન સાંભળીને, ચાલતાં ચાલતાં સુગ્રીવે તે મહાન વનનું વર્ણન કર્યું.
4.13.17
एतद् राघव विस्तीर्णमाश्रमं श्रमनाशनम्।
उद्यानवनसम्पन्नं स्वादुमूलफलोदकम् ॥ ४.१३.१७ ॥
હે રાઘવ, આ વિશાળ આશ્રમ થાક દૂર કરનાર છે; ઉદ્યાન અને વનોથી સમૃદ્ધ, મધુર મૂળ, ફળ અને જળવાળો.
4.13.18
अत्र सप्तजना नाम मुनयः संशितव्रताः।
सप्तैवासन्नधःशीर्षा नियतं जलशायिनः ॥ ४.१३.१८ ॥
અહીં સપ્તજન નામના કઠોર વ્રતધારી મુનિઓ છે; સાતેય માથું નીચું કરીને સદા જળમાં શયન કરનારા છે.
4.13.19
सप्तरात्रे कृताहारा वायुनाचलवासिनः।
दिवं वर्षशतैर्याताः सप्तभिः सकलेवराः ॥ ४.१३.१९ ॥
સાત રાતે એકવાર આહાર લેનારા, વાયુ પર જીવનારા, પર્વત પર વસનારા તે મુનિઓ સાતસો વર્ષોમાં સંપૂર્ણ દેહે સ્વર્ગે ગયા.
4.13.20
तेषामेतत्प्रभावेण द्रुमप्राकारसंवृतम्।
आश्रमं सुदुराधर्षमपि सेन्द्रैः सुरासुरैः ॥ ४.१३.२० ॥
તેમના આ પ્રભાવથી વૃક્ષોની દીવાલથી ઘેરાયેલો આ આશ્રમ ઇન્દ્ર સહિત દેવો અને અસુરો માટે પણ સહેલાઈથી જીતી ન શકાય તેવો છે.
4.13.21
पक्षिणो वर्जयन्त्येतत् तथान्ये वनचारिणः।
विशन्ति मोहाद् येऽप्यत्र न निवर्तन्ति ते पुनः ॥ ४.१३.२१ ॥
પક્ષીઓ આનાથી દૂર રહે છે, તેમજ વનમાં ફરતા અન્ય પ્રાણીઓ પણ. મોહથી તેમાં પ્રવેશનારા ફરી પાછા આવતા નથી.
4.13.22
विभूषणरवाश्चात्र श्रूयन्ते सकलाक्षराः।
तूर्यगीतस्वनश्चापि गन्धो दिव्यश्च राघव ॥ ४.१३.२२ ॥
અહીં આભૂષણોના અવાજ અને સ્પષ્ટ શબ્દોના સ્વરો સંભળાય છે; વાદ્યો અને ગીતનો ધ્વનિ પણ; અને હે રાઘવ, દિવ્ય સુગંધ પણ છે.
4.13.23
त्रेताग्नयोऽपि दीप्यन्ते धूमो ह्येष प्रदृश्यते।
वेष्टयन्निव वृक्षाग्रान् कपोताङ्गारुणो घनः ॥ ४.१३.२३ ॥
ત્રેતાગ્નિઓ પણ પ્રજ્વલિત છે; આ ધુમાડો દેખાય છે, જે જાણે વૃક્ષોના અગ્રભાગોને વીંટી રહ્યો છે, કબૂતરના અંગારા જેવો લાલ અને ગાઢ.
4.13.24
एते वृक्षाः प्रकाशन्ते धूमसंसक्तमस्तकाः।
मेघजालप्रतिच्छन्ना वैडूर्यगिरयो यथा ॥ ४.१३.२४ ॥
આ વૃક્ષો ધુમાડામાં લપેટાયેલાં શિખરો સાથે ચમકે છે; મેઘજાળથી ઢંકાયેલા વૈડૂર્ય પર્વતો જેવાં.
4.13.25
कुरु प्रणामं धर्मात्मंस्तेषामुद्दिश्य राघव।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा प्रयतः संहताञ्जलिः ॥ ४.१३.२५ ॥
હે ધર્માત્મા રાઘવ, ભાઈ લક્ષ્મણ સાથે, સંયમપૂર્વક, હાથ જોડીને તેમને ઉદ્દેશીને પ્રણામ કરો.
4.13.26
प्रणमन्ति हि ये तेषामृषीणां भावितात्मनाम्।
न तेषामशुभं किंचिच्छरीरे राम विद्यते ॥ ४.१३.२६ ॥
જે ભાવિતાત્મા ઋષિઓને પ્રણામ કરે છે, હે રામ, તેમના શરીરમાં કોઈ અશુભ રહેતું નથી.
4.13.27
ततो रामः सह भ्रात्रा लक्ष्मणेन कृताञ्जलिः।
समुद्दिश्य महात्मानस्तानृषीनभ्यवादयत् ॥ ४.१३.२७ ॥
ત્યારે રામે ભાઈ લક્ષ્મણ સાથે હાથ જોડીને, તે મહાત્મા ઋષિઓને ઉદ્દેશીને અભિવાદન કર્યું.
4.13.28
अभिवाद्य च धर्मात्मा रामो भ्राता च लक्ष्मणः।
सुग्रीवो वानराश्चैव जम्मुः संहृष्टमानसाः ॥ ४.१३.२८ ॥
અભિવાદન કરીને ધર્માત્મા રામ, ભાઈ લક્ષ્મણ, સુગ્રીવ અને વાનરો આનંદિત મનથી ચાલ્યા.
4.13.29
ते गत्वा दूरमध्वानं तस्मात् सप्तजनाश्रमात्।
ददृशुस्तां दुराधर्षां किष्किन्धां वालिपालिताम् ॥ ४.१३.२९ ॥
તેઓ તે સપ્તજન આશ્રમથી ઘણે દૂર માર્ગ કાપીને, વાલી દ્વારા રક્ષિત, દુર્ધર્ષ કિષ્કિંધા જોઈ.
4.13.30
ततस्तु रामानुजरामवानराः
प्रगृह्य शस्त्राण्युदितोग्रतेजसः।
पुरीं सुरेशात्मजवीर्यपालितां
वधाय शत्रोः पुनरागतास्त्विह ॥ ४.१३.३० ॥
ત્યારે રામ, રામના નાના ભાઈ લક્ષ્મણ અને વાનરો, શસ્ત્રો ઉપાડીને, ઉગ્ર તેજ સાથે, દેવેન્દ્રપુત્રના પરાક્રમથી રક્ષિત તે નગરીમાં શત્રુના વધ માટે ફરી અહીં આવ્યા.